Kaixo, nire izena Heinz Pommer da. Fisikari kualifikatua naiz eta editore tekniko eta marrazkilari tekniko gisa lan egiten dut.
Nire aurkezpenaren izenburua gaur:
Ez sutea ez eraikina suntsitzea: nola Pasquale Buzzellik eraikinaren ipar dorrearen suntsiketatik bizirik atera zen.
Diapositiben esteka behean dago, lehen diapositiban, eta une honetan aurkezpen hau egiteko baimena
emateagatik gure eskerrik beroena adierazi nahi dugu.
Orain naturalki egingo duzun lehenengo galdera hau da: Nor da Pasquale Buzzelli hau?
Buzzelli jaunak, nolabait esateko, Dorre Bikiak suntsitzearen lekuko gakoa da.
Ipar dorrean, suntsiketatik 15 pertsona bizirik atera ziren, baina Pasquale Buzzelli bakarrik egon zen eraikinaren goialdean,
kale-mailatik 80 metro ingurura, eta lehen eskuko lekuko gisa kontatu ahal izan zuen
dorrearen barruan zer gertatu zen eta nola erori zen.
Gaur azaldu nahi nuke zergatik epaiketa gainditu zuen.
Lehenik eta behin, bideo sarrera labur bat, Buzzelli jaunaren adierazpen batekin hasita.
Eta otoitz egiten ari nintzela, horma pitzatu egin zen eta zorua erori egin zen, eta orduan erortzen hasi nintzen. Eta
une hartan konturatu nintzen: Nire Jauna, horrela hilko naiz.
Materiaren erortzen ari den iturria argi ikusten da.
Pasatu ondoren, segmentu bertikalak bira-mugimendu batean orain ezkerrera erortzen dira.
Kontuz, orain ezkerretik, hautsetik irteten dira.
Orain, itxaron segundo bat, hemen, eta orduan bakarrik erortzen da eskuinean geratzen den egitura bertikalki.
Egitura honi Spire ezizena jarri zaio.
Lehenengo diapositibarako, termino orokorra definitu dezakegu: Nor da Pasquale Buzzelli?
Lehenik eta behin, orain utzi behar dugu eztabaida-marko zaharra – sutea edo eraisketa.
Zeren normalean galdera honek jada harrapatuta uzten zaitu eta ezin duzu egia aurkitu, suak ez bazen,
bere pisuak ez bazen, ezta leherketa bat ere bazen.
Zehazki, hitzaldi hau erabili nahi nuke bi puntu argitzeko, bertan dauden prozesu fisikoak deskribatuz.
1. Mendebaldearen mundu mailan onartutako narrazioa – hiru dorreak suaren ondorioz erori zirela – nabarmen antzematen
den, baina, bitxikeriaz, mundu osoan onartutako gezurra da.
2. Hedabide alternatiboek, eta bereziki 9/11 Egiaren Aldeko Arkitekto eta Ingeniarien
Taldeak (A&E) www.ae911truth.org, oker daude.
Ez zen ohiko zentzuan demolisio bat.
Dorre bikiak beste prozesu batek suntsitu zituen, hain zuzen ere lurraren sakonetik kontzentratuta zeuden lan-gasen erupzioak.
Eta, Covid krimenaren antzera, gertakarien zehatz-mehatz planifikatutako segidak gaitasun
tekniko harrigarriaren lekukotza egiten du.
Hitzaldi honek batez ere dinamikak azaltzera bideratzen da, hau da, prozesu sekuentzial eta behatu daitezkeenak azaltzera.
Behin abiarazita, prozesu hauek aurreikusgarri eta konpultsiboki funtzionatzen dute,
"deabruaren marmolezko pistaren" antzera, 30 segundotan.
Bigarren irristagailu honen terminoa, beraz, hau da: Eztabaida-markoa uztea.
Nola leherrarazten dugu? Nola irteten gara handik?
Orain Hego Dorrearen suntsipenaren dinamika azter dezagun:
Hego dorrean, goiko blokea lehenik hondoratzen hasi zen eta aldi berean pixka bat biratu zen.
Orduan bat-batean biratzeari utzi eta goiko aldean guztiz desegin zen, hauts bihurtuta desagertuz; goialdean burdin lurrunduak
eragindako beltz iluna eta behealdean hauts bihurtutako hormigoia eragindako gris-zuria—hau da, bi geruza, bi kolore.
Gogoan izan dezagun diapositiba honetarako: Hauts-geruza bikoitza zegoen eta erortzen ari
zen puntaren momentua desagertu egin zen.
Beste ezaugarri nabarmena fatxadan goitik behera mugitzen zen suntsitzaile aurrealde bat zen, horma
kanpokoan behera hedatzen zen kolpe-uholde moduko bat.
Suntsipen-frontal ibilbide hau eta tarteka agertzen diren suzirri banakoak, oro har, oker interpretatzen dira milaka
bonba-karga banakoen detonazio sinkronizatuaren froga gisa.
Hala ere, hau prozesu etengabea da; banakako segmentuez osatutako dorrearen segmentuak
banan-banan eta atzerapenarekin bakarrik apurtzen dira.
Hona hemen horri buruzko bideo bat:
Lehenik dorreak erortzen da, ondoren presio gehiegia askatzen da eta kolpe-uhina beherantz bidaiatzen du.
4. diapositiba hau laburbilduz: Fatxadan bidaiatzen ari zen kolpe-uhin bat zegoen.
Ipar Dorrearen suntsiketaren dinamikari buruz:
Su-horma bat agertu zen une batez ipar dorreko zulotik, oraindik zutik zegoen dorrearen
goialdea behera erori eta desegin baino lehen.
Beraz, su-horma, laburbilduz.
Orduan bakarrik bota zituen dorre osoak bere osagaiak iturri baten moduan, hemen ikus daitekeen bezala,
eta albo batetik hautsi egin zen – iturri-formazioa.
Hala ere, xehetasun-atal bat, handitze bat, begiratuta, honela ikusten da: dorrea alboan labana batekin ebakituta
balitz bezala irekita dago, eta goitik hondakinen iturri bat dagoeneko parabolikoan behera erortzen ari da.
Han zaudenean, halako zerbaitetik ezin zara bizirik atera.
Eta hala ere gertatu zen, azaldu ezin den miraria, Stairwell B-ko miraria.
