1
00:00:00,000 --> 00:00:06,875
Bonjou, mwen rele Heinz Pommer. Mwen se yon fizisyen
kalifye e mwen travay kòm editè teknik ak desen teknik.
2
00:00:06,875 --> 00:00:08,533
Prezantasyon mwen jodi a gen pou tit:
3
00:00:08,533 --> 00:00:16,166
Ni dife ni demolisyon: Kijan Pasquale
Buzzelli te siviv destriksyon tou nò bilding lan.
4
00:00:16,166 --> 00:00:22,444
Lyen pou slay yo bay anba a, sou premye slay la,
e nan pwen sa a nou ta renmen eksprime rekonesans
5
00:00:22,444 --> 00:00:26,958
sensè nou paske nou pèmèt prezantasyon sa a fèt.
6
00:00:26,958 --> 00:00:33,666
Premye kesyon ou pral natirèlman poze
kounye a se: Kiyès Pasquale Buzzelli sa a ye?
7
00:00:33,666 --> 00:00:38,791
Mesye Buzzelli se, nan yon sans,
temwen kle pou destriksyon Twin Towers yo.
8
00:00:38,791 --> 00:00:46,246
Nan tou nò a, 15 moun siviv destriksyon an, men se sèlman
Pasquale Buzzelli ki te relativman wo nan bilding lan,
9
00:00:46,246 --> 00:00:55,041
apeprè 80 mèt anlè nivo lari a, e li te kapab rakonte kòm
temwen je sa k te pase andedan tou a ak kijan li te efondre.
10
00:00:55,041 --> 00:00:59,166
Jodi a, mwen ta renmen esplike poukisa li te siviv pwosè a.
11
00:00:59,166 --> 00:01:03,500
Pou kòmanse, yon ti videyo entwodiksyon, ki
kòmanse ak yon deklarasyon Mesye Buzzelli.
12
00:01:03,500 --> 00:01:11,471
E pandan m t ap priye, miray la fann epi planche
a tonbe, epi mwen kòmanse tonbe. E nan moman sa a,
13
00:01:11,471 --> 00:01:16,916
mwen reyalize: Bondye mwen, se konsa m ap mouri.
14
00:01:31,583 --> 00:01:35,833
Fontèn materyèl k ap tonbe a klèman vizib.
15
00:01:37,458 --> 00:01:43,750
Apre yo fin pase, segman vètikal yo kounye a
tonbe sou bò gòch nan yon mouvman k ap vire.
16
00:01:43,750 --> 00:01:48,583
Fè atansyon, kounye a sou bò gòch
la, men yo ap sòti nan pousyè a.
17
00:01:48,583 --> 00:01:59,875
Kounye a, tann yon moman, kounye a isit la, e se sèlman
apre sa ke estrikti ki rete sou bò dwat la efondre vètikalman.
18
00:01:59,875 --> 00:02:04,583
Yo te bay estrikti sa a ti non Spire.
19
00:02:06,708 --> 00:02:14,333
Pou premye glisad sa a, nou ka defini tèm
jeneral la: Kiyès Pasquale Buzzelli ye?
20
00:02:17,291 --> 00:02:23,500
Premyeman, kounye a nou dwe kite ansyen
kad diskisyon an – dife oswa demolisyon.
21
00:02:23,500 --> 00:02:33,416
Paske anjeneral kesyon sa a deja trape ou epi ou pa ka jwenn
laverite si se pa t ni dife, ni pwòp pwa li, ni yon eksplozyon.
22
00:02:33,416 --> 00:02:41,458
Espesyalman, mwen ta renmen itilize konferans sa a pou
klarifye de pwen lè m dekri pwosesis fizik ki enplike yo.
23
00:02:41,458 --> 00:02:48,056
1. Naratif Lwès la ki aksepte atravè lemond – ke twa
gwo tour yo te tonbe akoz dife – se yon manti ki klèman
24
00:02:48,056 --> 00:02:51,666
rekonèt, men, etranjman ase, li aksepte atravè lemond.
25
00:02:51,666 --> 00:03:03,458
2. Medya altènatif yo, e espesyalman gwoup Architects and
Engineers for 9/11 Truth (A&E) www.ae911truth.org, ap fè erè.
26
00:03:03,458 --> 00:03:08,708
Sa pa t yon demolisyon nan sans konvansyonèl la.
27
00:03:08,708 --> 00:03:16,250
Tou jimo yo te detwi pa yon pwosesis diferan, sètadi
pa eripsyon gaz travay konsantre ki sòti nan tè a.
28
00:03:16,250 --> 00:03:24,250
Epi, menm jan ak krim Covid la, sekans evènman ki te
planifye avèk presizyon an temwaye yon ekspètiz teknik enkwayab.
29
00:03:24,250 --> 00:03:32,625
Leson sa a sitou konsantre sou eksplike dinamik yo,
sètadi eksplike pwosesis ki fèt youn apre lòt e ki ka obsève.
30
00:03:32,625 --> 00:03:43,500
Yon fwa yo kòmanse, pwosesis sa yo mache previzib e san
rete, tankou yon "devil's marble run", nan 30 segonn.
31
00:03:43,500 --> 00:03:48,791
Tèm parapli pou dezyèm glisman sa a
se kidonk: Kite kad diskisyon an.
32
00:03:48,791 --> 00:03:53,083
Kijan nou fè eksploze l? Kijan nou fè sòti la?
33
00:03:53,083 --> 00:03:56,583
Ann kounye a analize dinamik destriksyon Tou Sid la:
34
00:03:56,583 --> 00:04:02,833
Nan tou a sid la, blòk siperyè a te kòmanse
plonje an premye epi an menm tan vire yon ti kras.
35
00:04:02,833 --> 00:04:11,365
Lè sa a, li toudenkou sispann vire epi li konplètman dekonpoze
nan pati anlè a, disparèt nan pousyè a, ki te
36
00:04:11,365 --> 00:04:19,750
nwa fonse anlè akoz fè vapore e gri-blan anba
akoz beton kraze, sa vle di de kouch, de koulè.
37
00:04:19,750 --> 00:04:30,000
Ann note pou glisad sa a: Te gen yon kouch
pousyè de koulè e koupl pwent k ap tonbe a disparèt.
38
00:04:31,500 --> 00:04:37,750
Yon lòt karakteristik enpòtan se te yon devan
destriktif k ap deplase soti anlè desann sou fasad la,
39
00:04:37,750 --> 00:04:41,833
yon kalite vag chòk ki te travèse miray ekstèn lan.
40
00:04:41,833 --> 00:04:49,970
Fwon destriksyon k ap vwayaje sa a ak kèk petard
endividyèl okazyonèl yo souvan mal entèprete kòm prèv
41
00:04:49,970 --> 00:04:55,666
detonasyon senkronize plizyè milye chaj eksplozif endividyèl.
42
00:04:55,666 --> 00:05:01,930
Sepandan, sa a se yon pwosesis kontinyèl; se
jis ke segman tou a, ki konstwi ak segman
43
00:05:01,930 --> 00:05:07,000
endividyèl, kraze youn apre lòt ak yon reta.
44
00:05:07,000 --> 00:05:10,875
Men yon videyo sou sa:
45
00:05:10,875 --> 00:05:18,500
Premyeman, tou a efondre, apre sa
presyon anplis la lage epi vag chòk la desann.
46
00:05:18,500 --> 00:05:25,500
Pou rezime glisad 4 la: Te gen yon
vag chòk k ap vwayaje sou fasad la.
47
00:05:25,500 --> 00:05:28,291
Sou dinamik destriksyon Tou Nò a:
48
00:05:28,291 --> 00:05:37,208
Yon miray flanm dife parèt koutman nan twou ki nan tou nò a
anvan tèt tou ki toujou kanpe a plonje desann epi li disparèt.
49
00:05:37,208 --> 00:05:40,291
Kidonk, yon miray flanm dife, an rezime.
50
00:05:40,291 --> 00:05:46,917
Se sèlman lè sa a tout tou a te vomi konpozan
li yo tankou yon fontèn, jan nou ka wè isit
51
00:05:46,917 --> 00:05:52,166
la, epi li te fann sou bò a – fòmasyon fontèn.
52
00:05:52,166 --> 00:06:04,121
Sepandan, si nou gade yon seksyon detaye, yon agrandisman, li
sanble konsa: tou a koupe sou bò a tankou ak yon kouto, pandan
53
00:06:04,121 --> 00:06:10,291
yon sous debri deja ap tonbe desann an fòm parabòlik depi anlè.
54
00:06:10,291 --> 00:06:15,166
Ou pa ka siviv yon bagay konsa lè w ladan l.
55
00:06:15,166 --> 00:06:21,509
E poutan li te rive, mirak enkwayab la, Mirak Eskalye B.
56
00:06:21,509 --> 00:06:28,083
Kidonk, pou glisad 7: Ou sonje efè koupe a.
