WEBVTT
00:00.000 --> 00:06.875
Сәлам, минем исемем Хайнц Поммер. Мин квалификацияле
физик һәм техник мөхәррир һәм техник рәссам булып эшлим.
00:06.875 --> 00:08.533
Бүгенге чыгышымның исеме:
00:08.533 --> 00:16.166
Янгын да түгел, җимерелү дә түгел: Паскуале Буззелли
бинаның төньяк манарасының җимерелүеннән ничек исән калды.
00:16.166 --> 00:22.079
Слайдларга сылтама түбәндә, беренче слайдта
бирелгән, һәм бу презентацияне үткәрү
00:22.079 --> 00:26.958
мөмкинлеге өчен чын күңелдән рәхмәт белдерәбез.
00:26.958 --> 00:33.666
Сез хәзер табигый рәвештә сорачак беренче
сорау: Бу Паскуале Буззелли кем ул?
00:33.666 --> 00:38.791
Мистер Бузелли, бер яктан, Игезәк
манараларның җимерелүенә шаһит булган төп шаһит.
00:38.791 --> 00:46.612
Төньяк манарада җимерелүдән 15 кеше исән калды, ләкин бары тик
Паскуале Буззелли гына бинада урам дәрәҗәсеннән якынча
00:46.612 --> 00:55.041
80 метр биеклектә урнашкан иде һәм манара эчендә ни
булганын һәм ул ничек җимерелгәнен шаһит буларак сөйли алды.
00:55.041 --> 00:59.166
Бүген мин аның суд процессын ничек
исән-сау узганын аңлатырга телим.
00:59.166 --> 01:03.500
Иң элек, г-н Бузеллинең белдерүеннән башлап, кыска кереш видео.
01:03.500 --> 01:16.916
Мин дога кылган чакта дивар ярылды, идән сыгылды, һәм мин егыла
башладым. Шулчак мин аңладым: «И, Аллам, менә ничек үләчәкмен».
01:31.583 --> 01:35.833
Материалның коелып төшүче фонтанга охшаган агымы ачык күренә.
01:37.458 --> 01:43.750
Үтеп чыккач, вертикаль сегментлар
хәзер әйләнү хәрәкәтендә сулга төшәләр.
01:43.750 --> 01:48.583
Саклан, хәзер сулда, алар тузаннан чыга.
01:48.583 --> 01:59.875
Хәзер бер мизгел көтегез, менә монда, һәм бары тик шуннан соң
гына уң яктагы калган конструкция вертикаль рәвештә җимерелә.
01:59.875 --> 02:04.583
Бу корылмага «Спайр» дигән кушамат бирелгән.
02:06.708 --> 02:14.333
Бу беренче слайд өчен без гомуми төшенчәне
билгели алабыз: Паскуале Буззелли кем ул?
02:17.291 --> 02:23.500
Беренчедән, хәзер безгә «ут белән яндыру яки җимереп
ташлау» турындагы иске фикер алышу кысаларыннан чыгарга кирәк.
02:23.500 --> 02:29.255
Чөнки гадәттә бу сорау сине инде тоткага
эләктерә, һәм ул янгын да, үз авырлыгы да,
02:29.255 --> 02:33.416
шартлау да булмаса, син хаклыкны таба алмыйсың.
02:33.416 --> 02:41.458
Аерым алганда, мин бу лекцияне физик процессларны
тасвирлау аша ике мәсьәләне ачыклау өчен кулланырга телим.
02:41.458 --> 02:47.868
1. Көнбатышның бөтендөньяга кабул ителгән риваяте – өч
манараның янгын аркасында җимерелүе турында – ачык таныла
02:47.868 --> 02:51.666
торган, әмма гаҗәеп рәвештә бөтендөньяга кабул ителгән ялган.
02:51.666 --> 02:58.474
2. Альтернатив матбугат чаралары, бигрәк тә
«9/11 хакыйкаты өчен архитекторлар һәм
02:58.474 --> 03:03.458
инженерлар» (A&E) төркеме www.ae911truth.org ялгыша.
03:03.458 --> 03:08.708
Бу гадәти мәгънәдә җимерелү түгел иде.
03:08.708 --> 03:16.250
Икеләтә манаралар башка процесс нәтиҗәсендә җимерелде, ягъни
җирдән чыккан концентрацияләнгән эшче газларның атылуы аркасында.
03:16.250 --> 03:24.250
Һәм Covid җинаяте кебек үк, төгәл планлаштырылган
вакыйгалар тәртибе гаҗәеп техник осталыкка шаһитлек итә.
03:24.250 --> 03:32.625
Бу лекция нигездә динамиканы, ягъни чиратлы һәм
күзәтелә торган процессларны аңлатуга юнәлдерелгән.
03:32.625 --> 03:38.302
Бер тапкыр башлангач, бу процесслар 30
секунд эчендә «шайтанның мәрмәр йөгерүе» кебек
03:38.302 --> 03:43.500
фаразлана торган һәм мәҗбүри рәвештә баралар.
03:43.500 --> 03:48.791
Шуңа күрә бу икенче слайд өчен зонтик
төшенчәсе: Дискуссия кысаларыннан чыгу.
03:48.791 --> 03:53.083
Аны ничек шартлатабыз? Андадан ничек чыгабыз?
03:53.083 --> 03:56.583
Хәзер Көньяк манарасының җимерелү динамикасын анализлыйк:
03:56.583 --> 04:02.833
Көньяк манарада өске блок башта батып китә
башлады һәм шул ук вакытта бераз әйләнде.
04:02.833 --> 04:11.272
Аннары ул кинәт әйләнүне туктатты һәм өске өлешендә тулысынча
таркалып, тузанга әйләнеп югалды: өстә парлашкан
04:11.272 --> 04:19.750
тимер аркасында тирән кара, ә аста вакланган
бетон аркасында соры-ак — ягъни ике катлам, ике төс.
04:19.750 --> 04:30.000
Бу слайд өчен искәртик: Тозаның ике төсле катламы
бар иде, һәм төшүче очының моментын югалтты.
04:31.500 --> 04:37.545
Тагын бер әһәмиятле үзенчәлек – фасадта өстән
аска таба хәрәкәт иткән җимергеч фронт, тышкы
04:37.545 --> 04:41.833
дивар буйлап аска таба үтеп барган шок дулкыны иде.
04:41.833 --> 04:49.884
Бу җимерүнең күчмә алгы сызыгы һәм ара-тирә янгыраган
шәхси петардалар гадәттә меңләгән аерым шартлаткыч
04:49.884 --> 04:55.666
зарядларының синхрон рәвештә шартлавы дәлиле дип ялгыш аңлатыла.
04:55.666 --> 05:07.000
Ләкин бу өзлексез процесс; бары тик шәхси сегментлардан корылган
манараның сегментлары аерым-аерым һәм тоткарланып ватылалар.
05:07.000 --> 05:10.875
Менә бу хакта видео:
05:10.875 --> 05:18.500
Беренче чиратта манара җимерелә, аннары артык
басым азайтыла һәм шок дулкыны аска таба хәрәкәт итә.
05:18.500 --> 05:25.500
Бу 4-нче слайдны йомгаклап әйткәндә:
Фасадта хәрәкәтләнүче шок дулкыны бар иде.
05:25.500 --> 05:28.291
Төньяк манараның җимерелү динамикасы турында:
05:28.291 --> 05:33.460
Төньяк манарадагы тишек аша ут дивары кыска
гына вакытка күренде, аннары әле дә басып
05:33.460 --> 05:37.208
торган манараның өске өлеше батып төшеп таркалды.
05:37.208 --> 05:40.291
Шулай итеп, ялкын дивары, кыскасы.
05:40.291 --> 05:46.708
Шулчак кына бөтен манара үз компонентларын
фонтан кебек сиптерде, монда күренгәнчә, һәм ян
05:46.708 --> 05:52.166
ягыннан яртылап аерылып ачылды – фонтан формациясе.
05:52.166 --> 06:03.917
Ләкин без җентекле өлешкә, зурайтуга карасак, ул болай
күренә: манара ян ягыннан пычак белән киселгән кебек ачылган, ә
06:03.917 --> 06:10.291
өстән калдыклар фонтан булып параболик формада аска таба коела.
06:10.291 --> 06:15.166
Анда булганда мондый хәлдән исән кала алмыйсың.
06:15.166 --> 06:21.509
Ләкин ул булды, аңлатып булмаслык
могҗиза, B баскычлары могҗизасы.
06:21.509 --> 06:28.083
Шулай итеп, 7-нче слайд өчен: Сез кисү эффектын хәтерлисез.
