1
00:00:00,015 --> 00:00:00,187


2
00:00:00,187 --> 00:00:11,560
"Chè paran ak gadyen," se konsa mo sa yo kòmanse yon egzanp lèt
pou paran ki soti nan yon lekòl segondè sou sijè dijitalizasyon:

3
00:00:11,560 --> 00:00:19,024
"... kòm youn nan apeprè 130 lekòl pilòt,
nou te genyen eksperyans ak liv dijital.

4
00:00:19,024 --> 00:00:25,802
Sou yon bò, elèv yo te kapab travay
fleksib epi akeri konpetans dijital.

5
00:00:25,802 --> 00:00:37,130
Nan lòt bò a, pwogrè medya dijital yo – pa egzanp, ogmantasyon
itilizasyon entèlijans atifisyèl tankou ChatGPT oswa distribisyon

6
00:00:37,130 --> 00:00:43,013
fasil devwa atravè AirDrop oswa imèl – te kreye nouvo defi.

7
00:00:43,013 --> 00:00:52,016
... An patikilye, nou kwè plis an plis ke yon evalyasyon jis sou
pèfòmans elèv yo, akizisyon konesans ak konpetans atravè travay

8
00:00:52,016 --> 00:01:01,099
endepandan, aprantisaj konsantre ak yon anviwònman aprantisaj
ki lib de deranjman ak distraksyon, pa ka garanti ankò.

9
00:01:01,099 --> 00:01:05,809
Pou rezon sa a, li nesesè pou pran aksyon ijan...

10
00:01:05,809 --> 00:01:12,427
Sanble gen yon chanjman nan fason moun panse konsènan
itilizasyon tablèt ak telefòn entelijan nan leson lekòl.

11
00:01:12,427 --> 00:01:19,296
Eksperyans pou itilize medya dijital nan
sal klas la klèman echwe atravè lemond.

12
00:01:19,296 --> 00:01:23,524
Dezavantaj danjere dijitalizasyon dèt

13
00:01:23,524 --> 00:01:29,535
Dapre yon kominike pou laprès ki soti nan "Alyans pou Edikasyon
Imen" nan kòmansman ane 2025, 75 ekspè te

14
00:01:29,535 --> 00:01:35,146
lanse yon apèl bay gouvènman federal la, kote yo
prezante yon evalyasyon serye sou sitiyasyon an.

15
00:01:35,146 --> 00:01:40,536
Yo avèti fòtman kont kontinye konsantre
sou dijitalizasyon nan sistèm edikasyon an!

16
00:01:40,536 --> 00:01:47,270
Pèfòmans lekòl nan konpetans debaz lekti,
ekriti akaritmetik ap diminye dramatikman, e yo

17
00:01:47,270 --> 00:01:50,743
pa satisfè estanda edikasyon minimòm yo ankò.

18
00:01:50,743 --> 00:01:57,724
Anba enfliyans medya sosyal, kominikasyon ak
konpòtman sosyal ap chanje – jan syans pwouve.

19
00:01:57,724 --> 00:02:04,263
An menm tan, timoun ak jèn yo ap soufri de pli
zan pli anba estrès sikolojik tankou pwoblèm

20
00:02:04,263 --> 00:02:08,416
konsantrasyon, enkyetid, depresyon ak solitid.

21
00:02:08,416 --> 00:02:16,318
Gen ka kote ti gason ki gen senk an depann sou
pornografi vyolan e ti fi ki gen sèt an deja soufri anoreksi.

22
00:02:16,318 --> 00:02:22,122
Depandans lan deja tèlman gwo ke timoun yo santi yo
toutouni san telefòn mobil yo nan klas edikasyon fizik.

23
00:02:22,122 --> 00:02:27,814
Yon obsèvasyon ki fè reflechi: se yon "dwòg
medya" ki finalman mennen nan destriksyon

24
00:02:27,814 --> 00:02:31,564
lavi sosyal la menm jan ak nenpòt lòt dwòg.

25
00:02:31,564 --> 00:02:40,384
An Almay, youn sou kat timoun nan katriyèm ane pa ka li ak
ekri kòrèkteman, dapre rezilta etid entènasyonal IGLU a.

26
00:02:40,384 --> 00:02:49,435
Peyi ki avanse dijitalman ak yon avantaj teknik,
tankou Ostrali, Kore di Sid ak Taylann, te sibi defèt tou.

27
00:02:49,435 --> 00:02:55,560
Ekipman teknik nan lekòl yo dwe jete
ankò, dapre newobyològ Teuchert-Noodt.

28
00:02:55,560 --> 00:03:03,266
Men elèv dijitalize yo pral make kòm moun ki
mete linèt – 90 pousan nan Kore di Sid – adikte ak

29
00:03:03,266 --> 00:03:08,099
moun ki gen andikap sikososyal pou rès lavi yo.