57
00:06:28,083 --> 00:06:33,041
Dinamik destriksyon Bilding 7 la te siyifikativman diferan.
58
00:06:33,041 --> 00:06:41,666
Batiman 7 la t ap lage gwo lafimen nwa pandan plizyè
èdtan jiskaske li tonbe toudenkou nan fen aprèmidi a.
59
00:06:41,666 --> 00:06:49,427
Kèk segonn anvan kòmansman tonbe lib la, estrikti siperyè
a, yo rele penthouse la, te efondre, epi limyè te inonde
60
00:06:49,427 --> 00:06:54,666
antre soti anlè atravè vè yo; an lòt mo, li te vin klere.
61
00:06:54,666 --> 00:07:03,133
Se sèlman lè sa a bilding lan tonbe san atann e toudenkou, san
okenn rezistans soti nan kolòn asye vètikal ki te
62
00:07:03,133 --> 00:07:11,125
andedan oswa nan fasad ekstèn lan. Nan lòt mo,
chak estrikti ki pote chay la dekonpoze toudenkou.
63
00:07:11,125 --> 00:07:16,291
Apre sa, yon nyaj chanpiyon te fòme epi li te
monte plis pase yon kilomèt edmi nan syèl la.
64
00:07:16,291 --> 00:07:20,375
Men yon ti videyo sou efondreman an:
65
00:07:52,625 --> 00:07:58,500
Ou ka fasilman estime wotè nyaj chanpiyon
an ak kat bilding World Financial Centre yo.
66
00:07:58,500 --> 00:08:07,750
Bati sa yo gen apeprè 200 mèt wotè, isit
sou bò dwat nan foto a, 200 mèt pou bati yo.
67
00:08:10,541 --> 00:08:16,333
Kidonk, glisad 8, tèm jenerik senp: nyaj chanpiyon sou Bilding 7.
68
00:08:16,333 --> 00:08:24,000
Jodi a, n ap gade sitou evènman ki
te fèt nan Tou Nò a – Tou A, WTC 1.
69
00:08:24,000 --> 00:08:27,208
Se tou a ki gen antèn sou do kay la.
70
00:08:27,208 --> 00:08:30,250
Nou enterese sitou nan 22yèm etaj la.
71
00:08:30,250 --> 00:08:33,708
Pasquale Buzzelli te la lè destriksyon an te kòmanse.
72
00:08:33,708 --> 00:08:41,875
Nou konnen apati seksyon kwa plan yo ke tou a te
gen yon plan etaj kare, ki mezire 64 mèt pa 64 mèt.
73
00:08:41,875 --> 00:08:47,833
Fasad ekstèn lan te yon kadriyaj fil
asye ki te sèvi tou kòm sipò pou chaj.
74
00:08:47,833 --> 00:08:54,500
Nwayo enteryè a te rektangilè e li te genyen
aks asansè yo, inite sèvis yo ak eskalye yo.
75
00:08:54,500 --> 00:09:00,916
Espas biwo yo te laj e ouvè ant nwayo a ak fasad ekstèn sa a.
76
00:09:00,916 --> 00:09:09,083
Sa ki gen plis enpòtans pou nou se
aks santral asansè machandiz 50 la.
77
00:09:09,083 --> 00:09:16,708
Sa a montre kòm yon ti kare jòn nan sant la, epi
tou eskalye B sou bò dwat la, ki montre an vèt.
78
00:09:16,708 --> 00:09:23,541
Te gen twa eskalye an total, men se
sèlman eskalye B ki enterese nou.
79
00:09:23,541 --> 00:09:29,916
Se la temwen kle nou an te ye nan tan zewo.
80
00:09:29,916 --> 00:09:38,791
Avèk glisad sa a, nou kounye a, pou nou
di, fè konesans ak 22yèm etaj la.
81
00:09:38,791 --> 00:09:47,083
Nan vi lateral plan apèsi a, touwon jimo yo sanble
konsa – mwen ta renmen mete aksan sou karakteristik sa yo:
82
00:09:47,083 --> 00:09:57,125
1. Nan plan yo, pwen referans zewo
achitekti a se 75 mèt pwofondè nan granit la.
83
00:09:57,125 --> 00:10:02,083
Soti nan pèspektiv pwen zewo sa a, tou a gen 510 mèt wotè.
84
00:10:02,083 --> 00:10:05,958
400 mèt yo aplike depi nivo lari a.
85
00:10:05,958 --> 00:10:13,745
2. Aks santral asansè nimewo 50 ki nan mitan an,
ki montre an jòn, gen 420 m longè soti anba rive
86
00:10:13,745 --> 00:10:18,583
anlè – sa vle di li pase tou nan kat etaj sousòl yo.
87
00:10:18,583 --> 00:10:22,083
Sa a se eleman teknik ki pi enpòtan nan tout prezantasyon an.
88
00:10:22,083 --> 00:10:27,208
Aks elevasyon sa a defini kanal eripsyon an atravè tout tou a.
89
00:10:27,208 --> 00:10:29,500
Sa a trè, trè enpòtan.
90
00:10:29,500 --> 00:10:37,833
3. Pou asansè machandiz santral 50 sa a, gen yon espas
vid anplis nan granit la, yo rele li fouye asansè a.
91
00:10:37,833 --> 00:10:40,583
Li gen anviwon 6 mèt pwofondè.
92
00:10:40,583 --> 00:10:43,666
Fas sa a sèvi tou kòm yon bouch.
93
00:10:43,666 --> 00:10:51,500
Men sonje sa pou jodi a: Aks asansè a te sèvi kòm
yon kanal eripsyon soti anba rive jis nan tèt la.
94
00:10:51,500 --> 00:10:57,000
Apre sa, estrikti enteryè rektangilè
a, nwayo enteryè a, montre an wouj.
95
00:10:57,000 --> 00:11:02,842
Kò santral la se sou-eleman 1 nan analiz
estriktirèl la, epi sou-eleman 2 nan analiz
96
00:11:02,842 --> 00:11:06,083
estriktirèl la se griy metalik ekstèn lan.
97
00:11:06,083 --> 00:11:11,041
Li bati pi solid anpil pase yon fasad nòmal.
98
00:11:11,041 --> 00:11:19,958
4. Anviwon 100,000 tòn asye ak 400,000 tòn vè
ak beton te itilize nan konstriksyon chak tou.
99
00:11:19,958 --> 00:11:27,791
Sa vle di ke pwa total tou a se yon demi milyon tòn.
100
00:11:27,791 --> 00:11:37,416
Kidonk, pou rezime glisad 10, tèm jeneral la se:
Chanèl eripsyon 510 mèt wotè depi pwen zewo a.
101
00:11:37,416 --> 00:11:42,208
Kounye a pou pwosesis destriksyon aktyèl la:
102
00:11:42,208 --> 00:11:51,750
Anviwon 10 segonn anvan destriksyon vizib de tou jimo yo
te kòmanse, yo te anrejistre yon chòk sismik nan chak ka.
103
00:11:51,750 --> 00:11:55,583
Te gen twa tranbleman an total, pa de.
104
00:11:55,583 --> 00:12:01,250
De siyal sismik fò yo ka klèman atribiye a de tou jimo yo.
105
00:12:01,250 --> 00:12:08,765
Twazyèm tranbleman an, ki montre isit la an vèt, te
siyifikativman pi piti e li pa ka klèman atribiye a
106
00:12:08,765 --> 00:12:18,083
Bilding 7, paske li pa t swiv pa destriksyon, men
sèlman pa devlopman lafimen nwa depi anviwon 11è nan maten.
107
00:12:18,083 --> 00:12:20,458
Men, tounen nan Tou Nò a.
108
00:12:20,458 --> 00:12:25,791
Tremò ki anba tou nò a te mezire 2.3 sou echèl Richter la.
109
00:12:25,791 --> 00:12:31,458
Apre sa, te gen silans pandan 10 segonn.
110
00:12:31,458 --> 00:12:35,000
Diapozitif 11: Tranbleman tè a
111
00:12:35,000 --> 00:12:43,500
Sepandan, 21 segonn apre tranbleman tè sa
a, Tou Nò a te sanble egzakteman konsa:
112
00:12:43,500 --> 00:12:51,500
Yon fontèn kanpe, efèvèsan, ki gen debri ak
pousyè, ak yon drapo nwa anlè li, ki plase nan mitan.
113
00:12:51,500 --> 00:12:58,833
E se sa mwen rele yon kout ki travèse tout bilding lan.
114
00:12:58,833 --> 00:13:03,833
Sa ki eksitan kounye a se ti peryòd tan ki
genyen ant tranbleman an ak dis segonn trankil sa yo.
115
00:13:03,833 --> 00:13:07,500
Yon bagay trè misterye dwe te rive.
116
00:13:07,500 --> 00:13:09,708
An rezime, sepandan, li deja ka di ke:
117
00:13:09,708 --> 00:13:17,250
Dinamik destriksyon yo obsève a pa
tipik pou dife, kerosèn ak pwa mouri.