Beraz, 7. diapositabarako: Mozteko efektua gogoratzen duzu.
Eraikin 7aren suntsipenaren dinamika nabarmen desberdina izan zen.
7. eraikinak ordu luzez ke beltz eta lodia isuri zuen, arratsalde berantago bat-batean erori zen arte.
Erorketa librearen hasieraren segundo batzuk lehenago, penthouse izenez ezagutzen den goiko egitura erori egin
zen, eta argiak goitik beirazko leihoetatik sartu ziren; beste modu batean esanda, argiz bete zen.
Orduan bakarrik eraikina ustekabean eta bat-batean erori zen, barneko zutabe bertikalek nahiz kanpoko fatxadak ez zuten
inolako erresistentziarik eskaini. Beste modu batera esanda, karga eramateko egitura guztiak bat-batean desegin ziren.
Ondoren, onddo-hodei bat sortu zen eta kilometro eta erdiko altuerara baino gehiagora igo zen zerura.
Hona hemen erorketa labur bideoa:
Onddo-hodeiaren altuera erraz estimatu daiteke Munduko Finantza Zentroko lau eraikinen bidez.
Eraikin hauek gutxi gorabehera 200 metroko altuera dute, hemen eskuinean argazkian, eraikinentzat 200 metro.
Beraz, 8. diapositiba, termino generiko sinplea: 7. eraikinaren gaineko onddo-hodeia.
Gaur, batez ere Ipar Dorrean – A Dorrean, WTC 1 – gertatutako ekitaldiak aztertuko ditugu.
Hori da teilatuan antena duen dorre hori.
22. solairuarekiko bereziki interesatuta gaude.
Pasquale Buzzelli bertan zegoen suntsiketa hasi zenean.
Planimetrikoen sekzio-zatiaren arabera, dorreak 64 metroko 64 metroko laukizuzen oinplanoa zuela dakigu.
Kanpoko fatxada altzairuzko sare-egitura bat zen, eta karga eramateko funtzioa ere betetzen zuen.
Barne-nukleoak laukizuzena zen eta bertan igogailu-ardatzak, zerbitzu-unitateak eta eskailera-aretoak zeuden.
Bulego-espazioak zabalak ziren eta nukleoaren eta kanpoko fatxada honen artean irekita zeuden.
Guretzat bereziki garrantzitsua da 50. karga-igogailuaren erdiko igogailu-ardatza.
Hau erdian laukizuzen horia txiki gisa ageri da, baita eskuinean dagoen B eskailera ere, berdean ageri dena.
Guztira hiru eskailera-areto zeuden, baina soilik B eskailera-aretoa da gure interesekoa.
Gure gako-testigu nagusia zero unean bertan zegoen.
Slide honekin, esateko moduan, 22. solairuarekin orain ezagutu egin gara.
Ikuspegi orokorraren planaren albo-ikuspegian, dorre bikiak honela ageri dira – honako ezaugarri hauek nabarmendu nahi nituzke:
1. Planoetan, arkitekturako erreferentzia-zero puntua granitoan 75 metro sakon dago.
Puntu zero honen ikuspegitik, dorreak 510 metroko altuera du.
400 metroak kale-mailatik aplikatzen dira.
2. Erdian dagoen 50 zenbakidun igogailu-ardatz zentralak, horiaz margotuta, behealdetik goialdera 420 metroko
luzera du – hau da, lurpeko lau solairuetatik ere igarotzen da.
Hau da aurkezpen osoaren elementu tekniko garrantzitsuena.
Altxatzeko ardatz honek dorre osoan zehar erupzio-kanala definitzen du.
Hori oso, oso garrantzitsua da.
3. Garraio zentraleko 50. igogailu honetarako granitoan beste zulaketa bat dago, igogailu-zuloa izenez ezaguna.
Sei metro inguru sakona da.
Hutsune honek ihesbide gisa ere funtzionatzen du.
Baina gaurkoan gogoratu hau: Igogailu-ardatzak behealdetik goialderaino erupzio-kanala gisa balio egin zuen.
Ondoren, egitura barruko laukizuzena, barne-nukleoa, gorriz ageri da.
Nukleo zentralak egiturazko analisiaren 1. azpi-elementua osatzen du, eta egiturazko analisiaren 2.
azpi-elementua kanpoko altzairuzko sare-sarea da.
Ohiko fatxada batek baino askoz sendoago eraikia dago.
4. Dorre bakoitzaren eraikuntzan gutxi gorabehera 100.000 tona altzairu eta 400.000 tona beira eta hormigoi erabili ziren.
Honek esan nahi du dorrearen pisu osoa erdi milioi tona dela.
Beraz, 10. diapositibaren laburpena egiteko, terminoa hau da: 0 puntutik 510 metroko altuerako erupzio-kanala.
Orain suntsiketa-prozesu errealera:
Duela hamar segundo inguru dorre bikoitzen suntsipen ikusgarria hasi baino lehen, kasu
bakoitzean dardara sismiko bat erregistratu zen.
Guztira hiru dardara izan ziren, ez bi.
Bi seismo-seinale indartsu argi eta garbi bi dorre biki horiei egozten zaizkie.
Hirugarren dardara, hemen berdean agertzen dena, nabarmen txikiagoa izan zen eta ezin da argi eta garbi 7.
eraikinari egozten, ez baitzuen suntsipenik ekarri, baizik eta goizeko 11ak aldera hasi eta beltz kea sortu baitzen.
Baina Ipar Dorrera bueltatzen.
Ipar dorrearen azpian izandako dardara Richter eskalan 2,3koa izan zen.
Ondoren hamar segundoz isilunea egon zen.
11. diapositiba: Lurrikara
Hala ere, lurrikara honen ondoren 21 segundo igaro ondoren, Ipar Dorreak zehazki honela zirudien:
Zentralki kokatuta, hondakin eta hautsen zutik eta burbuilaka dabilen iturri bat, gainean bandera beltz batekin.
Eta hori da nik eraikin osoan zehar doan tiroa deitzen dudana.
Orain zirraragarria da dardara eta segundo lasai hauek arteko denbora tarte laburra.
Zerbait oso misteriotsu gertatu behar izan da.
