WEBVTT
00:00.000 --> 00:06.875
Bonjou, mwen rele Heinz Pommer. Mwen se yon fizisyen
kalifye e mwen travay kòm editè teknik ak desen teknik.
00:06.875 --> 00:08.533
Prezantasyon mwen jodi a gen pou tit:
00:08.533 --> 00:16.166
Ni dife ni demolisyon: Kijan Pasquale
Buzzelli te siviv destriksyon tou nò bilding lan.
00:16.166 --> 00:22.444
Lyen pou slay yo bay anba a, sou premye slay la,
e nan pwen sa a nou ta renmen eksprime rekonesans
00:22.444 --> 00:26.958
sensè nou paske nou pèmèt prezantasyon sa a fèt.
00:26.958 --> 00:33.666
Premye kesyon ou pral natirèlman poze
kounye a se: Kiyès Pasquale Buzzelli sa a ye?
00:33.666 --> 00:38.791
Mesye Buzzelli se, nan yon sans,
temwen kle pou destriksyon Twin Towers yo.
00:38.791 --> 00:46.246
Nan tou nò a, 15 moun siviv destriksyon an, men se sèlman
Pasquale Buzzelli ki te relativman wo nan bilding lan,
00:46.246 --> 00:55.041
apeprè 80 mèt anlè nivo lari a, e li te kapab rakonte kòm
temwen je sa k te pase andedan tou a ak kijan li te efondre.
00:55.041 --> 00:59.166
Jodi a, mwen ta renmen esplike poukisa li te siviv pwosè a.
00:59.166 --> 01:03.500
Pou kòmanse, yon ti videyo entwodiksyon, ki
kòmanse ak yon deklarasyon Mesye Buzzelli.
01:03.500 --> 01:11.471
E pandan m t ap priye, miray la fann epi planche
a tonbe, epi mwen kòmanse tonbe. E nan moman sa a,
01:11.471 --> 01:16.916
mwen reyalize: Bondye mwen, se konsa m ap mouri.
01:31.583 --> 01:35.833
Fontèn materyèl k ap tonbe a klèman vizib.
01:37.458 --> 01:43.750
Apre yo fin pase, segman vètikal yo kounye a
tonbe sou bò gòch nan yon mouvman k ap vire.
01:43.750 --> 01:48.583
Fè atansyon, kounye a sou bò gòch
la, men yo ap sòti nan pousyè a.
01:48.583 --> 01:59.875
Kounye a, tann yon moman, kounye a isit la, e se sèlman
apre sa ke estrikti ki rete sou bò dwat la efondre vètikalman.
01:59.875 --> 02:04.583
Yo te bay estrikti sa a ti non Spire.
02:06.708 --> 02:14.333
Pou premye glisad sa a, nou ka defini tèm
jeneral la: Kiyès Pasquale Buzzelli ye?
02:17.291 --> 02:23.500
Premyeman, kounye a nou dwe kite ansyen
kad diskisyon an – dife oswa demolisyon.
02:23.500 --> 02:33.416
Paske anjeneral kesyon sa a deja trape ou epi ou pa ka jwenn
laverite si se pa t ni dife, ni pwòp pwa li, ni yon eksplozyon.
02:33.416 --> 02:41.458
Espesyalman, mwen ta renmen itilize konferans sa a pou
klarifye de pwen lè m dekri pwosesis fizik ki enplike yo.
02:41.458 --> 02:48.056
1. Naratif Lwès la ki aksepte atravè lemond – ke twa
gwo tour yo te tonbe akoz dife – se yon manti ki klèman
02:48.056 --> 02:51.666
rekonèt, men, etranjman ase, li aksepte atravè lemond.
02:51.666 --> 03:03.458
2. Medya altènatif yo, e espesyalman gwoup Architects and
Engineers for 9/11 Truth (A&E) www.ae911truth.org, ap fè erè.
03:03.458 --> 03:08.708
Sa pa t yon demolisyon nan sans konvansyonèl la.
03:08.708 --> 03:16.250
Tou jimo yo te detwi pa yon pwosesis diferan, sètadi
pa eripsyon gaz travay konsantre ki sòti nan tè a.
03:16.250 --> 03:24.250
Epi, menm jan ak krim Covid la, sekans evènman ki te
planifye avèk presizyon an temwaye yon ekspètiz teknik enkwayab.
03:24.250 --> 03:32.625
Leson sa a sitou konsantre sou eksplike dinamik yo,
sètadi eksplike pwosesis ki fèt youn apre lòt e ki ka obsève.
03:32.625 --> 03:43.500
Yon fwa yo kòmanse, pwosesis sa yo mache previzib e san
rete, tankou yon "devil's marble run", nan 30 segonn.
03:43.500 --> 03:48.791
Tèm parapli pou dezyèm glisman sa a
se kidonk: Kite kad diskisyon an.
03:48.791 --> 03:53.083
Kijan nou fè eksploze l? Kijan nou fè sòti la?
03:53.083 --> 03:56.583
Ann kounye a analize dinamik destriksyon Tou Sid la:
03:56.583 --> 04:02.833
Nan tou a sid la, blòk siperyè a te kòmanse
plonje an premye epi an menm tan vire yon ti kras.
04:02.833 --> 04:11.365
Lè sa a, li toudenkou sispann vire epi li konplètman dekonpoze
nan pati anlè a, disparèt nan pousyè a, ki te
04:11.365 --> 04:19.750
nwa fonse anlè akoz fè vapore e gri-blan anba
akoz beton kraze, sa vle di de kouch, de koulè.
04:19.750 --> 04:30.000
Ann note pou glisad sa a: Te gen yon kouch
pousyè de koulè e koupl pwent k ap tonbe a disparèt.
04:31.500 --> 04:37.750
Yon lòt karakteristik enpòtan se te yon devan
destriktif k ap deplase soti anlè desann sou fasad la,
04:37.750 --> 04:41.833
yon kalite vag chòk ki te travèse miray ekstèn lan.
04:41.833 --> 04:49.970
Fwon destriksyon k ap vwayaje sa a ak kèk petard
endividyèl okazyonèl yo souvan mal entèprete kòm prèv
04:49.970 --> 04:55.666
detonasyon senkronize plizyè milye chaj eksplozif endividyèl.
04:55.666 --> 05:01.930
Sepandan, sa a se yon pwosesis kontinyèl; se
jis ke segman tou a, ki konstwi ak segman
05:01.930 --> 05:07.000
endividyèl, kraze youn apre lòt ak yon reta.
05:07.000 --> 05:10.875
Men yon videyo sou sa:
05:10.875 --> 05:18.500
Premyeman, tou a efondre, apre sa
presyon anplis la lage epi vag chòk la desann.
05:18.500 --> 05:25.500
Pou rezime glisad 4 la: Te gen yon
vag chòk k ap vwayaje sou fasad la.
05:25.500 --> 05:28.291
Sou dinamik destriksyon Tou Nò a:
05:28.291 --> 05:37.208
Yon miray flanm dife parèt koutman nan twou ki nan tou nò a
anvan tèt tou ki toujou kanpe a plonje desann epi li disparèt.
05:37.208 --> 05:40.291
Kidonk, yon miray flanm dife, an rezime.
05:40.291 --> 05:46.917
Se sèlman lè sa a tout tou a te vomi konpozan
li yo tankou yon fontèn, jan nou ka wè isit
05:46.917 --> 05:52.166
la, epi li te fann sou bò a – fòmasyon fontèn.
05:52.166 --> 06:04.121
Sepandan, si nou gade yon seksyon detaye, yon agrandisman, li
sanble konsa: tou a koupe sou bò a tankou ak yon kouto, pandan
06:04.121 --> 06:10.291
yon sous debri deja ap tonbe desann an fòm parabòlik depi anlè.
06:10.291 --> 06:15.166
Ou pa ka siviv yon bagay konsa lè w ladan l.
06:15.166 --> 06:21.509
E poutan li te rive, mirak enkwayab la, Mirak Eskalye B.
06:21.509 --> 06:28.083
Kidonk, pou glisad 7: Ou sonje efè koupe a.