118
00:13:17,250 --> 00:13:25,791
2. Li pa tipik tou pou chaj koupe ak
chaj eksplozif, tankou tèmèt oswa TNT.
119
00:13:25,791 --> 00:13:29,541
Sa a natirèlman soulve kesyon an: Kisa nou fè kounye a?
120
00:13:29,541 --> 00:13:31,791
Nou bezwen yon nouvo apwòch.
121
00:13:31,791 --> 00:13:38,791
Li pa t ka youn. Li pa t ka lòt la non
plis, paske sa ta kontrè ak obsèvasyon yo.
122
00:13:38,791 --> 00:13:46,154
Modèl Ground Zero a, oswa GZM, kounye a sipoze
yon antre enèji wo dirèkteman anba tou yo,
123
00:13:46,154 --> 00:13:50,375
espesyalman nan pwen zewo achitekti ki refere a.
124
00:13:50,375 --> 00:13:54,166
Sa se 75 mèt pwofondè nan granit la.
125
00:13:54,166 --> 00:14:04,250
Ann premye sipoze yon pwosesis ki totalman chimik
epi estime 50 kamyon, chak pote 20 tòn sibstans X.
126
00:14:04,250 --> 00:14:11,875
Sa a koresponn ak yon enèji total ki
plis pase yon kiloton ekivalan TNT.
127
00:14:11,875 --> 00:14:13,958
E sa se yon gwo kontra.
128
00:14:13,958 --> 00:14:24,291
Kidonk, imajine 50 kamyon nan pakin otowout
Alman an nan wikenn, chak youn pote 20 tòn kago.
129
00:14:24,291 --> 00:14:33,781
Yon fwa enèji sa a limen epi konvèti, li dwe fòme yon
ze eripsyon anba tou a, kote gaz k ap travay k ap
130
00:14:33,781 --> 00:14:39,833
sòti yo monte atravè tou a pa mwayen asansè machandiz 50.
131
00:14:39,833 --> 00:14:47,692
Men kesyon an rete: poukisa gaz sa yo k ap travay
gen yon efè destriktif konsa lè yo okòmansman monte
132
00:14:47,692 --> 00:14:52,208
anlè atravè yon kanal ki trè etwat nan granit la?
133
00:14:52,208 --> 00:14:54,500
Kijan sa posib?
134
00:14:54,500 --> 00:15:02,916
Kidonk, men glisad la an tèm jeneral:
Modèl Ground Zero a mande, kijan sa posib?
135
00:15:02,916 --> 00:15:07,500
Kidonk, premye nou mande sou prensip fizik debaz destriksyon an.
136
00:15:07,500 --> 00:15:17,375
Kisa k rive yon bilding lè yon chanm presyon gaz ki gen
gaz travay ki cho anpil eksploze andedan bilding lan?
137
00:15:17,375 --> 00:15:25,016
Ann konsidere sa ki annapre: 1: Dapre prensip Bernoulli –
Bernoulli te yon fizisyen Swis, anplis, kidonk
138
00:15:25,016 --> 00:15:32,916
salitasyon pou Swis – gen yon presyon negatif ki
kreye yon efè aspirasyon nan zòn ki toupre kouran an.
139
00:15:32,916 --> 00:15:36,750
Ou ka wè sa, pa egzanp, nan yon tren k ap pase vit.
140
00:15:36,750 --> 00:15:43,083
Kouran lè a ka pote objè yo ale, bale yo nan direksyon tren an.
141
00:15:43,083 --> 00:15:50,467
Isit la nan tou a, yon eksplozyon sèlman rive lè
presyon negatif la efondre, pa egzanp akoz
142
00:15:50,467 --> 00:15:55,541
altitid ki rive oswa, altènativman, akoz yon ouvèti.
143
00:15:55,541 --> 00:16:01,291
Rezime glisad 14: Efè aspirasyon ak presyon negatif
144
00:16:02,875 --> 00:16:08,916
Oswa, kòm yon konsekans sa a, apre plasma a fin
sove, apre gaz cho yo fin sove, anlè konsiderasyon 2:
145
00:16:08,916 --> 00:16:17,822
Si gaz sa yo k ap travay yo ekstrèmman cho, yo
imedyatman detwi estrikti bilding lan lè yo sove nan
146
00:16:17,822 --> 00:16:23,625
zòn siperyè a. N ap pale de 4000 degre, 5000 degre.
147
00:16:23,625 --> 00:16:30,625
Sepandan, estrikti sa a ki fonn lan trè
lou e l ap peze anba, l ap tonbe anba.
148
00:16:30,625 --> 00:16:35,208
Mas sa a kounye a prezante yon obstak pou koule gaz k ap monte a.
149
00:16:35,208 --> 00:16:42,270
Si nou sipoze li pote sèlman 10% pwa bilding
lan, sa vle di 50,000 tòn mas k ap tonbe oswa
150
00:16:42,270 --> 00:16:46,583
yon koule pyroklastik k ap akselere soti anlè.
151
00:16:46,583 --> 00:16:53,080
Kidonk, yon lòt fwa ankò: 50,000 tòn pousyè cho
k ap tonbe soti anlè epi yon kouran gaz k ap
152
00:16:53,080 --> 00:16:57,000
travay ki ekstrèmman cho k ap frape pousyè sa a.
153
00:16:57,000 --> 00:17:02,708
Marte ak anvil, pou nou di konsa, ki desann ansanm.
154
00:17:02,708 --> 00:17:12,500
Nan sitiyasyon sa a, Pasquale Buzzelli reprezante
senbolikman isit la nan tou nò a nan bwat jòn nan.
155
00:17:12,500 --> 00:17:18,041
Kidonk, glisad 15, tèm jeneral: mato ak anvil
156
00:17:18,041 --> 00:17:23,500
Li deja klè ke nwayo enteryè tou a pral demonte nèt.
157
00:17:23,500 --> 00:17:27,750
Men kisa k ap rive fasad ekstèn lan, ak may asye a?
158
00:17:27,750 --> 00:17:37,708
Nou te obsève yon fasad destriksyon k ap vwayaje nan tou a sid,
epi plis tankou yon lam koupe oswa yon déchire nan tou a nò.
159
00:17:37,708 --> 00:17:46,761
Tou de modèl destriksyon yo klèman lojik, paske
direksyon okòmansman totalman vètikal gaz k ap sòti yo deflekte
160
00:17:46,761 --> 00:17:51,583
orizontalman e konsa frape fasad ekstèn lan ak tout fòs.
161
00:17:51,583 --> 00:17:58,250
Kouran gaz ki sòti nan tou nò a te siyifikativman pi
rapid, pi masiv ak pi enèjetik pase sa ki sòti nan tou sid la.
162
00:17:58,250 --> 00:18:04,375
Sa a esplike konpòtman diferan an,
ki sepandan baze sou menm prensip la.
163
00:18:04,375 --> 00:18:09,958
Men yon ti animasyon pou tou sid la:
164
00:18:09,958 --> 00:18:18,833
Materyèl la monte rapidman soti anba, epi obstak
la anlè. Lè sa a, presyon an dwe sòti sou bò a.
165
00:18:18,833 --> 00:18:25,083
Kidonk, pou di l klè, glisad 16: Presyon an senpleman dwe lage.
166
00:18:25,083 --> 00:18:35,310
Konsènan fasad ekstèn lan, nou ka deja estime ke koule gaz la dwe
frape orizontalman soti anndan an ak yon vitès
167
00:18:35,310 --> 00:18:45,625
minimòm 100 mèt pa segonn, paske tou yo te fèt pou vitès
van jiska 300 kilomèt pa èdtan. Sa se 85 mèt pa segonn.
168
00:18:45,625 --> 00:18:53,625
Yon feblès tèmik adisyonèl se, natirèlman, yon avantaj
pou asire ke tout fasad la vrèman kraze an miyèt moso.
169
00:18:53,625 --> 00:19:00,458
Sa a reyalize pa ekspansyon natirèl plasma a, gaz
cho yo, nan rejyon siperyè a pandan eripsyon an.
170
00:19:00,458 --> 00:19:07,735
Nan seksyon ki pi ba a, sepandan, vitès koule gaz la
siyifikativman pi wo, paske li dwe simonte yon ti wotè leve, sa
171
00:19:07,735 --> 00:19:13,000
vle di li gen gwo enèji sinetik e li ka gen yon efè destriktif.
172
00:19:13,000 --> 00:19:20,500
Bèl desen sa a montre tout twa
tour yo – Bilding 7, WTC 1 ak WTC 2.
173
00:19:20,500 --> 00:19:25,166
Nou rete nan menm pèspektiv 7, 1, 2.
174
00:19:25,166 --> 00:19:33,333
Kidonk, glisad 17 anvan: Tout bagay
toujou entak. Epi glisad 18 apre.
