הײַנט וויל איך באַגריסן אַ ספּעציעלן גאַסט אין אונדזער סטודיאָ.
ער איז אַ זייער באַזונדערער מענטש, אַ העלד אין מיינע אויגן.
אין דער פינצטערסטער, לעצטער פאַרגאַנגענהייט פֿון דער קוראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע, ווען מיר זענען געפּלאָגט געוואָרן דורך
פּאַניק־אַטאַקן, ווען מיר האָבן געמוזט אויסהאַלטן אומענדיקע באַגרענעצונגען, ווען אַלע מינים זאַכן זענען אונדז פֿאַרבאָטן
געוואָרן, האָט ער געגרינדעט דעם "צענטער פֿאַר דער אויספֿאָרשונג, קלאַריפֿיקאַציע, לעגאַלער פּראָסעקוציע און
פּרעווענטיאָן פֿון פֿאַרברעכנס קעגן דער מענטשלעכקייט".
ווען די פֿאָדערונג פֿון וואַקסינאַציע אין אַן אינסטיטוציע איז אײַנגעפֿירט געוואָרן, וואָס האָט צוגעגעבן נאָך אַ שיכט דרוק, האָט
ער דעם 10טן דעצעמבער 2023 אײַנגעגעבן בערך 600 קרימינעלע קלאָגעס בײַם פֿעדעראַלן פּובליקן פּראָקוראָר־אַמט אין קאַרלסרוהע.
זיין מוטאָ איז געווען: דער שטאַט זאָל קיינער נישט טויטמאַכן.
דאָס איז געשען אין דעם קאָנטעקסט פֿון דער עקספּערימענטאַלער אַזוי-גערופֿענער וואַקסינאַציע קעגן דעם קאָראָנאַווירוס, וואָס
האָט געהאַט אַ סך זייַטיקע ווירקונגען, אַרײַנגערעכנט טויטפֿאַלן.
זיין מוטאָ: דער שטאַט זאָל נישט ערלויבט ווערן דאָס צו טאָן. מיר האָבן קיינמאָל נישט דערלויבט דעם שטאַט דאָס צו טאָן.
דער העלד, וואָס האָט זיך אויפגעשטעלט פֿאַר אונדזער לאַנד און פֿאַר דער גאַנצער מענטשלעכקייט, איז אָפֿט געזען
געוואָרן בײַ דעמאָנסטראַציעס צוזאַמען מיט מיכאַיל באַלװעג.
ער האָט אויך געגעבן מיכאַיל באַלװעג לעגאַלע שטיצע בײַ זײַנע פֿאַרהאַנדלונגען און געריכט־הערן, און איך וויל הײַנט
אַ וואַרעם באַגריסונג געבן דעם אַדוואָקאַט ראַלף לודוויג.
יאָ, העלא, אַ דאַנק אַז איר האָט מיר דערלויבט צו זײַן דאָ.
מר לודוויג, דער ZAAVV, דער צענטער פֿאַר בילדונג, לעגאַלער פּראָסעקוציע און פּרעווענטיאָן פֿון פשען קעגן דער
מענטשלעכקייט, האָט נאָר געשריבן אַ באַריכט צו די פֿאַראייניקטע נאַציאָנען – גאָרנישט אַנדערש ווי די פֿאַראייניקטע נאַציאָנען.
https://www.zaavv.com/de-de/uno
פֿאַר וואָס איז עס געווען נייטיק פֿאַר אייער ניט־רעגירונג־אָרגאַניזאַציע, ZAAVV?
יאָ, נו, מיר האָבן אין 1948 אָנגענומען די אוניווערסאַלע דערקלערונג פֿון מענטשלעכע רעכטן.
באזירט אויף די דערפֿאַרונגען פֿון דער צווייטער וועלט־מלחמה און דער נאציסטישער תּקופֿה, זענען
אוניווערסאַלע מענטשנרעכט אַרײַנגעפֿירט געוואָרן ווי יחיד־רעכט.
און נאָך דער אוניווערסאַלער דעקלאַראַציע פֿון מענטשלעכע רעכטן, זענען געווען נאָך צוויי קאָווענאַנץ.
ערשטנס, איז דאָ דער ציווילער פּאַקט, וואָס באַהאַנדלט ציווילע און בירגערלעכע רעכטן, און צווייטנס, איז דאָ דער
געזעלשאַפֿטלעכער פּאַקט, וואָס ווײַטער ספּעציפֿיצירט און קלאָרשטעלט די אינדיווידועלע מענטשנרעכטן.
און בנוגע דעם געזעלשאַפֿטלעכן פּאַקט איז באַשלאָסן געוואָרן, אַז זינט אָנהייב פֿון די 2000ער יאָרן מוזן לענדער יעדן פֿינף
יאָר אַרײַנגעבן אַ אַזוי גערופֿענעם געזעלשאַפֿטלעכן באַריכט.
דאָס מיינט אַז די שטאַטן פאָרלייגן אַ שטאַט־באַריכט.
זיי מוזן למעשה אַרײַנגעבן אַ באַריכט וועגן דעם מצב פֿון מענטשנרעכט, ווי עס איז דעפֿינירט אין דעם געזעלשאַפֿטלעכן פּאַקט.
דאָס אַרײַננעמט, למשל, אַרבעט־רעכטן, גלייכקייט, געזונטהייט און קולטורעלע רעכטן.
די לענדער פֿון דער וועלט מוזן רעגולער באַריכטן וועגן די רעכטן און וועגן דער סיטואַציע אין זייערע לענדער.
קעגן די פֿאַראייניקטע נאַציעס?
קעגן די פֿאַראייניקטע נאַציאָנען. דאָס איז דער געזעלשאַפֿטלעכער קאַמיטעט פֿון די פֿאַראייניקטע נאַציאָנען וואָס טוט דאָס.
אַזוי איז דאָס אַ אונטער־אָרגאַניזאַציע אָדער אונטער־גרופּע פֿון די פֿאַראייניקטע נאַציאָנען.
און דאַן, יעדן פינף יאָר, מוז מען מעלדן דעם איצטיקן מצב, אַזוי צו זאָגן.
וואָס איז די סיטואַציע דאָ בנוגע לוינען, גלייכקייט און געזונטהייט־זאָרג?
צי איז דאָ גרונטלעכע געזונטהייט־זאָרג, אָדער באַקומען מענטשן פשוט די בעסטע מעגלעכע זאָרג?
וואָס וועגן קולטורעלע רעכטן? ווײַל קולטורעלע רעכטן זענען אויך יחיד־מענטשלעכע רעכטן.