06:28.083 --> 06:33.041
Dinamik destriksyon Bilding 7 la te siyifikativman diferan.
06:33.041 --> 06:41.666
Batiman 7 la t ap lage gwo lafimen nwa pandan plizyè
èdtan jiskaske li tonbe toudenkou nan fen aprèmidi a.
06:41.666 --> 06:49.427
Kèk segonn anvan kòmansman tonbe lib la, estrikti siperyè
a, yo rele penthouse la, te efondre, epi limyè te inonde
06:49.427 --> 06:54.666
antre soti anlè atravè vè yo; an lòt mo, li te vin klere.
06:54.666 --> 07:03.133
Se sèlman lè sa a bilding lan tonbe san atann e toudenkou, san
okenn rezistans soti nan kolòn asye vètikal ki te
07:03.133 --> 07:11.125
andedan oswa nan fasad ekstèn lan. Nan lòt mo,
chak estrikti ki pote chay la dekonpoze toudenkou.
07:11.125 --> 07:16.291
Apre sa, yon nyaj chanpiyon te fòme epi li te
monte plis pase yon kilomèt edmi nan syèl la.
07:16.291 --> 07:20.375
Men yon ti videyo sou efondreman an:
07:52.625 --> 07:58.500
Ou ka fasilman estime wotè nyaj chanpiyon
an ak kat bilding World Financial Centre yo.
07:58.500 --> 08:07.750
Bati sa yo gen apeprè 200 mèt wotè, isit
sou bò dwat nan foto a, 200 mèt pou bati yo.
08:10.541 --> 08:16.333
Kidonk, glisad 8, tèm jenerik senp: nyaj chanpiyon sou Bilding 7.
08:16.333 --> 08:24.000
Jodi a, n ap gade sitou evènman ki
te fèt nan Tou Nò a – Tou A, WTC 1.
08:24.000 --> 08:27.208
Se tou a ki gen antèn sou do kay la.
08:27.208 --> 08:30.250
Nou enterese sitou nan 22yèm etaj la.
08:30.250 --> 08:33.708
Pasquale Buzzelli te la lè destriksyon an te kòmanse.
08:33.708 --> 08:41.875
Nou konnen apati seksyon kwa plan yo ke tou a te
gen yon plan etaj kare, ki mezire 64 mèt pa 64 mèt.
08:41.875 --> 08:47.833
Fasad ekstèn lan te yon kadriyaj fil
asye ki te sèvi tou kòm sipò pou chaj.
08:47.833 --> 08:54.500
Nwayo enteryè a te rektangilè e li te genyen
aks asansè yo, inite sèvis yo ak eskalye yo.
08:54.500 --> 09:00.916
Espas biwo yo te laj e ouvè ant nwayo a ak fasad ekstèn sa a.
09:00.916 --> 09:09.083
Sa ki gen plis enpòtans pou nou se
aks santral asansè machandiz 50 la.
09:09.083 --> 09:16.708
Sa a montre kòm yon ti kare jòn nan sant la, epi
tou eskalye B sou bò dwat la, ki montre an vèt.
09:16.708 --> 09:23.541
Te gen twa eskalye an total, men se
sèlman eskalye B ki enterese nou.
09:23.541 --> 09:29.916
Se la temwen kle nou an te ye nan tan zewo.
09:29.916 --> 09:38.791
Avèk glisad sa a, nou kounye a, pou nou
di, fè konesans ak 22yèm etaj la.
09:38.791 --> 09:47.083
Nan vi lateral plan apèsi a, touwon jimo yo sanble
konsa – mwen ta renmen mete aksan sou karakteristik sa yo:
09:47.083 --> 09:57.125
1. Nan plan yo, pwen referans zewo
achitekti a se 75 mèt pwofondè nan granit la.
09:57.125 --> 10:02.083
Soti nan pèspektiv pwen zewo sa a, tou a gen 510 mèt wotè.
10:02.083 --> 10:05.958
400 mèt yo aplike depi nivo lari a.
10:05.958 --> 10:13.745
2. Aks santral asansè nimewo 50 ki nan mitan an,
ki montre an jòn, gen 420 m longè soti anba rive
10:13.745 --> 10:18.583
anlè – sa vle di li pase tou nan kat etaj sousòl yo.
10:18.583 --> 10:22.083
Sa a se eleman teknik ki pi enpòtan nan tout prezantasyon an.
10:22.083 --> 10:27.208
Aks elevasyon sa a defini kanal eripsyon an atravè tout tou a.
10:27.208 --> 10:29.500
Sa a trè, trè enpòtan.
10:29.500 --> 10:37.833
3. Pou asansè machandiz santral 50 sa a, gen yon espas
vid anplis nan granit la, yo rele li fouye asansè a.
10:37.833 --> 10:40.583
Li gen anviwon 6 mèt pwofondè.
10:40.583 --> 10:43.666
Fas sa a sèvi tou kòm yon bouch.
10:43.666 --> 10:51.500
Men sonje sa pou jodi a: Aks asansè a te sèvi kòm
yon kanal eripsyon soti anba rive jis nan tèt la.
10:51.500 --> 10:57.000
Apre sa, estrikti enteryè rektangilè
a, nwayo enteryè a, montre an wouj.
10:57.000 --> 11:02.842
Kò santral la se sou-eleman 1 nan analiz
estriktirèl la, epi sou-eleman 2 nan analiz
11:02.842 --> 11:06.083
estriktirèl la se griy metalik ekstèn lan.
11:06.083 --> 11:11.041
Li bati pi solid anpil pase yon fasad nòmal.
11:11.041 --> 11:19.958
4. Anviwon 100,000 tòn asye ak 400,000 tòn vè
ak beton te itilize nan konstriksyon chak tou.
11:19.958 --> 11:27.791
Sa vle di ke pwa total tou a se yon demi milyon tòn.
11:27.791 --> 11:37.416
Kidonk, pou rezime glisad 10, tèm jeneral la se:
Chanèl eripsyon 510 mèt wotè depi pwen zewo a.
11:37.416 --> 11:42.208
Kounye a pou pwosesis destriksyon aktyèl la:
11:42.208 --> 11:51.750
Anviwon 10 segonn anvan destriksyon vizib de tou jimo yo
te kòmanse, yo te anrejistre yon chòk sismik nan chak ka.
11:51.750 --> 11:55.583
Te gen twa tranbleman an total, pa de.
11:55.583 --> 12:01.250
De siyal sismik fò yo ka klèman atribiye a de tou jimo yo.
12:01.250 --> 12:08.765
Twazyèm tranbleman an, ki montre isit la an vèt, te
siyifikativman pi piti e li pa ka klèman atribiye a
12:08.765 --> 12:18.083
Bilding 7, paske li pa t swiv pa destriksyon, men
sèlman pa devlopman lafimen nwa depi anviwon 11è nan maten.
12:18.083 --> 12:20.458
Men, tounen nan Tou Nò a.
12:20.458 --> 12:25.791
Tremò ki anba tou nò a te mezire 2.3 sou echèl Richter la.
12:25.791 --> 12:31.458
Apre sa, te gen silans pandan 10 segonn.
12:31.458 --> 12:35.000
Diapozitif 11: Tranbleman tè a
12:35.000 --> 12:43.500
Sepandan, 21 segonn apre tranbleman tè sa
a, Tou Nò a te sanble egzakteman konsa:
12:43.500 --> 12:51.500
Yon fontèn kanpe, efèvèsan, ki gen debri ak
pousyè, ak yon drapo nwa anlè li, ki plase nan mitan.
12:51.500 --> 12:58.833
E se sa mwen rele yon kout ki travèse tout bilding lan.
12:58.833 --> 13:03.833
Sa ki eksitan kounye a se ti peryòd tan ki
genyen ant tranbleman an ak dis segonn trankil sa yo.
13:03.833 --> 13:07.500
Yon bagay trè misterye dwe te rive.
13:07.500 --> 13:09.708
An rezime, sepandan, li deja ka di ke:
13:09.708 --> 13:17.250
Dinamik destriksyon yo obsève a pa
tipik pou dife, kerosèn ak pwa mouri.