175
00:19:33,333 --> 00:19:41,293
Men menm vi a apre fen pwosesis 7, 1, 2.
176
00:19:41,293 --> 00:19:47,458
WTC a kounye a se yon pil debri, ak fasad
granit li a kouche sou li tankou yon kouvèti wouj.
177
00:19:47,458 --> 00:19:52,500
Zòn ki antoure WTC 1 ak WTC 2 a se yon chan kraze nèt.
178
00:19:52,500 --> 00:19:59,244
Fasad ekstèn lan ap ouvè anlè deyò e li kouche
an pati tankou po yon bannann kale, ak plan
179
00:19:59,244 --> 00:20:03,916
etaj tou respektif la nan sant li sou bò deyò a.
180
00:20:03,916 --> 00:20:11,362
Li vo remak tou estrikti ki rete an fòm L sou
fasad ekstèn lan, ki sitiye nan bout flèch 2
181
00:20:11,362 --> 00:20:15,458
pou tou a sid ak nan bout flèch 1 pou tou a nò.
182
00:20:15,458 --> 00:20:26,750
Si nou lonje bout flèch 1 la yon ti kras pi lwen, nou ka wè yon
ti dòm, yon pil debri blan, prèske nan sant plan tè tou nò a.
183
00:20:26,750 --> 00:20:33,676
Kounye a n ap fè yon zoom sou imaj la; se menm
imaj la. Gwoze li epi remake yon sèl kolòn ki
184
00:20:33,676 --> 00:20:38,208
pouse sou bò dwat dòm nan. Ann kenbe sa nan tèt nou.
185
00:20:38,208 --> 00:20:47,000
Estrikti rezidyèl an fòm L fasad la klèman vizib tou:
isit la nan foto a, gen yon segman long ak yon segman kout.
186
00:20:47,000 --> 00:20:54,583
Sa te ka a ak tou nò a, epi tou sid la te gen
estrikti ki te rete nan egzakteman menm kondisyon an.
187
00:20:54,583 --> 00:21:02,083
Pran depi atè a, dòm debri a ak sèl
kolòn ki kanpe deyò a, ke nou te note.
188
00:21:02,083 --> 00:21:10,208
Kidonk, de glisad 19 ak 20 yo, an tèm
jeneral, se: Estrikti rezidyèl prezan.
189
00:21:10,208 --> 00:21:18,583
Nan pwen sa a, n ap fè yon ti detou pou
demontre yon bagay nan yon eksperyans lakay.
190
00:21:18,583 --> 00:21:26,708
Jan fizisyen Richard Feynman te di sa si byen: "Sa pa enpòtan ki
jan ou entèlijan, kiyès ki te fè devinèt la oswa ki non li ye."
191
00:21:26,708 --> 00:21:34,453
Si li pa koresponn ak eksperyans lan,
sipozisyon an pa kòrèk. Se sèl sa ki konte.
192
00:21:34,453 --> 00:21:41,216
Kidonk, premye nou montre ke yon tourel ki fèt ak
segman tib aliminyòm kare dekonpoze soti anlè desann lè
193
00:21:41,216 --> 00:21:45,074
yon kouran lè konsantre pase atravè tourel la soti anba.
194
00:21:45,074 --> 00:21:49,767
Nan eksperyans sa a, ak apeprè 6 bar nan yon bouchon konpresè lè.
195
00:21:49,767 --> 00:21:53,875
Kidonk men premye eksperyans lan:
196
00:21:53,875 --> 00:22:01,458
Youn apre lòt, segman yo leve anlè paske vakyòm pwotektè
ki nan tiyo a pa egziste ankò e koule lè a ka elaji anlè.
197
00:22:01,458 --> 00:22:11,291
Bwat sijè vid ki kanpe bò turèt la santi tou kouran lè k ap elaji
anlè a, yo panche sou yon bò oswa van an ap soufle yo toupatou.
198
00:22:11,291 --> 00:22:20,750
Li enpòtan pou note isit la ke yo leve chak segman youn
apre lòt moso pa moso anlè a ak yon koule lè ki soti anba.
199
00:22:20,750 --> 00:22:25,708
Detwi pa kòmanse anba, jan yo toujou sipoze.
200
00:22:25,708 --> 00:22:33,416
Kidonk, ann rele diapositif 21:
Destriksyon depi anwo desann.
201
00:22:35,500 --> 00:22:39,607
Eksperyans lakay nou an toujou repwodwi san pwoblèm.
202
00:22:39,607 --> 00:22:47,388
Nan yon lòt aranjman, yon kouran lè tou demonte yon tourel ki
fèt ak segman tib kare aliminyòm soti anlè desann, ki parèt isit
203
00:22:47,388 --> 00:22:51,387
la sou bò gòch nan diapositif la, sètadi dezyèm eksperyans lan.
204
00:22:51,387 --> 00:22:59,120
Kidonk nou wè l ankò: isit la, kouran an koule desann.
205
00:22:59,120 --> 00:23:04,545
Sepandan, lè nou ajoute yon kouch pwoteksyon, jan sa montre isit
la sou bò dwat la, lè nou itilize menm fèy metal
206
00:23:04,545 --> 00:23:09,458
la, sètadi yon fasad ekstèn – nan eksperyans sa
a ak plak metal fikse ak tep mayetik – nou wè ke:
207
00:23:09,458 --> 00:23:15,791
Konpozan orizontal la twò fèb pou jete kat metal yo sou kote.
208
00:23:15,791 --> 00:23:19,250
Ekspansyon lateral lè a pa sifi pou sa.
209
00:23:19,250 --> 00:23:24,458
Se sèlman segman tiyo aliminyòm yo ki
ap vire nan tou a tankou nan yon ti van.
210
00:23:24,458 --> 00:23:31,833
M ap kenbe yo devan kamera a pou
yon ti moman. Men kat metal sa yo.
211
00:23:31,833 --> 00:23:39,833
Mwen pa konnen si ou ka wè li, men
kontou eleman System Truss yo enprime sou li.
212
00:23:41,708 --> 00:23:49,666
Kidonk men twazyèm eksperyans lan: pa gen ase enèji
pou pouse kat metal sa yo, ki atache konsa, sou kote.
213
00:23:52,333 --> 00:24:01,335
Kidonk, tèm parapli pou fèy metal sa a ka senpleman
dekri kòm kat metal oswa, pou di l pi elegantman,
214
00:24:01,335 --> 00:24:07,958
eleman sistèm truss fasad la. Sa ta tèren teknik pou li.
215
00:24:07,958 --> 00:24:14,510
Sepandan, dèske nou mete yon kontrepwa sou aks
eripsyon an, pa egzanp yon ti bokit, mas sa a
216
00:24:14,510 --> 00:24:18,416
leve pou yon ti moman pa kouran lè k ap monte a.
217
00:24:18,416 --> 00:24:22,250
Sa detwi aks la ki fèt ak segman aliminyòm.
218
00:24:22,250 --> 00:24:27,958
Mas la kounye a kòmanse tonbe epi li
deflekte koule lè k ap monte a orizontalman.
219
00:24:27,958 --> 00:24:36,083
Kat metal yo, ki sèlman kole ak tep mayetik, kounye a
lè a ap soufle yo avèk siksè sou kote, soti anlè anlè.
220
00:24:36,083 --> 00:24:41,416
Kidonk men katriyèm ak dènye eksperyans lan:
221
00:24:51,708 --> 00:24:57,393
Dre nan bouch la, yo sispann bokit la ankò epi
katapulte l anlè, sa ki, natirèlman, pa gen okenn sans
222
00:24:57,393 --> 00:25:00,375
lè w ap imite pwosesis yo nan World Trade Centre.
223
00:25:00,375 --> 00:25:07,905
Men ou konprann prensip la, e li ka sètènman
prezante pi byen ak plis konvenkan kòm yon modèl
224
00:25:07,905 --> 00:25:13,875
lè w itilize konpozan ki soti nan enprimant 3D.
225
00:25:13,875 --> 00:25:20,583
Sa ta yon pwojè rechèch ki vo lapenn pou
yon inivèsite kourajè oswa menm yon lekòl.
226
00:25:20,583 --> 00:25:28,267
Yon etidyan deja kreye yon modèl CAD pou mwen ki ka
enprime sou enprimant 3D oswa ki konpoze de brik
227
00:25:28,267 --> 00:25:33,833
Lego ki asanble lachman ansanm ak pati ki enprime yo.
228
00:25:33,833 --> 00:25:37,125
Natirèlman, anyen pa dwe bloke pandan yon eksperyans konsa.
229
00:25:37,125 --> 00:25:42,875
Tout bagay dwe konstwi tèlman lach ke ti
diferans presyon yo aktyèlman demonte modèl la.
230
00:25:42,875 --> 00:25:53,125
Malerezman, pwojè atizana sa a pran anpil, anpil tan e poutèt
sa li poko reyalize. Se konsa pou prensip blòk konstriksyon an.