און ניט־רעגירונג־אָרגאַניזאַציעס, אַרײַנגערעכנט יחידים, קענען אַרײַנגעבן אַ אַזוי גערופֿענעם
שאָטן־באַריכט אָדער פּאַראַלעל־באַריכט, נאָך דעם וואָס די באַריכטן זענען פֿאַרעפֿנטלעכט געוואָרן.
דאָס מיינט אַז איר גיט אַ באַריכט צו די פֿאַראייניקטע נאַציאָנען און זאָגט:
נו, די רעגירונג האָט זייער גוט באריכטעט וועגן אַלץ וואָס זי האָט דערגרייכט, אָבער זי האָט פֿאַרגעסן פילע זאַכן.
בפֿרט, פֿאַרגעס זאַכן וואָס ער האָט נישט געטאָן, אָדער וואָס ער האָט אפֿשר אַפֿילו געטאָן אין פֿאַרלעצונג פֿון מענטשנרעכט.
צו דעם ציל ווערן ניט־רעגירונג־אָרגאַניזאַציעס געבעטן צו אַרײַנגעבן אַ אַזוי גערופֿענעם
שאָטן־אָדער פּאַראַלעל־באַריכט ביז אַ באַשטימטן טאָג.
דאָס איז וואָס מיר האָבן געטאָן ווי ZAAVV. און איצט, דעם 18טן סעפּטעמבער...
אַנטשולדיקט – ספּעציפיש וועגן דעם קאָראָנאַווירוס־צײַט?
דער איצטיקער באַריכט, דער לאַנד־באַריכט פֿאַר די פֿעדעראַלע רעפּובליק פֿון דײַטשלאַנד,
האָט אַרײַנגענומען די צײַט פֿון 2018 ביז 2023.
אַזוי, ווי זענען די געזעלשאַפֿטלעכע רעכט אין דײַטשלאַנד, דאָס הייסט די רעכט וואָס איך האָב נאָר אויפגעציילט,
געהאַלטן געוואָרן אין דער צײַט. און די צײַט האָט זיך צוגעפֿאַלן מיט דער קאָראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע.
און דאָס מיינט, אַז אין דעם לאַנד־באַריכט האָט די פֿעדעראַלע רעפּובליק פֿון דײַטשלאַנד עפּעס פֿאַרגעסן צו באַריכטן
וועגן די מיטלען וואָס זי האָט גענומען צווישן 2020 און 2023.
און איצט ווערן מיר, ווי ניט־רעגירונג־אָרגאַניזאַציעס, געבעטן צו אויסאַרבעטן אַ אַזוי גערופענע ליסטע פֿון
ענינים... – אין אַנדערע ווערטער, ווערן מיר געבעטן צו זאָגן וואָס איז נישט אַרײַנגערעכנט אין דעם באַריכט.
וואָס פֿאַר ליקות זענען דאָ? וואָס האָבן זיי פֿאַרגעסן?
און מיר בײַ ZAAVV האָבן דאָס געזען ווי אונדזער אויפֿגאַבע און האָבן געזאָגט:
אקעי, אויב די פֿעדעראַלע רעגירונג אַליין באַריכטעט נישט אַז שולקינדער זענען טראומאַטיזירט, ווײַל זיי האָבן נישט געקאָנט גיין
אין שול, ווײַל זיי האָבן געמוזט טראָגן מאַסקן אין שול ווען זיי זענען דאָרט געווען, זענען שטענדיק געטעסטעט געוואָרן און
אַזוי ווייטער, דאַן מוזן מיר באַריכטן וועגן דער טראומאַטיזירונג.
אויב די פֿעדעראַלע רעגירונג פֿאַרמיידט צו אַנטפּלעקן אַז זי האָט דורכגעפֿירט מעדיצינישע פּראָצעדורן אויף מענטשן אָן
באַטראַכטונג פֿון מעדיצינישע סטאַנדאַרטן, למשל די פֿאַרפּליכטעטע וואַקסינאַציע, מוזן מיר דאָס מעלדן.
יאָ, אויב די פֿעדעראַלע רעגירונג פאַרגעסט אַז די מיטלען וואָס זי האָט גענומען זענען למעשה באַזירט אויף
נודזשינג און שאָק־טעראַפּיע, וואָס איז אַ פאַרלעצונג פֿון מענטשנרעכטן, מוזן מיר דערוועגן באריכטן.
יאָ, אויב די פֿעדעראַלע רעגירונג פֿאַרגעסט אַז זי דערלויבט אַ וואַקסינאַציע־רעקאָמענדאַציע פֿאַר שוואַנגערע פֿרויען אָן קיין
וויסנשאַפֿטלעכער באַגרינדונג, דאָס הייסט אַ וואַקסינאַציע־רעקאָמענדאַציע מיט אַ
mRNA־וואַקסינאַציע, מוזן מיר דערוועגן באַריכטן.
און דאָס איז וואָס מיר האָבן געשריבן אין אונדזער פּאַראַלעלער באַריכט.
אָדער, למשל, קולטורעלע רעכט, באַטראַכטנדיק אַז צווישן 2020 און 2023 האָט די קולטור אין דײַטשלאַנד כּמעט אויפֿגעהערט צו
עקזיסטירן, און אַז פֿון אַ געוויסן פּונקט אָן זענען נאָר די וואָס זענען געוועקסינירט געוואָרן דערלויבט
געוואָרן צו באַזוכן קאָנצערטן אָדער גיין אין קינאָ.
אויב די פֿעדעראַלע רעגירונג אין דער צײַט ניט באַריכטעט וועגן די מענטשנרעכט־ברעכונגען, מוזן מיר
דאָס טאָן. און דאָס איז וואָס מיר האָבן געטאָן.
דאָס וועט דערנאָך דיסקוטירט ווערן דעם 18טן סעפּטעמבער אין זשענעװע מיט רעפּרעזענטאַנטן פֿון דער פֿעדעראַלער
רעגירונג און רעפּרעזענטאַנטן פֿון די פֿאַראייניקטע נאַציעס.
עס איז אומגלויבלעך אַז אונדזערע פּאָליטיקער בלײַבן גאָר שטיל אין זייער באַריכט וועגן די טאַקע סקאַנדאַלישע באַגרענעצונגען, וועגן
די ריזיקע – טאַקע – מענטשנרעכט־ברעכונגען און אויך, ווי זאָל איך עס אויסדריקן, וועגן דער טראומע וואָס איז
געשאַפֿן געוואָרן דורך קינדער וואָס מוזן אַרומגיין מיט מאַסקן. איז גאָרנישט פֿון דעם דערמאָנט געוואָרן?