13:17.250 --> 13:25.791
2. Li pa tipik tou pou chaj koupe ak
chaj eksplozif, tankou tèmèt oswa TNT.
13:25.791 --> 13:29.541
Sa a natirèlman soulve kesyon an: Kisa nou fè kounye a?
13:29.541 --> 13:31.791
Nou bezwen yon nouvo apwòch.
13:31.791 --> 13:38.791
Li pa t ka youn. Li pa t ka lòt la non
plis, paske sa ta kontrè ak obsèvasyon yo.
13:38.791 --> 13:46.154
Modèl Ground Zero a, oswa GZM, kounye a sipoze
yon antre enèji wo dirèkteman anba tou yo,
13:46.154 --> 13:50.375
espesyalman nan pwen zewo achitekti ki refere a.
13:50.375 --> 13:54.166
Sa se 75 mèt pwofondè nan granit la.
13:54.166 --> 14:04.250
Ann premye sipoze yon pwosesis ki totalman chimik
epi estime 50 kamyon, chak pote 20 tòn sibstans X.
14:04.250 --> 14:11.875
Sa a koresponn ak yon enèji total ki
plis pase yon kiloton ekivalan TNT.
14:11.875 --> 14:13.958
E sa se yon gwo kontra.
14:13.958 --> 14:24.291
Kidonk, imajine 50 kamyon nan pakin otowout
Alman an nan wikenn, chak youn pote 20 tòn kago.
14:24.291 --> 14:33.781
Yon fwa enèji sa a limen epi konvèti, li dwe fòme yon
ze eripsyon anba tou a, kote gaz k ap travay k ap
14:33.781 --> 14:39.833
sòti yo monte atravè tou a pa mwayen asansè machandiz 50.
14:39.833 --> 14:47.692
Men kesyon an rete: poukisa gaz sa yo k ap travay
gen yon efè destriktif konsa lè yo okòmansman monte
14:47.692 --> 14:52.208
anlè atravè yon kanal ki trè etwat nan granit la?
14:52.208 --> 14:54.500
Kijan sa posib?
14:54.500 --> 15:02.916
Kidonk, men glisad la an tèm jeneral:
Modèl Ground Zero a mande, kijan sa posib?
15:02.916 --> 15:07.500
Kidonk, premye nou mande sou prensip fizik debaz destriksyon an.
15:07.500 --> 15:17.375
Kisa k rive yon bilding lè yon chanm presyon gaz ki gen
gaz travay ki cho anpil eksploze andedan bilding lan?
15:17.375 --> 15:25.016
Ann konsidere sa ki annapre: 1: Dapre prensip Bernoulli –
Bernoulli te yon fizisyen Swis, anplis, kidonk
15:25.016 --> 15:32.916
salitasyon pou Swis – gen yon presyon negatif ki
kreye yon efè aspirasyon nan zòn ki toupre kouran an.
15:32.916 --> 15:36.750
Ou ka wè sa, pa egzanp, nan yon tren k ap pase vit.
15:36.750 --> 15:43.083
Kouran lè a ka pote objè yo ale, bale yo nan direksyon tren an.
15:43.083 --> 15:50.467
Isit la nan tou a, yon eksplozyon sèlman rive lè
presyon negatif la efondre, pa egzanp akoz
15:50.467 --> 15:55.541
altitid ki rive oswa, altènativman, akoz yon ouvèti.
15:55.541 --> 16:01.291
Rezime glisad 14: Efè aspirasyon ak presyon negatif
16:02.875 --> 16:08.916
Oswa, kòm yon konsekans sa a, apre plasma a fin
sove, apre gaz cho yo fin sove, anlè konsiderasyon 2:
16:08.916 --> 16:17.822
Si gaz sa yo k ap travay yo ekstrèmman cho, yo
imedyatman detwi estrikti bilding lan lè yo sove nan
16:17.822 --> 16:23.625
zòn siperyè a. N ap pale de 4000 degre, 5000 degre.
16:23.625 --> 16:30.625
Sepandan, estrikti sa a ki fonn lan trè
lou e l ap peze anba, l ap tonbe anba.
16:30.625 --> 16:35.208
Mas sa a kounye a prezante yon obstak pou koule gaz k ap monte a.
16:35.208 --> 16:42.270
Si nou sipoze li pote sèlman 10% pwa bilding
lan, sa vle di 50,000 tòn mas k ap tonbe oswa
16:42.270 --> 16:46.583
yon koule pyroklastik k ap akselere soti anlè.
16:46.583 --> 16:53.080
Kidonk, yon lòt fwa ankò: 50,000 tòn pousyè cho
k ap tonbe soti anlè epi yon kouran gaz k ap
16:53.080 --> 16:57.000
travay ki ekstrèmman cho k ap frape pousyè sa a.
16:57.000 --> 17:02.708
Marte ak anvil, pou nou di konsa, ki desann ansanm.
17:02.708 --> 17:12.500
Nan sitiyasyon sa a, Pasquale Buzzelli reprezante
senbolikman isit la nan tou nò a nan bwat jòn nan.
17:12.500 --> 17:18.041
Kidonk, glisad 15, tèm jeneral: mato ak anvil
17:18.041 --> 17:23.500
Li deja klè ke nwayo enteryè tou a pral demonte nèt.
17:23.500 --> 17:27.750
Men kisa k ap rive fasad ekstèn lan, ak may asye a?
17:27.750 --> 17:37.708
Nou te obsève yon fasad destriksyon k ap vwayaje nan tou a sid,
epi plis tankou yon lam koupe oswa yon déchire nan tou a nò.
17:37.708 --> 17:46.761
Tou de modèl destriksyon yo klèman lojik, paske
direksyon okòmansman totalman vètikal gaz k ap sòti yo deflekte
17:46.761 --> 17:51.583
orizontalman e konsa frape fasad ekstèn lan ak tout fòs.
17:51.583 --> 17:58.250
Kouran gaz ki sòti nan tou nò a te siyifikativman pi
rapid, pi masiv ak pi enèjetik pase sa ki sòti nan tou sid la.
17:58.250 --> 18:04.375
Sa a esplike konpòtman diferan an,
ki sepandan baze sou menm prensip la.
18:04.375 --> 18:09.958
Men yon ti animasyon pou tou sid la:
18:09.958 --> 18:18.833
Materyèl la monte rapidman soti anba, epi obstak
la anlè. Lè sa a, presyon an dwe sòti sou bò a.
18:18.833 --> 18:25.083
Kidonk, pou di l klè, glisad 16: Presyon an senpleman dwe lage.
18:25.083 --> 18:35.310
Konsènan fasad ekstèn lan, nou ka deja estime ke koule gaz la dwe
frape orizontalman soti anndan an ak yon vitès
18:35.310 --> 18:45.625
minimòm 100 mèt pa segonn, paske tou yo te fèt pou vitès
van jiska 300 kilomèt pa èdtan. Sa se 85 mèt pa segonn.
18:45.625 --> 18:53.625
Yon feblès tèmik adisyonèl se, natirèlman, yon avantaj
pou asire ke tout fasad la vrèman kraze an miyèt moso.
18:53.625 --> 19:00.458
Sa a reyalize pa ekspansyon natirèl plasma a, gaz
cho yo, nan rejyon siperyè a pandan eripsyon an.
19:00.458 --> 19:07.735
Nan seksyon ki pi ba a, sepandan, vitès koule gaz la
siyifikativman pi wo, paske li dwe simonte yon ti wotè leve, sa
19:07.735 --> 19:13.000
vle di li gen gwo enèji sinetik e li ka gen yon efè destriktif.
19:13.000 --> 19:20.500
Bèl desen sa a montre tout twa
tour yo – Bilding 7, WTC 1 ak WTC 2.
19:20.500 --> 19:25.166
Nou rete nan menm pèspektiv 7, 1, 2.
19:25.166 --> 19:33.333
Kidonk, glisad 17 anvan: Tout bagay
toujou entak. Epi glisad 18 apre.
