WEBVTT

00:00.187 --> 00:11.560
"Chè paran ak gadyen," se konsa mo sa yo kòmanse yon egzanp lèt
pou paran ki soti nan yon lekòl segondè sou sijè dijitalizasyon:

00:11.560 --> 00:19.024
"... kòm youn nan apeprè 130 lekòl pilòt,
nou te genyen eksperyans ak liv dijital.

00:19.024 --> 00:25.802
Sou yon bò, elèv yo te kapab travay
fleksib epi akeri konpetans dijital.

00:25.802 --> 00:37.130
Nan lòt bò a, pwogrè medya dijital yo – pa egzanp, ogmantasyon
itilizasyon entèlijans atifisyèl tankou ChatGPT oswa distribisyon

00:37.130 --> 00:43.013
fasil devwa atravè AirDrop oswa imèl – te kreye nouvo defi.

00:43.013 --> 00:52.016
... An patikilye, nou kwè plis an plis ke yon evalyasyon jis sou
pèfòmans elèv yo, akizisyon konesans ak konpetans atravè travay

00:52.016 --> 01:01.099
endepandan, aprantisaj konsantre ak yon anviwònman aprantisaj
ki lib de deranjman ak distraksyon, pa ka garanti ankò.

01:01.099 --> 01:05.809
Pou rezon sa a, li nesesè pou pran aksyon ijan...

01:05.809 --> 01:12.427
Sanble gen yon chanjman nan fason moun panse konsènan
itilizasyon tablèt ak telefòn entelijan nan leson lekòl.

01:12.427 --> 01:19.296
Eksperyans pou itilize medya dijital nan
sal klas la klèman echwe atravè lemond.

01:19.296 --> 01:23.524
Dezavantaj danjere dijitalizasyon dèt

01:23.524 --> 01:29.535
Dapre yon kominike pou laprès ki soti nan "Alyans pou Edikasyon
Imen" nan kòmansman ane 2025, 75 ekspè te

01:29.535 --> 01:35.146
lanse yon apèl bay gouvènman federal la, kote yo
prezante yon evalyasyon serye sou sitiyasyon an.

01:35.146 --> 01:40.536
Yo avèti fòtman kont kontinye konsantre
sou dijitalizasyon nan sistèm edikasyon an!

01:40.536 --> 01:47.270
Pèfòmans lekòl nan konpetans debaz lekti,
ekriti akaritmetik ap diminye dramatikman, e yo

01:47.270 --> 01:50.743
pa satisfè estanda edikasyon minimòm yo ankò.

01:50.743 --> 01:57.724
Anba enfliyans medya sosyal, kominikasyon ak
konpòtman sosyal ap chanje – jan syans pwouve.

01:57.724 --> 02:04.263
An menm tan, timoun ak jèn yo ap soufri de pli
zan pli anba estrès sikolojik tankou pwoblèm

02:04.263 --> 02:08.416
konsantrasyon, enkyetid, depresyon ak solitid.

02:08.416 --> 02:16.318
Gen ka kote ti gason ki gen senk an depann sou
pornografi vyolan e ti fi ki gen sèt an deja soufri anoreksi.

02:16.318 --> 02:22.122
Depandans lan deja tèlman gwo ke timoun yo santi yo
toutouni san telefòn mobil yo nan klas edikasyon fizik.

02:22.122 --> 02:27.814
Yon obsèvasyon ki fè reflechi: se yon "dwòg
medya" ki finalman mennen nan destriksyon

02:27.814 --> 02:31.564
lavi sosyal la menm jan ak nenpòt lòt dwòg.

02:31.564 --> 02:40.384
An Almay, youn sou kat timoun nan katriyèm ane pa ka li ak
ekri kòrèkteman, dapre rezilta etid entènasyonal IGLU a.

02:40.384 --> 02:49.435
Peyi ki avanse dijitalman ak yon avantaj teknik,
tankou Ostrali, Kore di Sid ak Taylann, te sibi defèt tou.

02:49.435 --> 02:55.560
Ekipman teknik nan lekòl yo dwe jete
ankò, dapre newobyològ Teuchert-Noodt.

02:55.560 --> 03:03.266
Men elèv dijitalize yo pral make kòm moun ki
mete linèt – 90 pousan nan Kore di Sid – adikte ak

03:03.266 --> 03:08.099
moun ki gen andikap sikososyal pou rès lavi yo.