גאָרנישט פֿון דעם איז דערמאָנט געוואָרן.
אומגלויבלעך.
פּינקט, מע קען מעגלעך זאָגן: אקעי, צוליב דער פּאַנדעמישער סיטואַציע און דער געפערלעכער נאַטור פֿון
דעם ווירוס, האָבן מיר באַגרענעצט די פאלגנדיקע רעכטן ביז דעם פאלגנדיקן מאָס אין דער צײַט.
דאָס האָט מען געקענט זאָגן. אָבער די פֿעדעראַלע רעגירונג האָט אפילו נישט פּרוּווירט צו רעכטפֿערטיקן די מיטלען וואָס זי האָט
גענומען; אַנשטאָט דעם האָט זי זיי גאָר אונטערן טעפּעך געשווינט.
זיי האָבן בכלל נישט דערציילט דערפֿון. עס איז אַ פֿוסנאָטע וואָס זאָגט אַז דערווייַל איז אַ
פּראָבלעם מיט פילע טראומאַטיזירטע שולקינדער.
און אין דעם פֿוסנאָטע ווערט דאַן געוויזן אויף אַן אַנדערן באַריכט, וואָס ווידער האָט אַ פֿוסנאָטע, וווּ עס
שטייט אַז דאָס קען מעגלעך זײַן צוליב די דאָזיקע מיטלען.
אָבער דאָס איז געווען אין עיקר. אַנדערש – וועגן פֿאַרפֿליכטעטער וואַקסינאַציע, וועגן שאָדן פֿון וואַקסינען, וועגן טויט פֿון
וואַקסינען, וועגן דרוק און שאָק־מיטלען, וועגן קולטורעלע באַגרענעצונגען, וועגן אַלץ וואָס מיר האָבן
דערלעבט פֿון 2020 ביז 2023 – נישט אַ וואָרט, גאָרנישט.
אָבער די פֿעדעראַלע רעגירונג לויבט זיך טאַקע אַליין, אַז זי האָט מצליח געווען אַרײַנפֿירן געשלעכט־נייטראַלע לשון און פאַרמיידן
דיסקרימינאַציע, ווײַל איצט האָבן מענטשן, וואָס זעען זייער געשלעכט אַנדערש ווי עס איז רעגיסטרירט געוואָרן בײַם
געבורט, די געלעגנהייט צו טוישן זייער געשלעכט און אַזוי ווײַטער.
דאָס זענען געווען די הצלחות אָדער באַמערקנסווערטע געשעענישן פֿון 2018 ביז 2023.
נישט אַנדערש איז דערמאָנט אין דעם באַריכט, אין דעם לאַנד־באַריכט פֿון דער פֿעדעראַלער רעפּובליק פֿון דײַטשלאַנד.
יאָ, עס איז אומגלויבלעך. און איצט, דעם 18טן, איז אַ הערונג, אויב איך פֿאַרשטיי ריכטיק – דורך די פֿאַראייניקטע
נאַציאָנען אַליין, דורך דעם געזעלשאַפֿטלעכן קאַמיטעט?
פּינטלעך, דער פּראָצעס באַטרעפֿט די שטאַטן, אַלע יו־ען־שטאַטן וואָס זענען דערמיט באַטייליקט און
האָבן דעם געזעלשאַפֿטלעכן פּאַקט ראַטיפֿיצירט.
זיי באַריכטן וועגן די פֿאַרשיידענע געביטן.
דערנאָך האָבן ניט־רעגירונג־אָרגאַניזאַציעס אַ טערמין און האָבן צײַט – אין דעם פאַל ביזן 30סטן יוני.
דעם 30סטן יוני האָבן מיר עס אַרײַנגעגעבן, אויף דעם 28סטן, גלייב איך.
אַזוי, ביז דעם 30סטן יוני, קענט איר אַרײַנגעבן דעם אַזוי גערופֿענעם פּאַראַלעל־באַריכט, וווּ איר קוקט אויף דעם באַריכט
פֿון דער פֿעדעראַלער רעגירונג, דאָס הייסט דעם שטאַט, און דאַן, ווי אַ ניט־רעגירונג־אָרגאַניזאַציע,
ווײַזט אויס אַלץ וואָס פעלט אין די ראַנדן.
אַרום צוואַנציק ניט־רעגירונגס־אָרגאַניזאַציעס פֿון דײַטשלאַנד האָבן אַרײַנגעגעבן זייערע פּאַראַלעלע באַריכטן.
קיין פֿון די אַנדערע דערמאָנט אויך גאָרנישט וועגן דעם קאָראָנאַווירוס.
אומגלויבלעך.
דאָס מיינט אַז מען קריגט דעם געפיל אַז דאָס זענען למעשה אַלע שטאַט־געשטיצטע ניט־רעגירונג־אָרגאַניזאַציעס, דאָס הייסט
קלאָר מער ווי טשירלידערס ווי קריטישע מענטש־רעכט־אָרגאַניזאַציעס.
און זיי געבן עס אַרײַן ביז יענעם טאָג. דאָס האָבן מיר אויך געטאָן.
און דאַן, איבער אַ באַשטימטן צײַט – איך גלייב, אַז דאָס איז פֿון סוף אויגוסט ביז דעם 3טן אקטאבער – וועט זײַן... נו, איך גלייב, אַז
אונדזער געגנט אַרײַננעמט פינף לענדער, אויסער דער פֿעדעראַלע רעפּובליק פֿון דײַטשלאַנד, און אַ אַזוי
גערופענער בריפינג וועט פֿאָרקומען פֿאַרן געזעלשאַפֿטלעכן קאַמיטעט פֿון די פֿאַראייניקטע נאַציאָנען.
דאָס מיינט אַז מיר זענען מער אָדער ווייניקער אין אַ גרויסן זאַל, אָבער ער איז אָפּגעשלאָסן.
גאָרנישט ווערט איבערגעשיקט צו דער אויסערער וועלט.
און דאַן באַריכטן זיי וועגן די ענינים, וואָס די ניט־רעגירונג־אָרגאַניזאַציעס, אַזוי צו זאָגן, אויפברענגען,
און פֿרעגן, וווּ עס איז נאָך פּלאַץ פֿאַר פֿאַרבעסערונג.
און דאַן ווערט אַ אַזוי גערופענע ליסטע פֿון פּראָבלעמען אויסגעאַרבעט.
דאָס מיינט אַז די פֿאַראייניקטע נאַציעס געבט איצט למעשה דער פֿעדעראַלער רעגירונג היימאַרבעט וועגן
וואָס זי דאַרף טוישן און פֿאַרבעסערן אין דער צוקונפֿט.