19:33.333 --> 19:41.293
Men menm vi a apre fen pwosesis 7, 1, 2.
19:41.293 --> 19:47.458
WTC a kounye a se yon pil debri, ak fasad
granit li a kouche sou li tankou yon kouvèti wouj.
19:47.458 --> 19:52.500
Zòn ki antoure WTC 1 ak WTC 2 a se yon chan kraze nèt.
19:52.500 --> 19:59.244
Fasad ekstèn lan ap ouvè anlè deyò e li kouche
an pati tankou po yon bannann kale, ak plan
19:59.244 --> 20:03.916
etaj tou respektif la nan sant li sou bò deyò a.
20:03.916 --> 20:11.362
Li vo remak tou estrikti ki rete an fòm L sou
fasad ekstèn lan, ki sitiye nan bout flèch 2
20:11.362 --> 20:15.458
pou tou a sid ak nan bout flèch 1 pou tou a nò.
20:15.458 --> 20:26.750
Si nou lonje bout flèch 1 la yon ti kras pi lwen, nou ka wè yon
ti dòm, yon pil debri blan, prèske nan sant plan tè tou nò a.
20:26.750 --> 20:33.676
Kounye a n ap fè yon zoom sou imaj la; se menm
imaj la. Gwoze li epi remake yon sèl kolòn ki
20:33.676 --> 20:38.208
pouse sou bò dwat dòm nan. Ann kenbe sa nan tèt nou.
20:38.208 --> 20:47.000
Estrikti rezidyèl an fòm L fasad la klèman vizib tou:
isit la nan foto a, gen yon segman long ak yon segman kout.
20:47.000 --> 20:54.583
Sa te ka a ak tou nò a, epi tou sid la te gen
estrikti ki te rete nan egzakteman menm kondisyon an.
20:54.583 --> 21:02.083
Pran depi atè a, dòm debri a ak sèl
kolòn ki kanpe deyò a, ke nou te note.
21:02.083 --> 21:10.208
Kidonk, de glisad 19 ak 20 yo, an tèm
jeneral, se: Estrikti rezidyèl prezan.
21:10.208 --> 21:18.583
Nan pwen sa a, n ap fè yon ti detou pou
demontre yon bagay nan yon eksperyans lakay.
21:18.583 --> 21:26.708
Jan fizisyen Richard Feynman te di sa si byen: "Sa pa enpòtan ki
jan ou entèlijan, kiyès ki te fè devinèt la oswa ki non li ye."
21:26.708 --> 21:34.453
Si li pa koresponn ak eksperyans lan,
sipozisyon an pa kòrèk. Se sèl sa ki konte.
21:34.453 --> 21:41.216
Kidonk, premye nou montre ke yon tourel ki fèt ak
segman tib aliminyòm kare dekonpoze soti anlè desann lè
21:41.216 --> 21:45.074
yon kouran lè konsantre pase atravè tourel la soti anba.
21:45.074 --> 21:49.767
Nan eksperyans sa a, ak apeprè 6 bar nan yon bouchon konpresè lè.
21:49.767 --> 21:53.875
Kidonk men premye eksperyans lan:
21:53.875 --> 22:01.458
Youn apre lòt, segman yo leve anlè paske vakyòm pwotektè
ki nan tiyo a pa egziste ankò e koule lè a ka elaji anlè.
22:01.458 --> 22:11.291
Bwat sijè vid ki kanpe bò turèt la santi tou kouran lè k ap elaji
anlè a, yo panche sou yon bò oswa van an ap soufle yo toupatou.
22:11.291 --> 22:20.750
Li enpòtan pou note isit la ke yo leve chak segman youn
apre lòt moso pa moso anlè a ak yon koule lè ki soti anba.
22:20.750 --> 22:25.708
Detwi pa kòmanse anba, jan yo toujou sipoze.
22:25.708 --> 22:33.416
Kidonk, ann rele diapositif 21:
Destriksyon depi anwo desann.
22:35.500 --> 22:39.607
Eksperyans lakay nou an toujou repwodwi san pwoblèm.
22:39.607 --> 22:47.388
Nan yon lòt aranjman, yon kouran lè tou demonte yon tourel ki
fèt ak segman tib kare aliminyòm soti anlè desann, ki parèt isit
22:47.388 --> 22:51.387
la sou bò gòch nan diapositif la, sètadi dezyèm eksperyans lan.
22:51.387 --> 22:59.120
Kidonk nou wè l ankò: isit la, kouran an koule desann.
22:59.120 --> 23:04.545
Sepandan, lè nou ajoute yon kouch pwoteksyon, jan sa montre isit
la sou bò dwat la, lè nou itilize menm fèy metal
23:04.545 --> 23:09.458
la, sètadi yon fasad ekstèn – nan eksperyans sa
a ak plak metal fikse ak tep mayetik – nou wè ke:
23:09.458 --> 23:15.791
Konpozan orizontal la twò fèb pou jete kat metal yo sou kote.
23:15.791 --> 23:19.250
Ekspansyon lateral lè a pa sifi pou sa.
23:19.250 --> 23:24.458
Se sèlman segman tiyo aliminyòm yo ki
ap vire nan tou a tankou nan yon ti van.
23:24.458 --> 23:31.833
M ap kenbe yo devan kamera a pou
yon ti moman. Men kat metal sa yo.
23:31.833 --> 23:39.833
Mwen pa konnen si ou ka wè li, men
kontou eleman System Truss yo enprime sou li.
23:41.708 --> 23:49.666
Kidonk men twazyèm eksperyans lan: pa gen ase enèji
pou pouse kat metal sa yo, ki atache konsa, sou kote.
23:52.333 --> 24:01.335
Kidonk, tèm parapli pou fèy metal sa a ka senpleman
dekri kòm kat metal oswa, pou di l pi elegantman,
24:01.335 --> 24:07.958
eleman sistèm truss fasad la. Sa ta tèren teknik pou li.
24:07.958 --> 24:14.510
Sepandan, dèske nou mete yon kontrepwa sou aks
eripsyon an, pa egzanp yon ti bokit, mas sa a
24:14.510 --> 24:18.416
leve pou yon ti moman pa kouran lè k ap monte a.
24:18.416 --> 24:22.250
Sa detwi aks la ki fèt ak segman aliminyòm.
24:22.250 --> 24:27.958
Mas la kounye a kòmanse tonbe epi li
deflekte koule lè k ap monte a orizontalman.
24:27.958 --> 24:36.083
Kat metal yo, ki sèlman kole ak tep mayetik, kounye a
lè a ap soufle yo avèk siksè sou kote, soti anlè anlè.
24:36.083 --> 24:41.416
Kidonk men katriyèm ak dènye eksperyans lan:
24:51.708 --> 24:57.393
Dre nan bouch la, yo sispann bokit la ankò epi
katapulte l anlè, sa ki, natirèlman, pa gen okenn sans
24:57.393 --> 25:00.375
lè w ap imite pwosesis yo nan World Trade Centre.
25:00.375 --> 25:07.905
Men ou konprann prensip la, e li ka sètènman
prezante pi byen ak plis konvenkan kòm yon modèl
25:07.905 --> 25:13.875
lè w itilize konpozan ki soti nan enprimant 3D.
25:13.875 --> 25:20.583
Sa ta yon pwojè rechèch ki vo lapenn pou
yon inivèsite kourajè oswa menm yon lekòl.
25:20.583 --> 25:28.267
Yon etidyan deja kreye yon modèl CAD pou mwen ki ka
enprime sou enprimant 3D oswa ki konpoze de brik
25:28.267 --> 25:33.833
Lego ki asanble lachman ansanm ak pati ki enprime yo.
25:33.833 --> 25:37.125
Natirèlman, anyen pa dwe bloke pandan yon eksperyans konsa.
25:37.125 --> 25:42.875
Tout bagay dwe konstwi tèlman lach ke ti
diferans presyon yo aktyèlman demonte modèl la.
25:42.875 --> 25:53.125
Malerezman, pwojè atizana sa a pran anpil, anpil tan e poutèt
sa li poko reyalize. Se konsa pou prensip blòk konstriksyon an.