Laburbilduz, hala ere, jada esan daiteke:
1. Behatutako suntsipen-dinamikak suarentzat, kerosenuarentzat eta pisu hilentzat ezohikoak dira.
2. Mozteko kargak eta lehergai-kargak, hala nola termita edo TNT, ere ez dira ohikoak.
Honek, noski, galdera sortzen du: orain zer egin behar dugu?
Ikuspegi berri bat behar dugu.
Ezinezkoa da bat izatea. Bestea ere ezin da izan, behatutakoekin talka egiten baitu.
Ground Zero Eredua, edo GZM, orain dorre-azpian zuzenean energia-sarrera handia suposatzen du,
zehazki aipatutako arkitekturako zero puntuan.
Hori granitoan 75 metroko sakoneran dago.
Lehenik eta behin, suposatu dezagun prozesu huts-kimiko bat eta kalkulatu 50 kamioi,
bakoitzak X substantziaren 20 tona eramaten dituela.
Honek TNT baliokidearen kiloton bat baino gehiagoko energia totala adierazten du.
Eta hori asko da.
Beraz, irudika asteburuan Alemaniako autobide bateko aparkalekuan 50 kamioi daudela, bakoitzak 20 tona karga daramala.
Behin energia hau piztu eta bihurtuta, nolabait dorrearen azpian lehertzeko arrautz bat osatu behar du, eta
bertatik ihes egiten duten lan-gasek 50. karga-igogailuaren bidez dorrearen barrena gora jaurti behar dira.
Baina galdera oraindik ere badago: zergatik dituzte lan-gas hauek hain suntsitzaileak diren ondorioak, hasieran granitoaren
kanal oso estu baten bidez gora tiro egiten dutenean?
Nola da hori posible?
Hona hemen diapositiba termino orokor gisa: Ground Zero eredua galdetzen du: nola da posible?
Beraz, lehenik suntsiketaren oinarrizko printzipio fisikoari buruz galdetzen dugu.
Zer gertatzen zaio eraikin bati, barrualdean oso bero dauden lan-gasak dituen gas-presio-ganbera bat lehertzen denean?
Honako hau kontuan hartzea proposatzen dugu: 1: Bernoulliren printzipioaren arabera – Bernoulli Suitzako fisikari bat
izan zen, bidenabar, beraz agur bat Suitzari – korrontearen inguru hurbilean xurgatze-efektua duen presio negatiboa dago.
Hau, adibidez, tren bat azkar pasatzen ari denean ikus dezakezu.
Haizearen korronteak objektuak urrun eraman ditzake, trenaren aldera arrastatuz.
Hemen dorrean, leherketa bat soilik gertatzen da presio negatiboa kolapsatzen denean, adibidez lortutako
altitudearen ondorioz edo, bestela, irekidura baten ondorioz.
14. diapositibaren laburpena: Xurgapen-efektua eta presio negatiboa
Edo, honen ondorioz, plazma ihes egin ondoren, gas beroak ihes egin ondoren, 2. kontiderazioaren gainetik:
Gas lan hauek oso bero badaude, goiko eremuan ihes egiten dutenean eraikinaren egitura berehala suntsitzen
dute. 4000 gradu eta 5000 gradu ari gara hitz egiten.
Hala ere, egitura disolbatu hau oso astuna da eta behera sakatuko du, behera eroriko da.
Masa honek orain oztopo bat suposatzen du igotzen ari den gas-fluxuarentzat.
Eraikinaren pisuaren %10 soilik hartuta, hori da 50.000 tona erortzen den masa edo
goitik azeleratzen den piroklastiko-fluxu bat.
Beraz, berriro ere: goitik erortzen ari diren 50.000 tona hauts bero eta hauts horiei talka
egiten dien lan-gasen korronte izugarri beroa.
Mailu eta enbila, esateko moduan, eta gero elkarrekin beherantz mugitzen direnak.
Egoera honetan, Pasquale Buzzelli hemen iparraldeko dorrean, kutxa horian, modu sinbolikoan irudikatuta dago.
Beraz, 15. diapositiba, termino orokorra: mailua eta enbila
Dagoeneko argi dago dorrearen barne-nukleoa erabat desmuntatuko dela.
Baina zer gertatuko da kanpoko fatxadarekin, altzairuzko saretarekin?
Hego dorrean suntsipen-aurrealde ibiltari bat behatu genuen, eta ipar dorrean, berriz,
mozteko labana edo urratzeko antzeko zerbait gehiago.
Suntsiketaren bi ereduek argi eta garbi logikoak dira, izan ere, hasieran puru-puruz bertikala zen ihes egiten
zuten lan-gasen norabidea horizontalki okertuta, kanpoko fatxada oso indarrez jotzen baitu.
Ipar dorreko gas-fluxua hego dorrekoaren aldean nabarmen azkarragoa, masiboagoa eta energetikoagoa zen.
Honek portaera desberdina azaltzen du, baina hala ere printzipio beraren gainean oinarrituta dago.
Hona hemen hego dorrearentzako animazio labur bat:
Materiala beheko aldetik gora jaurtitzen da, eta oztopoa goian dago. Ondoren, presioa alboetara ihes egin behar du.
Beraz, zuzen esateko, 16. diapositibara: Presioa besterik gabe askatu behar da.
Kanpoko fatxadeari dagokionez, jada kalkula dezakegu gas-fluxuak barrutik horizontalki jo behar duela segundoko gutxienez 100
metrako abiaduran, dorreak 300 kilometro orduko haize-abiadurara arte diseinatu baitziren. Hori segundoko 85 metro da.
Termikoki ahultze gehiago, noski, abantailagarria da, egiazki fatxada osoa erabat apurtuta geratuko dela ziurtatzeko.
Hau lortzen da plazma beroaren, hau da, gas beroen, hedapen naturalari esker erupzioaren goiko eremuan.
Beheko atalean, ordea, gas-fluxuaren abiadura nabarmen handiagoa da, altuera txiki bat gainditu behar duelako, eta horrek energia
kinetiko handia ematen dio eta suntsitzaile izan daiteke.
Marrazki eder honek hiru dorreak erakusten ditu – 7. eraikina, WTC 1 eta WTC 2.
7, 1, 2 ikuspegi berean jarraitzen dugu.
Beraz, 17. diapositiba lehenik: Dena oraindik osorik dago. Eta 18. diapositiba ondoren.
Hona hemen 7, 1 eta 2 prozesuen amaiera ondorengo ikuspegi bera.