06:28.083 --> 06:33.041
7-нче бинаның җимерелү динамикасы шактый аерылып торды.
06:33.041 --> 06:41.666
7-нче бина сәгатьләр буе куе кара төтен
чыгарды, аннары көндез ахырында кинәт җимерелде.
06:41.666 --> 06:49.383
Ирекле төшү башланганчы берничә секунд кала «пентхаус» дип
аталган өске корылма җимерелде, һәм өстән пыяла тәрәзәләр
06:49.383 --> 06:54.666
аша яктылык тулды; башка сүз белән әйткәндә, ул якты булды.
06:54.666 --> 07:02.717
Шулчак кына бина көтмәгәндә һәм кинәт җимерелде, эчтәге вертикаль
корыч баганалардан да, тышкы фасадтан да
07:02.717 --> 07:11.125
бернинди каршылык күрсәтелмәде. Башка сүз белән
әйткәндә, һәр йөк күтәрүче конструкция кинәт таркалды.
07:11.125 --> 07:16.291
Аннары гөмбә болыты барлыкка килде һәм ул күккә
бер ярым километрдан да артык биеклеккә күтәрелде.
07:16.291 --> 07:20.375
Менә җимерелүнең кыска видеосы:
07:52.625 --> 07:58.500
Гөмбә болытының биеклеген Дөнья финанс үзәгенең
дүрт бинасы ярдәмендә җиңел генә бәяләп була.
07:58.500 --> 08:07.750
Бу биналар якынча 200 метр биеклектә,
рәсемнең уң ягында, биналарның биеклеге 200 метр.
08:10.541 --> 08:16.333
Шулай итеп, 8-нче слайд, гади гомуми
термин: 7-нче бина өстендәге гөмбә болыты.
08:16.333 --> 08:24.000
Бүген без нигездә Төньяк манарада – A
манарасында, WTC 1дәге вакыйгаларга карыйбыз.
08:24.000 --> 08:27.208
Бу — түбәсендә антеннасы булган манара.
08:27.208 --> 08:30.250
Без 22-нче катка аеруча кызыксынабыз.
08:30.250 --> 08:33.708
Паскуале Бузелли җимерелү башланганда шунда иде.
08:33.708 --> 08:41.875
Без чертежларның кисемтәсеннән манараның 64 метр х
64 метр үлчәмле квадрат кат планы булганын беләбез.
08:41.875 --> 08:47.833
Тышкы фасад йөк күтәрү функциясен дә
үтәгән корыч челтәр рәшәткәсе иде.
08:47.833 --> 08:54.500
Эчке ядро турыпочмаклы иде һәм лифт шахталарын, хезмәт
күрсәтү җайланмаларын һәм баскычларны үз эченә алды.
08:54.500 --> 09:00.916
Офис мәйданнары төп каркас белән
тышкы фасад арасында киң һәм ачык иде.
09:00.916 --> 09:09.083
Безнең өчен аеруча әһәмиятле –
50-нче йөк лифтының үзәк күтәрү валы.
09:09.083 --> 09:16.708
Бу уртада кечкенә сары квадрат рәвешендә күрсәтелә,
шулай ук уң якта яшел төстәге B баскычы да күрсәтелә.
09:16.708 --> 09:23.541
Барлыгы өч баскычлы лифт булды, ләкин
безне бары тик B лифты гына кызыксындыра.
09:23.541 --> 09:29.916
Менә шунда безнең төп шаһит нуль вакытта иде.
09:29.916 --> 09:38.791
Бу слайд белән без хәзер, әйтергә
кирәк, 22-нче кат белән таныштык.
09:38.791 --> 09:47.083
Гомуми планның яннан карашында ике манара болай күренә
– мин түбәндәге үзенчәлекләрне билгеләп үтәргә телим:
09:47.083 --> 09:57.125
1. Эскиз проектларда архитектура сызыгының нуль
ноктасы гранитта 75 метр тирәнлектә урнашкан.
09:57.125 --> 10:02.083
Бу ноль ноктасы перспективасыннан манара 510 метр биек.
10:02.083 --> 10:05.958
400 метр урам дәрәҗәсеннән исәпләнә.
10:05.958 --> 10:13.797
2. Уртада, сары төстә күрсәтелгән 50-нче төп лифт
шахтасы аскы өлешеннән өске өлешенә кадәр 420 м
10:13.797 --> 10:18.583
озынлыкта – ягъни ул дүрт подвал катын да үтеп уза.
10:18.583 --> 10:22.083
Бу бөтен презентациянең иң мөһим техник элементы.
10:22.083 --> 10:27.208
Бу күтәрү валы бөтен манара буйлап чыгу каналын билгели.
10:27.208 --> 10:29.500
Бу бик, бик мөһим.
10:29.500 --> 10:37.833
3. Бу үзәк йөк күтәргеч 50 өчен гранитта
лифт ямасы дип аталган өстәмә уем бар.
10:37.833 --> 10:40.583
Аның тирәнлеге якынча 6 метр.
10:40.583 --> 10:43.666
Бу уем шулай ук сопло буларак та эшли.
10:43.666 --> 10:51.500
Ләкин бүген өчен моны истә тот: Күтәргеч валы
астан иң өскә кадәр шартлау каналы булып хезмәт итте.
10:51.500 --> 10:57.000
Киләсе, турыпочмаклы эчке корылма,
эчке ядро кызыл төстә күрсәтелгән.
10:57.000 --> 11:06.083
Үзәк өлеш — структур анализның 1-нче подэлементы, ә
структур анализның 2-нче подэлементы — тышкы корыч челтәр гриль.
11:06.083 --> 11:11.041
Ул гадәти фасадка караганда күпкә ныграк төзелгән.
11:11.041 --> 11:19.958
4. Һәр манараны төзүдә якынча 100 000 тонна
корыч һәм 400 000 тонна пыяла һәм бетон кулланылды.
11:19.958 --> 11:27.791
Бу манараның гомуми авырлыгы ярты
миллион тонна тәшкил итә дигәнне аңлата.
11:27.791 --> 11:37.416
Шулай итеп, 10-нчы слайдны йомгаклап әйткәндә, гомуми термин:
нуль ноктасыннан 510 метр биеклектәге атылу каналы.
11:37.416 --> 11:42.208
Хәзер чын җимерү процессына:
11:42.208 --> 11:51.750
Ике манараның күзгә күренеп җимерелүе башланганчы
якынча 10 секунд алдан һәр очракта сейсмик дулкын теркәлде.
11:51.750 --> 11:55.583
Барлыгы өч тетрәнү булды, ике түгел.
11:55.583 --> 12:01.250
Ике көчле сейсмик сигналны ачык
рәвештә икеләтә манараларга бәйләп була.
12:01.250 --> 12:09.361
Биредә яшел төстә күрсәтелгән өченче тетрәнү шактый кечерәк булды
һәм аны 7-нче бина белән ачык бәйләп булмый, чөнки ул
12:09.361 --> 12:18.083
җимерелү белән тәмамланмады, ә бары тик иртәнге якынча
11 сәгатьтән башлап кара төтен чыгу белән генә барды.
12:18.083 --> 12:20.458
Ләкин Төньяк манарасына кире кайтыйк.
12:20.458 --> 12:25.791
Төньяк манара астындагы тетрәнү
Рихтер шкаласы буенча 2,3 балл булды.
12:25.791 --> 12:31.458
Аннары 10 секунд тынлык булды.
12:31.458 --> 12:35.000
Слайд 11: Җир тетрәве
12:35.000 --> 12:43.500
Ләкин бу җир тетрәүдән 21 секунд узгач,
Төньяк манара нәкъ менә шундый күренде:
12:43.500 --> 12:51.500
Уртасында кара байрак эленгән, өстендә торып, чүп-чар
һәм тузаннан торган, күбекләнеп агып торган фонтан.
12:51.500 --> 12:58.833
Һәм менә шуны мин бөтен бина буйлап ату дип атыйм.
12:58.833 --> 13:03.833
Хәзер иң кызыклысы — тремор белән бу
тыныч ун секунд арасындагы кыска вакыт.
13:03.833 --> 13:07.500
Бик серле берәр нәрсә булган булырга тиеш.
13:07.500 --> 13:09.708
Йомгаклап әйткәндә, әмма инде болай дип әйтеп була:
13:09.708 --> 13:17.250
1. Күзәтелгән җимерелү динамикасы ут,
керосин һәм үле авырлык өчен гадәти түгел.
13:17.250 --> 13:25.791
2. Термит яки ТНТ кебек кисү зарядлары һәм
шартлаткыч зарядлары өчен дә бу гадәти түгел.