03:08.099 --> 03:14.230
Nan yon rapò DLF Kontrovers , yon pedyat nan
rejyon Ruhr la menm te pale de karakteristik

03:14.230 --> 03:18.013
otis nan timoun ki itilize telefòn entèlijan twòp.

03:18.013 --> 03:23.900
Kidonk, èske moun k ap fè politik edikasyon yo,
direktè lekòl yo ak pwofesè yo, ki t ap rele fò pou

03:23.900 --> 03:28.146
elajisman dijital la, kounye a pral oblije vale grenn anmè a?

03:28.146 --> 03:37.100
Menm dapre rapò edikasyon UNESCO ki mete ajou a, 79
sistèm edikasyon, ki gen ladan peyi tankou Syèd, Espay,

03:37.100 --> 03:43.200
Fenlann, Letoni, Danmak ak 20 eta Ozetazini, ap fè bak kounye a.

03:43.200 --> 03:51.005
Nan ane 2024 sèlman, 24 peyi nan Ewòp ak Amerik
di Nò te enpoze entèdiksyon sou telefòn entelijan!

03:51.005 --> 04:00.997
Telefòn mobil yo entèdi nan lekòl an Frans depi 2010, an
Itali depi 2007, epi depi 2024 pou rezon edikatif tou.

04:00.997 --> 04:06.412
Nan kèk lòt peyi, pa gen okenn entèdiksyon
eksplisit, men gen gwo rekòmandasyon pou limite

04:06.412 --> 04:09.622
itilizasyon telefòn entèlijan ak lòt aparèy.

04:09.622 --> 04:18.490
Minis Danwa Tesfaye te fè konnen ke timoun yo pa ta dwe
plis sèvi kòm "lapin konik nan yon eksperyans dijital".

04:18.490 --> 04:21.982
Èske gen yon gwo repensman ki sou tab la kounye a?

04:21.982 --> 04:31.068
Nan pwen sa a, yon moun ta ka panse ke yon vire
mondyal konsènan aplikasyon dijital nan lekòl yo ap pwoche.

04:31.068 --> 04:41.286
Sepandan, kontrekare domaj ki deja fèt pa entèdi telefòn
mobil p ap prèske konpanse sa, reponn Pwofesè Teuchert-Noodt.

04:41.286 --> 04:50.451
Menm si timoun ki gen sis a dis an nan sosyete nou an deja ekipe
ak telefòn mobil ak tablèt, li prèske enposib

04:50.451 --> 04:58.540
pou anpeche yon pandemi lajè nan anksyete,
depresyon, izolasyon sosyal ak difikilte aprantisaj.

04:58.540 --> 05:06.585
Se tankou ak sigarèt, dwòg oswa alkòl fò – olye pou yo
entèdi yo sou etajè yo, yo enprime etikèt avètisman

05:06.585 --> 05:11.443
sou pake yo oswa yo mete sou pye liy èd pou depandans.

05:11.443 --> 05:19.077
Men moun ki deja adikte yo pa okipe avètisman
sa yo ankò – pou di l klè – yo jis vle dòz yo.

05:19.077 --> 05:26.395
Menm bagay la aplike pou aparèy dijital lè
timoun minè menase paran yo ak swisid oswa

05:26.395 --> 05:30.833
asasina paske yo te retire aparèy dijital yo!

05:30.833 --> 05:38.760
Kounye a ke de oswa twa jenerasyon deja literalman
vin pi sòt epi yo vòlè kapasite entelektyèl yo ak

05:38.760 --> 05:43.743
libète yo, èske li pa lè pou kòmanse yon gwo chanjman?

05:43.743 --> 05:50.169
Ki sa egzakteman ki te pouse peyi yo
limite konsomasyon medya dijital nan lekòl yo?

05:50.169 --> 06:00.605
Èske avètisman ekspè yo ak danje yo ke Kla.TV ap avèti sou yo
depi plizyè ane nan anpil pwogram, pral finalman pran oserye?

06:00.605 --> 06:04.427
Èske ministè edikasyon yo vin gen bon sans?

06:04.427 --> 06:07.380
Pa kite yo twonpe w!

