"Эрхэм эцэг эх, асран хамгаалагчид аа," гэж эхэлдэг дунд сургуулийн дижиталчлалын сэдвээр эцэг эхэд илгээх жишээ захидал:
"... ойролцоогоор 130 туршилтын сургуулийн нэг болохын хувьд бид дижитал сурах бичгүүдтэй ажиллах туршлага хуримтлуулсан."
Нэг талаас сурагчид уян хатан ажиллаж, дижитал ур чадвар эзэмших боломжтой болсон.
Нөгөө талаар, дижитал медиа хөгжиж, жишээлбэл ChatGPT зэрэг хиймэл оюун ухааны хэрэглээ нэмэгдэж, AirDrop
болон цахим шуудангаар даалгаврыг хялбархан тараах боломжтой болсноор шинэ сорилтууд үүсч байна.
... Ялангуяа бид сурагчдын гүйцэтгэлийг шударга үнэлэх, бие даасан ажил, төвлөрсөн суралцах болон саад тотгор, анхаарал
сарниулах зүйлгүй суралцах орчин дамжуулан мэдлэг, ур чадвар эзэмших боломж одоо
баталгаажихгүй байгааг улам бүр илүү мэдэрч байна.
Ийм учраас яаралтай арга хэмжээ авах шаардлагатай...
Сургуулийн хичээлд таблет болон ухаалаг гар утас ашиглах талаарх хандлага өөрчлөгдөж байгаа бололтой.
Анги танхимд дижитал медиа ашиглах туршилт дэлхий даяар тодорхой бүтэлгүйтсэн байна.
Өрийн дижиталчлалын аюултай сул талууд
2025 оны эхээр "Хүмүүнлэг боловсролын эвсэл"-ээс гаргасан хэвлэлийн мэдэгдлийн дагуу 75 мэргэжилтэн нөхцөл
байдлын талаар сэрэмжлүүлсэн үнэлгээг танилцуулан Холбооны засгийн газарт хандан уриалга гаргасан байна.
Тэд боловсролын тогтолцоонд дижиталчлалд хэт төвлөрсөөр байхыг хатуу анхааруулж байна!
Унших, бичих, тооцоо гэсэн суурь чадваруудаар сургуулийн үзүүлэлт эрс муудаж, боловсролын доод шаардлага биелэхээ больсон байна.
Нийгмийн сүлжээний нөлөөн дор харилцаа холбоо, нийгмийн зан байдал шинжлэх ухаанаар нотлогдсончлон өөрчлөгдөж байна.
Үүний зэрэгцээ хүүхдүүд болон залуучууд төвлөрөх чадварын асуудал, түгшүүр, сэтгэл гутрал, ганцаардал
зэрэг сэтгэлзүйн стресст улам бүр нэрвэгдэж байна.
Таван настай хөвгүүд хүчирхийллийн порнографийн донтолттой болсон, харин долоон настай охид аль
хэдийнэ анорексийн хохирогчид болсон тохиолдлууд байдаг.
Хараат байдал аль хэдийнэ маш их болсон тул хүүхдүүд биеийн тамирын хичээл дээр гар
утасгүйгээр өөрсдийгөө нүцгэн мэт мэдэрдэг.
Сэтгэл гонсойлгосон ажиглалт: энэ нь бусад бүх мансууруулах бодис шиг эцэстээ нийгмийн
амьдралыг сүйтгэдэг "мэдээллийн мансууруулах бодис" юм.
Германд олон улсын IGLU судалгааны дүнгээр дөрөвдүгээр ангийн хүүхдүүдийн дөрөвний нэг нь зөв уншиж, бичиж чаддаггүй байна.
Техникийн хувьд тэргүүлэгч, дижитал хөгжлөөрөө дэвшилтэт Австрали, Өмнөд Солонгос, Тайланд зэрэг орнууд ч мөн ялагдалд өртсөн.
Нейробиологч Тёхерт-Ноодтын хэлснээр сургууль дахь техник тоног төхөөрөмжийг дахин устгах ёстой.