WTC orain hondakinen pilaketa bat da, eta bere granitozko fatxada gainean dago, mantxa gorri baten moduan.
WTC 1 eta WTC 2 ingurua hondakinen eremu osoa da.
Kanpoko fatxada kanpora begira zabalik dago eta partzialki banana zuritu baten azal moduan dago, eta
kanpoaldean, erdigunean, dagokion dorrearen solairu-plana du.
Era berean, nabarmentzekoa da kanpoko fatxadako L formako egitura gainerakoak, hego dorrean geziaren amaiera 2an
kokatuta eta ipar dorrean geziaren amaiera 1ean kokatuta.
1. geziaren punta pixka bat gehiago luzatzen badugu, iparraldeko dorrearen planoaren erdian ia dagoen kupula txiki
bat eta harri-hondakin zurizko pilaketa bat ikus dezakegu.
Orain irudiari zoom egingo diogu; irudi bera da. Handitu eta ohartu kupolaren eskuinean kanpora
luzatzen den zutabe bakar bat dagoela. Gogoratu hori.
Fatxadaren L formako egitura erresidualaren egitura ere argi ikus daiteke: hemen
argazkian segmentu luze bat eta segmentu labur bat.
Hori gertatu zen ipar dorrean, eta hego dorrean zehazki forma horretako egiturak geratzen ziren.
Lurretik hartuta, hondakin-kupula eta nabarmentzen den zutabe bakarra, zeina ohartu baikara.
Beraz, 19. eta 20. diapositibak, oro har, honakoak dira: Gainerako egiturak ageri dira.
Une honetan, etxeko esperimentu batean zerbait erakusteko bide labur bat egingo dugu.
Fisikari Richard Feynmanek hain egoki esan zuenez: "Ez du axola zenbat adimentsu zaren, nork
egin zuen asmakizuna edo zein den haren izena."
Esperimentuarekin bat ez badu egiten, suposizioa okerra da. Hori da garrantzitsuena.
Beraz, lehenik erakusten dugu aluminiozko hodi karratuetako segmentuez egindako dorre bat goitik behera desegiten dela
behealdetik goitik aire-fluxu fokatu batek zeharkatzen duenean.
Esperimentu honetan, aire konpresoreko aho-zulo batetik ateratako 6 bar inguruko presioarekin.
Hona hemen lehen esperimentua:
Zati bat bestearen atzetik goialdean altxatzen da, hodiko babes-bakuoa jada ez dagoelako
eta aire-fluxuak goialdean zabaldu daitekeelako.
Torrearen ondoan dauden sukal-kaxa hutsak ere goian zabaltzen ari den aire-korrontea sumatzen
dute, albo batera okertuz edo haizeak astinduta.
Garrantzitsua da hemen ohartzea segmentu bat bestearen atzetik goian pieza-pieza altxatzen
direla beheko aldetik datorren aire-fluxu batekin.
Suntsipena ez da behean hasten, beti uste den bezala.
Beraz, deitu diezaiogun 21. diapositibari: Goitik beherako suntsiketa, goitik behera.
Gure etxeko esperimentua etengabe errepikagarria da.
Beste konfigurazio batean, aire-fluxu batek ere goitik behera desegiten du aluminiozko laukizuzen
hodi-segmentuez osatutako dorre bat; hau diapositibaren ezkerrean ageri da, hau da, bigarren esperimentua.
Beraz, berriro ikusten dugu: hemen, korrontea beherantz doa.
Hala ere, estaldura gehitzean, hemen eskuinean erakusten den moduan, xafla bera erabiliz, hau da, kanpoko
fatxada bat – esperimentu honetan zinta magnetikoarekin finkatutako metalezko plakekin – ikusten dugu:
Osagai horizontala metalezko txartelak alboetara botatzeko nahikoa ahula da.
Higikortasunaren hedapen laterala ez da horretarako nahikoa.
Dorrean, biribilgune baten moduan, aluminiozko hodi-segmentuak bakarrik biraka dabiltza.
Une batez kameraren aurrean eutsiko dizkiet. Hona hemen metalezko txartel hauek.
Ez dakit ikus dezakezun ala ez, baina bertan inprimatuta daude System Truss elementuen konturak.
Hona hemen hirugarren esperimentua: modu honetan lotuta dauden metalezko txartel hauek
alboalderantz bultzatzeko energia nahikorik ez dago.
Beraz, xafla honen termino orokorra sinpleki metalezko txartelak bezala deskriba daiteke edo, dotoreago
esateko, fatxadaren truss-sistemako elementuak. Hori izango litzateke haren termino teknikoa.
Hala ere, erupzio-ardatzaren gainean kontrapisu bat jartzen dugunean, adibidez kubo txiki bat, masa hori
aire-fluxu igotzailearen eraginez une batez altxatzen da.
Honek aluminiozko segmentuez egindako ardatsa suntsitzen du.
Orain masa erortzen hasten da eta etengabe gora doan aire-fluxua horizontalki desbideratzen du.
Metalezko txartelak, zinta magnetiko batek bakarrik eusten zituenak, orain aire-fluxuak goitik gora
aire-korrontearen bidez alboaldera arrakastaz bota ditu.
Beraz, hona hemen laugarren eta azken esperimentua:
Tutuaren ahoan bertan, kubeta berriro geldiarazi eta gora katapultatzen da, eta, jakina, horrek ez du
inolako zentzurik World Trade Centreko prozesuak imitatzean.
Baina printzipioa ulertu duzu, eta zalantzarik gabe askoz hobeto eta konbentzigarriago aurkeztu daiteke
eredutzat, 3D inprimagailuetako osagaiekin eginda.
Ausartuko unibertsitate edo eskolarako ikerketa-proiektu baliagarria litzateke.
Ikasle batek jada niretzat CAD modelo bat sortu du, 3D inprimagailuetan inprimatu daitekeena edo inprimatutako
piezekin konbinatuta Lego bloke askatasunez lotuta osatutakoa.
Noski, halako esperimentu batean ezerk ezin du itsatsi.
Dena hain lausoki eraiki behar da, ezen presio-aldaketa txikiak benetan eredua desegin dezaten.
Zoritxarrez, eskulan-proiektu honek denbora asko, asko eskatzen du eta, beraz, oraindik ez da gauzatu.
