WEBVTT 00:00.187 --> 00:06.885 «Хөрмәтле әти-әниләр һәм законлы вәкилләр», — дип башлана санлылаштыру темасына урта 00:06.885 --> 00:11.560 мәктәптән әти-әниләргә язылган үрнәк хат: 00:11.560 --> 00:19.024 "...якынча 130 пилот мәктәпнең берсе буларак, без санлы дәреслекләр белән эшләү тәҗрибәсен тупладык." 00:19.024 --> 00:25.802 Бер яктан, укучылар сыгылмалы рәвештә эшли алдылар һәм санлы күнекмәләр үзләштерделәр. 00:25.802 --> 00:36.736 Икенче яктан, санлы медиа үсеше – мәсәлән, ChatGPT кебек ясалма интеллектны күбрәк куллану яки AirDrop һәм электрон 00:36.736 --> 00:43.013 почта аша өй эшләрен җиңел тарату – яңа кыенлыклар тудырды. 00:43.013 --> 00:51.196 ... Аерым алганда, без көннән-көн күбрәк ышанабыз ки, укучыларның эш нәтиҗәләрен гадел бәяләү, белем һәм күнекмәләрне мөстәкыйль 00:51.196 --> 00:56.868 эш, тупланган уку һәм комачаулыклардан һәм игътибарны читкә юнәлтүче факторлардан азат уку 00:56.868 --> 01:01.099 мохите аша үзләштерү хәзер инде гарантияләнә алмый. 01:01.099 --> 01:05.809 Шуңа күрә ашыгыч чаралар күрергә кирәк... 01:05.809 --> 01:12.427 Мәктәп дәресләрендә планшетлар һәм смартфоннар куллануга карата фикерләүдә үзгәреш сизелә. 01:12.427 --> 01:19.296 Сыйныфта санлы медиа куллану тәҗрибәсе бөтендөнья буенча ачыктан-ачык уңышсыз булды. 01:19.296 --> 01:23.524 Бурычны санга күчерүнең куркыныч кимчелекләре 01:23.524 --> 01:31.247 2025 ел башында «Гуманлы белем бирү альянсы»ның матбугат хәбәренә караганда, 75 белгеч федераль хөкүмәткә 01:31.247 --> 01:35.146 мөрәҗәгать итеп, хәлне җитди бәяләүне тәкъдим иткән. 01:35.146 --> 01:40.536 Алар мәгариф системасында цифрлаштыруга игътибарны дәвам итүдән катгый рәвештә кисәтәләр! 01:40.536 --> 01:47.276 Уку, язу һәм арифметика төп компетенцияләре буенча мәктәп күрсәткечләре кискен рәвештә кими бара, 01:47.276 --> 01:50.743 һәм минималь белем бирү стандартлары инде үтәлми. 01:50.743 --> 01:57.724 Социаль челтәрләр йогынтысында аралашу һәм социаль тәртип үзгәрә – бу фәнни яктан исбатланган. 01:57.724 --> 02:04.029 Шул ук вакытта балалар һәм яшьләр игътибар җыю белән бәйле проблемалар, борчылу, депрессия һәм ялгызлык 02:04.029 --> 02:08.416 кебек психологик стресслардан көннән-көн күбрәк интегәләр. 02:08.416 --> 02:16.318 Биш яшьлек малайларның көчле порнографиягә бәйле булуы һәм җиде яшьлек кызларның инде анорексиядән интегүе очраклары бар. 02:16.318 --> 02:22.122 Бәйлелек инде шулкадәр зур ки, балалар физкультура дәресләрендә мобиль телефоннары булмаса, үзләрен ялангач хис итәләр. 02:22.122 --> 02:27.900 Акылга төшерә торган күзәтү: ул – «массакүләм мәгълүмат наркотигы», һәм ул, башка наркотиклар кебек 02:27.900 --> 02:31.564 үк, ахыр чиктә социаль тормышны җимерүгә китерә. 02:31.564 --> 02:40.384 Германиядә халыкара IGLU тикшеренүе нәтиҗәләре буенча дүртенче сыйныфтагы һәр дүртенче бала дөрес итеп укый һәм яза алмый. 02:40.384 --> 02:49.435 Техник яктан алда торган, мәсәлән, Австралия, Көньяк Корея һәм Таиланд кебек цифрлы яктан үскән илләр дә җиңелү кичерде. 02:49.435 --> 02:55.560 Нейробиолог Тёхерт-Нуодт әйтүенчә, мәктәпләрдәге техник җиһазларны янә утильләштерергә кирәк. 02:55.560 --> 03:02.845 Ләкин аларның санлы укучылары – Көньяк Кореяда 90 процент – гомерләре буе күзлек киючеләр, бәйлеләр һәм 03:02.845 --> 03:08.099 психосоциаль яктан мөмкинлекләре чикләнгән дип тамгаланачак. 