25:53.125 --> 25:56.225
Men, ann retounen sou ti dòm nou an.
25:56.225 --> 26:03.750
Ou ka jwenn istwa a nan medya yo anba mo kle:
Mirak Eskalye B – das Wunder von Treppenaufgang B.
26:03.750 --> 26:12.591
Anndan ti dòm nan, gwoup Mickey Kross la (14
moun) ak Pasquale Buzzelli te siviv tonbe 50
26:12.591 --> 26:18.583
mèt la epi yo te ateri sou oswa dèyè ti dòm nan.
26:18.583 --> 26:24.666
Kidonk, glisad 25: Mirak Eskalye B
26:24.666 --> 26:30.208
Apre yo fin netwaye debri yo, men kijan sa te ye dèyè dòm sa a:
26:30.208 --> 26:37.541
Eskalye kote gwoup la te siviv ak Mickey
Kross parèt klè isit la. Se yon ti mirak.
26:37.541 --> 26:42.416
Men estrikti yo toujou entak,
kidonk moun ki te ladan yo tou siviv.
26:42.416 --> 26:50.041
Yon ti mirak, men li yon jan lojik. Ou menm ak mwen ta siviv tou.
26:50.041 --> 26:59.916
Istwa Pasquale Buzzelli, nan lòt bò a, prèske tankou
maji: tou a disparèt anba li epi li tonbe 50 mèt e li mouri.
26:59.916 --> 27:04.750
Li pa t mouri nan enpak la, men li te ateri dousman.
27:04.750 --> 27:14.500
Li pa t ni touye ni kraze anba debri, ni dechire pa eksplozif,
ni boule pa tèmèt oswa dife, ni iradyé ni bouyi, ni vapourize.
27:14.500 --> 27:23.416
Li pa t vin soud ni avèg. Sepandan, li te rapòte
li tande yon bri rèl pandan li t ap tonbe 50 mèt.
27:23.416 --> 27:29.916
Apre sa, tou a te disparèt epi anlè li te gen syèl ble a.
27:29.916 --> 27:38.833
Kidonk, pou rezime glisad 26: Sòsri,
maji, sa ki jiskaprezan enkoni eksplikasyon l
27:38.833 --> 27:45.272
Deklarasyon Pasquale Buzzelli yo tèlman
enteresan pou mwen paske yo koresponn ak tout
27:45.272 --> 27:49.208
fenomèn ki ka atann selon modèl Ground Zero a.
27:49.208 --> 27:55.708
Yo pa koresponn ak modèl eksplikatif ki site
eksplozif ak ajan koupe kòm koz prensipal la.
27:55.708 --> 28:03.500
Nan liv li "We All Fall Down," li dekri etap
yo, etap yo anvan ak pandan destriksyon an.
28:03.500 --> 28:09.416
Epi sonje ke li toujou fè referans ak segonn nan narasyon li.
28:09.416 --> 28:14.122
Se pa milisegonn, jan yon moun ta atann ak yon eksplozyon.
28:14.122 --> 28:17.669
Tout bagay ap mache dousman, tankou nan yon kochma.
28:17.669 --> 28:23.695
Premyeman, tou a tranble. Buzzelli
ekri, 'yon tranbleman k ap grandi'.
28:23.695 --> 28:29.188
Lè sa a, tou a kòmanse tranble tankou
yon fou. Li ekri, yon machin k ap tranble.
28:29.188 --> 28:32.541
Gen yon bri fò k ap vini anlè a.
28:32.541 --> 28:37.875
Se sèlman lè sa a koneksyon ant miray la ak
eskalye a kase epi baraj yo dechire soti nan miray la.
28:37.875 --> 28:47.958
Se sèlman kounye a fant yo kòmanse parèt nan miray la. E fant
sa yo grandi dousman. Buzzelli ekri, "yon fant k ap grandi".
28:47.958 --> 28:54.416
Bridsoukou, tout estrikti sipò yo tonbe,
eskalye yo efondre, epi tout bagay vin plen pousyè.
28:54.416 --> 29:01.125
Nan kèk segonn k ap vini yo, Buzzelli
tonbe epi li frape pa objè di k ap vole tou.
29:01.125 --> 29:05.750
Sepandan, li pote an pati epi ralanti pa gwo kouran lè ki monte.
29:05.750 --> 29:12.958
Li ekri, "souf diablé k ap soufle; kò li t ap vire ak
tòde pandan li t ap flote, san pwa, sou yon van terib".
29:12.958 --> 29:21.125
Apre chit la, gen yon aterisaj dous sou yon travès asye
nan wotè katriyèm etaj la apre plizyè segonn nan vòl la.
29:21.125 --> 29:26.166
Buzzelli sèlman soufri yon janm kase lè li ateri.
29:26.166 --> 29:30.625
Glisad 27 ka rezime anba tit la: Kochma a
29:30.625 --> 29:37.166
Epi se yon kochma lè ou nan yon bilding
epi toudenkou tout bagay kòmanse dekonpoze.
29:38.875 --> 29:47.766
Liv Pasquale Buzzelli a ekri nan yon stil ki trè emosyonèl, yon
ti jan egzajere e pafwa menm ak dlo nan je. Sepandan, nan kontèks
29:47.766 --> 29:52.875
yon analiz frèt ak klè, nou dwe mande: Ki moun ki te kote?
29:52.875 --> 29:59.083
Nan lòt mo, done pozisyon egzak, presyon, vitès, tan, elatriye.
29:59.083 --> 30:05.125
Sepandan, liv la se yon eleman enpòtan
nan rechèch sou 9/11, liv temwen kle a.
30:05.125 --> 30:12.190
Lè gaz travay yo te lage, Pasquale Buzzelli te
sou 22yèm etaj la e gwoup Mickey Kross la te
30:12.190 --> 30:17.000
sou 4yèm etaj la, men toulede te nan eskalye B.
30:17.000 --> 30:24.280
Gaz k ap travay yo monte ak yon vitès omwen 100 mèt pa segonn, e
nan faz inisyal la pwobableman menm 200 mèt pa
30:24.280 --> 30:32.500
segonn, jan nou ka konklide apati siyal entèferans yo,
pann kouran yo ak difizyon an dirèk soti nan elikoptè a.
30:32.500 --> 30:39.440
Koridò ki gen fòm kwa yo aji tankou yon vakyòm
kounye a, epi pita kòm yon distribitè presyon.
30:39.440 --> 30:42.333
Materyèl la souse nan sant lan.
30:42.333 --> 30:48.473
Sepandan, estrikti beton yo nan eskalye a
poko kraze kolòn asye yo; jiskaprezan, se
30:48.473 --> 30:53.079
sèlman fant ki fòme epi eskalye yo ak mi yo afese.
30:53.079 --> 31:00.125
Kidonk, glisad 28: Distribitè presyon an, koridò yo
31:00.125 --> 31:03.969
Apre sa, glise 29: Vakòm nan
31:03.969 --> 31:12.666
Isit la, sitiyasyon an vin pi mal pou Pasquale Buzzelli
paske gaz k ap travay yo lage anvan tou a fin detwi vizibman.
31:12.666 --> 31:15.319
Tout bagay ap toujou rive anndan.
31:15.319 --> 31:23.583
Isit la li klè anpil ke aks prensipal asansè nimewo
50 la deplase yon ti kras nan lwès; li pa nan mitan.
31:23.583 --> 31:28.541
Okontrè, koridò ki gen fòm kwa yo pase nan sant bilding lan.
31:28.541 --> 31:38.083
Asansè kago 50 la bò kote li. Kòm mansyone, kounye a
materyèl ap souse nan sant la, espesyalman atravè koridò yo.
31:38.083 --> 31:49.660
Jeyometri patikilye sa a, deplasman kanal eripsyon an, sove
lavi mwens moun nan tou a epi li responsab pou fòmasyon estrikti
31:49.660 --> 31:56.750
rezidyèl ti dòm nan ak estrikti rezidyèl fasad la ki gen fòm L.