Hori da eraikuntza-bloke printzipioari dagokionez.
Baina itzuli gaitezen gure dome txikira.
Istorioa hedabideetan aurki dezakezu gako-hitz honen bidez: The Miracle of Stairwell B – das Wunder von Treppenaufgang B.
Kupula txikiaren barruan, Mickey Krossen taldea (14 pertsona) eta Pasquale Buzzelli 50 metroko erorikoari bizirik eutsi
zioten eta kupula txikiaren gainean edo atzean lurreratu ziren.
Beraz, 25. diapositiba: B eskailera-aretoaren miraria
Hondakinak kendu ondoren, honela zegoen kupula honen atzealdea:
Hemen argi ikusten da Mickey Kross-ekin taldea bizirauten egon zen eskailera-aretoa. Mirari txiki bat da.
Baina egiturak osorik daude, beraz, bertan zeuden pertsonak ere bizirik atera ziren.
Mirari txiki bat, baina nolabait logikoa. Zu eta biok ere bizirik irauteko gai izango ginatekeen.
Bestalde, Pasquale Buzzelliren istorioa magiaren mugan dago: dorreak bere azpian erori
zen eta 50 metrora erori zen, eta hil egin zen.
Ez zuten talka hildako, baizik eta leunki lurreratu zen.
Ez zuten hildako, ez hondakinen azpian zapaldu, ez lehergarriek zatitu, ez termita edo suak
erre, ez erradiatu edo egosi, ezta lurrundu ere.
Ez zen entzumenez ezindua edo itsu bihurtu. Hala ere, sakonera 50 metroko erorikoan zehar
oihu-hots bat entzun zuela jakinarazi zuen.
Horren ondoren, dorreak desagertu egin zen eta haren gainean zeru urdina zegoen.
Beraz, 26. diapositibaren laburpena: sorginkeria, magia, orain arte azaldu ezin izan dena
Pasquale Buzzelliren adierazpenak niretzat hain interesgarriak dira, Ground Zero ereduaren arabera
espero daitezkeen fenomeno guztiekin bat datozelako.
Ez datoz bat lehergaiak eta mozteko agenteak kausa nagusi gisa aipatzen dituzten azalpen-ereduekin.
Bere "We All Fall Down" izeneko liburuan, suntsipenaren aurreko eta bitarteko faseak eta urratsak deskribatzen ditu.
Eta kontuan hartu bere narrazioan beti segundoei erreferentzia egiten diela.
Ez dira milisegundoak, leherketa batekin espero litzatekeen moduan.
Dena motel doa, amesgaizto batean bezala.
Lehenik, dorreak dardarka egiten du. Buzzellik idazten du: 'hazten ari den dardara'.
Orduan dorreak zorian bezala dardarka hasten da. Idazten du, dardarka egiten duen makina bat.
Goitik zarata ozen bat entzuten da.
Orduan bakarrik apurtzen da horma eta eskaileren arteko lotura, eta barandak hormatik erauziak dira.
Orain bakarrik hasten dira horman arrakalak sortzen. Eta arrakal horiek poliki-poliki hazten dira.
Buzzellik idazten du, hazten ari den arrakala bat.
Bat-batean, euskarriko egitura guztiak erortzen dira eta eskailerak erortzen dira, dena hautsaz betez.
Hurrengo segundo gutxi batzuetan, Buzzelli erortzen da eta biraka dabiltzan objektu gogorrek jotzen dute.
Hala ere, zati batean eramana eta moteldua da goranzko haize-korronte indartsuek.
Idazten du: "infernuko arnasa-txingak; bere gorputza biraka eta okertuz, pisugabea
zirudien, haize beldurgarri batean hegan eginez".
Erorikoaren ondoren, hegan hainbat segundo egin ondoren, laugarren solairuaren altueran
dagoen altzairuzko erradia batean leun jaisten da.
Buzzellik lurreratzean soilik hanka bat apurtu zuen.
27. diapositiba honako izenburupean laburbildu daiteke: Inkubo
Eta amesgaiztoa da eraikin batean zaudenean eta bat-batean dena desegiten hasten denean.
Pasquale Buzzelliren liburua oso estilo emozional batean idatzita dago, nolabaiteko gehiegizkoa eta batzuetan
malkartsua ere. Hala ere, analisi hotz eta arrazional baten testuinguruan, galdetu behar dugu: nor zegoen non?
Beste modu batera esanda, posizio zehatzaren datuak, presioak, abiadurak, denborak, eta abar.
Hala ere, liburua 9/11 ikerketan elementu garrantzitsua da, gako-testigantza emandakoaren liburua.
Lan-gasak askatu zirenean, Pasquale Buzzelli 22. solairuan zegoen eta Mickey Krossen taldea 4.
solairuan zegoen, baina biak B eskaileran zeuden.
Lan-gasak segundoko gutxienez 100 metrora abiaduran jaurti egiten dira, eta hasierako fasean agian segundoko 200 metrora ere,
interferentzia-seinaleetatik, argindar-galeretatik eta helikopteroaren zuzenean
emandako irudietatik ondoriozta daitekeen bezala.
Une honetan gurutzearen itxurako korridoreek hutsune gisa funtzionatzen dute, eta gero presio-banatzaile gisa.
Materiala erdigunera xurgatzen da.
Hala ere, eskailera-aretoan dauden hormigoi-egiturek oraindik ez dituzte altzairuzko zutabeak hautsi; orain
arte, arrakalak besterik ez dira sortu eta eskailerak eta hormak behera egin dute.
Beraz, 28. diapositiba: Presio-banatzailea, korridoreak
Ondoren 29. diapositiba: Hutsunea
Hemen, Pasquale Buzzellirentzat egoera okerrera doa, lan-gasak askatzen baitira dorre ikusgai suntsitu baino lehen.
Dena oraindik barruan gertatzen ari da.
Hemen bereziki argi dago 50. zenbakidun igogailu-ardatz zentralak pixka bat mendebaldera okertuta dagoela; ez dago erdigunean.
Aldiz, gurutze-itxurako korridoreek eraikinaren erdialdetik zeharkatzen dute.
50. karga-igogailua haren ondoan dago. Esan dudan bezala, materiala orain erdigunera
xurgatzen ari da, batez ere korridoreetatik.