03:08.099 --> 03:14.485 DLF Kontrovers программасында , Руhr төбәгеннән бер педиатр артык күп смартфон кулланучы 03:14.485 --> 03:18.013 балаларда аутистик сыйфатлар бар дип әйтте. 03:18.013 --> 03:24.019 Шулай итеп, санлы киңәйтүне таләп итеп килгән мәгариф сәясәтчеләре, мәктәп директорлары һәм 03:24.019 --> 03:28.146 укытучылар хәзер ачы даруны йотарга мәҗбүр булачакмы? 03:28.146 --> 03:37.742 Хәтта яңартылган ЮНЕСКО мәгариф хисабына караганда да, Швеция, Испания, Финляндия, Латвия, Дания кебек илләрне һәм АКШның 20 03:37.742 --> 03:43.200 штатын үз эченә алган 79 мәгариф системасы хәзер кире чигенә. 03:43.200 --> 03:51.005 2024 елда гына да Европа һәм Төньяк Америкада 24 ил смартфоннарны тыю кертте! 03:51.005 --> 03:57.161 Мобиль телефоннар Франция мәктәпләрендә 2010 елдан бирле, Италия мәктәпләрендә 2007 елдан бирле, ә 03:57.161 --> 04:00.997 белем бирү максатларында 2024 елдан бирле тыелган. 04:00.997 --> 04:09.622 Башка кайбер илләрдә ачык тыю юк, ләкин смартфоннар һәм башка җайланмалар куллануны чикләү өчен катгый киңәшләр бар. 04:09.622 --> 04:18.490 Даний министр Тесфайе балаларны санлы тәҗрибәдә «гинея дуңгызлары» итеп кулланырга ярамый дип белдерде. 04:18.490 --> 04:21.982 Хәзер зур яңадан уйлану мөмкинме? 04:21.982 --> 04:31.068 Бу вакытта мәктәпләрдә санлы кушымталарга карата дөньякүләм борылыш килеп җитә дип уйларга мөмкин. 04:31.068 --> 04:37.158 Әмма мобиль телефоннарны тыю аркасында инде килеп чыккан зыянны кире кагу аны тулысынча 04:37.158 --> 04:41.286 капларлык булмас, дип каршы чыга профессор Тёхерт-Нуодт. 04:41.286 --> 04:49.754 Илдә алтыдан ун яшькәчә балалар инде мобиль телефоннар һәм планшетлар белән җиһазландырылган булса да, борчылу, 04:49.754 --> 04:58.540 депрессия, социаль изоляция һәм уку сәләте бозылуларының киң таралган пандемиясен булдырмау диярлек мөмкин түгел. 04:58.540 --> 05:06.470 Сигаретлар, наркотиклар яки каты алкоголь белән дә шул ук хәл – аларны киштәләрдән тыю урынына пакетларга кисәтү ярлыклары 05:06.470 --> 05:11.443 ябыштырыла яки бәйлелектән котылу өчен ярдәм линияләре оештырыла. 05:11.443 --> 05:15.933 Ләкин инде бәйләнгән кешеләр бу кисәтүләргә инде игътибар итмиләр – ачык әйткәндә – 05:15.933 --> 05:19.077 алар бары тик үз дозаларын гына алырга телиләр. 05:19.077 --> 05:26.323 Шул ук хәл цифрлы җайланмаларны тартып алгач, кәм яшьтәге балалар үз ата-анасын үз-үзе 05:26.323 --> 05:30.833 үтерү яки үтерү белән куркытканда да кабатлана! 05:30.833 --> 05:38.917 Ике-өч буын инде чын мәгънәсендә акылдан мәхрүм ителеп, интеллектуаль сәләтләреннән һәм ирекләреннән 05:38.917 --> 05:43.743 аерылганнан соң, зур борылыш башлау вакыты җиттеме? 05:43.743 --> 05:50.169 Нинди төгәл сәбәпләр илләрне мәктәпләрдә санлы медиа куллануны чикләргә этәрде? 05:50.169 --> 06:00.605 Экспертларның кисәтүләре һәм Kla.TV күп еллар буе күп тапшыруларда кисәткән куркынычлар ниһаять җитди кабул ителерме? 06:00.605 --> 06:04.427 Мәгариф министрлыклары акылга килделәрме? 06:04.427 --> 06:07.380 Алданма! 