"ליבע עלטערן און פאַרזאָרגער," אַזוי הייבן זיך אָן די ווערטער פֿון אַ בײַשפּיל־בריוו צו
עלטערן פֿון אַ מיטלשול וועגן דיגיטאַליזאַציע:
"... ווי איינער פֿון בערך 130 פּיילאָט־שולן, האָבן מיר דערפֿאַרונג געזאַמלט מיט דיגיטאַלע לערנביכער."
אויף דער איין זײַט האָבן די תּלמידים געקענט אַרבעטן פֿלעקסיבל און זיך אָנלערנען דיגיטאַלע פֿעיִקייטן.
אויף דער אַנדערער זײַט האָט די אַנטוויקלונג פֿון דיגיטאַלע מעדיע – למשל די וואַקסנדיקע באַניצונג פֿון קינסטלעכע אינטעליגענץ
ווי ChatGPT אָדער די גרינגע פֿאַרשפּרייטונג פֿון הויזאַרבעט דורך AirDrop אָדער אימעיל – געפֿירט צו נײַע אַרויספֿאָרדערונגען.
... בפרט גלייבן מיר מער און מער, אַז אַ גערעכטע אָפּשאַצונג פֿון די תּלמידים' דערגרייכונגען, די אַרײַננעמונג פֿון וויסן און
פֿעיִקייטן דורך זעלבסטשטענדיקע אַרבעט, קאָנצענטרירטע לערנען און אַ לערנ־סביבה פֿרײַ פֿון שטערונגען
און אָפּווענדונגען, קען מער נישט גאַראַנטירט ווערן.
דערפֿאַר איז דרינגענדיקע אַקציע נייטיק...
עס זעט אויס אַז עס איז אַ ענדערונג אין דער מיינונג וועגן דער נוצן פֿון טאַבלעטן און סמאַרטפֿאָנעס אין שול־לעקציעס.
דער עקספּערימענט צו נוצן דיגיטאַלע מידיאַ אין דער קלאַסצימער האָט קלאָר דורכגעפֿאַלן וועלטווייט.
געפֿערלעכע חסרונות פֿון דיגיטאַליזאַציע פֿון חובֿ
לויט אַ פּרעס־מעלדונג פֿון דער "אַליאַנץ פֿאַר הומאַנע דערציִונג" אין אָנהייב 2025, האָבן 75 עקספּערטן אַרויסגעגעבן
אַן אַפּעלירונג צו דער פֿעדעראַלער רעגירונג, פּרעזענטירנדיק אַן ערנסטע אָפּשאַצונג פֿון דער סיטואַציע.
זיי שטאַרק וואָרענען נישט ווייטער צו פאָקוסירן אויף דיגיטאַליזאַציע אין דער בילדונגס־סיסטעם!
די שול־לערנונג אין די יסודותדיקע קאָמפּעטענצן פֿון לייענען, שרײַבן און אַריטמעטיק פֿאַלט דראַמאַטיש, און די
מינימאַלע בילדונג־סטאַנדאַרטן ווערן שוין נישט מער דערפֿילט.
אונטער דער השפּעה פֿון געזעלשאַפֿטלעכע מידיאַ, קאָמוניקאַציע און געזעלשאַפֿטלעכע התנהגות
טוישן זיך – ווי עס איז וויסנשאַפֿטלעך באַווייזט.
אין דער זעלבער צײַט ליידן קינדער און יונגע מענטשן מער און מער אונטער פסיכאָלאָגישן דרוק, אַזאַ ווי
קאָנצענטראַציע־פּראָבלעמען, אַנגסט, דעפּרעסיע און איינזאַמקייט.
עס זענען פאַלן ווו פינף־יאָריקע יינגלעך זענען אַדיקט צו געוואַלד־פּאָרנאָגראַפֿיע און
זיבן־יאָריקע מיידלעך שוין ליידן פֿון אַנאָרעקסיע.
