«Սիրելի ծնողներ և խնամակալներ», այս բառերով է սկսվում միջնակարգ դպրոցի կողմից թվայնացման
թեմայով ծնողներին ուղղված նմուշային նամակը։
«… մենք մոտ 130 փորձնական դպրոցներից մեկն ենք, որոնք թվային դասագրքերի կիրառման փորձ են ձեռք բերել։»
Մի կողմից աշակերտները կարողացան ճկուն աշխատել և ձեռք բերել թվային հմտություններ։
Մյուս կողմից, թվային մեդիայի առաջընթացը՝ օրինակ՝ ChatGPT-ի նման արհեստական բանականության աճող կիրառումը կամ
տնային աշխատանքի AirDrop-ով կամ էլեկտրոնային փոստով հեշտ տարածումը, առաջ է բերել նոր մարտահրավերներ։
... Մասնավորապես, մենք ավելի ու ավելի ենք համոզվում, որ աշակերտների արդյունքների արդար գնահատումը, գիտելիքների և
հմտությունների ձեռքբերումը ինքնուրույն աշխատանքի, կենտրոնացված ուսուցման և խանգարումներից ու շեղումներից զերծ
ուսումնական միջավայրի միջոցով այլևս չի կարող երաշխավորվել։
Այդ պատճառով անհապաղ միջոցառումներ են պահանջվում...
Թվում է, որ դպրոցական դասերում պլանշետների և սմարթֆոնների օգտագործման վերաբերյալ մտածողության փոփոխություն կա։
Դասասենյակում թվային մեդիայի կիրառման փորձարկումը ակնհայտորեն ձախողվել է ամբողջ աշխարհում։
Պարտքի թվայնացման վտանգավոր թերություններ
2025 թվականի սկզբին «Մարդասիրական կրթության դաշինք» կազմակերպության մամուլի հաղորդագրության
համաձայն՝ 75 փորձագետներ դիմել են ֆեդերալ կառավարությանը՝ ներկայացնելով իրավիճակի լուրջ գնահատական։
Նրանք խիստ զգուշացնում են կրթական համակարգում թվայնացման վրա շարունակաբար կենտրոնանալուց։
Դպրոցների ցուցանիշները ընթերցանության, գրավորության և հաշվարկի հիմնական հմտություններում կտրուկ նվազում են, և
նվազագույն կրթական չափորոշիչները այլևս չեն բավարարվում։
Սոցիալական մեդիայի ազդեցության տակ հաղորդակցությունն ու սոցիալական վարքագիծը փոխվում են՝ ինչպես գիտականորեն ապացուցված է։
Միևնույն ժամանակ երեխաներն ու երիտասարդները ավելի ու ավելի հաճախ են տառապում հոգեկան լարվածությունից, ինչպիսիք են ուշադրության
խնդիրները, անհանգստությունը, դեպրեսիան և միայնությունը։
Կան դեպքեր, երբ հինգ տարեկան տղաները կախված են բռնի պոռնոգրաֆիայից, իսկ յոթ տարեկան
աղջիկները արդեն տառապում են անորեքսիայից։
Կախվածությունը արդեն այնքան մեծ է, որ երեխաները ֆիզկուլտուրայի դասերին առանց իրենց բջջային հեռախոսների իրենց մերկ են զգում։
Մի մտահոգիչ դիտարկում՝ դա «մեդիա-դեղամիջոց» է, որը, ինչպես ցանկացած այլ թմրանյութ, ի
վերջո հանգեցնում է սոցիալական կյանքի ոչնչացմանը։
Գերմանիայում, ըստ միջազգային IGLU ուսումնասիրության արդյունքների, չորրորդ դասարանի յուրաքանչյուր
չորրորդ երեխան չի կարողանում ճիշտ կարդալ և գրել։
Թեխնիկական առումով առաջատար թվային զարգացած երկրներ, ինչպիսիք են Ավստրալիան, Հարավային
Կորեան և Թայլանդը, նույնպես պարտություններ կրեցին։
Նեյրաբիոլոգ Թյուխերտ-Նուդթի համաձայն, դպրոցներում տեխնիկական սարքավորումները կրկին պետք է ոչնչացվեն։