און דאַן אין פינף יאָר וועלן זיי ווידער קאָנטראָלירן: צי האָבן זיי זיך געהאַלטן?
צי האָבן זיי פֿאַרבעסערט די מענטשנרעכט־סיטואַציע, אָדער האָבן זיי נישט?
אַזוי, אויב איך פֿאַרשטיי ריכטיק, הער לודוויג, איז די ZAAVV געווען כּמעט די איינציקע
אָרגאַניזאַציע וואָס האָט אויסגעדריקט קריטיק?
נו, פּונקט ווי עס איז געווען בשעת דער קאָראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע.
עס זענען געווען נאָר אַ קליינע צאָל קריטיקער, מענטשן וואָס האָבן עס קריטיקירט.
כמעט אַלעמען האָט געהאַלטן, אַז מיר שטייען פֿאַר אַן ערנסטער פּאַנדעמיע.
און ווען מיר האָבן אַ ערנסטע פּאַנדעמיע, מוזן מיר בלינד נאָכגיין די פֿירערשאַפֿט פֿון דער
רעגירונג. אין אַנדערע ווערטער, מוזן מיר זײַן געהאָרזאַם.
די כּללים זאָלן נישט ווערן באַפֿרעגט, דאָס איז געווען דער מוטטאָ דעמאָלט. מוז מען דאָס נאָכגיין?
און יאָ, אַלעמען האַלט נאָך אַלץ אַזוי. אַזוי זײַנען מיר נאָך אַלץ געשטאַקלט אין דעם נאַראַטיוו.
און אַ שליסל־טייל פֿון אונדזער פּאַראַלעלן באַריכט איז, אַז מיר האָבן זייער, זייער קלאָר
אויסגעצייכנט ווי די שאָק־סטראַטעגיע איז גענוצט געוואָרן.
מענטשן זענען געווען שאָקירט, און דער שאָק האָט נאָך אַ ווירקונג.
און איינער פֿון די פֿאָדערונגען – מיר שטעלן אויך פֿאָדערונגען אין דעם באַריכט; עס איז ערלויבט צו
שטעלן פֿאָדערונגען וואָס מוזן ווערן דורכגעפֿירט.
און איינער פֿון אונדזערע פֿאָדערונגען איז, אַז שאָק־טאַקטיקן זאָלן ווערן פֿאַרבאָטן, אַז די פֿאַראייניקטע נאַציעס זאָלן
עפעקטיוו דערקלערן, אַז שאָק־טאַקטיקן וועלן שטענדיק ווערן באַטראַכט ווי אַ פֿאַרלעצונג פֿון
מענטשנרעכט, אַ פֿאַרברעכן קעגן דער מענטשלעכקייט.
ווען דער שטאַט נוצט שאָק־טאַקטיקן, וואָס איז געווען דער פאַל דאָ, איז דער מוטאָ:
אייערע זיידע־באָבע וועלן זײַן גאָר פֿאַרשעמט אויב איר וועט נישט נאָכפאָלגן די כּללים. דאַן איז
געווען די תּור פֿון די קינדער, און אַזוי ווייטער.
אַזוי ווען דער שטאַט שאָקירט מענטשן, ווי די בילדער פֿון כינע, דאָס בילד פֿון בערגאַמאָ, וואָס איז אַרײַנגעגאַנגען אין
געשיכטע ווי די בילדער פֿון בערגאַמאָ, די טענות אַז אויב איר פֿאָלגט נישט די כּללים, וועלן פילע מענטשן שטאַרבן.
דאַן וועלן די זיידע־באָבע שטאַרבן, דאַן וועט איינער זיך פּײַנלעך דערשטיקן, און אַזוי ווײַטער.
עס איז אַלעס אַ שאָק־סטראַטעגיע. און ווען דער שטאַט ניצט די שאָק־סטראַטעגיע אויף זײַנע בירגערס, באַקאַנט
ווי "נודזשינג", צו דריקן זיי אין אַ באַשטימטן ריכטונג, דאַן נאַטירלעך גייען די מענטשן נאָך.
און, ווי מיר ווייסן, דאָס רופט אַ רעאַקציע אין מוח וואָס מאַכט מענטשן פּלוצלינג געהאָרזאַם און כּמעט אויפהערן
צו פֿרעגן קריטישע מיטלען, און, ווי מיר האָבן אויך געזען, אָנהייבן צו פֿאַרפאָלגן קריטיקער.
נו, וואָס האָבן מיר דורכגעמאַכט מיט הויז־זוכן, קרימינאַליזאַציע און אַזוי ווייטער, און אויך מיט
עפֿנטלעכע קרימינאַליזאַציע אין די מעדיע און אַזוי ווייטער.
און דאָס פּאַסירט צוליב דער שאָק־סטראַטעגיע. און מיר מוזן עס פֿאַרבאָטן.
מיר מוזן זיכער מאַכן אַז דער שטאַט זאָל ניט מער דערלויבט ווערן צו פּרוּוון אויפֿן
אַזוינס אופֿן השפּעה האָבן אויף די באַפעלקערונג.
און ווי מסתּמא מיינט איר אַז דער שטאַט וועט טוישן זײַן צוגאַנג?
אַזוי, וואָס פּינטלעך וועט פּאַסירן? צי וועט ער אפֿשר באַקומען אַ רשימה פֿון מיטלען וואָס דעטאַלירט וואָס ער דאַרף טוישן
אין דער צוקונפֿט? אָדער ווי וועט דאָס אַרבעטן אין פּראַקטיק?
פּינטלעך, עס וועט זײַן אַ קאַטאַלאָג פֿון מיטלען וואָס באַשרײַבט די קריטישע פּונקטן.
אַזוי האָבן מיר שוין גאַנץ אַ סך דערגרייכט.
מיר האָבן דערלאנגט דעם פּאַראַלעלן באַריכט, און דער פּאַראַלעלער באַריכט איז אָנגענומען געוואָרן.
עס איז פֿאַרעפֿנטלעכט אויפֿן וועבזײַטל פֿון די פֿאַראייניקטע נאַציעס, , אַזוי אַז איר קענט עס דאָרטן אָנזען און לייענען.
מיר זענען דאָרטן איינגעלאָדן געוואָרן ווי אַ ניט־רעגירונג־אָרגאַניזאַציע – לויט מײַן מיינונג,
די איינציקע ניט־רעגירונג־אָרגאַניזאַציע אין דײַטשלאַנד וואָס קעמפֿט פֿאַר יחיד־מענטשלעכע רעכטן.