די אָפּהענגיקייט איז שוין אַזוי גרויס, אַז קינדער פילן זיך נאַקעט אָן זייערע
מאָביל־טעלעפֿאָנען אין די לעקציעס פֿון גופֿישער דערציִונג.
אַ ערנסטע באַמערקונג: עס איז אַ "מעדיע־דראָג", וואָס לעסאָף פירט צו דער פֿאַרניכטונג פֿון
געזעלשאַפֿטלעכן לעבן, פּונקט ווי יעדער אַנדערער דראָג.
אין דײַטשלאַנד קען איינער פֿון פֿיר קינדער אין דער פֿערטער קלאַס נישט געהעריק לייענען און שרײַבן, לויט די
רעזולטאַטן פֿון דער אינטערנאַציאָנאַלער IGLU־שטודיע.
דיגיטאַליש אַוואַנסירטע לענדער מיט אַ טעכנישן פֿאָרשפּרונג, ווי למשל אויסטראַליע,
דרום־קאָרעע און טײַלאַנד, האָבן אויך געליטן מפלות.
די טעכנישע אויסשטאַטונג אין שולן דאַרף ווידער ווערן אָפּגעוואָרפֿן, לויט דער נעווראָביאָלאָגין טײַכערט-נוָדט.
אָבער זייערע דיגיטאַליזירטע שולקינדער וועלן ווערן באַצייכנט ווי ברילן־טראָגערס – 90 פּראָצענט אין דרום־קאָרעע – אַדיקטן
און פּסיכאָסאָציאַל געשעדיגטע פֿאַר דער רעשט פֿון זייער לעבן.
אין אַ DLF Kontrovers באַריכט האָט אַ פּעדיאַטער פֿון דער רוהער געגנט אפילו גערעדט וועגן אויטיסטישע
צייכענונגען בײַ קינדער וואָס ניצן סמאַרטפֿאָנעס איבערמעסיק.
אַזוי, מוזן די בילדונג־פּאָליטיקער, די הויפּט־לערערס און די לערערס, וואָס האָבן גערופֿן נאָך דיגיטאַלער
אויסבויערונג, איצט רייניקן דעם שמוץ וואָס זיי האָבן געשאַפֿן?
אפילו לויטן דערהײַנטיקטן UNESCO בילדונגס־באַריכט, 79 בילדונגס־סיסטעמען, אַרײַנגערעכנט לענדער ווי
שוועדן, שפּאַניע, פינלאַנד, לאַטוויע, דענמאַרק און 20 אמעריקאנער שטאַטן, צוריקגיין איצט.
נאָר אין 2024 האָבן 24 לענדער אין אייראָפּע און צפֿון־אַמעריקע פֿאַרבאָטן סמאַרטפֿאָנעס!
מאָביל־טעלעפֿאָנען זענען פֿאַרבאָטן אין שולן אין פֿראַנקרײַך זינט 2010, אין איטאַליע זינט
2007, און זינט 2024 אויך פֿאַר בילדונג־צילן.
אין עטלעכע אַנדערע לענדער איז ניטאָ קיין אויסדריקלעכער פֿאַרבאָט, אָבער עס זענען פֿאַראַן שטאַרקע רעקאָמענדאַציעס צו
באַגרענעצן די באַניצונג פֿון סמאַרטפֿאָנען און אַנדערע מכשירים.
דער דענישער מיניסטער טעספֿײַ האָט געזאָגט, אַז קינדער זאָלן ניט מער זײַן "גיניע־פּיגס אין אַ דיגיטאַלן עקספּערימענט".
צי איז איצט אַ גרויסע איבערטראַכטונג אויפֿן טיש?
אין דעם מאָמענט קען מען מיינען אַז עפּעס ווי אַ גלאבאלער אומקער אין דיגיטאַלע אַפּליקאַציעס אין שולן שטייט אויפֿן האָריזאָנט.
אָבער צו קעגנשטעלן דעם שאָדן וואָס שוין איז געטאָן געוואָרן דורך פֿאַרבאָט פֿון מאָביל־טעלעפֿאָנען, וועט דאָס
כּמעט נישט אויסגלײַכן, ענטפֿערט פּראָפֿעסאָר טײַכערט־נודט.
