"Wazazi na walezi wapendwa," maneno haya yanaanza barua mfano kwa wazazi kutoka shule ya sekondari kuhusu mada ya dijitalishaji:
"... kama mojawapo ya takriban shule 130 za majaribio, tumepata uzoefu na vitabu vya kielektroniki.
Kwa upande mmoja, wanafunzi waliweza kufanya kazi kwa unyumbufu na kupata ujuzi wa kidijitali.
Kwa upande mwingine, maendeleo ya vyombo vya habari vya kidijitali – kwa mfano, ongezeko la matumizi ya akili
bandia kama ChatGPT au usambazaji rahisi wa kazi za nyumbani kupitia AirDrop au barua pepe – yameleta changamoto mpya.
... Hasa, tunahisi zaidi na zaidi kwamba tathmini ya haki ya utendaji wa wanafunzi, upatikanaji wa maarifa na ujuzi
kupitia kazi huru, kujifunza kwa makini na mazingira ya kujifunzia yasiyo na usumbufu na mvurugano havihakikishiwi tena.
Kwa sababu hii, hatua ya haraka inahitajika...
Inaonekana kuna mabadiliko katika mtazamo kuhusu matumizi ya kompyuta kibao na simu mahiri katika masomo shuleni.
Jaribio la kutumia vyombo vya habari vya kidijitali darasani limefeli waziwazi duniani kote.
Hasara hatari za udigitalishaji wa madeni
Kulingana na taarifa kwa vyombo vya habari kutoka "Alliance for Humane Education" mwanzoni mwa mwaka 2025,
wataalamu 75 wamewasilisha wito kwa serikali ya shirikisho, wakitoa tathmini ya hali inayotia wasiwasi.
Wanaonya vikali dhidi ya kuendelea kuzingatia dijitalishaji katika mfumo wa elimu!
Utendaji wa shule katika ujuzi msingi wa kusoma, kuandika na hesabu unapungua kwa kiasi kikubwa,
na viwango vya chini vya elimu havitimizwi tena.
Chini ya ushawishi wa mitandao ya kijamii, mawasiliano na tabia za kijamii zinabadilika – kama ilivyothibitishwa kisayansi.
Wakati huo huo, watoto na vijana wanazidi kuathiriwa na msongo wa kisaikolojia kama vile
matatizo ya umakini, wasiwasi, unyogovu na upweke.
Kuna visa ambapo wavulana wa miaka mitano wamezama katika ponografia ya ukatili na
wasichana wa miaka saba tayari wanateseka na anorexia.
Utegemezi tayari ni mkubwa sana kiasi kwamba watoto wanajihisi wazi bila simu zao za mkononi katika masomo ya elimu ya viungo.
Uchunguzi unaotia wasiwasi: ni "dawa ya vyombo vya habari" ambayo hatimaye husababisha uharibifu wa
maisha ya kijamii kama vile dawa nyingine yoyote.
Nchini Ujerumani, mtoto mmoja kati ya wanne katika darasa la nne hawezi kusoma na kuandika ipasavyo,
kulingana na matokeo ya utafiti wa kimataifa wa IGLU.
Nchi zilizoendelea kidijitali zenye uongozi wa kiufundi, kama vile Australia, Korea Kusini na Thailand, pia zilipata kushindwa.
Vifaa vya kiufundi katika shule vinapaswa kutupwa tena, kulingana na mtaalamu wa neva Teuchert-Noodt.
Lakini watoto wao wa shule walio na vifaa vya kidijitali watatambulishwa kama wanaovaa miwani – asilimia
90 nchini Korea Kusini – waraibu na wenye ulemavu wa kisaikolojia na kijamii kwa maisha yao yote.
Katika kipindi cha DLF Kontrovers , daktari wa watoto kutoka eneo la Ruhr hata alizungumzia dalili za
autismu kwa watoto wanaotumia simu mahiri kupita kiasi.
Basi, je, watunga sera za elimu, wakuu wa shule na walimu, ambao wamekuwa wakidai upanuzi wa
kidijitali, sasa watalazimika kumeza kidonge chungu?
Hata kulingana na ripoti iliyosasishwa ya elimu ya UNESCO, mifumo 79 ya elimu, ikiwemo nchi kama Uswidi, Uhispania, Ufini,
Latvia, Denmark na majimbo 20 ya Marekani, sasa zinaporomoka.
Mnamo mwaka 2024 pekee, nchi 24 barani Ulaya na Amerika Kaskazini zimeweka marufuku ya simu mahiri!
Simu za mkononi zimekatazwa shuleni nchini Ufaransa tangu 2010, nchini Italia tangu 2007,
na pia tangu 2024 kwa madhumuni ya kielimu.
Katika baadhi ya nchi nyingine, hakuna marufuku wazi, lakini kuna mapendekezo makali ya
kupunguza matumizi ya simu mahiri na vifaa vingine.
Waziri wa Denmark, Tesfaye, alidai kwamba watoto hawapaswi tena kuwa "panya wa majaribio katika jaribio la kidijitali".
Je, sasa kuna uwezekano wa kufikiria upya kikubwa?
Katika hatua hii, mtu anaweza kufikiri kwamba kitu kama mabadiliko makubwa ya kimataifa kuhusu matumizi
ya programu za kidijitali katika shule kinakaribia.