אַלע אַנדערע טוען דאָס קלאָר נישט.
מיר וועלן דאָרט זײַן אין דעם בריפינג־צימער, אין דעם זאַל, וווּ עס וועט דיסקוטירט ווערן.
דאָס מיינט אַז די פֿעדעראַלע רעגירונג וועט למעשה ווערן קאָנפראָנטירט מיט אונדזערע פּונקטן.
דאָס אַרײַננעמט, למשל, דעם פאקט אַז (פּראָפֿ. ד״ר דעניס) ראַנקורט האָט טאַקע דעמאָנסטרירט אין אַ שטודיע , אַז פּראָפֿ׳ ד״ר דעניס
ראַנקורט האָט געפֿונען, אַז ביזן סוף 2022 וועלן 17 מיליאָן מענטשן איבער דער גאַנצער וועלט געשטאָרבן זײַן פֿון דער וואַקסינאַציע.
דאָס איז אַ וויכטיקער פּונקט, וווּ מיר מוזן זאָגן:
עפּעס איז דאָ אַרײַנגעפֿירט געוואָרן, אפילו מיט כּוח, וואָס האָט דעמאָנסטרירבאַר גורם
געווען די טויט פֿון 17 מיליאָן מענטשן וועלטווייט.
איך מיין, 17 מיליאָן מענטשן – ווען אין דער געשיכטע זענען 17 מיליאָן מענטשן אי־מאָל געשטאָרבן צוליב
רעגירונגס־מיטלען? יאָ, מיר זאָלן נישט פאַרגעסן דאָס אַלעס.
און דאָס מיינט אַז מיר זענען דאָרט אָנגעקומען. מיר ווערן דאָרט אנערקענט.
מיר קענען בײַשטײַערן אונדזערע איינזיכטן. און דאָס איז נאָך אַ שטיקל פֿון דער פּאַזל אין
דעם פּראָצעס פֿון קלאָרשטעלונג און אומשאַצונג.
יאָ, אַזוי מיר פּובליצירן עס, אַרײַנגערעכנט דורך דער וועבזײַט פֿון די פֿאַראייניקטע נאַציעס.
די פּונקטן וואָס מיר מאַכן, וואָס אַלע זענען וויסנשאַפֿטלעך באַשטעטיקט, מוזן ווערן אין חשבון גענומען.
דו מוזט עס מיט אונדז דיסקוטירן. און אין אַ געוויסן מאָמענט קענסטו עס ניט מער איגנאָרירן.
און דו האָסט געזאָגט דעם זאַץ: דער שטאַט זאָל קיינער נישט טויטמאַכן.
איך האָב נאָך אַ צווייטע זאַץ צו צולייגן:
פֿאַרברעכנס קעגן דער מענטשלעכקייט אָדער פֿאַרברעכנס קעגן דער מענטשלעכער ראַסע זענען נישט
אונטערטעניק צו קיין פֿאַרעדלונגס־באַשטימונג.
אַזוי, וואָס מיר טאָן איצט, איז די קומענדיקע שטאַפּל.
מיר האָבן אַרײַנגעגעבן קרימינעלע אָנקלאָגן. פֿאַרשטייט זיך, זיי זענען אָפּגעװאָרפֿן געוואָרן.
מיר האָבן אָנגענומען אַז דאָס וואָלט זײַן דער פאַל, אָבער דאָס איז אויך אַ נויטיקער שריט כדי צו
קענען אַרײַנלייגן אַ קרימינעלע קלאָג אין דער האַג.
יעצט ווערן די מעשים וויסנשאַפֿטלעך און פּאָליטיש איבערגעקוקט און דאָקומענטירט, אַז די מעשים האָבן
פּאַסירט און אַז זיי האָבן געהאַט קאָנסעקווענצן.
און דאָס וועט זײַן דער קומענדיקער שריט: צו פֿאַרפֿאָלגן די דאָזיקע מעשׂים און האַלטן די,
וואָס האָבן זיי אַרײַנגעפֿירט, פֿאַראַנטוואָרטלעך.
אַזוי גייען מיר שטענדיק אַ שריט ווייטער. דאָס איז אויך אַ טייל דערפון.
דאָס איז ממש שווער צו גלייבן.
אַזוי, דער באַריכט פֿון אונדזער רעגירונג האָט, למשל, נישט דערמאָנט די דעקלאַסיפֿיצירטע פּראָטאָקאָלן פֿון דעם
ראָבערט־קאָך־אינסטיטוט, וואָס האָבן געזאָגט אַז קיינמאָל איז נישט געווען קיין מעדיצינישע נייטיקייט פֿאַר די דאָזיקע מיטלען.
אַזוי איז דאָס גאָר פּאָליטיש מאָטיווירט, ווײַל עס איז בכלל נישט דערמאָנט געוואָרן.
דער פּשוטער פאַקט אַז מען האָט געמוזט קלאָגן די פּראָטאָקאָלן פֿון ראָבערט קאָך צו אַנטפּלעקן, אַז די רעגירונג האָט נישט פֿון
איר אייגענער ווילע געזאָגט: "קוקט, דאָ איז אונדזער באַריכט, ווי מיר האָבן געטראַכט אין יענער צײַט, ווי מיר
האָבן געהאַנדלט, אין וועלכער סיטואַציע מיר זענען געווען."
און נאָך זיי זענען רייניקט געוואָרן, זענען זיי אַלע אויך שוואַרץ געוואָרן.
די וואָס מיר ווייסן וועגן זיי, די ראָבערט קאָך פּראָטאָקאָלן, זענען געליקט געוואָרן.
יאָ, די וואָס זענען נישט רעדאַקטירט, וווּ מיר טאַקע קענען לייענען וואָס איז געשען. און דאָס איז
נישט קיין גלאָריעזער קאַפּיטל אין דער געשיכטע.
דו קענסט זען אַז... מען האָט אונדז שטענדיק געזאָגט: פֿאָלג די וויסנשאַפֿט, גלייב די וויסנשאַפֿט!
די RKI־פּראָטאָקאָלן האָבן דאָ אויך אַ ביסל צוטרוי צוריקגעגעבן, נעמלעך:
טאַקע, גלייב אין וויסנשאַפֿט, ווײַל וויסנשאַפֿט איז דיסקורס, זי איז קעגנשטעל, זי איז דעבאַטע.
און דאָס איז טאַקע וואָס איז געשען בײַם RKI.