231
00:25:53,125 --> 00:25:56,225
Men, ann retounen sou ti dòm nou an.
232
00:25:56,225 --> 00:26:03,750
Ou ka jwenn istwa a nan medya yo anba mo kle:
Mirak Eskalye B – das Wunder von Treppenaufgang B.
233
00:26:03,750 --> 00:26:12,591
Anndan ti dòm nan, gwoup Mickey Kross la (14
moun) ak Pasquale Buzzelli te siviv tonbe 50
234
00:26:12,591 --> 00:26:18,583
mèt la epi yo te ateri sou oswa dèyè ti dòm nan.
235
00:26:18,583 --> 00:26:24,666
Kidonk, glisad 25: Mirak Eskalye B
236
00:26:24,666 --> 00:26:30,208
Apre yo fin netwaye debri yo, men kijan sa te ye dèyè dòm sa a:
237
00:26:30,208 --> 00:26:37,541
Eskalye kote gwoup la te siviv ak Mickey
Kross parèt klè isit la. Se yon ti mirak.
238
00:26:37,541 --> 00:26:42,416
Men estrikti yo toujou entak,
kidonk moun ki te ladan yo tou siviv.
239
00:26:42,416 --> 00:26:50,041
Yon ti mirak, men li yon jan lojik. Ou menm ak mwen ta siviv tou.
240
00:26:50,041 --> 00:26:59,916
Istwa Pasquale Buzzelli, nan lòt bò a, prèske tankou
maji: tou a disparèt anba li epi li tonbe 50 mèt e li mouri.
241
00:26:59,916 --> 00:27:04,750
Li pa t mouri nan enpak la, men li te ateri dousman.
242
00:27:04,750 --> 00:27:14,500
Li pa t ni touye ni kraze anba debri, ni dechire pa eksplozif,
ni boule pa tèmèt oswa dife, ni iradyé ni bouyi, ni vapourize.
243
00:27:14,500 --> 00:27:23,416
Li pa t vin soud ni avèg. Sepandan, li te rapòte
li tande yon bri rèl pandan li t ap tonbe 50 mèt.
244
00:27:23,416 --> 00:27:29,916
Apre sa, tou a te disparèt epi anlè li te gen syèl ble a.
245
00:27:29,916 --> 00:27:38,833
Kidonk, pou rezime glisad 26: Sòsri,
maji, sa ki jiskaprezan enkoni eksplikasyon l
246
00:27:38,833 --> 00:27:45,272
Deklarasyon Pasquale Buzzelli yo tèlman
enteresan pou mwen paske yo koresponn ak tout
247
00:27:45,272 --> 00:27:49,208
fenomèn ki ka atann selon modèl Ground Zero a.
248
00:27:49,208 --> 00:27:55,708
Yo pa koresponn ak modèl eksplikatif ki site
eksplozif ak ajan koupe kòm koz prensipal la.
249
00:27:55,708 --> 00:28:03,500
Nan liv li "We All Fall Down," li dekri etap
yo, etap yo anvan ak pandan destriksyon an.
250
00:28:03,500 --> 00:28:09,416
Epi sonje ke li toujou fè referans ak segonn nan narasyon li.
251
00:28:09,416 --> 00:28:14,122
Se pa milisegonn, jan yon moun ta atann ak yon eksplozyon.
252
00:28:14,122 --> 00:28:17,669
Tout bagay ap mache dousman, tankou nan yon kochma.
253
00:28:17,669 --> 00:28:23,695
Premyeman, tou a tranble. Buzzelli
ekri, 'yon tranbleman k ap grandi'.
254
00:28:23,695 --> 00:28:29,188
Lè sa a, tou a kòmanse tranble tankou
yon fou. Li ekri, yon machin k ap tranble.
255
00:28:29,188 --> 00:28:32,541
Gen yon bri fò k ap vini anlè a.
256
00:28:32,541 --> 00:28:37,875
Se sèlman lè sa a koneksyon ant miray la ak
eskalye a kase epi baraj yo dechire soti nan miray la.
257
00:28:37,875 --> 00:28:47,958
Se sèlman kounye a fant yo kòmanse parèt nan miray la. E fant
sa yo grandi dousman. Buzzelli ekri, "yon fant k ap grandi".
258
00:28:47,958 --> 00:28:54,416
Bridsoukou, tout estrikti sipò yo tonbe,
eskalye yo efondre, epi tout bagay vin plen pousyè.
259
00:28:54,416 --> 00:29:01,125
Nan kèk segonn k ap vini yo, Buzzelli
tonbe epi li frape pa objè di k ap vole tou.
260
00:29:01,125 --> 00:29:05,750
Sepandan, li pote an pati epi ralanti pa gwo kouran lè ki monte.
261
00:29:05,750 --> 00:29:12,958
Li ekri, "souf diablé k ap soufle; kò li t ap vire ak
tòde pandan li t ap flote, san pwa, sou yon van terib".
262
00:29:12,958 --> 00:29:21,125
Apre chit la, gen yon aterisaj dous sou yon travès asye
nan wotè katriyèm etaj la apre plizyè segonn nan vòl la.
263
00:29:21,125 --> 00:29:26,166
Buzzelli sèlman soufri yon janm kase lè li ateri.
264
00:29:26,166 --> 00:29:30,625
Glisad 27 ka rezime anba tit la: Kochma a
265
00:29:30,625 --> 00:29:37,166
Epi se yon kochma lè ou nan yon bilding
epi toudenkou tout bagay kòmanse dekonpoze.
266
00:29:38,875 --> 00:29:47,766
Liv Pasquale Buzzelli a ekri nan yon stil ki trè emosyonèl, yon
ti jan egzajere e pafwa menm ak dlo nan je. Sepandan, nan kontèks
267
00:29:47,766 --> 00:29:52,875
yon analiz frèt ak klè, nou dwe mande: Ki moun ki te kote?
268
00:29:52,875 --> 00:29:59,083
Nan lòt mo, done pozisyon egzak, presyon, vitès, tan, elatriye.
269
00:29:59,083 --> 00:30:05,125
Sepandan, liv la se yon eleman enpòtan
nan rechèch sou 9/11, liv temwen kle a.
270
00:30:05,125 --> 00:30:12,190
Lè gaz travay yo te lage, Pasquale Buzzelli te
sou 22yèm etaj la e gwoup Mickey Kross la te
271
00:30:12,190 --> 00:30:17,000
sou 4yèm etaj la, men toulede te nan eskalye B.
272
00:30:17,000 --> 00:30:24,280
Gaz k ap travay yo monte ak yon vitès omwen 100 mèt pa segonn, e
nan faz inisyal la pwobableman menm 200 mèt pa
273
00:30:24,280 --> 00:30:32,500
segonn, jan nou ka konklide apati siyal entèferans yo,
pann kouran yo ak difizyon an dirèk soti nan elikoptè a.
274
00:30:32,500 --> 00:30:39,440
Koridò ki gen fòm kwa yo aji tankou yon vakyòm
kounye a, epi pita kòm yon distribitè presyon.
275
00:30:39,440 --> 00:30:42,333
Materyèl la souse nan sant lan.
276
00:30:42,333 --> 00:30:48,473
Sepandan, estrikti beton yo nan eskalye a
poko kraze kolòn asye yo; jiskaprezan, se
277
00:30:48,473 --> 00:30:53,079
sèlman fant ki fòme epi eskalye yo ak mi yo afese.
278
00:30:53,079 --> 00:31:00,125
Kidonk, glisad 28: Distribitè presyon an, koridò yo
279
00:31:00,125 --> 00:31:03,969
Apre sa, glise 29: Vakòm nan
280
00:31:03,969 --> 00:31:12,666
Isit la, sitiyasyon an vin pi mal pou Pasquale Buzzelli
paske gaz k ap travay yo lage anvan tou a fin detwi vizibman.
281
00:31:12,666 --> 00:31:15,319
Tout bagay ap toujou rive anndan.
282
00:31:15,319 --> 00:31:23,583
Isit la li klè anpil ke aks prensipal asansè nimewo
50 la deplase yon ti kras nan lwès; li pa nan mitan.
283
00:31:23,583 --> 00:31:28,541
Okontrè, koridò ki gen fòm kwa yo pase nan sant bilding lan.
284
00:31:28,541 --> 00:31:38,083
Asansè kago 50 la bò kote li. Kòm mansyone, kounye a
materyèl ap souse nan sant la, espesyalman atravè koridò yo.
285
00:31:38,083 --> 00:31:49,660
Jeyometri patikilye sa a, deplasman kanal eripsyon an, sove
lavi mwens moun nan tou a epi li responsab pou fòmasyon estrikti
286
00:31:49,660 --> 00:31:56,750
rezidyèl ti dòm nan ak estrikti rezidyèl fasad la ki gen fòm L.