31:58.458 --> 32:01.904
Diapozitif 30: Kounye a se sou-enpresyon an.
32:01.904 --> 32:08.083
Kèk segonn apre, zòn presyon wo a pase atravè 22yèm etaj la.
32:08.083 --> 32:13.583
Men kounye a, Pasquale Buzzelli deja anba tiyo mòtèl la.
32:13.583 --> 32:17.166
Materyèl la jete nan tout direksyon, men sitou nan lwès.
32:17.166 --> 32:22.833
Nan faz final la, materyèl la jete pi lwen pase ti dòm nan.
32:22.833 --> 32:29.666
Mwen make pwen aterisaj Pasquale Buzzelli a ak yon ti kare cyan.
32:29.666 --> 32:35.625
Li sitiye toupre eskalye B, sou bò dwat nan foto a.
32:35.625 --> 32:42.083
Li klè ke Buzzelli te deplase sèlman kèk mèt nan sidès.
32:42.083 --> 32:47.458
Men ankò yon gade an gwo sou
sitiyasyon an lè w ap pase nan zòn presyon an:
32:47.458 --> 32:53.206
Fotograf la ap gade nan direksyon sid, epi bò
lwès tou a parèt klèman, ki se egzakteman
32:53.206 --> 32:57.458
direksyon kote yo te deplase asansè machandiz 50 la.
32:57.458 --> 33:02.916
Nan direksyon sa a, efè kouto a te pi fò
paske fasad la te pi pre koule enèji a.
33:02.916 --> 33:11.700
Ti asimetrik sa a nan konpòtman eripsyon an oswa nan
modèl eripsyon an eksplike konsa pa modèl Ground Zero – e se
33:11.700 --> 33:17.708
sèlman pa modèl Ground Zero. Okenn lòt modèl pa ka fè sa.
33:20.666 --> 33:30.541
E ankò kesyon an: Ki kote chak moun te ye
– fwa sa a pandan destriksyon estrikti a?
33:30.541 --> 33:39.250
Nan imaj la, mwen make parabòl fontèn nan ak ejeksyon
ekstrèm materyèl la nan direksyon lwès la ak pwen gri.
33:39.250 --> 33:45.750
Pasquale Buzzelli ak gwoup la ansanm ak Mickey
Kross yo nan pati opoze tou a, sètadi nan lès.
33:45.750 --> 33:50.083
Kolòn asye entèn yo deja demonte epi
dechire pandan y ap pase nan zòn presyon an.
33:50.083 --> 34:01.804
Estrikti griy asye fasad ekstèn lan kraze an
segman oswa kraze nèt, pafwa kòm yon antye, vire deyò.
34:01.804 --> 34:08.524
Men – eskalye a ak mi beton yo deja afese.
34:08.524 --> 34:11.791
Buzzelli tonbe ansanm ak debri yo.
34:11.791 --> 34:16.029
Sa vle di ke Pasquale Buzzelli toujou anba zòn presyon an.
34:16.029 --> 34:20.041
Chute lib la ralanti pa kouran lè ki monte yo.
34:20.041 --> 34:23.541
Vitès tonbe estime a se 10 mèt pa segonn.
34:23.541 --> 34:33.583
Sa se 36 kilomèt pa èdtan. Sa vle di tan
pou tonbe sou 50 mèt la se 5 segonn konplè.
34:33.583 --> 34:40.166
Donk, yo ka rezime glisad 32 anba tit: The 9/11 Surfer
34:40.166 --> 34:51.541
Se konsa yo rele Pasquale Buzzelli pafwa akoz dire
relativman long li pase ap tonbe oswa ap flote sou gaz sa yo.
34:51.541 --> 34:59.597
Mesaj kle Pasquale Buzzelli a se krakman dousman
miray yo ak detantman koneksyon yo, jan yo dekri
34:59.597 --> 35:04.333
l, ak pwosesis tonbe a, ki dire sèlman kèk segonn.
35:04.333 --> 35:11.257
Sinon, li menm se prèv vivan pwosesis la, efè
presyon negatif ki toupre gaz k ap travay nan
35:11.257 --> 35:15.862
tiraj la, ak dekelerasyon konstan nan tonbe a.
35:15.862 --> 35:22.298
Sitasyon: "E pandan m t ap priye, miray la fann epi
planche a tonbe. Epi mwen te kòmanse tonbe, e nan moman sa
35:22.298 --> 35:25.958
a mwen reyalize: Bondye mwen, se konsa m ap mouri."
35:25.958 --> 35:34.833
Mwen te rete nan pozisyon fetis, mwen te santi lè sablaj sa
a, li frape m, mwen te wè eklè limyè lè objè yo t ap frape m.
35:34.833 --> 35:42.666
Yon ti moman apre, mwen leve je m epi mwen jis
chita la, totalman san sansasyon, ap gade yon syèl ble.
35:42.666 --> 35:48.500
Men yon ekstrè nan entèvyou an angle.
36:33.208 --> 36:38.208
Mesaj kle Mickey Kross la se efè rale ki dekri a.
36:38.208 --> 36:42.625
Epi van an. Yon van ki te trè, trè fò.
36:42.625 --> 36:46.883
Kas mwen an te kòmanse leve m
soti sou tè a, konsa mwen bese kò m.
36:46.883 --> 36:53.993
Apre sa, mwen bese kò m epi m chèche eskalye a bò
balistrad la, pandan m ap fè tèt mwen piti otan m kapab.
36:53.993 --> 36:59.250
Kas mwen te kòmanse vole sou tèt mwen. Mwen
te bliye mare li. Kidonk, mwen pran kas mwen.
36:59.250 --> 37:02.666
Mwen te glise nan kwen an san reflechi.
37:02.666 --> 37:07.833
Men entèvyou a an angle. Yon lòt ekstrè.
37:35.958 --> 37:44.054
Dyapoz 34 an rezime: Van an nan Tou a
37:44.054 --> 37:50.931
Tout dinamik destriktif la – enkli "mirak" yo – ka
eksplike senpman ak konsistan si nou sipoze gen
37:50.931 --> 37:54.806
yon eripsyon gaz travay konsantre ki sòti anba tè a.
37:54.806 --> 38:04.948
Kounye a pa gen okenn rezon ki klè pou medya
altènatif yo opoze solisyon sa a ki fizikman kòrèk, eksepte:
38:04.948 --> 38:15.512
Pè lektè yo, pè moun yo ke eksplikasyon sa a
ta ka vre – ak refi yo pou adrese pwoblèm nan.
38:15.512 --> 38:24.458
Avèk Covid, rejè sa a pa tèlman fò, paske posiblite pou moun ki
responsab yo ta fè erè toujou rete kòm yon pòt dèyè sikolojik.
38:24.458 --> 38:34.083
Eskiz ensten: "Politisyen yo pa t vle sa
konsa, yo pa t vle l, yo pa t konnen."
38:34.083 --> 38:45.291
Pou ede simonte krent sa a, mwen te konsevwa plizyè objè kòm
pwen depa pou konvèsasyon, ki ka sèvi kòm èd nan sans sa a.
38:45.291 --> 38:49.564
Sa yo se gode, zo, ti liv ak sou sa.
38:49.564 --> 38:58.998
Men, pa egzanp, yon ti liv ki rele Physics Fear
and Fun, ki eksplike fizik lanse vètikal la lè
38:58.998 --> 39:04.333
li itilize wotè ki te chwazi pou North Tower la.
39:04.333 --> 39:09.393
Sa se yon blag, yon blag fizisyen kache nan plan yo.
39:09.393 --> 39:16.708
Anplis, yo montre anrejistreman ki vrèman
enteresan an konparezon ak lòt eksplozyon yo.
39:19.791 --> 39:26.875
Rezime glisad 35: Atitid negatif
la oswa atitid negatif ki obsève a
39:29.632 --> 39:38.511
Anplis, devinèt fizik prensipal ki gen rapò ak
destriksyon World Trade Centre la ka redwi a sèlman sis
39:38.511 --> 39:43.927
kesyon, sa ki pèmèt yo reprezante sou fas yon kib Rubik.