כאָטש זעקס־ ביז צען־יאָריקע קינדער אין אונדזער לאַנד זענען שוין אויסגעשטאַטעט מיט מאָבילע טעלעפֿאָנען און טאַבלעטן, איז עס כּמעט
אוממעגלעך צו פאַרמיידן אַ ברייט פֿאַרשפּרייטע פּאַנדעמיע פֿון אַנגסט, דיפּרעסיע,
געזעלשאַפֿטלעכע איזאָלאַציע און לערנשוועריקייטן.
עס איז ווי מיט ציגאַרעטן, דראָגן אָדער שטאַרק אַלקאָהאָל – אַנשטאָט זיי פֿון די רעגאַלן צו פֿאַרבאָטן, ווערן
אויף די פּאַקעטלעך געדרוקט וואָרנונג־עטיקעטן אָדער ווערן אויפגעשטעלט הילפֿסליניעס קעגן אַדיקטיאָן.
אָבער די וואָס זענען שוין אַדיקטירט, לאָזן זיך ניט מער באַאַרן פֿון די וואָרענונגען – צו
זאָגן עס גלײַך – זיי ווילן נאָר זייער דאָזע.
די זעלבע געלט פֿאַר דיגיטאַלע דראָגס, ווען מינאָרן דראָען זייערע עלטערן מיט זעלבסטמאָרד אָדער מאָרד,
ווײַל מען האָט זיי גענומען זייערע דיגיטאַלע דעוויסעס.
איצט, ווען צוויי אָדער דריי דורות זענען שוין ממש דומביזירט געוואָרן און געראָבן פֿון זייערע אינטעלעקטואַלע פֿעיִקייטן
און פֿרײַהייטן, איז עס צײַט צו אָנהייבן אַ גרויסן אומקער?
וואָס פּונקט האָט די לענדער אָנגעטריבן צו באַגרענעצן די דיגיטאַלע מידיאַ־קאָנסומפּציע אין שולן?
צי וועלן די ווארענונגען פֿון עקספּערטן און די סכּנות, וועגן וועלכע Kla.TV האָט שוין יאָרן לאַנג אין פילע
פּראָגראַמען געווארנט, סוף־כּל־סוף ערנסט גענומען ווערן?
צי האָבן די בילדונגס־מיניסטעריאָנס זיך געקומען צו זינען?
לאָזט אייך נישט נאַרן!
בײַם סוף פֿון 2024 האָט די דײַטשע פֿעדעראַלע רעגירונג שוין באַשטימט דעם קורס פֿאַר די שולן מיטן דיגיטאַלן פּאַקט 2.0:
ביז 2030 זאָל זײַן נאָך מער בראָדבאַנד, טאַבלעטן און סמאַרטפֿאָנען איבעראַל – טראָץ וויסנשאַפֿטלעכע געפֿינען
וועגן די זייער נעגאַטיווע ווירקונגען פֿון דיגיטאַלע דעוויסעס.
דאָ איז אַ אינטערעסאַנטע באַמערקונג וואָס דער פסיכאָלאָג אַלבערט בידערמאַן האָט געמאכט אין 1956.
אין זײַן אַזוי גערופֿענעם "דיאַגראַם פֿון קאָערציאָן" האָט ער אויסגערעכנט דערפֿאָלגרײַכע מעטאָדן פֿון גײַסט־קאָנטראָל
, וואָס מען האָט געקענט ניצן כּדי איבערצופּראָגראַמירן אומגערן קריגס־געפֿאַנגענע אין געhorsame מיטאַרבעטער.
אוממענטשלעכע מיטלען זענען גענומען געוואָרן, און דאַן, כדי צו צופֿרידן מאַכן די מענטשן, זענען זיי ווידער און ווידער צופֿרידן
געמאַכט געוואָרן און האָבן זיי אַ פֿרײַען ריין באַקומען.