287
00:31:58,458 --> 00:32:01,904
Diapozitif 30: Kounye a se sou-enpresyon an.
288
00:32:01,904 --> 00:32:08,083
Kèk segonn apre, zòn presyon wo a pase atravè 22yèm etaj la.
289
00:32:08,083 --> 00:32:13,583
Men kounye a, Pasquale Buzzelli deja anba tiyo mòtèl la.
290
00:32:13,583 --> 00:32:17,166
Materyèl la jete nan tout direksyon, men sitou nan lwès.
291
00:32:17,166 --> 00:32:22,833
Nan faz final la, materyèl la jete pi lwen pase ti dòm nan.
292
00:32:22,833 --> 00:32:29,666
Mwen make pwen aterisaj Pasquale Buzzelli a ak yon ti kare cyan.
293
00:32:29,666 --> 00:32:35,625
Li sitiye toupre eskalye B, sou bò dwat nan foto a.
294
00:32:35,625 --> 00:32:42,083
Li klè ke Buzzelli te deplase sèlman kèk mèt nan sidès.
295
00:32:42,083 --> 00:32:47,458
Men ankò yon gade an gwo sou
sitiyasyon an lè w ap pase nan zòn presyon an:
296
00:32:47,458 --> 00:32:53,206
Fotograf la ap gade nan direksyon sid, epi bò
lwès tou a parèt klèman, ki se egzakteman
297
00:32:53,206 --> 00:32:57,458
direksyon kote yo te deplase asansè machandiz 50 la.
298
00:32:57,458 --> 00:33:02,916
Nan direksyon sa a, efè kouto a te pi fò
paske fasad la te pi pre koule enèji a.
299
00:33:02,916 --> 00:33:11,700
Ti asimetrik sa a nan konpòtman eripsyon an oswa nan
modèl eripsyon an eksplike konsa pa modèl Ground Zero – e se
300
00:33:11,700 --> 00:33:17,708
sèlman pa modèl Ground Zero. Okenn lòt modèl pa ka fè sa.
301
00:33:20,666 --> 00:33:30,541
E ankò kesyon an: Ki kote chak moun te ye
– fwa sa a pandan destriksyon estrikti a?
302
00:33:30,541 --> 00:33:39,250
Nan imaj la, mwen make parabòl fontèn nan ak ejeksyon
ekstrèm materyèl la nan direksyon lwès la ak pwen gri.
303
00:33:39,250 --> 00:33:45,750
Pasquale Buzzelli ak gwoup la ansanm ak Mickey
Kross yo nan pati opoze tou a, sètadi nan lès.
304
00:33:45,750 --> 00:33:50,083
Kolòn asye entèn yo deja demonte epi
dechire pandan y ap pase nan zòn presyon an.
305
00:33:50,083 --> 00:34:01,804
Estrikti griy asye fasad ekstèn lan kraze an
segman oswa kraze nèt, pafwa kòm yon antye, vire deyò.
306
00:34:01,804 --> 00:34:08,524
Men – eskalye a ak mi beton yo deja afese.
307
00:34:08,524 --> 00:34:11,791
Buzzelli tonbe ansanm ak debri yo.
308
00:34:11,791 --> 00:34:16,029
Sa vle di ke Pasquale Buzzelli toujou anba zòn presyon an.
309
00:34:16,029 --> 00:34:20,041
Chute lib la ralanti pa kouran lè ki monte yo.
310
00:34:20,041 --> 00:34:23,541
Vitès tonbe estime a se 10 mèt pa segonn.
311
00:34:23,541 --> 00:34:33,583
Sa se 36 kilomèt pa èdtan. Sa vle di tan
pou tonbe sou 50 mèt la se 5 segonn konplè.
312
00:34:33,583 --> 00:34:40,166
Donk, yo ka rezime glisad 32 anba tit: The 9/11 Surfer
313
00:34:40,166 --> 00:34:51,541
Se konsa yo rele Pasquale Buzzelli pafwa akoz dire
relativman long li pase ap tonbe oswa ap flote sou gaz sa yo.
314
00:34:51,541 --> 00:34:59,597
Mesaj kle Pasquale Buzzelli a se krakman dousman
miray yo ak detantman koneksyon yo, jan yo dekri
315
00:34:59,597 --> 00:35:04,333
l, ak pwosesis tonbe a, ki dire sèlman kèk segonn.
316
00:35:04,333 --> 00:35:11,257
Sinon, li menm se prèv vivan pwosesis la, efè
presyon negatif ki toupre gaz k ap travay nan
317
00:35:11,257 --> 00:35:15,862
tiraj la, ak dekelerasyon konstan nan tonbe a.
318
00:35:15,862 --> 00:35:22,298
Sitasyon: "E pandan m t ap priye, miray la fann epi
planche a tonbe. Epi mwen te kòmanse tonbe, e nan moman sa
319
00:35:22,298 --> 00:35:25,958
a mwen reyalize: Bondye mwen, se konsa m ap mouri."
320
00:35:25,958 --> 00:35:34,833
Mwen te rete nan pozisyon fetis, mwen te santi lè sablaj sa
a, li frape m, mwen te wè eklè limyè lè objè yo t ap frape m.
321
00:35:34,833 --> 00:35:42,666
Yon ti moman apre, mwen leve je m epi mwen jis
chita la, totalman san sansasyon, ap gade yon syèl ble.
322
00:35:42,666 --> 00:35:48,500
Men yon ekstrè nan entèvyou an angle.
323
00:36:33,208 --> 00:36:38,208
Mesaj kle Mickey Kross la se efè rale ki dekri a.
324
00:36:38,208 --> 00:36:42,625
Epi van an. Yon van ki te trè, trè fò.
325
00:36:42,625 --> 00:36:46,883
Kas mwen an te kòmanse leve m
soti sou tè a, konsa mwen bese kò m.
326
00:36:46,883 --> 00:36:53,993
Apre sa, mwen bese kò m epi m chèche eskalye a bò
balistrad la, pandan m ap fè tèt mwen piti otan m kapab.
327
00:36:53,993 --> 00:36:59,250
Kas mwen te kòmanse vole sou tèt mwen. Mwen
te bliye mare li. Kidonk, mwen pran kas mwen.
328
00:36:59,250 --> 00:37:02,666
Mwen te glise nan kwen an san reflechi.
329
00:37:02,666 --> 00:37:07,833
Men entèvyou a an angle. Yon lòt ekstrè.
330
00:37:35,958 --> 00:37:44,054
Dyapoz 34 an rezime: Van an nan Tou a
331
00:37:44,054 --> 00:37:50,931
Tout dinamik destriktif la – enkli "mirak" yo – ka
eksplike senpman ak konsistan si nou sipoze gen
332
00:37:50,931 --> 00:37:54,806
yon eripsyon gaz travay konsantre ki sòti anba tè a.
333
00:37:54,806 --> 00:38:04,948
Kounye a pa gen okenn rezon ki klè pou medya
altènatif yo opoze solisyon sa a ki fizikman kòrèk, eksepte:
334
00:38:04,948 --> 00:38:15,512
Pè lektè yo, pè moun yo ke eksplikasyon sa a
ta ka vre – ak refi yo pou adrese pwoblèm nan.
335
00:38:15,512 --> 00:38:24,458
Avèk Covid, rejè sa a pa tèlman fò, paske posiblite pou moun ki
responsab yo ta fè erè toujou rete kòm yon pòt dèyè sikolojik.
336
00:38:24,458 --> 00:38:34,083
Eskiz ensten: "Politisyen yo pa t vle sa
konsa, yo pa t vle l, yo pa t konnen."
337
00:38:34,083 --> 00:38:45,291
Pou ede simonte krent sa a, mwen te konsevwa plizyè objè kòm
pwen depa pou konvèsasyon, ki ka sèvi kòm èd nan sans sa a.
338
00:38:45,291 --> 00:38:49,564
Sa yo se gode, zo, ti liv ak sou sa.
339
00:38:49,564 --> 00:38:58,998
Men, pa egzanp, yon ti liv ki rele Physics Fear
and Fun, ki eksplike fizik lanse vètikal la lè
340
00:38:58,998 --> 00:39:04,333
li itilize wotè ki te chwazi pou North Tower la.
341
00:39:04,333 --> 00:39:09,393
Sa se yon blag, yon blag fizisyen kache nan plan yo.
342
00:39:09,393 --> 00:39:16,708
Anplis, yo montre anrejistreman ki vrèman
enteresan an konparezon ak lòt eksplozyon yo.
343
00:39:19,791 --> 00:39:26,875
Rezime glisad 35: Atitid negatif
la oswa atitid negatif ki obsève a
344
00:39:29,632 --> 00:39:38,511
Anplis, devinèt fizik prensipal ki gen rapò ak
destriksyon World Trade Centre la ka redwi a sèlman sis
345
00:39:38,511 --> 00:39:43,927
kesyon, sa ki pèmèt yo reprezante sou fas yon kib Rubik.