13:25.791 --> 13:29.541
Бу табигый рәвештә сорау тудыра: хәзер без нәрсә эшлибез?
13:29.541 --> 13:31.791
Безгә яңа якын килү кирәк.
13:31.791 --> 13:38.791
Берсе дә булмагандыр. Икенчесе дә
булмагандыр, чөнки бу күзәтүләргә каршы килә.
13:38.791 --> 13:45.579
Гроунд-Зиро Моделе, яки GZM, хәзер манараларның
туры астында, атап әйткәндә, билгеләнгән
13:45.579 --> 13:50.375
архитектура ноль ноктасында, югары энергия керүен фаразлый.
13:50.375 --> 13:54.166
Бу гранит эченә 75 метр тирәнлеккә кадәр.
13:54.166 --> 14:04.250
Әүвәл чиста химик процесс дип кабул итик һәм һәркайсы 20
тонна X матдәсе ташыган 50 йөк машинасын исәпкә алыйк.
14:04.250 --> 14:11.875
Бу бер килотоннан артык ТНТ
эквиваленты гомуми энергиясенә туры килә.
14:11.875 --> 14:13.958
Һәм бу бик күп.
14:13.958 --> 14:20.074
Шулай итеп, ял көннәрендә Германия автомагистрале
янындагы парковкада 50 йөк машинасы тора дип
14:20.074 --> 14:24.291
күз алдына китерегез, һәркайсында 20 тонна йөк бар.
14:24.291 --> 14:31.781
Бу энергия яндырылып, үзгәртелгәч, ул нинди дә булса рәвештә
манара астында шартлаучы йомырка барлыкка
14:31.781 --> 14:39.833
китерергә тиеш, аның чыгып торган эшче газлары
50-нче йөк лифты аша манара буйлап өскә атылып чыга.
14:39.833 --> 14:52.208
Ләкин сорау шул кала: ни өчен бу эшләүче газлар граниттагы бик
тар канал аша башта өскә атканда шундый җимергеч тәэсир итә?
14:52.208 --> 14:54.500
Бу ничек мөмкин?
14:54.500 --> 15:02.916
Менә гомуми термин буларак слайд:
«Ground Zero» моделе сорый: бу ничек мөмкин?
15:02.916 --> 15:07.500
Шулай итеп, беренче чиратта без
җимерүнең төп физик принцибы турында сорыйбыз.
15:07.500 --> 15:17.375
Бина эчендә бик кызу эшче газлар булган газ
басым камерасы шартлаганда бина белән ни була?
15:17.375 --> 15:27.459
Менә ниләрне карап үтик: 1: Бернулли принцибы буенча – әйткәндәй,
Бернулли Швейцария физигы булган, димәк, Швейцариягә сәлам
15:27.459 --> 15:32.916
– агымның туры тирәсендә сору эффекты белән тискәре басым бар.
15:32.916 --> 15:36.750
Мәсәлән, моны тиз үтеп киткән поездда күрергә була.
15:36.750 --> 15:43.083
Һава агымы әйберләрне еракка алып китә
ала, аларны поезд ягына этеп җибәрә.
15:43.083 --> 15:50.546
Биредә, манарада, шартлау тик тискәре басым
җимерелгәндә генә була, мәсәлән, ирешелгән биеклек
15:50.546 --> 15:55.541
аркасында яки, альтернатив рәвештә, ачылу аркасында.
15:55.541 --> 16:01.291
Слайд 14 кыскача эчтәлеге: Сору эффекты һәм тискәре басым
16:02.875 --> 16:08.916
Яки, моның нәтиҗәсендә, плазма чыгып киткәч,
кайнар газлар чыгып киткәч, карау 2 өстендә:
16:08.916 --> 16:17.816
Әгәр бу эшче газлар бик югары температурада булса, алар
өске өлештә качкан вакытта бинаның конструкциясен шунда ук
16:17.816 --> 16:23.625
җимерәләр. Без монда 4000 һәм 5000 градус турында сөйлибез.
16:23.625 --> 16:30.625
Ләкин бу эри торган корылма бик авыр, ул
аска таба басым ясаячак һәм аска таба төшәчәк.
16:30.625 --> 16:35.208
Бу масса хәзер күтәрелеп килүче газ агымына киртә булып тора.
16:35.208 --> 16:42.402
Бина авырлыгының бары тик 10%ын гына исәпкә
алсак, бу 50 000 тонна төшүче масса яки өстән
16:42.402 --> 16:46.583
тизләнеп килүче пирокластик агым дигән сүз.
16:46.583 --> 16:57.000
Шулай итеп, тагын бер кат: өстән 50 000 тонна кайнар тузан
төшә, һәм бу тузанга бик кайнар эш газлары агымы бәрелә.
16:57.000 --> 17:02.708
Чүке һәм наковальня, диярсең, алар
аннары бергә аска таба хәрәкәт итәләр.
17:02.708 --> 17:12.500
Бу очракта Паскуале Бузелли символик рәвештә
монда төньяк манарада сары рамка эчендә күрсәтелә.
17:12.500 --> 17:18.041
Шулай итеп, 15-нче слайд, гомуми термин: молот һәм наковальня
17:18.041 --> 17:23.500
Манараның эчке ядросы тулысынча сүтеләчәге инде ачык.
17:23.500 --> 17:27.750
Ләкин тышкы фасадка, корыч челтәргә ни булачак?
17:27.750 --> 17:37.708
Без көньяк манарада җимерелешнең күчмә фронтын күзәттек, ә төньяк
манарада ул күбрәк кисү пычагы яки өзеп-ярып җибәрү кебек иде.
17:37.708 --> 17:46.602
Икесе дә җимерү үрнәге ачык логик, чөнки эштән чыгучы
газларның башта тулысынча вертикаль юнәлеше горизонтальгә
17:46.602 --> 17:51.583
борыла һәм шуның белән тышкы фасадка тулы көч белән бәрелә.
17:51.583 --> 17:58.250
Төньяк манарадан чыккан газ агымы көньяк манарадан чыкканга
караганда сизелерлек тизрәк, күбрәк массалы һәм энергияле иде.
17:58.250 --> 18:04.375
Бу төрлечә эшләүне аңлата, ул шул ук принципка нигезләнсә дә.
18:04.375 --> 18:09.958
Менә көньяк манарасы өчен кыска анимация:
18:09.958 --> 18:18.833
Материал асканнан өскә атыла, ә киртә өстә
урнашкан. Шуннан соң басым янга чыгарга мәҗбүр була.
18:18.833 --> 18:25.083
Шулай итеп, ачык әйткәндә, 16-нчы слайд:
Басымны гади генә итеп азат итәргә кирәк.
18:25.083 --> 18:34.948
Тышкы фасадка килгәндә, без инде газ агымының эчтән горизонталь
рәвештә секундка кимендә 100 метр тизлектә бәрергә тиешлеген
18:34.948 --> 18:40.978
фаразлый алабыз, чөнки манаралар сәгатенә 300
километрга кадәр җил тизлекләре өчен
18:40.978 --> 18:45.625
проектланган. Бу секундка 85 метр тизлек дигән сүз.
18:45.625 --> 18:53.625
Моннан тыш, өстәмә җылылык зәгыйфьләндерү, әлбәттә,
бөтен фасадның чынлап та җимерелүен тәэмин итү өчен файдалы.
18:53.625 --> 19:00.458
Плазманың табигый киңәюе, атылу вакытында чыга
торган кайнар газлар югары катламда моның өчен җитәрлек.
19:00.458 --> 19:06.666
Түбәнге өлештә газ агымы тизлеге сизелерлек югары, чөнки аңа аз
күтәрелеш биеклеген җиңәргә туры килә, бу
19:06.666 --> 19:13.000
аның югары кинетик энергиягә ия булуын һәм
җимергеч тәэсир ясарга мөмкинлеген аңлата.
19:13.000 --> 19:20.500
Бу матур рәсем барлык өч манараны –
7-нче бина, WTC 1 һәм WTC 2 – күрсәтә.
19:20.500 --> 19:25.166
Без шул ук перспективада калабыз: 7, 1, 2.
19:25.166 --> 19:33.333
Шулай итеп, 17-нче слайд (элек): Барысы
да әле сакланган. Һәм 18-нче слайд (соң):
19:33.333 --> 19:41.293
Менә процесс 7, 1, 2 тәмамланганнан соң шул ук күренеш.
19:41.293 --> 19:47.458
WTC хәзер җимереклек өеменә әйләнде, аның
гранит фасады кызыл япма кебек өстендә ята.
19:47.458 --> 19:52.500
WTC 1 һәм WTC 2 тирәсе тулысынча җимереклек кыры.