Geometria zehatz honek, erupzio-kanalaren desplazamenduak, dorrean dauden pertsona gutxiagoen bizitzak
salbatzen ditu eta kupula txikiaren eta fatxadaren L formako hondakin-egituren sorrera eragiten du.
Irristagailua 30: Orain dator gaininprenta.
Segundu gutxira, presio handiko eremua 22. solairutik igarotzen da.
Baina une honetan, Pasquale Buzzelli jada heriotz-eragile den tutuaren azpian dago.
Materiala norabide guztietara jaurti da, baina bereziki mendebaldera.
Azken fasean, materiala kupula txikiaren haratago jaurti egiten da.
Pasquale Buzzelliren lurreratze-puntuari kiano koadro txiki batekin markatu diot.
B eskaileraren ondoan bertan dago, argazkian eskuinean.
Argi dago Buzzelli hego-ekialdera metro gutxi batzuk besterik ez zela mugitu.
Hona hemen berriro presio-eremutik pasatzean egoeraren gertuko ikuspegia:
Argazkilaria hegoaldera begira dago, eta dorrearen mendebaldeko aldea argi ikusten da, zeina 50.
karga-igogailua mugitutako norabide zehatza baita.
Norabide honetan, labana-efektua indartsuagoa izan zen, fatxada energia-fluxuaren hurbilago zegoelako.
Beraz, erupzio-jokabidearen edo erupzio-patroiaren asimetria arin hau Ground Zero ereduak bakarrik azaltzen du – eta bakarrik
Ground Zero ereduak. Beste eredu batek ere ezin du hori lortu.
Eta berriro galdera: nor non zegoen – oraingoan egituraren suntsiketaren bitartean?
Irudian, iturriaren parabola eta materialaren botatze muturrekoa mendebalderantz puntu grisekin markatu ditut.
Pasquale Buzzelli eta Mickey Krossen taldea dorrearen beste aldean daude, hau da, ekialdean.
Barneko altzairuzko zutabeak jada desmuntatuta eta zatika daude presio-eremutik pasatzean.
Kanpoko fatxadaren altzairuzko sare-egitura segmentuetan suntsitzen da edo guztiz
apurtzen da, batzuetan osorik kanpora aldera.
Baina eskailera-gunea eta hormigoizko hormak jada murriztu egin dira.
Buzzelli hondakinekin batera erortzen da.
Honek esan nahi du Pasquale Buzzelli beti presio-eremuaren azpian dagoela.
Erorketa librea goranzko korronteek moteldu egiten dute.
Erortze-abiadura estimatua segundoko 10 metrokoa da.
Hori orduko 36 kilometro da. Horrek esan nahi du 50 metroko eroriko denbora bost segundo osoa dela.
32. diapositiba, beraz, honako izenburupean laburbildu daiteke: 9/11ko surflari
Horrela deitzen diote batzuetan Pasquale Buzzelliri gas hauetan erortzeak edo flotatzeak irauten duen denbora nahiko luzeagatik.
Pasquale Buzzelliren mezu gakoa hormen apurka-apurka pitzatzea eta loturen askatzea da, deskribatutako moduan, eta erortzeko
prozesua, segundo gutxi batzuetan bakarrik irauten duena.
Bestela, berak berak da prozesuaren bizirik dagoen froga, tiro egiteko erabiltzen diren gasen inguruko presio
negatiboaren eragina eta beheranzko etengabeko motelaldia.
Eta otoitz egiten ari nintzela, horma pitzatu egin zen eta zorua erori egin zen. Eta orduan erortzen hasi nintzen, eta
une hartan konturatu nintzen: Nire Jauna, horrela hilko naiz.
Fetalar posizioan geratu nintzen, hondarrezko aire-jet bat sentitu nuen, kolpea jaso nuen, eta objektuek
niri jotzean sortutako argi-txintxarrak ikusi nituen.
Segundo bat eskasera, begiak altxatu nituen eta han eserita geratu nintzen, guztiz entumituta, urdin zeruari begira.
Hona hemen elkarrizketaren ingelesezko pasarte bat.
Mickey Krossen gako-mezu nagusia deskribatutako erakarpen-efektua da.
Eta gero haizea. Oso, oso haize indartsua.
Nire kaskoa – lurra utzi eta altxatzen hasi zitzaidanez, makurtu egin nintzen.
Ondoren, makurtu eta barandillaren ondoan eskailerak bilatu nituen, ahalik eta txikiena eginez.
Nire kaskoa burutik hegan egin zuen. Ahaztu zitzaidan lotu. Beraz, kaskoa hartu nuen.
Instintuz izkinara arrastaka sartu nintzen.
Hona hemen elkarrizketa ingelesez. Beste pasarte bat.
Laburbilduz 34. diapositiba: Haizea dorrean
Suntsitzaile dinamika osoa – "mirariak" barne – modu sinple eta koherentean azal daiteke lurretik
kontzentratutako lan-gasen erupzioa suposatuta.
Orain ez dago alternatiba hedabideek irtenbide fisiko hau ukatzea justifikatuko lukeen arrazoirik, izan ezik:
Irakurleen beldurra, jendearen beldurra azalpen honek egia izan daitekeela – eta gaiari aurre egiteko duten uko.
Covidarekin, ukazio hau ez da hain indartsua, arduradunek oker egon daitezkeela beti
dagoen aukera psikologiko-ihesbide bat delako.
Instintuzko aitzakia: "Politikariek ez zuten horrela esan nahi, ez zuten nahi, ez zekiten."
Beldur hau gainditzen laguntzeko, elkarrizketa hasteko hainbat objektu diseinatu ditut,
eta horiek lagungarri izan daitezke horretan.
Hauek kopak, dadoak, liburuxkak eta abar dira.
Hona hemen, adibidez, Physics Fear and Fun izeneko liburuxka bat, Ipar Dorrearen aukeratutako altueran
oinarrituta jaurtiketa bertikalaren fisika azaltzen duena.
Hori txiste bat da, planoetan ezkutuko fisikari-txiste bat.
Gainera, beste leherketa batzuekin alderatuta, oso interesgarriak diren irudiak erakusten dira.
35. diapositibaren laburpena: Jarrera negatiboa edo behatutako jarrera negatiboa
Gainera, Munduko Merkataritza Zentroaren suntsipenari buruzko arazo fisiko nagusiak sei galdera soilik murriz daitezke, eta
horri esker Rubik-en kubo baten aurpegietan irudika daitezke.