Բայց նրանց թվայնացված դպրոցականները ամբողջ կյանքի ընթացքում կնշանավորվեն որպես ակնոց կրողներ (Հարավային Կորեայում՝ 90%),
կախվածներ և հոգեկան-սոցիալական խանգարումներով հաշմանդամներ։
DLF Kontrovers զեկույցում Ռուրի շրջանի մի մանկաբույժ անգամ խոսել է այն երեխաների մոտ աուտիստիկ հատկանիշների առկայության
մասին, որոնք չափից ավելի շատ են օգտագործում սմարթֆոններ։
Ուրեմն, արդյո՞ք կրթության քաղաքականություն մշակողները, դպրոցների տնօրեններն ու ուսուցիչները, որոնք երկար ժամանակ պահանջում
էին թվային ընդլայնում, այժմ ստիպված կլինեն կուլ տալ դառը հաբը։
Նույնիսկ ըստ թարմացված ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կրթության զեկույցի՝ 79 կրթական համակարգեր, այդ թվում՝ Շվեդիան, Իսպանիան, Ֆինլանդիան,
Լատվիան, Դանիան և ԱՄՆ 20 նահանգներ, այժմ հետընթաց են ապրում։
Միայն 2024 թվականին Եվրոպայում և Հյուսիսային Ամերիկայում 24 երկրներ արգելել են սմարթֆոնները։
Մոբայլ հեռախոսները Ֆրանսիայի դպրոցներում արգելված են 2010 թվականից, Իտալիայում՝ 2007
թվականից, և 2024 թվականից՝ նաև կրթական նպատակներով։
Որոշ այլ երկրներում բացահայտ արգելք չկա, սակայն կա ուժեղ առաջարկություններ սմարթֆոնների և
այլ սարքերի օգտագործումը սահմանափակելու համար։
Դանիայի նախարար Թեսֆայեն պնդեց, որ երեխաները այլևս չպետք է լինեն «թվային փորձարկման գինե խոզեր»։
Արդյո՞ք հիմա նախատեսված է հիմնարար վերանայում։
Այս պահին կարող է թվալ, որ դպրոցներում թվային հավելվածների կիրառման առումով գլոբալ շրջադարձ է սպասվում։
Այնուամենայնիվ, մոբայլ հեռախոսների արգելքով արդեն պատճառված վնասը հազիվ թե փոխհատուցվի, հակադարձում է պրոֆեսոր Թյուխերտ-Նուդթը։
Չնայած մեր երկրում վեցից տասը տարեկան երեխաները արդեն հագեցված են բջջային հեռախոսներով և պլանշետներով, գրեթե անհնար է
կանխել անհանգստության, դեպրեսիայի, սոցիալական մեկուսացման և ուսուցման դժվարությունների լայնածավալ համաճարակը։
Դա նման է ծխախոտի, թմրանյութերի կամ ուժեղ ալկոհոլի դեպքում՝ դրանք դարակներից հեռացնելու փոխարեն փաթեթավորման
վրա տպվում են նախազգուշացնող պիտակներ կամ ստեղծվում են կախվածությունից օգնության գծեր։
Բայց նրանք, ովքեր արդեն կախված են, այլևս չեն հետևում այս նախազգուշացումներին – ուղղակի
ասած՝ նրանք պարզապես ուզում են իրենց չափաբաժինը։
Նույնը վերաբերում է թվային սարքերին, երբ անչափահասները իրենց ծնողներին սպառնում են ինքնասպանությամբ կամ
սպանությամբ, քանի որ նրանցից խլել են թվային սարքերը։
Հիմա, երբ երկու-երեք սերունդներ արդեն բառացիորեն հիմարացվել են և զրկվել իրենց ինտելեկտուալ կարողություններից ու
ազատություններից, արդյո՞ք ժամանակն է սկսել մեծ շրջադարձ։
Ի՞նչն էր ճշգրիտ այն, ինչը ստիպեց երկրներին սահմանափակել դպրոցներում թվային մեդիայի օգտագործումը։
Արդյո՞ք փորձագետների նախազգուշացումները և այն վտանգները, որոնց մասին Kla.TV-ն տարիներ շարունակ բազմաթիվ
ծրագրերում զգուշացրել է, վերջապես լուրջ կընդունվեն։
Կրթության նախարարությունները՞ գիտակցության են եկել։
Մի՛ խաբվեք!