19:52.500 --> 19:59.213
Тышкы фасад тышка ачылып тора һәм өлешчә
чистартылган банан тиресенә охшап ята, ә тышкы
19:59.213 --> 20:03.916
ягында үзәктә шул манараның кат планы урнашкан.
20:03.916 --> 20:11.527
Моннан тыш, тышкы фасадтагы калган L-формалы
конструкцияләр дә игътибарга лаек: көньяк манарада алар 2-нче
20:11.527 --> 20:15.458
ук очында, төньяк манарада 1-нче ук очында урнашкан.
20:15.458 --> 20:21.772
Әгәр без ук 1нең очын бераз гына алга сузсак, төньяк
манараның җир планының уртасына якын урнашкан кечкенә күмбез
20:21.772 --> 20:26.750
һәм ак төстәге вак-ваз кирпеч калдыклары өемен күрә алабыз.
20:26.750 --> 20:33.676
Хәзер без рәсемгә якынлашабыз; ул шул ук рәсем.
Аны зурайтып карагыз һәм куполның уң ягыннан
20:33.676 --> 20:38.208
чыгып торган бер багананы күрегез. Моны истә тотыйк.
20:38.208 --> 20:47.000
Фасадның L-формадагы калдык структурасы да ачык күренә:
монда рәсемдә бер озын сегмент һәм бер кыска сегмент.
20:47.000 --> 20:54.583
Бу төньяк манарада шулай иде, ә көньяк манарада
нәкъ менә шундый формадагы калдыклар бар иде.
20:54.583 --> 21:02.083
Җирдән алынган, җимерек ташлар
күмбәсе һәм без билгеләп үткән бер багана.
21:02.083 --> 21:10.208
Шулай итеп, 19 һәм 20-нче слайдлар
гомуми алганда: «Калдык структуралар бар»
21:10.208 --> 21:18.583
Бу мизгелдә без өйдәге тәҗрибәдә нәрсәнедер
күрсәтү өчен кыска гына читкә борылырбыз.
21:18.583 --> 21:26.708
Физик Ричард Фейнман бик урынлы әйткәнчә: «Син нинди акыллы
булуың, кем фараз ясавы яки аның исеме нинди булуы мөһим түгел».
21:26.708 --> 21:34.453
Әгәр ул тәҗрибәгә туры килмәсә,
фараз дөрес түгел. Шул гына мөһим.
21:34.453 --> 21:41.232
Шулай итеп, иң элек без күрсәтәбез: алюминий квадрат
торба сегментларыннан ясалган туррет аскы ягыннан
21:41.232 --> 21:45.074
юнәлтелгән һава агымы үткәндә өстән аска таба таркала.
21:45.074 --> 21:49.767
Бу тәҗрибәдә һава компрессоры
мундштугыннан якынча 6 бар басым белән.
21:49.767 --> 21:53.875
Менә беренче тәҗрибә:
21:53.875 --> 22:01.458
Бер сегмент артыннан берсе өстә күтәрелә, чөнки торбадагы
саклаучы вакуум юкка чыкты һәм һава агымы өстә киңәя ала.
22:01.458 --> 22:11.291
Башня янында торган буш спичка тартмалары да өстәге һава
агымы киңәюен сизеп, бер якка авышалар яки һавада очып йөриләр.
22:11.291 --> 22:20.750
Биредә истә тотарга кирәк, өстән бер сегмент артыннан
берсе өзек-өзек күтәрелә, аскы яктан һава агымы белән.
22:20.750 --> 22:25.708
Җимерелү һәрвакыт фараз ителгәнчә аскы каттан башланмый.
22:25.708 --> 22:33.416
Шулай итеп, 21-нче слайдны
«Өстән-түбән җимерелү, өстән аска» дип атыйк.
22:35.500 --> 22:39.607
Безнең өйдәге тәҗрибә һәрвакыт кабатлана.
22:39.607 --> 22:47.451
Башка бер тәҗрибәдә һава агымы шулай ук алюминий квадрат
торба сегментларыннан ясалган турретаны өстән аска кадәр сүтеп
22:47.451 --> 22:51.387
ала, ул слайдта сулда, ягъни икенче тәҗрибәдә күрсәтелгән.
22:51.387 --> 22:59.120
Шулай итеп без моны янә күрәбез: монда ток аска таба ага.
22:59.120 --> 23:05.998
Ләкин без каплау өстәгәндә, монда уң якта күрсәтелгәнчә, шул ук
фольганы, ягъни тышкы фасадны – бу тәҗрибәдә магнит лентасы белән
23:05.998 --> 23:09.458
беркетелгән металл табакларны – кулланганда, без күрәбез ки:
23:09.458 --> 23:15.791
Горизонталь компонент металл
карталарны ян-якка ыргытырлык дәрәҗәдә көчсез.
23:15.791 --> 23:19.250
Һаваның ян якка киңәюе моның өчен җитәрлек түгел.
23:19.250 --> 23:24.458
Башнядә бары тик алюминий торба
кисәкләре генә вихр кебек әйләнеп тора.
23:24.458 --> 23:31.833
Мин аларны бер мизгелгә камерага
тотып торам. Менә бу металл карталар.
23:31.833 --> 23:39.833
Мин моны күрә аласыңмы-юкмы белмим, ләкин аның
өстендә System Truss элементларының контурлары бастырылган.
23:41.708 --> 23:49.666
Менә өченче тәҗрибә: мондый итеп беркетелгән бу
металл карталарны ян-якка этәрерлек җитәрлек энергия юк.
23:52.333 --> 24:01.514
Шулай итеп, бу фольга өчен зонтик терминны гади генә металл
карталар дип атарга мөмкин, яки, матуррак әйтсәк, фасадның
24:01.514 --> 24:07.958
ферма системасы элементлары. Бу аның техник термины булыр иде.
24:07.958 --> 24:14.561
Ләкин без шартлау валына, мәсәлән, кечкенә чиләк
кебек каршы авырлык урнаштыргач, бу масса кыска
24:14.561 --> 24:18.416
гына вакытка өскә таба һава агымы белән күтәрелә.
24:18.416 --> 24:22.250
Бу алюминий сегментлардан ясалган валны җимерә.
24:22.250 --> 24:27.958
Масса хәзер төшә башлый һәм өскә таба
агып баручы һаваны горизонталь якка бора.
24:27.958 --> 24:33.070
Тик магнит лентасы белән генә беркетелгән
металл карталар хәзер һава агымының өстән-өскә
24:33.070 --> 24:36.083
хәрәкәте белән янга таба уңышлы рәвештә очырыла.
24:36.083 --> 24:41.416
Менә дүртенче һәм соңгы тәҗрибә:
24:51.708 --> 24:57.122
Төгәл сопло янында чиләк тагын туктатыла да өскә
катапульталана, бу, әлбәттә, Дөнья сәүдә үзәгендәге
24:57.122 --> 25:00.375
процессларны имитацияләгәндә бернинди мәгънәгә ия түгел.
25:00.375 --> 25:07.962
Ләкин сез принципны аңлагансыз, һәм аны 3D-принтер
компонентларын кулланып модель рәвешендә әлбәттә күпкә
25:07.962 --> 25:13.875
яхшырак һәм ышандырырлык итеп тәкъдим итәргә мөмкин.
25:13.875 --> 25:20.583
Бу батыр университет яки хәтта мәктәп өчен дә
кыйммәтле фәнни тикшеренү проекты булыр иде.
25:20.583 --> 25:28.151
Бер студент инде минем өчен CAD-модель ясап куйган, аны
3D-принтерларда бастырырга мөмкин, яисә ул бастырылган
25:28.151 --> 25:33.833
детальләр белән йомшак итеп җыелган Lego кирпечләреннән тора.
25:33.833 --> 25:37.125
Әлбәттә, мондый тәҗрибә вакытында берни дә тыгылып калмаска тиеш.
25:37.125 --> 25:42.875
Барысын да шулкадәр йомшак итеп төзергә кирәк ки, аз
гына басым аермалары чыннан да модельне таркатып ташлар.
25:42.875 --> 25:48.698
Кызганычка каршы, бу кул эшләре проекты бик күп
вакыт таләп итә, шуңа күрә әлегәчә тормышка
25:48.698 --> 25:53.125
ашырылмады. Төзү блоклары принцибына килгәндә — шулкадәр.
25:53.125 --> 25:56.225
Ләкин безнең кечкенә күмбезгә кире кайтыйк.
25:56.225 --> 26:00.749
Сез бу хикәяне массакүләм мәгълүмат чараларында
«The Miracle of Stairwell B – das Wunder von
26:00.749 --> 26:03.750
Treppenaufgang B» ачкыч сүзе астында таба аласыз.