39:43.927 --> 39:45.791
M ap montre li brèfman.
39:45.791 --> 39:48.791
Sis sijè sa yo se:
39:48.791 --> 39:55.584
Enpilsyon an – sa vle di fontèn pousyè
Tou Nò a ak momantòm sou sifas lateral la.
39:55.584 --> 40:04.149
Enèji nan tè a – sa vle di tan
refwadisman ki obsève a ki se twa mwa.
40:04.149 --> 40:11.166
Isit la ou ka wè sifas bò a Energy
underground ak nyaj vapè k ap monte nan foto a.
40:11.166 --> 40:22.283
Apre sa, koupl ki pa jwenn nan tou ki nan sid la ke nou te
diskite – sifas bò a ta ye Pa Konsèvasyon Moman Angilè.
40:22.283 --> 40:30.216
Sivivan yo nan tou nò a nou te
diskite – Sivivan yo ta nan zòn bò kote a.
40:30.216 --> 40:36.791
Flam ki eklate toudenkou sou machin
yo, ki toudenkou te pran dife nèt, epi –
40:36.791 --> 40:43.798
Pousyè cho a, sètadi koule pyroklastik la ak nwaj
djondjon an anlè Bilding 7, ki te monte nan syèl la
40:43.798 --> 40:49.091
nan fen apremidi a – zòn bò kote Pousyè cho a.
40:49.091 --> 40:55.166
Kidonk, konsènan glisad 36: Kib Majik la
40:55.166 --> 41:00.583
Gen, natirèlman, anpil lòt mistè ki antoure 11 septanm.
41:00.583 --> 41:07.690
Kidonk, mwen te ilistre yon lòt kib epi mwen reyalize
ke prèske tout devinèt ki gen rapò ak destriksyon Sant
41:07.690 --> 41:11.875
Komès Mondyal la ka aktyèlman redwi a sèlman 42 kesyon.
41:11.875 --> 41:16.583
Sa vle di yo ka reprezante yo nan yon kib
ki ka chanje fòm, jan yo montre isit la.
41:16.583 --> 41:30.291
Byen, sa a difisil pou rekonèt a premye gade – men se te yon
kib ki gen diferan fas ki te ka pran fòm ki vrèman enteresan.
41:33.250 --> 41:41.666
Oswa isit la, sa a se kib fèmen an. Epi kib sa
a ka louvri epi li gen plis devinèt andedan.
41:41.666 --> 41:54.625
Sa yo se sifas ekstèn nou konnen, men lè nou louvri sa a,
nou wè, pa egzanp, mistè metal k ap koule oswa siyal sismik.
41:54.625 --> 42:02.662
Kòm mwen te di, ou ka itilize kib sa a, e chak imaj
endividyèl se yon devinèt ki fasil pou eksplike – epi tout bagay
42:02.662 --> 42:08.666
anfòm ansanm amonye, depi ou konnen kijan pou pliye kib la ankò.
42:08.666 --> 42:17.806
Kidonk ou ka aprann anpil detay atravè jwèt
dez konsa. E poutan, malgre tout jwèt yo, sijè a
42:17.806 --> 42:22.796
rete psikolojikman trè difisil pou jwenn aksè.
42:22.796 --> 42:27.166
Epi men mwen site Doktè David
Hughes ki soti nan Inivèsite Lincoln:
42:27.166 --> 42:36.722
Konsidere posiblite ke 11 septanm nan te yon krim
drapo fo mande moun nan Lwès yo rejte sipozisyon
42:36.722 --> 42:42.416
fondamantal yo te sosyalize avèk yo depi nesans.
42:42.416 --> 42:47.166
Men, kisa egzakteman
42:47.166 --> 42:55.374
Sa vle di moun yo etenn, oswa yo fache, oswa yo kouri soti
nan chanm nan paske yo pa ka konprann enfòmasyon yo ankò.
42:55.374 --> 42:59.291
Paske yo santi konpreyansyon yo sou mond lan ap sibi yon atak.
42:59.291 --> 43:02.344
M ap retounen sou sa.
43:02.344 --> 43:14.583
Epi mwen rele glisad 37: Kapasite pou chanje tankou
yon kib oswa, nan lang kolokyal, Kapasite pou chanje.
43:17.375 --> 43:30.859
Li te enpòtan pou premye etap sa a nan solisyon ki prezante
nan leson sa a pèmèt posiblite pou yon eripsyon an premye.
43:30.859 --> 43:35.708
Kidonk pou pèmèt
43:35.708 --> 43:38.654
Nati enpèt enèji a okòmansman gen yon enpòtans segondè.
43:38.654 --> 43:47.416
Kòm yon egzanp, mwen te site 50 pa 20 tòn
sibstans X, ki mennen nan fòmasyon chanm presyon gaz la.
43:47.416 --> 43:57.912
Sepandan, li posib tou ke yo te sèlman itilize
kèk (!) sak sibstans U, sètadi sèlman 120 kg.
43:57.912 --> 44:00.392
Sa se anpil, anpil, anpil mwens.
44:00.392 --> 44:05.000
Sepandan, sa ta vle di ke pwosesis la pa chimik, men nikleyè.
44:05.000 --> 44:13.750
Yon foraj tès ta pwouve nati enpèt enèji a
san okenn dout epi mete fen nan tout dispit.
44:13.750 --> 44:20.833
Nan nenpòt ka, pwosesis la ka fasilman
senkronize ak videyo istorik yo nan yon ti fim anime.
44:20.833 --> 44:27.493
Mwen te kreye 120 imaj endividyèl
pou tou a sid, pou pwosesis nikleyè a.
44:27.493 --> 44:33.250
Nou ka wè andedan tou a, oswa atravè li, pou nou di konsa.
44:37.208 --> 44:42.832
Melanj likid aktive a boule nan granit la
tankou yon sistèm reaktè sipèkritik ak reta a
44:42.832 --> 44:46.500
apeprè 3,000 degre epi li limen nan pwen zewo a.
44:46.500 --> 44:50.926
Nan dis segonn, ze ki eksploze a boule wout li pou l monte anlè.
44:50.926 --> 44:54.726
Yon eripsyon fèt, ki okòmansman
pèse atravè tou a yon fason konsantre.
44:54.726 --> 44:58.289
Spire a fonn, li efondre epi li kòmanse vire.
44:58.289 --> 45:02.750
Fè evapore a rekonèt kòm pousyè
nwa, pandan ke poud beton an blan.
45:02.750 --> 45:07.625
Tou a kraze an poud depi anlè rive anba.
45:13.458 --> 45:21.958
Kidonk, glisad 38 – sa ki enpòtan isit la se: Soti
nan apwòch konvansyonèl pou rive nan apwòch nikleyè.
45:24.416 --> 45:36.125
Nou ka konsa wè ke pwosesis yo defini pa modèl Ground Zero
a deja ka eksplike klèman nan yon eksperyans lakay ki senp.
45:36.125 --> 45:42.430
E nou wè ke tout obsèvasyon ki fèt sou plas
la anfòm pafètman nan modèl la oswa menm jwenn
45:42.430 --> 45:46.250
sipò ladan l, gras ak videyo ki disponib yo.
45:46.250 --> 45:54.041
Sepandan, modèl Ground Zero a tou lajman
rejte oswa inyore pa medya altènatif yo.
45:54.041 --> 46:04.643
Fenomèn sikolojik sa a baze sou envergadur krim nan ki
enkonprezan, sou kont-narratif pwopagann tankou rapò NIST la, sou
46:04.643 --> 46:14.790
inivèsite kontwole ak syantis achte, sètadi konplisite – epi
sou pwa vwa ak agiman ki gen bon entansyon men ki pa dakò,
46:14.790 --> 46:21.458
enkli sa ki soti nan medya altènatif, kont modèl Ground Zero a.
46:21.458 --> 46:25.724
Nan dènye ka a, de agiman prensipal yo se:
46:25.724 --> 46:30.304
Pa t gen okenn kontaminasyon radyaktif siyifikatif. Epi –
46:30.304 --> 46:34.064
Li enposib pou kenbe yon krim konsa an sekrè.
