"Baninga baboti mpe bakɔ́lɔ́," maloba oyo ebandisi ndakisa ya mokanda oyo euti na eteyelo ya ntei epai ya
baboti na likambo etali kosalela biloko ya numériki:
"... tozali moko kati na pene ya biteyelo 130 ya komeka oyo bazwi mayele na kosalela babuku ya kelasi ya numériki.
Na ngambo moko, bana-kelasi bakokaki kosala na ndenge ya pete mpe kozwa mayele ya numériki.
Na ngambo mosusu, bokoli ya media ya numérike – ndakisa, bosaleli oyo ezali se kobakisama ya mayele ya masini lokola
ChatGPT to bokaboli ya pɛtɛɛ ya misala ya ndako na nzela ya AirDrop to email – ememi mikakatano ya sika.
... Mingi mpenza, tozali kokoma kondima ete kotala mosala ya bana-kelasi na bosembo, kozwa boyebi mpe mayele na nzela ya
mosala ya bomoko, boyekoli ya likebi, mpe esika ya boyekoli ya kimya, ezangi mobulu mpe biloko
ya kobenda makanisi, ekoki lisusu kondimama te.
Na ntina na yango, esengeli kosala likambo na lombangu...
Emonani lokola makanisi ezali kobongwana na ntina na bosaleli ya ba tablettes mpe ba smartphones na mateya ya kelasi.
Momekano ya kosalela ba media ya numériki na kelasi emonani polele ete elongi te na mokili mobimba.
Makama ya monene ya kokomisa banyongo na lolenge ya numérike
Kolanda liyebisi mpo na bapanzi sango ya "Alliance for Humane Education" na ebandeli ya mobu 2025, bato ya mayele 75
basengi na guvɛnɛmá fɛdɛralɛ, mpe bapesaki etaleli moko ya kokamwisa mpe ya kotungisa likolo ya likambo yango.
Bapesaka likebisi ya makasi ete bákoba te kotya makanisi mingi na numérisation na kati ya système ya kelasi!
Niveau ya kelasi na makoki ya moboko ya kotanga, kokoma mpe kosala mitángo ezali kokita makasi mpenza,
mpe ndelo ya nsé ya mateya ezali lisusu kokokisama te.
Na nse ya bopusi ya ba réseaux sociaux, lolenge ya kosolola mpe bizaleli na kati ya bato
ezali kobongwana – ndenge siansi emonisi yango.
Na ntango yango moko, bana mpe bilenge bazali se komona mpasi mingi na makanisi lokola mikakatano ya kotia
makanisi esika moko, motema likolo, mawa makasi mpe bomoko.
Ezali na makambo epai wapi bana mibali ya mibu mitano bakomi ba-accroc ya ba-porno ya mobulu mpe bana basi ya
mibu nsambo bazali déjà konyokwama na bokono ya anorexie.
Bomɔnɔnɔ ekómi makasi mpenza, kino bana bamiyokaka bolumbu soki bazangi ba telefone na bango na kelasi ya masano.
Likambo ya kokanisa: ezali "drogue ya media" oyo na suka ebebisaka bomoi ya bato elongo, kaka lokola ba drogues misusu.
Na Allemagne, mwana moko kati na minei ya kelasi ya minei akoki kotanga mpe kokoma malamu te,
kolanda na matomba ya bolukiluki ya mokili mobimba IGLU.
Bamboka oyo eleki mosika na makambo ya tekiniki mpe ezali na bokambi, lokola Australie, Corée
du Sud mpe Thaïlande, mpe bango mpe balongamaki.
Bikangiseli ya tekiniki na biteyelo esengeli kobwakama lisusu, kolanda na neurobiologiste Teuchert-Noodt.
Kasi bana-kelasi na bango oyo bakomi na mayele ya sika bakotiyama elembo ya bato ya maneti – 90 likolo ya nkama
na Corée du Sud – bato ya bokono ya makanisi mpe ya bizaleli mpo na bomoi na bango mobimba.
Na émission moko ya DLF Kontrovers , monganga moko ya bana uta na etuka ya Ruhr alobaki kutu ete bana oyo basalelaka ba
smartphones mingi koleka bamonanaka na bizaleli ya autism.
Bongo, bakonzi oyo bazwaka bikateli na makambo ya kelasi, bakonzi ya biteyelo mpe balakisi, oyo bazalaki kosenga
makasi ete bákómisa makambo ya numériki mingi, sikoyo esengeli bango bámɛla nkisi ya bololo?
Ata kolanda lapolo ya sika ya UNESCO na makambo ya kelasi, ba systèmes ya kelasi 79, kati na yango bikolo
lokola Suède, Espagne, Finlande, Lettonie, Danemark mpe ba états 20 ya Amerika, bazongi sima sikoyo.
Kaka na mobu 2024, bikolo 24 na Eropa mpe Amerika ya Nɔ́rdi epekisi kosalela ba smartphone!
Baterimisá kosalela ba telefone na biteyelo na France banda 2010, na Italie banda 2007,
mpe banda 2024 mpo na ntina ya mateya mpe.
Na mikili misusu, epekisami polele te, kasi balendisi makasi mpo na kokitisa bosaleli ya ba smartphones mpe biloko mosusu.
Ministre Tesfaye ya Danemark alobaki ete esengeli lisusu te kosalela bana lokola "bampɛmbɛni na komekama ya numériki".
Boni, likanisi ya sika ya monene ezali sikoyo na nzela?