26:03.750 --> 26:12.686
Кечкенә күмбә эчендә Микки Кросс төркеме (14 кеше)
һәм Паскуале Бузелли 50 метр биеклектән төшүдән исән
26:12.686 --> 26:18.583
калдылар һәм кечкенә күмбә өстенә яки артына төштеләр.
26:18.583 --> 26:24.666
Шулай итеп, 25-нче слайд: B баскычлы коридорының могҗизасы
26:24.666 --> 26:30.208
Ватылган калдыкларны чистартканнан
соң, бу күмбә артында шундый күренеш иде:
26:30.208 --> 26:37.541
Монда Микки Кросс белән төркем исән
калган баскыч ачык күренә. Бу кечкенә могҗиза.
26:37.541 --> 26:42.416
Ләкин корылмалар сау-сәламәт калган,
шуңа күрә эчендәге кешеләр дә исән калган.
26:42.416 --> 26:50.041
Кечкенә могҗиза, ләкин беркадәр логик.
Син дә, мин дә исән калган булыр идек.
26:50.041 --> 26:59.916
Паскуале Бузелли хикәясе, киресенчә, сихергә тиң: манара аның
астында җимерелде, һәм ул үлемгә 50 метр биеклектән егылды.
26:59.916 --> 27:04.750
Ул бәрелеш нәтиҗәсендә үлмәде, ә йомшак төште.
27:04.750 --> 27:11.128
Ул ни үтерелмәде, ни ватылган кирпеч-таш астында тапталмады,
ни шартлаткыч матдәләр аны өзеп ташламады, ни термит яисә ут аны
27:11.128 --> 27:14.500
яндырмады, ни радиацияләндерелде, ни кайнатылды, ни парланды.
27:14.500 --> 27:23.416
Ул ишетүен дә, күрүен дә югалтмады. Ләкин ул 50 метр
биеклектән төшкәндә үрү тавышын ишеткәнен хәбәр итте.
27:23.416 --> 27:29.916
Шуннан соң манара юкка чыкты, һәм
аның өстендә зәңгәр күк күренде.
27:29.916 --> 27:38.833
Шулай итеп, 26-нчы слайдны йомгаклап: Сихер,
сихерчелек, хәзергәчә аңлатылмаган нәрсәләр
27:38.833 --> 27:49.208
Паскуале Бузеллиның белдерүләре миңа бик кызыклы, чөнки алар
Гроунд Зиро моделе буенча көтелгән барлык күренешләргә туры килә.
27:49.208 --> 27:55.708
Алар шартлаткыч матдәләрне һәм кисүче матдәләрне төп
сәбәп итеп күрсәткән аңлатма модельләренә туры килми.
27:55.708 --> 28:03.500
Үзенең «Без барыбыз да егылабыз» исемле китабында ул җимерелү
алдыннан һәм вакытында булган этапларны, адымнарны тасвирлый.
28:03.500 --> 28:09.416
Һәм игътибар итегез, ул һәрвакыт
хикәясендә секундларга сылтап тора.
28:09.416 --> 28:14.122
Ул миллисекундлар түгел, шартлау көтелгәнчә.
28:14.122 --> 28:17.669
Барысы да әкрен, кошмар кебек.
28:17.669 --> 28:23.695
Беренчедән, манара селкенә. Бузелли яза: «үсә барган калтыраш».
28:23.695 --> 28:29.188
Аннары манара акылдан язган кебек
селкенә башлый. Ул яза: «селкенү машинасы».
28:29.188 --> 28:32.541
Өстән гөрелдәү тавышы ишетелә.
28:32.541 --> 28:37.875
Шуннан соң гына стена белән баскыч
тоташуы өзелә, һәм перилалар стенадан өзелә.
28:37.875 --> 28:47.958
Диварда ярыклар бары тик хәзер генә барлыкка килә. Һәм бу
ярыклар әкренләп үсә. Бузелли «үсә барган ярык» дип яза.
28:47.958 --> 28:54.416
Кинәт барлык терәү конструкцияләре җимерелә,
баскычлар ауга, һәм барысын да тузан каплый.
28:54.416 --> 29:01.125
Киләсе берничә секунд эчендә Буззелли егыла
һәм әйләнеп торган каты әйберләр белән бәрелә.
29:01.125 --> 29:05.750
Ләкин ул өлешчә көчле күтәрелеш
агымнары тарафыннан күтәрелә һәм акрыная.
29:05.750 --> 29:12.958
Ул яза: «җәһәннәм сулышының дулкыннары; куркыныч җилдә,
авырлыксыз кебек очып йөргәндә, аның тәне борылып-бөкелә иде».
29:12.958 --> 29:21.125
Егылганнан соң берничә секунд очыштан соң дүртенче
кат биеклегендәге корыч балкага йомшак төшү була.
29:21.125 --> 29:26.166
Баззелли төшкәндә бары тик аягын сыеп ала.
29:26.166 --> 29:30.625
Слайд 27 «Кошмар» дип аталган
бүлеккә кыскартылып бирелергә мөмкин.
29:30.625 --> 29:37.166
Һәм бина эчендә булганда кинәт бөтен
нәрсә таркалып китә башласа, бу чын кошмар.
29:38.875 --> 29:47.308
Паскуале Бузеллиның китабы бик хисле стильдә язылган, бераз
арттырылган һәм кайчакта хәтта күз яшьләре китерә торган. Ләкин
29:47.308 --> 29:52.875
салкын, аңлы анализ контекстында без сорарга тиеш: Кем кайда иде?
29:52.875 --> 29:59.083
Башка сүзләр белән әйткәндә, төгәл урнашу
мәгълүматлары, басымнар, тизлекләр, вакытлар һ.б.
29:59.083 --> 30:05.125
Шулай да, бу китап 9/11 тикшеренүләрендә
мөһим элемент булып тора, төп шаһитнең китабы.
30:05.125 --> 30:11.901
Эшче газлар чыгарылганда Паскуале Бузелли
22-нче катта иде, ә Микки Кросс төркеме
30:11.901 --> 30:17.000
4-нче катта иде, ләкин икесе дә B баскычта иде.
30:17.000 --> 30:24.577
Эшче газлар секундына кимендә 100 метр тизлектә очкыга очып чыга,
ә башлангыч этапта, мөгаен, секундына хәтта 200 метрга да җитә,
30:24.577 --> 30:32.500
дип нәтиҗә ясарга мөмкин интерференция сигналлары, караңгылык
өзеклекләре һәм вертолеттан туры эфир тапшыруы нигезендә.
30:32.500 --> 30:39.440
Хәзерге вакытта крест формасындагы коридорлар вакуум
ролен үти, ә соңрак басымны таратучы булып хезмәт итә.
30:39.440 --> 30:42.333
Материал үзәктә суырыла.
30:42.333 --> 30:48.722
Ләкин баскыч куышындагы бетон конструкцияләр әле тимер
баганаларын ватмады; хәзергәчә бары тик ярыклар гына
30:48.722 --> 30:53.079
барлыкка килде, һәм баскычлар белән диварлар утырып калды.
30:53.079 --> 31:00.125
Шулай итеп, 28-нче слайд: Басымны таратучы, коридорлар
31:00.125 --> 31:03.969
Аннары 29-нчы слайд: Бушлык
31:03.969 --> 31:12.666
Монда Паскуале Бузелли өчен хәл тагын да начарая, чөнки
эшләүче газлар манара күзгә күренеп җимерелгәнче чыга.
31:12.666 --> 31:15.319
Барысы да әле дә эчтә бара.
31:15.319 --> 31:23.583
Биредә бигрәк тә ачык күренә: 50-нче төп лифт
шахтасы бераз көнбатышка тайпылган; ул уртада түгел.
31:23.583 --> 31:28.541
Шул белән чагыштырганда, крест
формасындагы коридорлар бинаның уртасыннан уза.
31:28.541 --> 31:38.083
50-нче йөк күтәргеч аның янында урнашкан. Әйтелгәнчә,
материал хәзер үзәккә, бигрәк тә коридорлар аша, суырыла.
31:38.083 --> 31:49.865
Бу конкрет геометрия, эрупция каналының офсеты, манарадагы
кешеләрнең азрак санын саклап кала һәм кечкенә күмбә һәм фасадтагы
31:49.865 --> 31:56.750
L-формадагы калдык структураларның барлыкка килүенә җаваплы.
31:58.458 --> 32:01.904
Слайд 30: Хәзер өстәмә бастыру килә.