און דאַן איז פּאָליטיש באַשלאָסן געוואָרן אַז דער דיספּיוט, דער וויסנשאַפֿטלעכער דיספּיוט און די וויסנשאַפֿטלעכע
געפֿינסן, זאָלן נישט ווערן דורכגעפֿירט, נאָר אַנשטאָט זיי זענען פּאָליטישע מיטלען גענומען געוואָרן.
מיר זעען דאָס אויך אין דעם... אַ טייל פֿון דעם באַריכט איז וועגן ווי STIKO, דער שטענדיקער קאַמיטעט פֿאַר וואַקסינאַציע, אַרבעט.
דער שטייענדיקער קאַמיטעט פֿאַר וואַקסינאַציע איז למעשה אַ גוף, באַשטייט פֿון פּראָפֿעסאָרן וואָס זײַנען מיטגלידער, כּדי צו
באַקומען אַ געוויסן סטאַטוס אָדער אָנערקענונג אין זייערע CVs.
מיר זײַנען טייל פֿון דעם שטענדיקן וואַקסינאַציע־קאָמיטעט, אָבער דער שטענדיקער וואַקסינאַציע־קאָמיטעט איז אַ גאָר פּאָליטיש
דאַמינירטער גוף, וווּ, לעסאָף, באַשלוסן ווערן נישט גענומען אויף דער באַזע פֿון וויסנשאַפֿטלעכע
געפינען, נאָר אויף דער באַזע פֿון פּאָליטישע געפינען.
און דאָס איז וואָס די RKI־פּראָטאָקאָלן האָבן אַנטפּלעקט.
און פֿאַרשטייט זיך, די פֿעדעראַלע רעגירונג וויל דאָס נישט אין אַזאַ באַריכט, ווײַל דאַן וואָלט עס קלאָר געוואָרן,
אַז די פֿאַרלעצונגען פֿון מענטשנרעכט זענען בכלל נישט געשען פֿון גוטן ווילן, נאָר פֿון פּאָליטישער איבערצײַגונג.
נו, פֿון דער זעאונג פֿון די בירגער, איז דאָס דער מצב איצט.
דער שטאַט פֿאַרזאַמט די גאַנצע פאַרגאַנגענהייט.
פון די רעגירונגס־ און ניט־רעגירונגס־אָרגאַניזאַציעס, לאָמיר זאָגן די צוואַנציק וואָס שיקן זייערע באַריכטן, איז דאָ נאָר
איין וואָס האָט אויפגעהויבן דעם פֿינגער און געזאָגט: נישט אַזוי!
אַ פשע איז באַגאַנגען. עס איז בעצם – לאָמיר עס אַזוי זאָגן – ווי דוד קעגן גלית, נישט אַזוי?
אַ ריזיקע מערהייט פֿון קעגנשטימען, אָדער וווּ מען מוז זיך דורכקאַמפֿן.
ווי קען אַ בירגער ווי איך שטיצן אייער אַרבעט, אַז זי זאָל ווערן וויכטיקער, און אַז מענטשן זאָלן מער באַמערקן, אַז די איבערשאַצונג
און די פאַרהיטונג פֿון ווײַטערדיקע פשעס זענען נייטיק?
נו, קודם־כל, קענט איר אונדז שטיצן דורך ווערן אַ שטיצער מיטגליד.
אַזוי האָבן מיר אַ סך שטיצנדיקע מיטגלידער. מיר האָבן די ZAAVV אויפגעשטעלט ווי אַ צענטער.
עס איז אַ שטיצ־אַסאָציאַציע, וווּ איר קענט ווערן אַ שטיצ־מיטגליד און, איך גלייב, פינאַנציעל בײַשטײַערן צו דער
אַרבעט מיט אַ חודשלעכן בײַשטײַער, אָנהייבנדיק פֿון צען עוראָ.
ווײַל, פֿאַרשטייט זיך, קאָסטן קומען שטענדיק אויף.
אַזוי, למשל, צו פֿאָרן איצט קיין זשענעװע און דאָרט זײַן, קאָסט געלט.
דער אויסאַרבעט פֿון אַזאַ באַריכט, וואָס האָט געדויערט איבער אַ האַלבן יאָר, מיט ווידערהאָלטע זיצונגען,
עקספּערטן־קאָנסולטאַציעס און אַזוי ווײַטער, קאָסט אויך געלט.
אַזוי, איין מעגלעכקייט איז אַז איר קענט עס טאַקע שטיצן פינאַנציעל און דורך אַ שטיצנדיקער מיטגלידשאַפֿט.
אַנדערש, מיר האָבן אויך געלעגנהייטן פֿאַר צוזאַמענאַרבעט.
אַזוי האָבן מיר פֿאַרשיידענע קאַמיטעטן, האָבן מיר פֿאַרשיידענע אָרגאַניזאַציעס.
אַזוי, מיר בויען למעשה אויף פֿיר אונטער־געביטן אין דעם ZAAVV.
דו האָסט עס פריער דערמאָנט: אויספֿאָרשונג, איבערשאַצונג, לעגאַלע פּראָסעקוציע און פאַרהיטונג.
מיר האָבן אונטער־אָרגאַניזאַציעס פֿאַר יעדן פֿון די געביטן, וואָס אַרבעטן אין פֿאַרשיידענע געביטן.
אַזוי, למשל, מאַכן פֿלייערס, פּאָסטקאַרטלעך, אינפֿאָרמאַציע, פּרעס־מיטטיילונגען און אַזוי ווײַטער.
מיר האָבן די געלעגנהייט דאָס צו טאָן אויף דער ZAAVV וועבזײַט , וווּ איר קענט דאָס זען: איר
קענט דאָרט אײַערע אייגענע דערפֿאַרונגען באַשרײַבן.
איר קענט למעשה אַליין מעלדן פאַלן, זאַכן וואָס איר האָט אַליין דערלעבט – צי איר זענט פֿאַרפאָלגט געוואָרן
בײַ דעמאָנסטראַציעס, אָדער צי מען האָט אײַך נישט דערלויבט אַרײַנצוגיין אין אַ קאָנצערט.
אַלע די זאַכן וואָס איר האָט אַליין דערפֿאַרונג מיט, קען מען דאָרט מעלדן מיט אַ רעגיסטראַציע־פֿאָרמולאַר .
ווײַל אויב איר גייט קיין דער העג... אין דער העג איז שוין אַ קרימינעלער קלאָג, וואָס די צוויי
מענטש־רעכט־פֿאַרטיידיקער, וואָס למעשה האָבן צוזאַמען מיט מיר געשריבן דעם באַריכט, האָבן שוין אַרײַנגעגעבן.