Laburki erakutsiko dut.
Sei gai hauek dira:
Impulsa – hau da, Ipar Dorrearen hauts-iturria albo-azaleraren momentuarekin.
Lurreko energia – hau da, behatutako hiru hilabeteko hozte-denbora.
Hemen ikus dezakezu albo-azalera Energy underground eta irudian igotzen ari diren lurrun-hodeiak.
Ondoren, eztabaidatu genuen hego dorrearen lortzeke dagoen momentu-torquea – albo-azalera Momentu
Angularraren Kontserbazioaren Ez-kontserbazioa izango litzateke.
Ipar Dorrean eztabaidatu genituen bizirik iraun zutenak – bizirik iraun zutenak albo-eremua izango lirateke.
Autoen bat-bateko sutea, bat-batean denak suan zeudenak, eta –
Hauts beroa, hau da, 7. eraikina gaineko piroklastiko-fluxua eta perretxiko-hodeia, arratsaldeko azken
orduetan zerura igo zena – albo-ikuspegia Hauts beroa.
Beraz, 36. diapositibari dagokionez: Magia Kuboa
Noski, irailaren 11ari buruzko misterio gehiago asko daude.
Beraz, beste kubo bat ilustratu nuen eta konturatu nintzen Munduko Merkataritza Zentroaren suntsiketari buruzko
puzle ia guztiak benetan 42 galderatan murriztu daitezkeela.
Honek esan nahi du haiek forma alda dezakeen kubo batean irudika daitezkeela, hemen erakusten den bezala.
Beno, hau lehen begiradan zaila da antzematen – baina alde desberdinak zituen kubo bat zen,
oso interesgarriak ziren formak har zitzakeena.
Edo hemen, hona hemen kubo itxia. Eta kubo hau ireki daiteke eta barruan beste puzle batzuk ditu.
Hauek dira ezagutzen diren kanpoko gainazalak, baina hau irekitzen dugunean, adibidez, metala
isurtzearen edo seismo-seinaleen misterioa ikusten dugu.
Esan dudan bezala, kubo hau erabili dezakezu, eta irudi bakoitza erraz azal daitekeen puzle bat da – eta dena harmonikoki
bat dator, kuboa berriro nola tolestu jakin badezazu.
Horrela, dado-joko horien bidez xehetasun asko ikasi ditzakezu. Eta hala ere, joko guztien gainetik, gaia
psikologikoki oso zaila izaten jarraitzen du eskuratzeko.
Eta hemen Lincoln Unibertsitateko Dr. David Hughes-en hitzak aipatuko ditut:
9/11 faltsu-bandera krimen bat izan zitekeela kontuan hartzeak Mendebaldeko jendeari jaiotzetik sozializatu
zaizkien oinarrizko suposizioak baztertzea eskatzen dio.
Baina zehazki zer esan nahi du psikologikoki eskuratzeko zaila dena?
Horrek esan nahi du jendeak itzaltzen duela, haserretzen dela edo gelatik irteten dela, informazioa ezin dutelako gehiago ulertu.
Mundua ulertzeko duten modua erasopean dagoela sentitzen dutelako.
Hori berriro aztertuko dut.
Eta 37. diapositiba deitzen dut: Kubo baten antzera aldatzeko gaitasuna edo, hizkera arruntean, Aldatzeko gaitasuna.
Lehenengo pausu hau aurkeztutako soluzioan garrantzitsua zen, hasieran erupzio baten aukera onartzea.
Beraz, pentsamendua (!) batere onartzeko.
Energia-sarreraren izaera hasieran bigarren mailako garrantzia du.
Adibidez, X substantziaren 50 × 20 tona zerrendatu nituen, gas-presio-ganbera sortzera eramaten duena.
Hala ere, pentsa daiteke U substantziaren poltsa gutxi batzuk (!) soilik erabili zirela, alegia, 120 kg soilik.
Hori askoz, askoz, askoz gutxiago da.
Hala ere, horrek esan nahi du prozesua ez dela kimikoa, baizik eta nuklearra.
Proba-zulaketa batek energia-sarreraren izaera zalantzarik gabe frogatuko luke eta eztabaida guztiak amaituko lituzke.
Edonola ere, prozesua erraz sinkroniza daiteke bideo historikoekin labur animatu batean.
Hego dorrearentzat, nuklear prozesurako, 120 irudi banako sortu nituen.
Dorrearen barruan ikus dezakegu, edo, esan genezakeen moduan, haren bidez.
Aktibatutako likido-nahasketa granitoan erretzen da, atzeratutako superkritiko erreaktore-sistema gisa, gutxi
gorabehera 3.000 gradutan, eta zero puntuan pizten da.
Hamar segundo barruan, erupziozko arrautzak bere bidea erre eginez gora egiten du.
Erupzio bat gertatzen da, hasieran dorrean modu fokatuan igaroz.
Spira zatika hasten da, erortzen da eta bira egitera hasten da.
Lurrundutako burdina hauts beltz gisa nabaritzen da, hormigoi-hautsa, berriz, zuria da.
Dorrearen goitik behera hauts bihurtu da.
Beraz, 38. diapositiba – hemen garrantzitsua dena: Hurbilketa konbentzionaletik nuklear hurbilketa aldera.
Beraz, Ground Zero ereduak definitutako prozesuak jada etxeko esperimentu sinple batean
argi eta garbi azal daitezkeela ikus dezakegu.
Eta bertan egindako behaketa guztiak ereduarekin perfektuki bat datoz edo, gainera,
bideo eskuragarriei esker ereduak babesten ditu.
Hala ere, Ground Zero eredua ere hedabide alternatiboek nagusiki baztertzen edo alde batera uzten dute.
Fenomeno psikologiko hau krimenaren irudikaezin den tamainan oinarritzen da, NIST txosten bezalako
propaganda-kontra-narrazioetan, unibertsitate kontrolatuetan eta zientzialari erositakoetan, hau da, konplizitatean – eta,
azkenik, asmo oneko disidenteen ahots eta argudioen pisuaren aurka, baita hedabide
alternatiboetakoenak ere, Ground Zero eredua gaitzesteko.