32:01.904 --> 32:08.083
Берничә секундтан соң, югары басымлы зона 22-нче кат аша уза.
32:08.083 --> 32:13.583
Ләкин бу вакытта Паскуале Бузелли инде үтергеч воронка астында.
32:13.583 --> 32:17.166
Материал барлык якка да, бигрәк тә көнбатышка, ыргытыла.
32:17.166 --> 32:22.833
Соңгы этапта материал кечкенә күмбәдән читкә ыргытыла.
32:22.833 --> 32:29.666
Мин Паскуале Бузеллинең төшү ноктасын
кечкенә циан квадрат белән билгеләдем.
32:29.666 --> 32:35.625
Ул сурәттә уң якта, B баскыч янында урнашкан.
32:35.625 --> 32:42.083
Бүззеллинең көньяк-көнчыгышка бары тик
берничә метрга гына тайпылганы ачык.
32:42.083 --> 32:47.458
Менә тагын басым зонасы аша үткәндәге хәлнең якыннан күренеше:
32:47.458 --> 32:57.458
Фотограф көньякка карый, һәм манараның көнбатыш ягы ачык
күренә, нәкъ менә шул юнәлешкә 50-нче йөк күтәргеч күчерелгән.
32:57.458 --> 33:02.916
Бу юнәлештә пычак эффекты көчлерәк булды,
чөнки фасад энергия агымына якынрак иде.
33:02.916 --> 33:11.426
Шулай итеп, вулканның атылу тәртибендәге яки атылу
үрнәгендәге бу нечкә асимметрияне бары тик Ground Zero
33:11.426 --> 33:17.708
моделе аңлата. Башка бернинди модель дә моны аңлата алмый.
33:20.666 --> 33:30.541
Һәм тагын сорау: бу юлы корылма җимерелгәндә кем кайда иде?
33:30.541 --> 33:39.250
Рәсемдә мин фонтанның параболасын һәм материалның көнбатышка
таба кискен ыргытылуын соры нокталар белән билгеләдем.
33:39.250 --> 33:45.750
Паскуале Бузелли һәм Микки Кросс белән төркем
манараның каршы ягында, ягъни көнчыгышта урнашканнар.
33:45.750 --> 33:50.083
Эчке корыч баганалар басым
зонасыннан үткәндә инде сүтелеп, ватылган.
33:50.083 --> 34:01.804
Тышкы фасадтагы корыч челтәрле конструкция өлешләп җимерелә
яки тулысынча ватыла, кайчакта бөтенләй тышка таба чыга.
34:01.804 --> 34:08.524
Ләкин – баскыч арасы һәм бетон диварлар инде утырган.
34:08.524 --> 34:11.791
Буззелли ватылган калдыклар белән бергә егыла.
34:11.791 --> 34:16.029
Бу Паскуале Бузелли һәрвакыт басым
зонасының астында булуын аңлата.
34:16.029 --> 34:20.041
Ирекле төшү өскә таба агып чыгулар аркасында акрыная.
34:20.041 --> 34:23.541
Фаразланган төшү тизлеге секундына 10 метр.
34:23.541 --> 34:33.583
Бу сәгатенә 36 километр тизлек дигән сүз. Бу 50 метр
биеклектән төшү вакыты тулысы белән 5 секунд дигәнне аңлата.
34:33.583 --> 34:40.166
Шулай итеп, 32-нче слайдны «9/11 серферы» дип атарга мөмкин.
34:40.166 --> 34:51.541
Паскуале Бузеллине кайчакта шушы газларда озак
вакыт төшүе яки йөзүе аркасында шулай атыйлар.
34:51.541 --> 34:59.712
Паскуале Бузеллиның төп хәбәре — тасвирланганча диварларның
әкрен генә ярылуы һәм тоташуларның йомшаруы, шулай ук
34:59.712 --> 35:04.333
бары тик берничә секунд гына дәвам иткән егылу процессы.
35:04.333 --> 35:11.282
Югыйсә, ул үзе үк процессның, газларны яндыру
урынындагы тискәре басым тәэсиренең һәм төшү
35:11.282 --> 35:15.862
тизлегенең өзлексез акрынлавының тере дәлиле.
35:15.862 --> 35:22.090
Сылтама: "Мин дога кылган чакта дивар ярылды да
идән сыгылды. Аннары мин егыла башладым, һәм шул
35:22.090 --> 35:25.958
мизгелдә аңладым: Аллаһым, менә ничек үләчәкмен."
35:25.958 --> 35:30.944
Мин эмбрион хәлендә калдым, ком белән атылган
һаваны тойдым, мине бәрделәр, миңа бәрелгән
35:30.944 --> 35:34.833
әйберләрнең бәрелеш нәтиҗәсендә яктылык чаткыларын күрдем.
35:34.833 --> 35:42.666
Бер мизгел үткәч, мин күзләремне күтәрдем дә, бөтенләй
сизгерсезләнеп, зәңгәр күккә карап шунда гына утырдым.
35:42.666 --> 35:48.500
Менә инглиз телендәге әңгәмәдән өзек.
36:33.208 --> 36:38.208
Микки Кроссның төп хәбәре — тасвирланган тартылу эффекты.
36:38.208 --> 36:42.625
Һәм аннары җил. Бик, бик көчле җил.
36:42.625 --> 36:46.883
Минем каскам мине җирдән күтәрергә
тотынды, шуңа күрә мин чүкендем.
36:46.883 --> 36:53.993
Аннары мин чүкендем дә перила янында баскычны
эзләдем, үземне мөмкин кадәр кечкенә иттем.
36:53.993 --> 36:59.250
Шлем башымнан очып китәргә тотынды. Мин аны
эләктерергә оныткан идем. Шуңа күрә мин шлемны тоттым.
36:59.250 --> 37:02.666
Мин инстинктив рәвештә почмакка чумып кердем.
37:02.666 --> 37:07.833
Менә интервью инглиз телендә. Тагын бер өзек.
37:35.958 --> 37:44.054
Слайд 34 кыскача: Манарадагы җил
37:44.054 --> 37:50.562
Барлык җимергеч динамика – шул исәптән «мөҗизәләр»
дә – җирдән концентрацияләнгән эшче газларның
37:50.562 --> 37:54.806
шартлавын фараз итеп гади һәм тотрыклы рәвештә аңлатыла ала.
37:54.806 --> 38:04.948
Хәзер альтернатив матбугатның бу физик яктан дөрес
чишелешкә каршы чыгуы өчен бернинди дә ачык сәбәп юк, тик:
38:04.948 --> 38:11.302
Укучылардан курку, кешеләрдән курку – бу
аңлатма дөрес булырга мөмкин дип курку – һәм
38:11.302 --> 38:15.512
аларның бу мәсьәләне хәл итәргә теләмәүләре.
38:15.512 --> 38:24.458
Ковид очрагында бу кире кагу шулкадәр көчле түгел, чөнки җаваплы
кешеләрнең ялгышу ихтималы һәрвакыт психологик тишек булып кала.
38:24.458 --> 38:34.083
Инстинктив аклану: «Сәясәтчеләр моны шулай
теләмәделәр, моны теләмәделәр, белмәделәр.»
38:34.083 --> 38:45.291
Бу куркуны җиңәргә ярдәм итү өчен мин төрле әйберләр уйлап
таптым, алар сөйләшүне башлап җибәрүче буларак хезмәт итә ала.
38:45.291 --> 38:49.564
Бу касәләр, кубиклар, буклетлар һәм башка шундый әйберләр.
38:49.564 --> 38:58.351
Мәсәлән, менә «Физика: курку һәм күңел ачу»
исемле буклет, ул Төньяк манарасының сайланган
38:58.351 --> 39:04.333
биеклегенә нигезләнеп вертикаль ыргыту физикасын аңлата.
39:04.333 --> 39:09.393
Бу көлке, проект схемаларында яшерен физик шаяру.
39:09.393 --> 39:16.708
Моннан тыш, башка шартлаулар белән
чагыштырганда бик кызыклы видеоматериал күрсәтелә.
39:19.791 --> 39:26.875
Слайд 35 кыскача эчтәлеге: Тискәре
караш яки күзәтелгән тискәре караш
39:29.632 --> 39:38.395
Моннан тыш, Дөнья сәүдә үзәген җимерүгә кагылышлы төп
физик табышмакларны бары тик алты сорауга кыскартырга
39:38.395 --> 39:43.927
мөмкин, һәм аларны Рубик кубының яссыларында сурәтләргә була.
39:43.927 --> 39:45.791
Мин аны кыскача күрсәтермен.