Гэвч тэдний дижиталжуулсан сурагчдыг — Өмнөд Солонгост 90 хувь нь — цаашдын бүх амьдралдаа нүдний шил
зүүдэг, донтоочид болон сэтгэлзүйн хувьд хөгжлийн бэрхшээлтэй гэж шошголж тэмдэглэх болно.
DLF Kontrovers нэвтрүүлэгт , Рурын бүс нутгийн нэгэн хүүхдийн эмч гар утас хэт их ашигладаг хүүхдүүдэд
аутизмын шинж тэмдгүүд илэрч байгааг хүртэл дурдсан.
Тэгэхээр дижитал өргөтгөлийг шаардаж ирсэн боловсролын бодлого боловсруулагчид, сургуулийн захирлууд болон
багш нар одоо гашуун эм уух хэрэгтэй болох болов уу?
Шинэчлэгдсэн ЮНЕСКО-гийн боловсролын тайланд дурдсанаар Швед, Испани, Финланд, Латви, Дани болон АНУ-ын
20 муж зэрэг 79 боловсролын систем одоо ухраад байна.
Зөвхөн 2024 онд Европ болон Хойд Америкийн 24 улс ухаалаг гар утас хэрэглэхийг хоригложээ!
Гар утаснуудыг Францад 2010 оноос, Италид 2007 оноос сургуулиудад хориглосон бөгөөд 2024
оноос боловсролын зорилгоор ч мөн хориглосон.
Зарим бусад улс орнуудад тодорхой хориг байхгүй ч ухаалаг гар утас болон бусад төхөөрөмжийн
хэрэглээг хязгаарлах талаар хүчтэй зөвлөмж байдаг.
Данийн сайд Тесфайе хүүхдүүдийг цахим туршилтын туршлага болгон ашиглах ёсгүй гэж мэдэгдэв.
Одоо томоохон дахин бодох боломж нээгдэж байна уу?
Энэ үед хүн бүр сургуулиудад дижитал хэрэглээний талаар дэлхий даяар эргэлт буцалт гарах гэж байгаа мэт бодож магадгүй.
Гэсэн хэдий ч гар утсыг хориглосноор аль хэдийн учирсан хохирлыг нөхөж барагдуулах нь бараг
боломжгүй гэж профессор Тёхерт-Нуодт хариулав.
Манай улсад зургаан-аас арав хүртэлх насныхан аль хэдийн гар утас, таблеттай болсон ч түгшүүр, сэтгэл гутрал, нийгмийн
тусгаарлалт болон суралцах чадварын бэрхшээлүүдийн өргөн цар хүрээтэй тахал дэгдэхээс сэргийлэх нь бараг боломжгүй байна.
Сигарет, мансууруулах бодис эсвэл хүчтэй архитай адил – эдгээрийг лангуунаас хасахын оронд савлагаанд нь анхааруулах
шошго наах эсвэл донтолтод туслах утасны дугаарыг байгуулдаг.
Гэвч аль хэдийн донтоод орсон хүмүүс эдгээр анхааруулгад огт тоодоггүй – шулуухан хэлэхэд
– тэд зүгээр л донтох зүйлээ авахыг хүсдэг.
Дижитал төхөөрөмжөө хураалгасныхаа төлөө бага насныхан эцэг эхээ амиа хорлох эсвэл ална гэж
сүрдүүлдэг бол дижитал хэрэгслүүдэд ч мөн адил хамаатай.
Одоо хоёр, гурван үе үнэндээ тэнэгтүүлэгдэж, оюуны чадамж, эрх чөлөөгөө булаалгасан энэ үед
томоохон эргэлт хийх цаг нь болсон болов уу?
Яг юунаас болж улс орнууд сургуулиудад дижитал медиа хэрэглээг хязгаарлахад хүрсэн бэ?
Мэргэжилтнүүдийн анхааруулга болон Kla.TV олон жил олон нэвтрүүлгээрээ анхааруулж ирсэн аюулууд
эцэст нь үнэхээр ноцтой хүлээн авч үзэгдэх болов уу?
Боловсролын яамд ухаан орсон болов уу?
Хууртаж болохгүй!