Azken kasu horretan, bi argumentu nagusiak hauek dira:
Ez zen kutsadura erradioaktibo esanguratsurik egon. Eta –
Horrela krimen bat sekretuan gordetzea ezinezkoa da.
Azken finean, ezin duzu halako zerbait planifikatu eta gauzatu inork seinaleak eman edo publikoari ohartarazi gabe.
Hala ere, AI, adimen artifiziala, hemen guztiz bestelako istorio bat kontatzen du.
Hemen zerbait berria, erabat berria, garapen gisa ikusten dugu: krimen hau konpontzeko hedabide
alternatiboen eta adimen artifizialaren papera.
Lehenik eta behin, argumentura itzuli nahi nuke: Kutsadurarik ez dagoenez, ezinezkoa da.
Prozesu horren ezarpenari buruz adimen artifizialari galdetzen badiogu, ChatGPT-k honela idazten du – hona hemen:
Hemen duzu atzeratutako superkritiko erreaktore-sistema batean oinarritutako nuklear
suntsiketa-sistema baterako material-konposizio hipotetiko bat.
Diapositiban errezeta pixka bat grisatuta dago, garrantzitsuena Fallout lotura delako.
Eta ChatGPT-k erorketa-bonu honi buruz idazten du:
Hasierako erradiazioa gamma eta neutroi erradiazioz osatuta dago.
Eta hondar erradiazioa (uraniaren fisio-produktuetatik datozen alfa eta beta erradiazioa) hondakin hautsetan lotuta dago.
Eta hondakin-erradioaktiboen lotura oro har altua da, materiala lurruntze-nukleoan sartuta
dagoelako, prozesua granitoan hasi zen tokian.
Laburbilduz, ChatGPT-k idazten du: Funtzionatzen du, posible da.
Beraz, laburbilduz, bakea eta egia bilatzen duten guztiei – mesedez:
Mesedez, aztertu honako baieztapenari buruzko argumentuak: Ez zen kutsadura esanguratsurik egon.
Ground Zeroko kutsadura pixka bat handitu zen. Hori egia da.
Hala ere, egia hori etengabe zapaldu dute, alegia, argumentuekin baztertu dute.
Minbizia pairatzen duten lehen erantzule ugariek, asbestosen eta ke toxikoen eraginez gain, erradiazio-maila
baxuko eta epe luzeko esposizioa ere azpimarratzen dute.
40. diapositibarako hain garrantzitsua da AIak zehaztutako erorketa-bonua.
Bigarren argumentuari dagokionez, "Horrela-ko krimen bat sekretuan gordetzea ezinezkoa da", ez da beharrezkoa
ere 1942ko Manhattan Proiektu oso sekretuari erreferentzia egitea, zeinak bonba atomikoaren garapena ekarri zuen.
Narratiba garapenerako, egiazki, Munduko Merkataritza Zentroaren suntsipena nuklear prozesu baten bidez gertatu zela
esatea irailaren 11ko historiaren zehar hari nagusi gisa dabil.
Narratiba "Atomic Bomb" jatorriz asmozko narratiba zen; argi dago present dagoela.
Hona hemen zenbait adibide:
1990ean, karta-joko batek dorre bikiak bonba atomiko batek suntsituko dituela aurreikusten du.
Txartelari egiazki Terrorist Nuke deitzen zitzaion.
1995ean, Benjamin Netanyahuk bere 'Terrorismoaren Aurkako Borroka' izeneko liburuan islamistek lehertutako
bonba nuklear batek WTC suntsituko zuela ohartarazi zuen.
1998an, AEBetako estrategia-txostenak (Foreign Affairs, 77. bolumena, 6. zenbakia), Philip D. Zelikow-en lankidetzarekin,
gaia adibide ohartarazle gisa jorratu zuen. Hona hemen aipu bat:
1993an Munduko Merkataritza Zentroaren azpian lehertu zen bonba nuklearra izan balitz, edo modu eraginkorrean
patogeno hilgarri bat zabaldu izan balu, orduan ...
Eta gero, gobernuak bere herritarrak babesteko hartu beharko lituzkeen neurri zorrotzak daude.
Gertaeratik bost egunera, 2001eko irailaren 16an, Espainiako El Mundo egunkarian agertu zen artikulu batek zioen
susmagarri zen talde terrorista batek hiru mini bonba atomiko erosi zituela merkatu beltzean – mota ere zehaztuta.
Laburbilduz, bake eta egia bilatzaile guztiei:
Mesedez, aztertu honako baieztapenari buruzko argumentuak: "Ez zen inoiz egon Munduko Merkataritza Zentroaren
suntsiketan bonba nuklear baten erabilera posiblearen frogarik."
Egia da narrazioa modu sistematikoan prestatu zutela, baina gero bertsio leunago baten alde utzi zutela.
Beraz, 41. diapositiba zirraragarria termino orokor gisa: aurre-ezagutzak eta narrazioaren garapen aurreikusitua
Eta hona hemen azken diapositiva: Nola irten gaitezke orain nahaste honetatik?
Izan dezagun narrazioa psikologikoki gainditzeko ausardia.
Jolasez, AI sistemak erabiliz, zeinek aukera ematen duten zuzenketa politikoaren iragazkiak saihesteko eta kultura-eragin
edo -lehentasunen eraginik gabeko erantzunak emateko.
Baina ausardia eta adimen artifizialeko sistemak, sarekadura eta kontzientziazio
kolektibo motela gorabehera, laguntza behar dugu.
Jendea maila guztietan engainatua izan da eta oraindik ere engainatua izaten jarraitzen du.
Hau ere aplikagarria da konplize askori, beren kabuz ulertzen ez duten sinestezina den
iruzur-sare baten biktima soilik diren horiei.
Laburbilduz, engainua gainditzeko denon laguntza behar da – bereziki, joko honetan beren borondatearen
aurka egile diren eta jokoan parte hartu nahi ez dutenena.
Ez dugu bakarrik ausardia ikasi behar; egia lortzeko, barkamena ere ikasi behar dugu.
Zenbat eta argiago erakutsi gezurren sistemaren bidez ikusi dugula eta jada gainditu dugula, orduan eta argiago esango dugu
irten nahi dutenentzat etorkizuna badagoela, barkamena posible dela, eta orduan eta azkarrago eroriko dela gezurren karta-etxea.
Espero dut aurkezpen honek lagungarria izan dela. Eskerrik asko!