עס איז אַ טעקע־נומער, עס איז שוין אַ קרימינעלער קלאָג אין דער האַג, און מיר לייגן נאָך דערצו.
דאָס מיינט אַז ווען מיר האָבן נײַע פאַלן, ווען מיר האָבן מער וואַקצין־קרבנות, ווען מיר האָבן קאָלאַטעראַלע שאָדן און
אַזוי ווייטער, מוז דער העיג שטענדיק טראָגן די גרעסטע לאַסט.
דאָס מיינט אַז דער האַג וועט דאַרפֿן אַ גרויסע צאָל אינפֿאָרמאַציע, וואָס איר קענט אונדז צושטעלן.
אַזוי קענט איר געבן די אינפֿאָרמאַציע צו דער ZAAVV, קענט איר שיקן אונדז דאָקומענטן.
מיר האָבן איצט אַ ווונדערלעכן סערווער־סיסטעם, וווּ איר קענט אַרײַנשליסן ווידעאָס און דאָקומענטן.
ביטע שיקט אַלץ וואָס איר האָט איבערגעלעבט בעת דער קאָראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע צו ZAAVV. גייט פּשוט אַרײַן אויפֿן
ZAAVV וועבזײַטל (www.zaavv.com) כּדי צו זען ווי אַזוי.
פּשוט אַרויפֿלאָדן זאַכן דאָרט, אַרויפֿלאָדן טעקעס, אָדער שיקן זיי דורך אימעיל.
און, ווי מיר האָבן געזאָגט, האָבן מיר אַ דאָקומענטאַציע־סיסטעם, וווּ מיר מאַכן אַלץ לייענבאַר.
יעדער ווידעא ווערט גלייך איבערגעשריבן אין טעקסט.
דאָס מיינט, אַז מיר קענען ניצן אַ זוך־פֿונקציע, אַזוי אַז אַדוואָקאַטן און אַקאַדעמיקער קענען שוין דורכזוכן אַ סך
זאַכן וואָס זענען געשען בעת דער קאָראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע.
ווידעאָס, ווי איך האָב געזאָגט, דאָקומענטן, טעקעס, אינפֿאָרמאַציע, און פֿאַרשטייט זיך אַלע יענע דרוק־ און שאָק־סטראַטעגיע בריוו.
אַלץ דאָס ווערט געזאַמלט, דאָקומענטירט און אויפֿגעשטעלט אויף אַ צײַטליניע, כּדי מיר זאָלן עס קענען פֿאַראַרבעטן פֿאַר די קומענדיקע
דורות און עס מאַכן צוטריטלעך פֿאַר וויסנשאַפֿטלעכער אַנאַליז.
און דאָס מיינט אַז מיר קענען האָבן אַלע אונדזער אייגענע דערפֿאַרונגען.
למשל, איך האָב אַמאָל געמאכט אַ בקשה. יעדער, אַרײַנגערעכנט דיר, קען דאָס טאָן.
עס איז זייער וויכטיק צו רעקאָרדירן אַ ווידעא מיט דיין מאָביל־טעלעפֿאָן. הײַנטצוטאָג האָט יעדער אַ מאָביל־טעלעפֿאָן.
לייגט אײַער מאָביל־טעלעפֿאָן פֿאַר זיך, נעמט אויף אַ ווידעאָ אָדער דערציילט עמעצן אײַער געשיכטע וועגן
דעם וואָס איר האָט איבערגעלעבט צווישן 2020 און 2023.
דאָס איז זייער וויכטיק, ווײַל אַנדערש איז אונדזער מינדלעכע געשיכטע באַגרענעצט צו וואָס די הויפּטשטראם־מעדיע אָדער
הויפּטשטראם־צײַטונגען, טעלעוויזיע און אַזוי ווייטער מעלדן.
עס איז בעסער אַז מענטשן זאָגן זיך אַליין.
מיר ווייסן דאָס פֿון די טעג פֿון נאַציאָנאַל־סאָציאַליזם – איצט זעען מיר אַ סך עלטערע מענטשן וואָס
זענען דעמאָלט געווען און קענען דערציילן וואָס איז געשען.
און איצט, אין מאָדערנע צײַטן, קענען מיר אַלע זײַן הײַנטצײַטיקע עדות אַליין, פשוט רעקאָרדירן אויף ווידעא, דערציילן אונדזערע
אייגענע מעשׂיות און שיקן זיי צו ZAAVV, און אַרויפֿלאָדן זיי.
און יעדער קול האָט פשוט וואָג אין אייער ענין, אין אונדזער געמיינזאַמער ענין צו באַהאַנדלען און פאַרמיידן אַזעלכע
זאַכן, און איבער אַלץ צו פֿאַרזיכערן אַז זיי קיינמאָל מער ניט פּאַסירן. דאָס גיט אויך דער גאַנצער זאַך וואָג.
יאָ, אויך פֿאַר דער צוקונפֿט. פּינטלעך, עס איז בכל אופן וואָג.
אַזוי אַרבעטן מיר צו דערגרייכן דעם ציל – וואָס, צופֿעליק, איז אויך איינער פֿון די ווײַטערדיקע פֿאָדערונגען
אין אונדזער פּאַראַלעלער באַריכט – אַז מיר ווילן, אַז זאָל זײַן אַ אַזוי גערופענע אמת־קאָמיסיע.
וואָס איז אַ אמת־קאָמיסיע?
אמת־קאָמיסיע איז אַ באַשטימטער טערמין, אפילו בײַ די פֿאַראייניקטע נאַציאָנען.
דאָס מיינט אַז אין פאַלן פֿון מענטשנרעכט־ברעכונגען, ווי למשל אין רוואַנדאַ אָדער אין דרום־אַפֿריקע, איז נאָך
דער אָפּשאַפֿונג פֿון אַפּאַרטײַהייט געגרינדעט געוואָרן אַ אַזוי גערופענע אמת־קאָמיסיע.
אַ אמת־קאָמיסיע מיינט אַז די באַטראָפֿענע קומען צוזאַמען. וואָס דערלעבן מיר איצט?
מיר זעען אויספֿאָרשונג־קאָמיטעטן, אויספֿאָרשונג־קאָמיסיעס און אַזוי ווײַטער.
דאָס מיינט אַז די פאַרברעכער טאַקע זיצן צוזאַמען און דיסקוטירן וואָס איז געשען דעמאָלט.
וווּ פֿינען די קרבנות פּאַסירן? יאָ, אַ פּאָר עקספּערטן וועלן זיך אָנשליסן צו אונדז, אָבער דאָס איז אַלץ.