2024 оны эцэст Герман улсын Холбооны Засгийн газар сургуулиудад зориулсан Дижитал Пак
2.0-ийн хүрээнд чиглэлийг аль хэдийн тогтоосон:
2030 он гэхэд бүх салбарт өргөн зурвасын сүлжээ, таблет болон ухаалаг гар утас улам бүр нэмэгдэх ёстой –
дижитал төхөөрөмжүүдийн маш сөрөг нөлөөг шинжлэх ухааны судалгаагаар тогтоосон хэдий ч.
Энд 1956 онд сэтгэл судлаач Альберт Бидерман хийсэн сонирхолтой ажиглалт байна.
Түүний нэрлэсэн "албадах схемийн" дагуу тэрээр дургүйцэж буй дайны хоригдлуудыг захирагдах хамсаатан болгон дахин програмчлах
боломжтой амжилттай оюун удирдлагын аргуудыг жагсаасан.
Хүний ёсонд харш арга хэмжээ авч, дараа нь ард түмнийг тайвшруулахын тулд тэднийг
дахин дахин аргалж, ганцааранг нь орхисон.
Одоо дэлхийн боловсролын системд яг адил зүйл тохиолдож байгаа биш үү?
Хиймэл оюун ухааны нөлөө улам залуу насныхны дунд хүчин төгөлдөр болох нь хүлээгдэж байна.
Хэдийгээр хүн бүр хиймэл оюун ухаан алдаа мадагтай, олонтаа магтаж ярьдаг шигээ тийм ч ухаантай биш гэдгийг
мэддэг ч, оюутнуудыг улам бүр хиймэл оюун ухаанаар үүсгэсэн хариултыг хүлээн зөвшөөрөхийг зааж байна.
Хиймэл оюун ухаан боловсролд улам бүр нэвтэрч байгаа тул ирээдүйн үеийнхэн гүнзгий оюуны дасгалд оролцох чадвараа
алдаж, өөрсдийн шинжилгээний чадвараасаа илүү алгоритмуудад найдах болчих вий хэмээн санаа зовниж байна.
Юутай ч тэд хиймэл оюун ухааны хариултын үндсэн үйл явц, ойлголтуудыг ойлгож сурдаггүй.
Нейробиологч Тёхерт-Нуодт энэ талаар тодорхой ажиглалт хийдэг:
"Өнөө үед залуучуудын 90 хувь нь өдөрт зургаан цагаас илүү хугацааг ухаалаг гар утсандаа өнгөрүүлдэг."
Хэрвээ удахгүй зөвхөн психопатууд л явж байх болвол энэ нь ардчиллыг устгахад хүргэнэ.
Аажмаар нэмэгдэж буй тэнэглэл ба эрх мэдэлд захирагдах байдал хоёр салшгүй холбоотой.
Хүмүүс дижитал медиа руу өөрсдийгөө зориулах үедээ өөрсдийгөө алдах эрсдэлд ордог.
Хэрвээ тэр хүүхдээ аль хэдийн хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр ил гаргасан бол тэр хүүхэд үгүй болсон.
Тэгвэл бид залуу үеийнхэнд тулгарч буй эдгээр маш ноцтой аюулуудыг хэрхэн шийдвэрлэх вэ?
Төв засаг болон боловсролын яамнууд юу шийдвэл түүнийг нь бүгдээрээ зүгээр л баталгаажуулж, эцэст нь гэрийн хэрэглээнд
зориулж ухаалаг гар утас, таблет хүртэл худалдаж авдаг юм биш үү?
Эсвэл бид технологийн элитүүдийн жишгийг дагаж, тэд өөрсдийн хүүхдүүдээ дижитал медиагаас хол байлгадаг юу?
Калифорнийн Силикон хөндийд, олон тэрбум долларын технологийн салбар болон Apple, Google, Amazon, Facebook зэрэг томоохон
тоглогчид байрлах энэ газарт залуучуудыг таблет болон ChatGPT-ийн оронд хар самбар, үзэг,
цаас ашигладаг сургуулиудад зориудаар явуулдаг.
"iPad дээрх апп миний хүүхдүүдэд унших эсвэл тооны үйлдэл хийх чадварыг илүү сайн зааж чадна гэсэн санаа бол утгагүй" гэж
Google-ийн хуучин харилцаа холбооны менежер Алан Игл хэлэв.