2024 թվականի վերջում Գերմանիայի ֆեդերալ կառավարությունը Դիջիթալ Պակտ 2.0-ով դպրոցների համար ուղին սահմանեց՝
2030 թվականին բոլոր ոլորտներում պետք է լինի ավելի շատ լայնաշերտ ինտերնետ, պլանշետներ և սմարթֆոններ՝ չնայած գիտական
հետազոտությունների արդյունքներին, որոնք վկայում են թվային սարքերի չափազանց բացասական ազդեցությունների մասին։
Ահա հոգեբան Ալբերտ Բիդերմանի 1956 թվականին արված հետաքրքիր դիտարկումը։
Նրա այդպես կոչված «ստիպողականության դիագրամում» նա թվարկել է հաջողված մտքի վերահսկման մեթոդներ , որոնք
կարելի էր կիրառել դիմադրող պատերազմի գերիներին վերածելու ենթարկվող համագործակիցների։
Կիրառվեցին անմարդկային միջոցներ, և հետո՝ իրավիճակը հանդարտեցնելու համար մարդկանց բազմիցս հաշտեցրին և թողեցին միայնակ։
Արդյո՞ք նույնը հիմա չի կատարվում համաշխարհային կրթական համակարգում։
Ակնկալվում է, որ արհեստական բանականության ազդեցությունը սկսի գործել ավելի ու ավելի երիտասարդ տարիքային խմբերում։
Եվ չնայած բոլորը գիտեն, որ արհեստական բանականությունը ոչ անխափան է և ոչ այնքան խելացի, որքան լայնորեն գովազդվում է,
ուսանողներին ավելի ու ավելի հաճախ սովորեցնում են ընդունել արհեստական բանականության կողմից ստեղծված պատասխանները։
Քանի որ արհեստական բանականությունը ավելի ու ավելի է ներդրվում կրթության մեջ, կա մտավախություն, որ ապագա սերունդները կարող են
կորցնել խորը մտավոր վարժություններ կատարելու ունակությունը՝ իրենց վերլուծական հմտությունների փոխարեն հենվելով ալգորիթմների վրա։
Վերջիվերջո, նրանք չեն սովորում հասկանալ արհեստական բանականության պատասխանի տակ ընկած գործընթացներն ու հասկացությունները։
Նյուრობիոլոգ Թյուխերտ-Նուդթը այս առնչությամբ անում է կոնկրետ դիտարկում։
"Այսօրվա դրությամբ երիտասարդների 90 տոկոսը օրական ավելի քան վեց ժամ է անցկացնում իրենց սմարթֆոններում։
Եթե շուտով միայն սոցիոպաթներ մնան շրջող, դա կհանգեցնի ժողովրդավարության վերացմանը։
Շողշողացող հիմարությունն ու իշխանության հանդեպ ենթարկությունը ձեռք ձեռքի են տալիս։
Երբ մարդիկ ամբողջովին նվիրվում են թվային մեդիային, նրանք վտանգում են կորցնել ինքնությունը։
Եթե նա արդեն իր երեխային ենթարկում է լրատվամիջոցներին, ապա այդ երեխան կորած է։
Ինչպե՞ս կարող ենք լուծել այս չափազանց վտանգավոր սպառնալիքները երիտասարդ սերունդների համար։
Շարունակե՞լ կնիք դնել՝ անկախ նրանից, թե ինչ որոշեն դաշնային կառավարությունն ու կրթության նախարարությունները, և ի
վերջո տան օգտագործման համար ևս սմարթֆոններ ու պլանշետներ գնել։
Կամ արդյոք մենք պետք է հետևենք տեխնոլոգիական էլիտայի օրինակին, որը իր երեխաներին հեռու է պահում թվային մեդիայից?
Կալիֆորնիայի Սիլիկոնյան հովտում, որը տեխնոլոգիական մի քանի միլիարդ դոլարանոց արդյունաբերության և Apple, Google, Amazon,
Facebook և այլ մեծ խաղացողների տունն է, երիտասարդներին դիտավորյալ ուղարկում են դպրոցներ, որտեղ սև տախտակների,
գրիչների և թղթի փոխարեն օգտագործվում են պլանշետներ և ChatGPT։
«Այդ գաղափարը, որ iPad-ի հավելվածը կարող է սովորեցնել իմ երեխաներին ավելի լավ կարդալ կամ հաշվարկներ անել, անհեթեթ է», –
ասում է Ալան Իգլը, Google-ի նախկին հաղորդակցությունների մենեջերը։