06:07.380 --> 06:15.036 2024 ел ахырында Германия федераль хөкүмәте «Цифрлы пакт 2.0» белән мәктәпләр өчен юнәлешне билгеләде: 06:15.036 --> 06:21.617 2030 елга кадәр барлык өлкәләрдә киңкүләмле интернет, планшетлар һәм смартфоннар тагын да күбрәк булырга 06:21.617 --> 06:27.544 тиеш — санлы җайланмаларның бик тискәре йогынтысы турында фәнни нәтиҗәләргә карамастан. 06:27.544 --> 06:34.747 Менә 1956 елда психолог Альберт Бидерман ясаган кызыклы күзәтү. 06:34.747 --> 06:40.667 Үзенең «коэрсия диаграммасы» дип аталган схемасында ул уңышлы акылны контрольдә тоту ысулларын санап чыкты, аларны 06:40.667 --> 06:46.997 теләми торган сугыш тоткыннарын буйсынучан хезмәттәшләргә яңадан программалаштыру өчен кулланырга мөмкин иде. 06:46.997 --> 06:51.578 Кешелексез чаралар күрелде, аннары халыкны тынычландыру өчен аларны кабат-кабат 06:51.578 --> 06:55.285 юаттылар һәм ирекле идарә итү мөмкинлеге бирделәр. 06:55.285 --> 06:59.680 Хәзер дөньякүләм мәгариф системасында да шул ук хәл булмыймы? 06:59.680 --> 07:04.411 Ясалма интеллект йогынтысы яшьрәк яшь төркемнәрендә көчәйә барып гамәлгә керәчәк дип көтелә. 07:04.411 --> 07:09.894 Һәм һәркем белә ки, ясалма интеллект хатасыз түгел һәм киң таралган мактауларга карамастан, ул чыннан да шулкадәр акыллы 07:09.894 --> 07:15.849 түгел, әмма студентларга көннән-көн күбрәк ясалма интеллект тарафыннан тудырылган җавапларны кабул итәргә өйрәтәләр. 07:15.849 --> 07:24.451 Ясалма интеллект белем бирүдә көннән-көн ныграк кертелгән саен, киләчәк буыннарның үз аналитик сәләтләре урынына 07:24.451 --> 07:32.575 алгоритмнарга таянып, тирән интеллектуаль күнегүләрдә катнаша алмаулары турында борчылулар бар. 07:32.575 --> 07:39.419 Ниһаять, алар ясалма интеллект җавабының асыл процессларын яки төшенчәләрен аңларга өйрәнмиләр. 07:39.419 --> 07:44.992 Нейробиолог Тёхерт-Нуодт бу хакта төгәл күзәтү ясый: 07:44.992 --> 07:51.169 "Бүгенге көндә яшьләрнең 90 проценты көн саен смартфоннарында алты сәгатьтән артык вакыт үткәрә." 07:51.169 --> 07:56.161 Әгәр тиздән урамда бары тик психопатлар гына йөреп калса, бу демократияне бетерүгә китерәчәк. 07:56.161 --> 08:00.160 Әкренләп үсә барган ахмаклык һәм хакимияткә буйсыну бергә бара. 08:00.160 --> 08:05.088 Кешеләр санлы медиага бирелгәндә, үз-үзләрен югалту куркынычы бар. 08:05.088 --> 08:10.128 Әгәр ул инде баласын масс-медиага дучар иткән булса, ул бала югалган. 08:10.128 --> 08:16.232 Шулай итеп, без яшь буыннар өчен бу бик җитди куркынычларны ничек хәл итә алабыз? 08:16.232 --> 08:22.140 Федераль хөкүмәт һәм мәгариф министрлыклары ни карар итсә дә, барысын да автомат рәвештә раслый торып, ахыр чиктә өйдә куллану 08:22.140 --> 08:25.513 өчен дә смартфоннар һәм планшетлар сатып алырга туры киләме? 08:25.513 --> 08:34.154 Яки без технология элитасының үрнәген тотарга тиешбезме, алар үз балаларын санлы медиадан читтә тоталармы? 08:34.154 --> 08:42.512 Калифорниянең Силикон үзәнендә, Apple, Google, Amazon, Facebook кебек күп миллиардлы технология индустриясе һәм эре уенчылар 08:42.512 --> 08:51.990 урнашкан урында, яшьләрне планшетлар һәм ChatGPT урынына такта, каләм һәм кәгазь кулланыла торган мәктәпләргә махсус җибәрәләр. 08:51.990 --> 08:59.040 «iPadтагы кушымта минем балаларымны укырга яки арифметиканы яхшырак эшләргә өйрәтә ала дигән фикер 08:59.040 --> 09:04.640 көлке», — ди элекке Google элемтәләр менеджеры Алан Игл.