39:45.791 --> 39:48.791
Бу алты тема түбәндәгеләр:
39:48.791 --> 39:55.584
Импульс – ягъни ян өслек импульсы
белән Төньяк манарасының тузан фонтан.
39:55.584 --> 40:04.149
Җирдәге энергия – ягъни күзәтелгән суыну вакыты өч ай.
40:04.149 --> 40:11.166
Биредә сез рәсемдәге «Энергия җир асты» ян
өслеген һәм күтәрелә торган пар болытларын күрә аласыз.
40:11.166 --> 40:22.283
Аннары без сөйләшкән көньяк манарасының алынмаган крутящий моменты
– ян өслеге Полюслы момент сакланмаучылык булыр иде.
40:22.283 --> 40:30.216
Без сөйләшкән Төньяк манарасындагы исән
калганнар – исән калганнар ян зонада булачак.
40:30.216 --> 40:36.791
Машиналарның кинәт ялкынга уралуы,
алар барысы да янып китте, һәм –
40:36.791 --> 40:43.721
Кызу тузан, ягъни пирокластик агым һәм 7-нче
бина өстендәге гөмбә болыты, ул кичке якта
40:43.721 --> 40:49.091
күккә күтәрелде – янәшә өлкә Кызу тузан.
40:49.091 --> 40:55.166
Шулай итеп, 36-нчы слайдка килгәндә: Сихерле куб
40:55.166 --> 41:00.583
Әлбәттә, 11 сентябрьгә кагылышлы тагын да күп серләр бар.
41:00.583 --> 41:07.917
Шулай итеп, мин тагын бер кубикны рәсемләдем дә, Дөнья сәүдә
үзәген җимерүгә кагылышлы диярлек бөтен табышмакларны чынлыкта
41:07.917 --> 41:11.875
нибары 42 сорауга гына кыскартырга мөмкин икәнен аңладым.
41:11.875 --> 41:16.583
Бу аларны монда күрсәтелгәнчә формасын үзгәртә ала
торган куб рәвешендә сурәтләргә мөмкин дигәнне аңлата.
41:16.583 --> 41:30.291
Ярар, моны беренче карашка танып бетерү авыр – ләкин ул төрле
яклары булган куб иде, ул бик кызыклы формалар ала ала иде.
41:33.250 --> 41:41.666
Яки менә, бу ябылган куб. Һәм бу кубны
ачарга мөмкин, эчендә тагын башваткычлар бар.
41:41.666 --> 41:54.625
Бу билгеле тышкы өслекләр, әмма без моны ачкач, мәсәлән,
агып торган металл яки сейсмик сигналлар серен күрәбез.
41:54.625 --> 42:03.031
Мин әйткәнчә, сез бу кубикны куллана аласыз, һәм һәрбер рәсем
– җиңел аңлатыла торган табышмак; барысы да гармонияле рәвештә
42:03.031 --> 42:08.666
туры килә, әгәр кубикны яңадан ничек җыярга икәнен белсәгез.
42:08.666 --> 42:17.579
Шундый кубик уеннары аша күп мәгълүмат белеп
була. Әмма барлык уеннарга карамастан, бу тема
42:17.579 --> 42:22.796
психологик яктан бик авыр, аңа керү мөмкин түгел.
42:22.796 --> 42:27.166
Һәм менә мин Линкольн университетыннан
доктор Дэвид Хьюзның сүзләрен китерәм:
42:27.166 --> 42:36.581
9/11 вакыйгасының ялган байрак кысаларындагы җинаять
булу ихтималын исәпкә алу Көнбатыштагы кешеләрдән туганнан
42:36.581 --> 42:42.416
бирле үзләштергән төп фаразлардан баш тартырга таләп итә.
42:42.416 --> 42:47.166
Ләкин «психологик яктан керү авыр»
дигән нәрсә төгәл ни дигәнне аңлата?
42:47.166 --> 42:55.374
Бу кешеләрнең мәгълүматны аңлый алмыйча сүнеп
калуларына, ачулануларына яки бүлмәдән чыгып китүләренә китерә.
42:55.374 --> 42:59.291
Чөнки алар дөньяны аңлавына һөҗүм ителгән кебек хис итәләр.
42:59.291 --> 43:02.344
Мин моңа кире кайтырмын.
43:02.344 --> 43:14.583
Һәм мин 37-нче слайдка мөрәҗәгать итәм: Куб
кебек үзгәрү сәләте яки гади телдә Үзгәрү сәләте.
43:17.375 --> 43:30.859
Бу лекциядә тәкъдим ителгән чишелештәге беренче адым өчен
вулканның атылу ихтималын беренче чиратта исәпкә алу мөһим иде.
43:30.859 --> 43:35.708
Шулай итеп, фикерне! бөтенләй рөхсәт итү өчен.
43:35.708 --> 43:38.654
Энергия кертүнең табигате башта икенчел әһәмияткә ия.
43:38.654 --> 43:47.416
Мисал өчен, мин газ басым камерасы барлыкка
килүгә китерүче 50×20 тонна X матдәсен күрсәттем.
43:47.416 --> 43:57.912
Ләкин шулай ук фараз итәргә була, ки матдә U-ның бары тик
берничә (!) капчыгы гына кулланылган, ягъни бары тик 120 кг.
43:57.912 --> 44:00.392
Бу күпкә, күпкә, күпкә азрак.
44:00.392 --> 44:05.000
Ләкин бу процессның химик түгел, ә ядрәле булуын аңлата.
44:05.000 --> 44:13.750
Сынау буроуы энергия кертүенең табигатен
шиксез раслар һәм барлык бәхәсләрне тәмамлар.
44:13.750 --> 44:20.833
Һәрхәлдә, бу процессны кыска анимацион фильмдә тарихи
видеолар белән җиңел генә синхронлаштырырга мөмкин.
44:20.833 --> 44:27.493
Мин атом процессы өчен көньяк манарага 120 аерым рәсем ясадым.
44:27.493 --> 44:33.250
Без манарага эченә карый алабыз,
яки, әйтергә кирәк, аша карый алабыз.
44:37.208 --> 44:43.033
Активлаштырылган сыек катнашма якынча 3000 градус
температурада тоткарланган суперкритик реактор системасы
44:43.033 --> 44:46.500
буларак гранит эчендә яна һәм ноль ноктасында кабына.
44:46.500 --> 44:50.926
Ун секунд эчендә шартлаучы йомырка үзен яндырып өскә үсә.
44:50.926 --> 44:54.726
Атылу була, ул башта манара аша юнәлтеп үтә.
44:54.726 --> 44:58.289
Шпиль ватыла, җимерелә һәм әйләнергә тотына.
44:58.289 --> 45:02.750
Буландырылган тимер кара тузан булып таныла, ә бетон порошогы ак.
45:02.750 --> 45:07.625
Манара өстән аска кадәр вак-вак итеп җимерелгән.
45:13.458 --> 45:21.958
Шулай итеп, 38-нче слайд – монда иң
мөһиме: Гадәти алымнан ядрәле алымга.
45:24.416 --> 45:31.449
Шулай итеп, без Ground Zero моделе белән
билгеләнгән процессларны гади өй тәҗрибәсендә
45:31.449 --> 45:36.125
инде ачык итеп аңлатып була икәнен күрә алабыз.
45:36.125 --> 45:42.144
Һәм без күрәбез ки, урында ясалган барлык
күзәтүләр модельгә камил туры килә яки хәтта аның
45:42.144 --> 45:46.250
белән раслана, бу мөмкин булган видеолар аркасында.
45:46.250 --> 45:54.041
Шулай да, Ground Zero моделе дә альтернатив матбугат
тарафыннан күпчелеккә кире кагыла яки игътибарга алынмый.
45:54.041 --> 46:02.866
Бу психологик күренеш җинаятьнең күз алдына китереп булмаслык
зурлыгына, NIST хисабы кебек пропагандатив каршы-хикәяләргә,
46:02.866 --> 46:10.837
контрольдә тотылган университетларга һәм сатып алынган
галимнәргә, ягъни катнашлыкка, шулай ук Ground Zero моделенә
46:10.837 --> 46:16.590
каршы яхшы ниятле каршы фикерләр һәм
дәлилләрнең, шул исәптән альтернатив мәгълүмат
46:16.590 --> 46:21.458
чараларыннан чыкканнарының да авырлыгына нигезләнә.
46:21.458 --> 46:25.724
Икенче очракта ике төп аргумент болай:
46:25.724 --> 46:30.304
Мөһим радиоактив пычрану булмады. Һәм –
46:30.304 --> 46:34.064
Мондый җинаятьне яшереп тоту мөмкин түгел.