Hata hivyo, kupambana na madhara ambayo tayari yamefanywa na marufuku ya simu za mkononi
hakutatosha kufidia, anapinga Profesa Teuchert-Noodt.
Ingawa watoto wa miaka sita hadi kumi katika nchi yetu tayari wana simu za mkononi na kompyuta kibao, karibu
haiwezekani kuzuia mlipuko mpana wa wasiwasi, unyogovu, upweke wa kijamii na matatizo ya kujifunza.
Ni kama sigara, madawa ya kulevya au pombe kali – badala ya kuziondoa kwenye rafu, lebo za onyo huchapishwa
kwenye vifungashio au huduma za msaada kwa waraibu huanzishwa.
Lakini wale ambao tayari wamezama katika uraibu hawaathiriwi tena na maonyo haya – kwa kusema waziwazi – wanataka tu dozi yao.
Hali hiyo inatumika pia kwa dawa za kidijitali wakati watoto wadogo wanapotishia wazazi wao kujiua au
kuua kwa sababu vifaa vyao vya kidijitali vimechukuliwa!
Sasa kwamba vizazi viwili au vitatu tayari vimepunguzwa akili na kuibiwa uwezo wao wa kiakili na
uhuru, je, ni wakati wa kuanzisha mabadiliko makubwa?
Ni nini hasa kilichosababisha nchi kupunguza matumizi ya vyombo vya habari vya kidijitali shuleni?
Je, hatimaye maonyo ya wataalamu na hatari ambazo Kla.TV imekuwa ikionya katika vipindi
vingi kwa miaka sasa yatachukuliwa kwa uzito?
Je, wizara za elimu zimeanza kutumia akili?
Usidanganyike!
Mwishoni mwa mwaka 2024, serikali ya shirikisho ya Ujerumani iliweka mwelekeo kwa shule kupitia Mkataba wa Kidijitali 2.0:
Kufikia mwaka 2030, kunapaswa kuwa na mtandao mpana zaidi, tableti na simu janja zaidi kwa wote – licha ya matokeo ya
kisayansi kuhusu athari mbaya sana za vifaa vya kidijitali.
Hapa kuna uchunguzi wa kuvutia uliofanywa na mwanasaikolojia Albert Biderman mwaka 1956.
Katika kile anachokiita "mchoro wa kulazimisha", aliorodhesha mbinu zilizofanikiwa za udhibiti wa akili
ambazo zingeweza kutumika kuwaprograma upya wafungwa wa vita wasiokubali kuwa washirika watiifu.
Hatua zisizo za kibinadamu zilichukuliwa, kisha ili kuwafurahisha watu, walifanywa
kuridhika mara kwa mara na kupewa uhuru kamili.
Je, si kitu kile kile kinatokea sasa katika mfumo wa elimu duniani?
Athari za AI zinatarajiwa kuanza kuathiri makundi ya umri yanayozidi kuwa madogo.
Na ingawa kila mtu anajua kwamba akili bandia si kamilifu na si mwerevu kama inavyotangazwa sana, wanafunzi wanazidi
kufundishwa kukubali majibu yaliyotengenezwa na akili bandia.
Kadiri akili bandia inavyozidi kuingizwa katika elimu, kuna wasiwasi kwamba vizazi vijavyo vinaweza kukosa uwezo
wa kushiriki katika mazoezi ya kina ya kiakili, wakitegemea algoriti badala ya ujuzi wao wa uchanganuzi.
Baada ya yote, hawajifunzi kuelewa michakato au dhana za msingi za jibu la akili bandia.
Mwananeurobiolojia Teuchert-Noodt anatoa uchunguzi makini kuhusu hili:
"Siku hizi, asilimia 90 ya vijana hutumia zaidi ya masaa sita kwa siku kwenye simu zao mahiri.
Ikiwa hivi karibuni kutakuwa na wapsikopathi tu wanaotembea, itasababisha kuondolewa kwa demokrasia.
Upumbavu unaotambaa na utiifu kwa mamlaka huambatana.
Watu wanapojitolea kwa vyombo vya habari vya kidijitali, wanakabiliwa na hatari ya kujipoteza.
Ikiwa tayari anamwonesha mtoto wake vyombo vya habari, mtoto huyo amepotea.
Basi tunawezaje kushughulikia hatari hizi kali sana kwa vizazi vijavyo?
Kuendelea kuidhinisha bila maswali chochote serikali kuu na wizara za elimu zinachokiamua, na hatimaye kununua
simu mahiri na kompyuta kibao kwa matumizi ya nyumbani pia?
Au tunapaswa kufuata mfano wa wasomi wa teknolojia, ambao huwazuia watoto wao wasitumie vyombo vya habari vya kidijitali?
Katika Silicon Valley ya California, makao makuu ya sekta ya teknolojia yenye thamani ya mabilioni ya dola na wachezaji wengi
wakubwa kama vile Apple, Google, Amazon, Facebook na wengine, vijana wanatumwa makusudi shuleni ambapo mabao meusi,
kalamu na karatasi hutumika badala ya kompyuta kibao na ChatGPT.
"Wazo kwamba programu kwenye iPad inaweza kuwafundisha watoto wangu kusoma au kufanya hesabu vizuri zaidi ni upuuzi," anasema
Alan Eagle, aliyekuwa meneja wa mawasiliano katika Google.