06:07.380 --> 06:15.036
Nan fen ane 2024, gouvènman federal Alman an te
trase chemen pou lekòl yo ak Pakt Dijital 2.0:

06:15.036 --> 06:22.678
Rive 2030, ta dwe genyen plis entènèt lajè, tablèt ak
telefòn entelijan pou tout moun – malgre rezilta

06:22.678 --> 06:27.544
syantifik yo sou efè ekstrèmman negatif aparèy dijital yo.

06:27.544 --> 06:34.747
Men yon obsèvasyon enteresan ke
sikològ Albert Biderman te fè an 1956.

06:34.747 --> 06:41.868
Nan sa yo rele "dyagram fòse" li a, li te site metòd
kontwòl lespri ki te reyisi ki te ka itilize pou

06:41.868 --> 06:46.997
reprogram prizonye lagè ki pa t vle tounen kolaboratè ki obeyi.

06:46.997 --> 06:55.285
Yo te pran mezi ki pa imen, epi pou kalme sitiyasyon an,
yo te repete bay moun yo rekonfò epi kite yo pou kont yo.

06:55.285 --> 06:59.680
Èske se pa menm bagay la k ap rive
kounye a nan sistèm edikasyon mondyal la?

06:59.680 --> 07:04.411
Yo espere enfliyans entèlijans atifisyèl la
kòmanse pran efè sou gwoup laj ki de pli zan pli jèn.

07:04.411 --> 07:10.409
E menm si tout moun konnen entèlijans atifisyèl pa enfalib e li
pa osi entèlijan jan yo lajman fè konnen, yo

07:10.409 --> 07:15.849
ap anseye elèv yo plis an plis pou yo
aksepte repons ki soti nan entèlijans atifisyèl.

07:15.849 --> 07:24.108
Pandan entèlijans atifisyèl ap vin pi plis entegre nan edikasyon,
gen enkyetid ke jenerasyon k ap vini yo ka pèdi kapasite

07:24.108 --> 07:32.575
pou angaje nan egzèsis entelektyèl ki pi pwofon, epi yo
pral konte sou algoritm olye de pwòp konpetans analiz yo.

07:32.575 --> 07:39.419
Apre tout, yo pa aprann konprann pwosesis oswa
konsèp ki kache dèyè yon repons entèlijans atifisyèl.

07:39.419 --> 07:44.992
Newrobiyolojis Teuchert-Noodt fè
yon obsèvasyon presi nan sans sa a:

07:44.992 --> 07:51.169
Jodi a, 90 pousan jèn yo pase plis pase
sis èdtan pa jou sou telefòn entèlijan yo.

07:51.169 --> 07:56.161
Si byento se sèlman sikopat ki rete ap
mache, sa pral mennen nan abolisyon demokrasi.

07:56.161 --> 08:00.160
Estidite k ap glise ak obeyisans devan otorite mache men nan men.

08:00.160 --> 08:05.088
Lè moun konsakre tèt yo nan medya
dijital, yo pran risk pou yo pèdi tèt yo.

08:05.088 --> 08:10.128
Si li deja ekspoze pitit li a nan medya yo, pitit sa a pèdi.

08:10.128 --> 08:16.232
Kidonk, kijan nou ka adrese danje
ekstrèmman kritik sa yo pou jenerasyon ki pi jèn yo?

08:16.232 --> 08:22.022
Kontinye ap apwouve san reflechi tout sa gouvènman
federal la ak ministè edikasyon yo deside, epi fini pa

08:22.022 --> 08:25.513
achte smartphone ak tablèt pou itilizasyon lakay tou?

08:25.513 --> 08:34.154
Oswa èske nou ta dwe swiv egzanp elit teknoloji
a, ki kenbe pwòp pitit yo lwen medya dijital?

08:34.154 --> 08:42.054
Nan Silicon Valley nan Kalifòni, kote endistri teknoloji a vo
plizyè milya dola epi kote anpil gwo konpayi tankou Apple,

08:42.054 --> 08:48.046
Google, Amazon, Facebook ak lòt yo ye, yo voye
jèn yo espre nan lekòl kote yo itilize tablo

08:48.046 --> 08:51.990
nwa, plim ak papye olye de tablèt ak ChatGPT.

08:51.990 --> 08:59.447
"Lide ke yon aplikasyon sou yon iPad ka aprann pitit
mwen yo li oswa fè aritmetik pi byen se ridikil," di

08:59.447 --> 09:04.640
Alan Eagle, ansyen manadjè kominikasyon nan Google.