צי פּאַסירט נישט די זעלבע זאַך איצט אין דער גלאבאלער בילדונג־סיסטעם?
דער השפּעה פֿון קינסטלעכע אינטעליגענץ ווערט דערוואַרט צו אָנהייבן צו ווירקן אין שטענדיק יונגערע עלטער־גרופּעס.
און כאָטש אַלע ווייסן אַז קינסטלעכע אינטעליגענץ איז נישט אומפֿעלערלעך און נישט אַזוי אינטעליגענט ווי מען ברייט
פּראָפּאַגאַנדירט, ווערן סטודענטן אַלץ מער געלערנט צו אָננעמען ענטפֿערס וואָס זענען גענערירט דורך קינסטלעכע אינטעליגענץ.
ווי קינסטלעכע אינטעליגענץ ווערט מער און מער אינטעגרירט אין בילדונג, איז דאָ אַ זאָרג אַז די קומענדיקע דורות וועלן נישט האָבן
די פֿעיִקייט זיך צו באַשעפֿטיקן מיט טיפֿערע אינטעלעקטועלע איבונגען, און וועלן זיך פֿאַרלאָזן אויף
אַלגאָריטמען אַנשטאָט זייערע אייגענע אַנאַליטישע פֿעיִקייטן.
לסוף, זיי לערנען נישט צו פֿאַרשטיין די אונטערליגנדיקע פּראָצעסן אָדער באַגריפֿן פֿון אַן AI־ענטפֿער.
נײַראָביאָלאָג טײַכערט-נוָדט מאַכט אַ פּינטלעכע באַמערקונג אין דעם זין:
הײַנטצוטאָג פֿאַרברענגען 90 פּראָצענט פֿון יונגע לײַט מער ווי זעקס שעה אַ טאָג אויף זייערע סמאַרטפֿאָנעס.
אויב באַלד וועלן נאָר פּסיכאָפּאַטן אַרומגיין, וועט דאָס פֿירן צו דער אָפּשאַפֿונג פֿון דעמאָקראַטיע.
קריכנדיקע נאַרישקייט און געהאָרזאַמקייט צו דער מאַכט גייען האַנט אין האַנט.
ווען מענטשן געבן זיך איבער דיגיטאַלע מעדיע, לויפֿן זיי דעם ריזיקאָ זיך צו פאַרלירן.
אויב ער שוין אויסשטellt זײַן קינד צו די מעדיע, איז דאָס קינד פאַרלוירן.
ווי קענען מיר באַהאַנדלען די זייער קריטישע סכנות פֿאַר די יונגערע דורות?
פֿאָרזעצן צו גומען־שטעמפּן אַלץ וואָס די פֿעדעראַלע רעגירונג און די בילדונגס־מיניסטעריום באַשליסן, און צום סוף
קויפֿן אויך סמאַרטפֿאָנעס און טאַבלעטן פֿאַר היים־באַניץ?
אָדער זאָלן מיר נאָכגיין דעם בײַשפּיל פֿון דער טעק־עליטע, וואָס האַלטן זייערע אייגענע קינדער ווײַט פֿון דיגיטאַלע מעדיע?
אין קאַליפאָרניעס סיליקאָן וואַלי, דער היים פֿון דער מולטי־ביליאָן־דאָלאַר טעק־אינדוסטריע און פֿון פילע גרויסע
שפּילערס ווי עפּל, גוגל, אַמאַזאָן, פֿייסבוק און אַנדערע, ווערן יונגע מענטשן באַוווּסט געשיקט צו שולן וווּ מען ניצט שוואַרצע
טאַפֿלען, פּענען און פּאַפּיר אַנשטאָט טאַבלעטן און ChatGPT.
"דער געדאַנק אַז אַ אַפּ אויף אַן אייפּעד קען לערנען מיינע קינדער בעסער לייענען אָדער רעכענען, איז רידיקולאָז," זאָגט
אַלאַן איגל, פֿריִערדיקער קאָמוניקאַציע־מאַנאַגער בײַ גוגל.