Na ntango oyo, moto akoki kokanisa ete mbongwana moko ya monene na mokili mobimba na ntina na bosaleli ya ba
applications numériques na biteyelo ezali pene ya kosalema.
Kasi, kopekisa bato kosalela ba telefone ekobongisa te mbeba oyo esili kosalema, ndenge Professeur Teuchert-Noodt alobi.
Ata soki bana ya mibu motoba kino zomi na mboka na biso bazali déjà na ba telefone ya maboko mpe ba tablettes, ezali pene
na mpasi mpenza kopekisa bokono monene ya mitungisi, mawa makasi, komitiya pembeni ya bato mpe mikakatano na koyekola.
Ezali lokola mpo na likaya, bilangwiseli to masanga makasi – na esika ya kopekisa yango na batagère, batyaka bilembo ya
likebisi likolo ya emballage to bafungolaka ba numéros ya telefone mpo na kosunga bato oyo bakangami na yango.
Kasi baoyo bakomi déjà basɛkɔli, batungisamaka lisusu te na makebisi oyo – mpo na koloba
polele – balingaka kaka eloko na bango ya mabe.
Ndenge moko mpe mpo na biloko ya numériki ntango bilenge bakebisi baboti na bango ete bakoboma bango moko to bakoboma
bato, mpo baboti na bango bazwi bango biloko ya numériki!
Sikawa lokola bilenge mibale to misato ya bato bakomisami mpenza na bozoba mpe báyibami mayele na bango ya kokanisa mpe bonsomi
na bango, boye ntango ekoki mpo na kobanda mbongwana ya monene?
Nini mpenza etindaki bikolo bákanga nzela na bosaleli ya media ya numérike na biteyelo?
Boye, na suka, bakomona na motuya makebisi ya bato ya mayele mpe makama oyo Kla.TV ezali
kokebisa na baprograme na yango ebele banda mibu ebele?
Boni, ba ministères ya kelasi bazongi na mayele?
Kozwa na lokuta te!
Na suka ya mobu 2024, guvɛnɛmá federal ya Allemagne esili kotya nzela mpo na biteyelo na nzela ya Paktɛ ya Numérique 2.0:
Kino na 2030, esengeli kozala na internet ya mbangu, ba tablettes mpe ba smartphones ebele koleka bisika nyonso – atako
bayebi bamposa ya mabe makasi oyo biloko ya numériki ememaka.
Talá likambo moko ya kosepelisa oyo psychologue Albert Biderman amonisaki na mobu 1956.
Na kati ya "diagramme ya contrainte" na ye, atángaki lolenge ya kolónga ya kokonza makanisi oyo ekokaki
kosalelama mpo na kobongola ba prisonniers de guerre oyo bazalaki kotɛmɛla, bákóma basungi ya kotosa.
Bato bazwaki bikateli ya bonyama, mpe na sima, mpo na kokitisa motema, bapesaki bato elikya ya
lokuta mbala na mbala mpe batikaki bango na kimya.
Boye ezali te likambo moko boye ezali kosalema sikoyo na système ya kelasi ya mokili mobimba?
Bakanisi ete bopusi ya AI ekobanda komonana mingi koleka epai ya bilenge mpe bana mike.
Mpe atako bato nyonso bayebi ete AI ezalaka na mabunga mpe ezali na mayele mingi te ndenge balobaka mingi, bazali
se kotangisa bana-kelasi bándima biyano oyo AI ebimisaka.
Lokola AI ezali kokota makasi na mateya, bato bazali komitungisa ete bilenge ya mikolo mizali koya bakoki kobungisa makoki ya
kosala makanisi ya mozindo, mpe bakotalelaka kaka ba algorithmes na esika ya kosalela mayele na bango moko ya kotalela makambo.
Na suka suka, bango bayekolaka te mpo na kokanga ntina ya misala to ya makanisi ya mozindo oyo ezali na sima ya eyano ya AI.
Neurobiologiste Teuchert-Noodt amonisi likambo moko polele na ntina na yango:
Sikawa, 90 likolo ya nkama ya bilenge balekisaka koleka ngonga motoba na mokolo na ba smartphones na bango.
Soki mosika te batikala kaka ba psychopathes na mabele, yango ekolongola démocratie.
Bozoba oyo ezali kokola malembe na botosi epai ya bakonzi etambolaka elongo.
Tango bato bamipesi na media ya numérike, bazali na likama ya komibungisa.
Soki abimisi déjà mwana na ye na media, mwana wana abungi.
Bongo, ndenge nini tokoki kosilisa makama oyo ya makasi mpenza mpo na bilenge?
Kokoba kondima na miso ekangami nyonso oyo guvɛnɛmá ya likolo mpe ya mateya ekataka, mpe na suka kosomba ba
smartphones mpe ba tablettes mpo na kosalela na ndako mpe?
To esengeli nde tolanda ndakisa ya bato ya likolo ya tekinoloji, oyo babatelaka bana na bango mosika na ba media ya numériki?
Na Silicon Valley na Californie, esika oyo industrie ya technologie ya bamiliare ya badolare ezali mpe bakompanyi ya
minene lokola Apple, Google, Amazon, Facebook mpe basusu, batindaka bilenge na nko na biteyelo oyo basalelaka ba tableau,
bakalama mpe papier na esika ya ba tablettes mpe ChatGPT.
"Likanisi ete application moko na iPad ekoki koteya bana na ngai kotanga to kosala arithmétique malamu koleka
ezali likambo ya bozoba," elobi Alan Eagle, mokambi ya kala ya communication na Google.