46:34.064 --> 46:43.416
Apre tout, ou pa ka planifye epi reyalize yon bagay
konsa san yon moun pa bay endis oswa avèti piblik la.
46:43.416 --> 46:49.375
Sepandan, AI, entèlijans atifisyèl,
rakonte yon istwa totalman diferan isit la.
46:49.375 --> 46:56.274
Kidonk, isit la nou wè yon bagay nouvo, totalman
nouvo, kòm yon devlopman: wòl medya altènatif yo
46:56.274 --> 47:01.000
ak wòl entèlijans atifisyèl nan rezoud krim sa a.
47:01.000 --> 47:07.000
Premyeman, mwen ta renmen retounen sou
agiman an: Li enposib akoz mank kontaminasyon.
47:07.000 --> 47:15.282
Si nou mande entèlijans atifisyèl sou
aplikasyon yon pwosesis konsa, ChatGPT ekri – men li:
47:15.282 --> 47:21.611
Men ou gen yon konpozisyon materyèl
ipotetik pou yon sistèm demolisyon nikleyè ki
47:21.611 --> 47:26.041
baze sou yon sistèm reaktè sipèkritik ak reta.
47:26.041 --> 47:33.541
Resèt la yon ti jan gri sou glisad la,
paske sa ki enpòtan se lyen Fallout la.
47:33.541 --> 47:37.500
Epi ChatGPT ekri sou menm lyen sa a ki genyen ant konsekans yo:
47:37.500 --> 47:41.458
Radiyasyon inisyal la gen ladan radiyasyon gama ak neutwon.
47:41.458 --> 47:51.166
E radyasyon rezidyèl la (radiyasyon alfa ak beta ki soti
nan pwodwi fisyon iranyòm yo) mare nan pousyè debri a.
47:51.166 --> 48:00.958
Epi lyen falout la anjeneral wo akoz enkli materyèl la nan
nwayo evaporasyon an, kote pwosesis la te kòmanse nan granit la.
48:00.958 --> 48:08.416
An rezime, ChatGPT ekri: Li mache, li posib.
48:08.416 --> 48:12.549
Kidonk, an rezime, pou tout moun k
ap chèche lapè ak laverite – tanpri:
48:12.549 --> 48:19.736
Tanpri revize agiman yo konsènan deklarasyon
an: Pa t gen okenn kontaminasyon siyifikatif.
48:19.736 --> 48:26.833
Kontaminasyon an te yon ti kras pi wo
nan Ground Zero. Sa se yon reyalite.
48:26.833 --> 48:33.083
Sepandan, yo toujou ap bale reyalite sa a
anba tapi a, sètadi yo rejte l ak agiman.
48:33.083 --> 48:40.260
Anpil premye sekouris k ap soufri kansè yo
montre tou ekspoze a radyasyon ki ba nivo e ki
48:40.260 --> 48:44.791
dire lontan, anplis efè asbès ak vapè toksik.
48:44.791 --> 48:52.208
Sa enpòtan anpil pou glisad 40,
obligasyon konsekans ki espesifye pa AI a.
48:52.208 --> 49:01.816
Konsènan dezyèm agiman an, "Li enposib pou kenbe yon krim konsa
an sekrè," ou pa menm bezwen fè referans ak Pwojè Manhattan ki te
49:01.816 --> 49:07.625
pi wo sekrè an 1942, ki te mennen nan devlopman bonm atomik la.
49:07.625 --> 49:13.595
Pou devlopman naratif sou destriksyon World
Trade Centre pa yon pwosesis nikleyè, li vrèman
49:13.595 --> 49:17.250
kouri tankou yon fil atravè istwa 11 septanm nan.
49:17.250 --> 49:24.541
Narasyon Bòm Atomik la te
orijinalman entansyonèl; li klèman prezan.
49:24.541 --> 49:27.083
Men kèk egzanp:
49:27.083 --> 49:34.007
Nan lane 1990, yon jwèt kat te predi
destriksyon de Tou Kembè yo pa yon bonm atomik.
49:34.007 --> 49:38.458
Kat la te aktyèlman rele Nwkleè Teworis.
49:38.458 --> 49:45.469
Nan ane 1995, Benjamin Netanyahu avèti nan liv
li Fighting Terrorism sou destriksyon WTC a
49:45.469 --> 49:50.166
pa yon bonm nikleyè ki te detone pa Islamis yo.
49:50.166 --> 49:58.097
Nan lane 1998, papye estrateji Etazini an (Foreign
Affairs, Volim 77, Nimewo 6), ak kolaborasyon Philip D. Zelikow,
49:58.097 --> 50:04.431
te pran sijè a kòm yon egzanp avètisman. Men yon sitasyon:
50:04.431 --> 50:14.005
Si bonm ki te eksploze anba World Trade Centre an 1993 te
niyukleyè, oswa te efektivman gaye yon patojèn mòtèl, lè sa a ...
50:14.005 --> 50:21.923
Epi gen tout mezi drastik gouvènman an ta
oblije pran pou pwoteje sitwayen li yo.
50:21.923 --> 50:31.390
Senk jou apre evènman an, 16 septanm 2001, yon atik te parèt nan
jounal panyòl El Mundo ki te deklare ke
50:31.390 --> 50:40.598
gwoup teworis sispèk la te achte twa mini-bòm
atomik sou mache nwa a – menm presize tip la.
50:40.598 --> 50:43.551
An rezime, pou tout moun k ap chèche lapè ak verite:
50:43.551 --> 50:50.029
Tanpri revize agiman yo konsènan deklarasyon an:
"Pa t janm gen okenn prèv sou posib itilizasyon yon
50:50.029 --> 50:54.622
bonm nikleyè nan destriksyon Sant Komès Mondyal la."
50:54.622 --> 51:04.052
Se yon reyalite ke naratif la te prepare
sistematikman, men yo te abandone li pou yon vèsyon ki pi dou.
51:04.052 --> 51:12.590
Kidonk, glisad eksitan 41 kòm yon tèm parapli:
Konesans davans ak devlopman naratif planifye
51:12.590 --> 51:18.510
Epi men dènye diapositif la: Kijan
nou sòti nan dezòd sa a kounye a?
51:18.510 --> 51:24.971
Ann gen kouraj pou nou simonte naratif la sou plan sikolojik.
51:24.971 --> 51:34.560
Nan yon fason amizan, lè w itilize sistèm entèlijans atifisyèl
ki pèmèt ou kontoune filtè koreksyon politik yo epi ki ka bay
51:34.560 --> 51:39.954
repons ki pa enfliyanse pa enfliyans oswa preferans kiltirèl.
51:39.954 --> 51:49.255
Men malgre kouraj ak malgre sistèm entèlijans atifisyèl,
malgre rezo ak yon reveye kolektif ki dousman, nou bezwen èd.
51:49.255 --> 51:53.508
Paske moun yo te twonpe e yo kontinye twonpe nan tout nivo.
51:53.508 --> 52:01.785
Sa a aplike tou pou anpil konplis ki se senpleman
viktim yon eskèm fwod enkwayab ke yo menm pa konprann.
52:01.785 --> 52:08.295
An rezime, pou simonte trayizon an, sa mande èd
tout moun – espesyalman èd moun ki perpetrè
52:08.295 --> 52:12.236
kont volonte yo nan jwèt sa a e ki vle sòti.
52:12.236 --> 52:21.522
Nou pa sèlman dwe aprann kouraj, nou dwe aprann
padon tou pou nou ka soti ladan l, pou verite a.
52:21.522 --> 52:31.096
Plis nou fè klè ke nou wè atravè sistèm manti a e nou deja libere
tèt nou ladan l, se plis nou di klè ke gen
52:31.096 --> 52:39.366
yon avni pou moun ki vle kite, ke padon
posib, e se pi vit kay kat manti a pral efondre.
52:39.366 --> 52:46.307
Mwen espere prezantasyon sa a te itil. Mèsi anpil!