346
00:39:43,927 --> 00:39:45,791
M ap montre li brèfman.
347
00:39:45,791 --> 00:39:48,791
Sis sijè sa yo se:
348
00:39:48,791 --> 00:39:55,584
Enpilsyon an – sa vle di fontèn pousyè
Tou Nò a ak momantòm sou sifas lateral la.
349
00:39:55,584 --> 00:40:04,149
Enèji nan tè a – sa vle di tan
refwadisman ki obsève a ki se twa mwa.
350
00:40:04,149 --> 00:40:11,166
Isit la ou ka wè sifas bò a Energy
underground ak nyaj vapè k ap monte nan foto a.
351
00:40:11,166 --> 00:40:22,283
Apre sa, koupl ki pa jwenn nan tou ki nan sid la ke nou te
diskite – sifas bò a ta ye Pa Konsèvasyon Moman Angilè.
352
00:40:22,283 --> 00:40:30,216
Sivivan yo nan tou nò a nou te
diskite – Sivivan yo ta nan zòn bò kote a.
353
00:40:30,216 --> 00:40:36,791
Flam ki eklate toudenkou sou machin
yo, ki toudenkou te pran dife nèt, epi –
354
00:40:36,791 --> 00:40:43,798
Pousyè cho a, sètadi koule pyroklastik la ak nwaj
djondjon an anlè Bilding 7, ki te monte nan syèl la
355
00:40:43,798 --> 00:40:49,091
nan fen apremidi a – zòn bò kote Pousyè cho a.
356
00:40:49,091 --> 00:40:55,166
Kidonk, konsènan glisad 36: Kib Majik la
357
00:40:55,166 --> 00:41:00,583
Gen, natirèlman, anpil lòt mistè ki antoure 11 septanm.
358
00:41:00,583 --> 00:41:07,690
Kidonk, mwen te ilistre yon lòt kib epi mwen reyalize
ke prèske tout devinèt ki gen rapò ak destriksyon Sant
359
00:41:07,690 --> 00:41:11,875
Komès Mondyal la ka aktyèlman redwi a sèlman 42 kesyon.
360
00:41:11,875 --> 00:41:16,583
Sa vle di yo ka reprezante yo nan yon kib
ki ka chanje fòm, jan yo montre isit la.
361
00:41:16,583 --> 00:41:30,291
Byen, sa a difisil pou rekonèt a premye gade – men se te yon
kib ki gen diferan fas ki te ka pran fòm ki vrèman enteresan.
362
00:41:33,250 --> 00:41:41,666
Oswa isit la, sa a se kib fèmen an. Epi kib sa
a ka louvri epi li gen plis devinèt andedan.
363
00:41:41,666 --> 00:41:54,625
Sa yo se sifas ekstèn nou konnen, men lè nou louvri sa a,
nou wè, pa egzanp, mistè metal k ap koule oswa siyal sismik.
364
00:41:54,625 --> 00:42:02,662
Kòm mwen te di, ou ka itilize kib sa a, e chak imaj
endividyèl se yon devinèt ki fasil pou eksplike – epi tout bagay
365
00:42:02,662 --> 00:42:08,666
anfòm ansanm amonye, depi ou konnen kijan pou pliye kib la ankò.
366
00:42:08,666 --> 00:42:17,806
Kidonk ou ka aprann anpil detay atravè jwèt
dez konsa. E poutan, malgre tout jwèt yo, sijè a
367
00:42:17,806 --> 00:42:22,796
rete psikolojikman trè difisil pou jwenn aksè.
368
00:42:22,796 --> 00:42:27,166
Epi men mwen site Doktè David
Hughes ki soti nan Inivèsite Lincoln:
369
00:42:27,166 --> 00:42:36,722
Konsidere posiblite ke 11 septanm nan te yon krim
drapo fo mande moun nan Lwès yo rejte sipozisyon
370
00:42:36,722 --> 00:42:42,416
fondamantal yo te sosyalize avèk yo depi nesans.
371
00:42:42,416 --> 00:42:47,166
Men, kisa egzakteman
372
00:42:47,166 --> 00:42:55,374
Sa vle di moun yo etenn, oswa yo fache, oswa yo kouri soti
nan chanm nan paske yo pa ka konprann enfòmasyon yo ankò.
373
00:42:55,374 --> 00:42:59,291
Paske yo santi konpreyansyon yo sou mond lan ap sibi yon atak.
374
00:42:59,291 --> 00:43:02,344
M ap retounen sou sa.
375
00:43:02,344 --> 00:43:14,583
Epi mwen rele glisad 37: Kapasite pou chanje tankou
yon kib oswa, nan lang kolokyal, Kapasite pou chanje.
376
00:43:17,375 --> 00:43:30,859
Li te enpòtan pou premye etap sa a nan solisyon ki prezante
nan leson sa a pèmèt posiblite pou yon eripsyon an premye.
377
00:43:30,859 --> 00:43:35,708
Kidonk pou pèmèt
378
00:43:35,708 --> 00:43:38,654
Nati enpèt enèji a okòmansman gen yon enpòtans segondè.
379
00:43:38,654 --> 00:43:47,416
Kòm yon egzanp, mwen te site 50 pa 20 tòn
sibstans X, ki mennen nan fòmasyon chanm presyon gaz la.
380
00:43:47,416 --> 00:43:57,912
Sepandan, li posib tou ke yo te sèlman itilize
kèk (!) sak sibstans U, sètadi sèlman 120 kg.
381
00:43:57,912 --> 00:44:00,392
Sa se anpil, anpil, anpil mwens.
382
00:44:00,392 --> 00:44:05,000
Sepandan, sa ta vle di ke pwosesis la pa chimik, men nikleyè.
383
00:44:05,000 --> 00:44:13,750
Yon foraj tès ta pwouve nati enpèt enèji a
san okenn dout epi mete fen nan tout dispit.
384
00:44:13,750 --> 00:44:20,833
Nan nenpòt ka, pwosesis la ka fasilman
senkronize ak videyo istorik yo nan yon ti fim anime.
385
00:44:20,833 --> 00:44:27,493
Mwen te kreye 120 imaj endividyèl
pou tou a sid, pou pwosesis nikleyè a.
386
00:44:27,493 --> 00:44:33,250
Nou ka wè andedan tou a, oswa atravè li, pou nou di konsa.
387
00:44:37,208 --> 00:44:42,832
Melanj likid aktive a boule nan granit la
tankou yon sistèm reaktè sipèkritik ak reta a
388
00:44:42,832 --> 00:44:46,500
apeprè 3,000 degre epi li limen nan pwen zewo a.
389
00:44:46,500 --> 00:44:50,926
Nan dis segonn, ze ki eksploze a boule wout li pou l monte anlè.
390
00:44:50,926 --> 00:44:54,726
Yon eripsyon fèt, ki okòmansman
pèse atravè tou a yon fason konsantre.
391
00:44:54,726 --> 00:44:58,289
Spire a fonn, li efondre epi li kòmanse vire.
392
00:44:58,289 --> 00:45:02,750
Fè evapore a rekonèt kòm pousyè
nwa, pandan ke poud beton an blan.
393
00:45:02,750 --> 00:45:07,625
Tou a kraze an poud depi anlè rive anba.
394
00:45:13,458 --> 00:45:21,958
Kidonk, glisad 38 – sa ki enpòtan isit la se: Soti
nan apwòch konvansyonèl pou rive nan apwòch nikleyè.
395
00:45:24,416 --> 00:45:36,125
Nou ka konsa wè ke pwosesis yo defini pa modèl Ground Zero
a deja ka eksplike klèman nan yon eksperyans lakay ki senp.
396
00:45:36,125 --> 00:45:42,430
E nou wè ke tout obsèvasyon ki fèt sou plas
la anfòm pafètman nan modèl la oswa menm jwenn
397
00:45:42,430 --> 00:45:46,250
sipò ladan l, gras ak videyo ki disponib yo.
398
00:45:46,250 --> 00:45:54,041
Sepandan, modèl Ground Zero a tou lajman
rejte oswa inyore pa medya altènatif yo.
399
00:45:54,041 --> 00:46:04,643
Fenomèn sikolojik sa a baze sou envergadur krim nan ki
enkonprezan, sou kont-narratif pwopagann tankou rapò NIST la, sou
400
00:46:04,643 --> 00:46:14,790
inivèsite kontwole ak syantis achte, sètadi konplisite – epi
sou pwa vwa ak agiman ki gen bon entansyon men ki pa dakò,
401
00:46:14,790 --> 00:46:21,458
enkli sa ki soti nan medya altènatif, kont modèl Ground Zero a.
402
00:46:21,458 --> 00:46:25,724
Nan dènye ka a, de agiman prensipal yo se:
403
00:46:25,724 --> 00:46:30,304
Pa t gen okenn kontaminasyon radyaktif siyifikatif. Epi –
404
00:46:30,304 --> 00:46:34,064
Li enposib pou kenbe yon krim konsa an sekrè.