30
00:03:08,099 --> 00:03:14,230
Nan yon rapò DLF Kontrovers , yon pedyat nan
rejyon Ruhr la menm te pale de karakteristik

31
00:03:14,230 --> 00:03:18,013
otis nan timoun ki itilize telefòn entèlijan twòp.

32
00:03:18,013 --> 00:03:23,900
Kidonk, èske moun k ap fè politik edikasyon yo,
direktè lekòl yo ak pwofesè yo, ki t ap rele fò pou

33
00:03:23,900 --> 00:03:28,146
elajisman dijital la, kounye a pral oblije vale grenn anmè a?

34
00:03:28,146 --> 00:03:37,100
Menm dapre rapò edikasyon UNESCO ki mete ajou a, 79
sistèm edikasyon, ki gen ladan peyi tankou Syèd, Espay,

35
00:03:37,100 --> 00:03:43,200
Fenlann, Letoni, Danmak ak 20 eta Ozetazini, ap fè bak kounye a.

36
00:03:43,200 --> 00:03:51,005
Nan ane 2024 sèlman, 24 peyi nan Ewòp ak Amerik
di Nò te enpoze entèdiksyon sou telefòn entelijan!

37
00:03:51,005 --> 00:04:00,997
Telefòn mobil yo entèdi nan lekòl an Frans depi 2010, an
Itali depi 2007, epi depi 2024 pou rezon edikatif tou.

38
00:04:00,997 --> 00:04:06,412
Nan kèk lòt peyi, pa gen okenn entèdiksyon
eksplisit, men gen gwo rekòmandasyon pou limite

39
00:04:06,412 --> 00:04:09,622
itilizasyon telefòn entèlijan ak lòt aparèy.

40
00:04:09,622 --> 00:04:18,490
Minis Danwa Tesfaye te fè konnen ke timoun yo pa ta dwe
plis sèvi kòm "lapin konik nan yon eksperyans dijital".

41
00:04:18,490 --> 00:04:21,982
Èske gen yon gwo repensman ki sou tab la kounye a?

42
00:04:21,982 --> 00:04:31,068
Nan pwen sa a, yon moun ta ka panse ke yon vire
mondyal konsènan aplikasyon dijital nan lekòl yo ap pwoche.

43
00:04:31,068 --> 00:04:41,286
Sepandan, kontrekare domaj ki deja fèt pa entèdi telefòn
mobil p ap prèske konpanse sa, reponn Pwofesè Teuchert-Noodt.

44
00:04:41,286 --> 00:04:50,451
Menm si timoun ki gen sis a dis an nan sosyete nou an deja ekipe
ak telefòn mobil ak tablèt, li prèske enposib

45
00:04:50,451 --> 00:04:58,540
pou anpeche yon pandemi lajè nan anksyete,
depresyon, izolasyon sosyal ak difikilte aprantisaj.

46
00:04:58,540 --> 00:05:06,585
Se tankou ak sigarèt, dwòg oswa alkòl fò – olye pou yo
entèdi yo sou etajè yo, yo enprime etikèt avètisman

47
00:05:06,585 --> 00:05:11,443
sou pake yo oswa yo mete sou pye liy èd pou depandans.

48
00:05:11,443 --> 00:05:19,077
Men moun ki deja adikte yo pa okipe avètisman
sa yo ankò – pou di l klè – yo jis vle dòz yo.

49
00:05:19,077 --> 00:05:26,395
Menm bagay la aplike pou aparèy dijital lè
timoun minè menase paran yo ak swisid oswa

50
00:05:26,395 --> 00:05:30,833
asasina paske yo te retire aparèy dijital yo!

51
00:05:30,833 --> 00:05:38,760
Kounye a ke de oswa twa jenerasyon deja literalman
vin pi sòt epi yo vòlè kapasite entelektyèl yo ak

52
00:05:38,760 --> 00:05:43,743
libète yo, èske li pa lè pou kòmanse yon gwo chanjman?

53
00:05:43,743 --> 00:05:50,169
Ki sa egzakteman ki te pouse peyi yo
limite konsomasyon medya dijital nan lekòl yo?

54
00:05:50,169 --> 00:06:00,605
Èske avètisman ekspè yo ak danje yo ke Kla.TV ap avèti sou yo
depi plizyè ane nan anpil pwogram, pral finalman pran oserye?

55
00:06:00,605 --> 00:06:04,427
Èske ministè edikasyon yo vin gen bon sans?

56
00:06:04,427 --> 00:06:07,380
Pa kite yo twonpe w!