46:34.064 --> 46:43.416
Ниһаять, мондый эшне берәү дә ишарәләр бирмичә яки
халыкны кисәтмичә планлаштырып һәм тормышка ашырып булмый.
46:43.416 --> 46:49.375
Ләкин ясалма интеллект монда бөтенләй башка хикәя сөйли.
46:49.375 --> 46:56.057
Монда без үсеш буларак яңа, бөтенләй яңа
нәрсәне күрәбез: альтернатив матбугатның һәм
46:56.057 --> 47:01.000
ясалма интеллектның бу җинаятьне чишүдәге роле.
47:01.000 --> 47:07.000
Беренчедән, мин аргументка кире кайтырга телим:
Бу пычрану җитмәү сәбәпле мөмкин түгел.
47:07.000 --> 47:15.282
Әгәр без ясалма интеллекттан мондый процессны гамәлгә
ашыру турында сорасак, ChatGPT болай дип яза – менә сезгә:
47:15.282 --> 47:21.640
Монда сездә тоткарланган суперкритик
реактор системасына нигезләнгән ядерлы җимерү
47:21.640 --> 47:26.041
системасы өчен гипотетик матдәләр составы бар.
47:26.041 --> 47:33.541
Слайдта рецепт бераз соры төскә
кертелгән, чөнки иң мөһиме — Fallout бәйләнеше.
47:33.541 --> 47:37.500
Һәм ChatGPT нәкъ менә бу аерылышу бәйләнеше турында болай яза:
47:37.500 --> 47:41.458
Башлангыч радиация гамма һәм нейтрон нурланышыннан тора.
47:41.458 --> 47:51.166
Һәм калдык радиация (уранның ядро бүленеп чыгу продуктларыннан
чыккан альфа һәм бета нурланыш) вак калдык тузанында бәйләнгән.
47:51.166 --> 48:00.958
Һәм радиоактив таркалу бәйләнеше, гадәттә, югары, чөнки материал
гранитта процесс башланган парланып китү үзәгенә кертелгән.
48:00.958 --> 48:08.416
Кыскача әйткәндә, ChatGPT яза: Ул эшли, мөмкин.
48:08.416 --> 48:12.549
Шулай итеп, йомгаклап әйткәндә, барлык
тынычлык һәм хакыйкать эзләүчеләргә – зинһар:
48:12.549 --> 48:19.736
Зинһар, «Мөһим пычрану булмады» дигән
белдерүгә кагылышлы аргументларны карап чыгыгыз.
48:19.736 --> 48:26.833
Гроунд-Зирода пычрану бераз югарырак булды. Бу факт.
48:26.833 --> 48:33.083
Ләкин бу факт һәрвакыт пәрдә астына
сыпырылды, ягъни аргументлар белән кире кагылды.
48:33.083 --> 48:40.408
Рак авыруыннан интегүче күпсанлы беренче ярдәм күрсәтүчеләр
шулай ук аз дәрәҗәле, озак вакытлы радиация йогынтысына,
48:40.408 --> 48:44.791
асбест һәм агулы төтен нәтиҗәләренә дә игътибар итәләр.
48:44.791 --> 48:52.208
40-нчы слайд өчен AI билгеләгән «Fallout Bond» бик мөһим.
48:52.208 --> 48:59.639
Икенче аргументка килгәндә, «Мондый җинаятьне яшереп тоту мөмкин
түгел», дип әйтү өчен хәтта 1942 елда атом
48:59.639 --> 49:07.625
бомбасын эшләүгә китергән иң югары дәрәҗәдә серле
Манхэттен проектына да мөрәҗәгать итәргә кирәкми.
49:07.625 --> 49:17.250
Дөнья сәүдә үзәген юк итү турындагы ядер процессы хакындагы
сюжет үсеше чынлыкта 11 сентябрь тарихында уртак җеп кебек үтә.
49:17.250 --> 49:24.541
«Атом бомбасы» хикәясе башта ниятле иде; ул ачык күренә.
49:24.541 --> 49:27.083
Менә берничә мисал:
49:27.083 --> 49:34.007
1990 елда карта уены ике манараның
атом бомбасы белән җимерелүен фаразлый.
49:34.007 --> 49:38.458
Карта чынлыкта «Террорчы атом бомбасы» дип аталган иде.
49:38.458 --> 49:45.725
1995 елда Беньямин Нетаньяһу «Террорчылыкка каршы көрәш»
исемле китабында исламчылар тарафыннан шартлатылган атом бомбасы
49:45.725 --> 49:50.166
белән Бөтендөнья сәүдә үзәгенең җимерелүе турында кисәтә.
49:50.166 --> 49:58.026
1998 елда АКШ стратегиясе турында документ (Foreign
Affairs, том 77, №6), Филип Д. Зеликоу белән хезмәттәшлектә,
49:58.026 --> 50:04.431
бу теманы кисәтүче мисал буларак күтәрде. Менә бер цитата:
50:04.431 --> 50:14.005
Әгәр 1993 елда Дөнья сәүдә үзәге астында шартлаган бомба ядрәле
булса яки нәтиҗәле рәвештә үтергеч патоген тараткан булса, ...
50:14.005 --> 50:21.923
Аннан соң үз гражданнарын яклау өчен хөкүмәткә
кабул итәргә туры киләчәк барлык катгый чаралар бар.
50:21.923 --> 50:31.059
Вакыйгадан биш көн узгач, 2001 елның 16 сентябрендә Испания
газеты El Mundo-да шикләнелгән террорчы төркем
50:31.059 --> 50:40.598
кара базарда өч мини-атом бомбасын сатып алган,
хәтта аларның төрен дә күрсәткән дигән мәкалә чыкты.
50:40.598 --> 50:43.551
Йомгаклап әйткәндә, барлык тынычлык һәм хакыйкать эзләүчеләргә:
50:43.551 --> 50:50.158
Зинһар, түбәндәге белдерүгә кагылышлы аргументларны
карап чыгыгыз: «Дөнья сәүдә үзәген җимергәндә атом бомбасы
50:50.158 --> 50:54.622
кулланылуы мөмкинлегенә беркайчан да дәлил табылмады.»
50:54.622 --> 51:04.052
Әлеге хикәяне системалы рәвештә әзерләгәннәр, ләкин соңыннан
йомшаграк вариантны өстен күреп, аны ташлаганнар — бу факт.
51:04.052 --> 51:12.590
Шулай итеп, мавыктыргыч 41-нче слайд — зонтик төшенчәсе
буларак: Алдын ала белемнәр һәм планлаштырылган сюжет үсеше
51:12.590 --> 51:18.510
Һәм менә соңгы слайд: Хәзер бу
буталчыктан ничек чыгабыз?
51:18.510 --> 51:24.971
Әйдәгез, бездә әкиятне психологик яктан җиңәргә батырлык булсын.
51:24.971 --> 51:34.812
Уенчан рәвештә сәяси дөреслек фильтрларын узып китәргә мөмкинлек
бирүче һәм мәдәни йогынтылардан яки өстенлекләрдән тәэсирләнмәгән
51:34.812 --> 51:39.954
җаваплар бирә алучы ясалма интеллект системаларын кулланып.
51:39.954 --> 51:49.255
Ләкин кыюлыкка һәм ясалма интеллект системаларына, челтәрләшүгә
һәм акрын коллектив уянуга карамастан, безгә ярдәм кирәк.
51:49.255 --> 51:53.508
Чөнки кешеләр һәр дәрәҗәдә алданган һәм хәзер дә алданалар.
51:53.508 --> 52:01.785
Бу шулай ук үзләре дә аңламый торган гаҗәеп алдау схемасының
корбаннары гына булган күп кенә ярдәмчеләргә дә кагыла.
52:01.785 --> 52:07.837
Кыскасы, алдауны җиңү өчен һәркемнең ярдәме
кирәк – бигрәк тә бу уенда үз теләгенә каршы
52:07.837 --> 52:12.236
катнашучыларның һәм аннан чыгарга теләүчеләрнең ярдәме.
52:12.236 --> 52:21.522
Чынлык өчен моннан чыгу максатыннан безгә
батырлыкны гына түгел, гафу итүне дә өйрәнергә кирәк.
52:21.522 --> 52:30.407
Без ялганнар системасын аңлап, аны инде җимереп чыкканыбызны
ачыграк күрсәткән саен, китәргә теләүчеләр өчен киләчәк
52:30.407 --> 52:39.366
барлыгын һәм гафу итү мөмкин булуын ачыграк әйткән
саен, ялганнардан корылган картлар йорты тизрәк җимереләчәк.
52:39.366 --> 52:46.307
Мин бу презентация файдалы булгандыр дип өметләнәм. Зур рәхмәт!