405
00:46:34,064 --> 00:46:43,416
Apre tout, ou pa ka planifye epi reyalize yon bagay
konsa san yon moun pa bay endis oswa avèti piblik la.
406
00:46:43,416 --> 00:46:49,375
Sepandan, AI, entèlijans atifisyèl,
rakonte yon istwa totalman diferan isit la.
407
00:46:49,375 --> 00:46:56,274
Kidonk, isit la nou wè yon bagay nouvo, totalman
nouvo, kòm yon devlopman: wòl medya altènatif yo
408
00:46:56,274 --> 00:47:01,000
ak wòl entèlijans atifisyèl nan rezoud krim sa a.
409
00:47:01,000 --> 00:47:07,000
Premyeman, mwen ta renmen retounen sou
agiman an: Li enposib akoz mank kontaminasyon.
410
00:47:07,000 --> 00:47:15,282
Si nou mande entèlijans atifisyèl sou
aplikasyon yon pwosesis konsa, ChatGPT ekri – men li:
411
00:47:15,282 --> 00:47:21,611
Men ou gen yon konpozisyon materyèl
ipotetik pou yon sistèm demolisyon nikleyè ki
412
00:47:21,611 --> 00:47:26,041
baze sou yon sistèm reaktè sipèkritik ak reta.
413
00:47:26,041 --> 00:47:33,541
Resèt la yon ti jan gri sou glisad la,
paske sa ki enpòtan se lyen Fallout la.
414
00:47:33,541 --> 00:47:37,500
Epi ChatGPT ekri sou menm lyen sa a ki genyen ant konsekans yo:
415
00:47:37,500 --> 00:47:41,458
Radiyasyon inisyal la gen ladan radiyasyon gama ak neutwon.
416
00:47:41,458 --> 00:47:51,166
E radyasyon rezidyèl la (radiyasyon alfa ak beta ki soti
nan pwodwi fisyon iranyòm yo) mare nan pousyè debri a.
417
00:47:51,166 --> 00:48:00,958
Epi lyen falout la anjeneral wo akoz enkli materyèl la nan
nwayo evaporasyon an, kote pwosesis la te kòmanse nan granit la.
418
00:48:00,958 --> 00:48:08,416
An rezime, ChatGPT ekri: Li mache, li posib.
419
00:48:08,416 --> 00:48:12,549
Kidonk, an rezime, pou tout moun k
ap chèche lapè ak laverite – tanpri:
420
00:48:12,549 --> 00:48:19,736
Tanpri revize agiman yo konsènan deklarasyon
an: Pa t gen okenn kontaminasyon siyifikatif.
421
00:48:19,736 --> 00:48:26,833
Kontaminasyon an te yon ti kras pi wo
nan Ground Zero. Sa se yon reyalite.
422
00:48:26,833 --> 00:48:33,083
Sepandan, yo toujou ap bale reyalite sa a
anba tapi a, sètadi yo rejte l ak agiman.
423
00:48:33,083 --> 00:48:40,260
Anpil premye sekouris k ap soufri kansè yo
montre tou ekspoze a radyasyon ki ba nivo e ki
424
00:48:40,260 --> 00:48:44,791
dire lontan, anplis efè asbès ak vapè toksik.
425
00:48:44,791 --> 00:48:52,208
Sa enpòtan anpil pou glisad 40,
obligasyon konsekans ki espesifye pa AI a.
426
00:48:52,208 --> 00:49:01,816
Konsènan dezyèm agiman an, "Li enposib pou kenbe yon krim konsa
an sekrè," ou pa menm bezwen fè referans ak Pwojè Manhattan ki te
427
00:49:01,816 --> 00:49:07,625
pi wo sekrè an 1942, ki te mennen nan devlopman bonm atomik la.
428
00:49:07,625 --> 00:49:13,595
Pou devlopman naratif sou destriksyon World
Trade Centre pa yon pwosesis nikleyè, li vrèman
429
00:49:13,595 --> 00:49:17,250
kouri tankou yon fil atravè istwa 11 septanm nan.
430
00:49:17,250 --> 00:49:24,541
Narasyon Bòm Atomik la te
orijinalman entansyonèl; li klèman prezan.
431
00:49:24,541 --> 00:49:27,083
Men kèk egzanp:
432
00:49:27,083 --> 00:49:34,007
Nan lane 1990, yon jwèt kat te predi
destriksyon de Tou Kembè yo pa yon bonm atomik.
433
00:49:34,007 --> 00:49:38,458
Kat la te aktyèlman rele Nwkleè Teworis.
434
00:49:38,458 --> 00:49:45,469
Nan ane 1995, Benjamin Netanyahu avèti nan liv
li Fighting Terrorism sou destriksyon WTC a
435
00:49:45,469 --> 00:49:50,166
pa yon bonm nikleyè ki te detone pa Islamis yo.
436
00:49:50,166 --> 00:49:58,097
Nan lane 1998, papye estrateji Etazini an (Foreign
Affairs, Volim 77, Nimewo 6), ak kolaborasyon Philip D. Zelikow,
437
00:49:58,097 --> 00:50:04,431
te pran sijè a kòm yon egzanp avètisman. Men yon sitasyon:
438
00:50:04,431 --> 00:50:14,005
Si bonm ki te eksploze anba World Trade Centre an 1993 te
niyukleyè, oswa te efektivman gaye yon patojèn mòtèl, lè sa a ...
439
00:50:14,005 --> 00:50:21,923
Epi gen tout mezi drastik gouvènman an ta
oblije pran pou pwoteje sitwayen li yo.
440
00:50:21,923 --> 00:50:31,390
Senk jou apre evènman an, 16 septanm 2001, yon atik te parèt nan
jounal panyòl El Mundo ki te deklare ke
441
00:50:31,390 --> 00:50:40,598
gwoup teworis sispèk la te achte twa mini-bòm
atomik sou mache nwa a – menm presize tip la.
442
00:50:40,598 --> 00:50:43,551
An rezime, pou tout moun k ap chèche lapè ak verite:
443
00:50:43,551 --> 00:50:50,029
Tanpri revize agiman yo konsènan deklarasyon an:
"Pa t janm gen okenn prèv sou posib itilizasyon yon
444
00:50:50,029 --> 00:50:54,622
bonm nikleyè nan destriksyon Sant Komès Mondyal la."
445
00:50:54,622 --> 00:51:04,052
Se yon reyalite ke naratif la te prepare
sistematikman, men yo te abandone li pou yon vèsyon ki pi dou.
446
00:51:04,052 --> 00:51:12,590
Kidonk, glisad eksitan 41 kòm yon tèm parapli:
Konesans davans ak devlopman naratif planifye
447
00:51:12,590 --> 00:51:18,510
Epi men dènye diapositif la: Kijan
nou sòti nan dezòd sa a kounye a?
448
00:51:18,510 --> 00:51:24,971
Ann gen kouraj pou nou simonte naratif la sou plan sikolojik.
449
00:51:24,971 --> 00:51:34,560
Nan yon fason amizan, lè w itilize sistèm entèlijans atifisyèl
ki pèmèt ou kontoune filtè koreksyon politik yo epi ki ka bay
450
00:51:34,560 --> 00:51:39,954
repons ki pa enfliyanse pa enfliyans oswa preferans kiltirèl.
451
00:51:39,954 --> 00:51:49,255
Men malgre kouraj ak malgre sistèm entèlijans atifisyèl,
malgre rezo ak yon reveye kolektif ki dousman, nou bezwen èd.
452
00:51:49,255 --> 00:51:53,508
Paske moun yo te twonpe e yo kontinye twonpe nan tout nivo.
453
00:51:53,508 --> 00:52:01,785
Sa a aplike tou pou anpil konplis ki se senpleman
viktim yon eskèm fwod enkwayab ke yo menm pa konprann.
454
00:52:01,785 --> 00:52:08,295
An rezime, pou simonte trayizon an, sa mande èd
tout moun – espesyalman èd moun ki perpetrè
455
00:52:08,295 --> 00:52:12,236
kont volonte yo nan jwèt sa a e ki vle sòti.
456
00:52:12,236 --> 00:52:21,522
Nou pa sèlman dwe aprann kouraj, nou dwe aprann
padon tou pou nou ka soti ladan l, pou verite a.
457
00:52:21,522 --> 00:52:31,096
Plis nou fè klè ke nou wè atravè sistèm manti a e nou deja libere
tèt nou ladan l, se plis nou di klè ke gen
458
00:52:31,096 --> 00:52:39,366
yon avni pou moun ki vle kite, ke padon
posib, e se pi vit kay kat manti a pral efondre.
459
00:52:39,366 --> 00:52:46,307
Mwen espere prezantasyon sa a te itil. Mèsi anpil!