57
00:06:07,380 --> 00:06:15,036
Nan fen ane 2024, gouvènman federal Alman an te
trase chemen pou lekòl yo ak Pakt Dijital 2.0:

58
00:06:15,036 --> 00:06:22,678
Rive 2030, ta dwe genyen plis entènèt lajè, tablèt ak
telefòn entelijan pou tout moun – malgre rezilta

59
00:06:22,678 --> 00:06:27,544
syantifik yo sou efè ekstrèmman negatif aparèy dijital yo.

60
00:06:27,544 --> 00:06:34,747
Men yon obsèvasyon enteresan ke
sikològ Albert Biderman te fè an 1956.

61
00:06:34,747 --> 00:06:41,868
Nan sa yo rele "dyagram fòse" li a, li te site metòd
kontwòl lespri ki te reyisi ki te ka itilize pou

62
00:06:41,868 --> 00:06:46,997
reprogram prizonye lagè ki pa t vle tounen kolaboratè ki obeyi.

63
00:06:46,997 --> 00:06:55,285
Yo te pran mezi ki pa imen, epi pou kalme sitiyasyon an,
yo te repete bay moun yo rekonfò epi kite yo pou kont yo.

64
00:06:55,285 --> 00:06:59,680
Èske se pa menm bagay la k ap rive
kounye a nan sistèm edikasyon mondyal la?

65
00:06:59,680 --> 00:07:04,411
Yo espere enfliyans entèlijans atifisyèl la
kòmanse pran efè sou gwoup laj ki de pli zan pli jèn.

66
00:07:04,411 --> 00:07:10,409
E menm si tout moun konnen entèlijans atifisyèl pa enfalib e li
pa osi entèlijan jan yo lajman fè konnen, yo

67
00:07:10,409 --> 00:07:15,849
ap anseye elèv yo plis an plis pou yo
aksepte repons ki soti nan entèlijans atifisyèl.

68
00:07:15,849 --> 00:07:24,108
Pandan entèlijans atifisyèl ap vin pi plis entegre nan edikasyon,
gen enkyetid ke jenerasyon k ap vini yo ka pèdi kapasite

69
00:07:24,108 --> 00:07:32,575
pou angaje nan egzèsis entelektyèl ki pi pwofon, epi yo
pral konte sou algoritm olye de pwòp konpetans analiz yo.

70
00:07:32,575 --> 00:07:39,419
Apre tout, yo pa aprann konprann pwosesis oswa
konsèp ki kache dèyè yon repons entèlijans atifisyèl.

71
00:07:39,419 --> 00:07:44,992
Newrobiyolojis Teuchert-Noodt fè
yon obsèvasyon presi nan sans sa a:

72
00:07:44,992 --> 00:07:51,169
Jodi a, 90 pousan jèn yo pase plis pase
sis èdtan pa jou sou telefòn entèlijan yo.

73
00:07:51,169 --> 00:07:56,161
Si byento se sèlman sikopat ki rete ap
mache, sa pral mennen nan abolisyon demokrasi.

74
00:07:56,161 --> 00:08:00,160
Estidite k ap glise ak obeyisans devan otorite mache men nan men.

75
00:08:00,160 --> 00:08:05,088
Lè moun konsakre tèt yo nan medya
dijital, yo pran risk pou yo pèdi tèt yo.

76
00:08:05,088 --> 00:08:10,128
Si li deja ekspoze pitit li a nan medya yo, pitit sa a pèdi.

77
00:08:10,128 --> 00:08:16,232
Kidonk, kijan nou ka adrese danje
ekstrèmman kritik sa yo pou jenerasyon ki pi jèn yo?

78
00:08:16,232 --> 00:08:22,022
Kontinye ap apwouve san reflechi tout sa gouvènman
federal la ak ministè edikasyon yo deside, epi fini pa

79
00:08:22,022 --> 00:08:25,513
achte smartphone ak tablèt pou itilizasyon lakay tou?

80
00:08:25,513 --> 00:08:34,154
Oswa èske nou ta dwe swiv egzanp elit teknoloji
a, ki kenbe pwòp pitit yo lwen medya dijital?

81
00:08:34,154 --> 00:08:42,054
Nan Silicon Valley nan Kalifòni, kote endistri teknoloji a vo
plizyè milya dola epi kote anpil gwo konpayi tankou Apple,

82
00:08:42,054 --> 00:08:48,046
Google, Amazon, Facebook ak lòt yo ye, yo voye
jèn yo espre nan lekòl kote yo itilize tablo

83
00:08:48,046 --> 00:08:51,990
nwa, plim ak papye olye de tablèt ak ChatGPT.

84
00:08:51,990 --> 00:08:59,447
"Lide ke yon aplikasyon sou yon iPad ka aprann pitit
mwen yo li oswa fè aritmetik pi byen se ridikil," di

85
00:08:59,447 --> 00:09:04,640
Alan Eagle, ansyen manadjè kominikasyon nan Google.

86
00:09:24,060 --> 00:09:25,460