אָבער וווּ זענען די מענטשן וואָס זענען באַטראָפֿן געוואָרן? וווּ פּאַסירט דאָס?
ווײַל די מענטשן וואָס זענען באַטראָפֿן האָבן דאָס אָרטיק דערלעבט.
און לויט מײַן מיינונג, דאַרפֿן מיר אַ אמת־קאָמיסיע אין יעדן דיסטריקט, אין יעדער
מוניציפּאַליטעט, וווּ מע קען באַהאַנדלען די ענינים.
וואָס טאַקע איז געשען אין דער צײַט? ווער איז געווען באַטייליקט? ווער איז געווען באַטייליקט און ווי?
די געזונטהייט־אויטאריטעטן האָבן זיך באַטייליקט, די שולן האָבן זיך באַטייליקט, די שול־אַדמיניסטראַטאָרן האָבן זיך באַטייליקט,
די אַרבעטגעבער האָבן זיך באַטייליקט, די פּאָליציי האָט זיך באַטייליקט, די אַסעמבלי־אויטאריטעטן האָבן זיך באַטייליקט.
אַלע האָבן זיך באַטייליקט און האָבן דיסקרימינירט קעגן מענטשן, קעגן געקוועלטע מענטשן וואָס האָבן נאָר
קריטיש געפרעגט צי אַלץ וואָס מיר דאָ הערן איז אמת.
און דאָס מוז פּאַסירן אָרטלעך אין אַזוי גערופענע אמת־קאָמיסיעס.
דאָס מיינט אַז עס דאַרף נישט… – ווי איך האָב געזאָגט, די אויספֿאָרשונג־קאָמיטעטן און די
אויספֿאָרשונג־קאָמיסיע זענען אַלע גוט און אין אָרדענונג.
אָבער מיר דאַרפֿן לאָקאַלע קאַמיסיעס, וווּ די פאַרברעכער און די קרבנות זיצן צוזאַמען בײַם זעלבן טיש און דיסקוטירן די זאַכן, וווּ
וואָס טאַקע געשען ווערט טאַקע דורכגעאַרבעט, וווּ די פאַרברעכער אויך דערקלערן פֿאַר
וואָס זיי האָבן געטאָן וואָס זיי האָבן געטאָן.
דאַן קומען מיר צוריק צו דער שאָק־סטראַטעגיע, צו דער נידזשינג־סטראַטעגיע, וווּ זיי
זאָגן אַז מיר האָבן דאָך אַלץ געגלייבט.
און אַז איר דאַן אַנטוויקלען נײַע כּללים פֿאַר צוזאַמענלעבן און זאָגט, אקעי, וווּ קען איך אינסטאַלירן פֿײַרוואָלס?
וווּ קען איך זיכער מאַכן אַז עפּעס אַזוינס וועט קיינמאָל מער נישט פּאַסירן?
און די אמת־קאָמיסיעס, ווער גרינדעט זיי? ווי קומען זיי צו שטיין?
נו, אמת־קאָמיסיעס קענען אָנגעהויבן ווערן אויף פֿאַרשידענע וועגן.
מיר קומען איצט צו די פֿאַראייניקטע נאַציעס און בעטן זי צו מאַכן אַ פאָדערונג צו דער
פֿעדעראַלער רעגירונג, למעשה זאָגנדיק: צושטעלן די מיטלען.
אַזוי, אין פּרינציפּ, אויף שטאַט־ניבו, דאָס הייסט אויף פֿעדעראַל־שטאַט־ניבו אָדער אפילו אויף
פֿעדעראַל־ניבו, קען מען זאָגן, מיר צושטעלן... – אַנשטאָט צו אינוועסטירן נאָך 15 מיליאָן אין פֿאָדערן דעמאָקראַטיע...
עס זענען דווקא די נ.ג.אָס וואָס דאַן שטייען אויף און זאָגן, אַז מיר האָבן טאַקע גאָרנישט צו קריטיקירן.
מיר קריגן געלט פֿון דער שטאַט, אַלץ איז שפּיץ.
אַז די 15 מיליאָן, וואָס זיי איצט ווילן פֿאַרגרעסערן, ווערן נישט גענוצט צו ווײַטער פֿאָדערן
דעמאָקראַטיע, די אַזוי גערופענע דעמאָקראַטיע...
עס ווערט נישט דעמאָקראַטיע פּראָמאָווירט, נאָר אונדזער דעמאָקראַטיע – דאָס זענען צוויי פֿאַרשידענע באַגריפֿן.
אַז איר נעמט דאָס געלט, למשל, און זאָגט אַז עס וועט ווערן צוגעשטעלט צו אָרגאַניזאַציעס
אָדער מענטשן וואָס גרינדן אַ אמת־קאָמיסיע אָרטלעך.
און דאַן זיצט איר טאַקע דאָרט, און איר זאָגט, גוט, מיר וועלן גיין צו דער שטאָט־האַלל אָדער דער
שטאָט־האַלל, לויט וווּ עס איז פּלאַץ. און יעדער קען מיטמאַכן.
מיר שטעלן איצט דאָ צוזאַמען אַ פּראָגראַם און זאָגן: אָקעי, וואָס האָבן מיר איבער די יאָרן דערלעבט?
וואָס האָב איך דערלעבט? ווי האָב איך עס דערלעבט?
וואָס איז מיר געשען? וואָס איז מיט מיינע קינדער געשען? וואָס פֿאַר דרוק האָב איך געמוזט אויסהאַלטן?
און דאַן זיצט איר צוזאַמען, נישט אין דעם זין צו באַריכטן איינער דעם אַנדערן אָדער עפּעס אַזוי, נאָר צו זאָגן: לאָמיר רעדן וועגן
וואָס איז געשען. ווי האָבן מיר זיך אָנגעקומען צו דעם פּונקט?
און דאַן וועט מען פשוט דערמיט אומגיין. און דאַן וועט מען דערפֿון מסקנות ציען.
דאָס וואָלט געווען אַ אמת־קאָמיסיע. און דאָס וואָלט דאַן פּאַסירן אונטער דער פּאַטראָנאַזש פֿון, למשל, די פֿאַראייניקטע נאַציאָנען,
וואָס וואָלטן זיכער מאַכן אַז עס ווערט דורכגעפֿירט גערעכט און נישט ווידער אויף אַ איין־זייטיקן אופֿן,
לויט דער ליניע: "נו, מיר האָבן אַלץ ריכטיק געטאָן."
און דער ZAAVV האָט איצט אויך אין זײַן באַריכט צו דער פֿאַראייניקטער נאַציאָנען
פֿאָרגעלייגט, אַז די אמת־קאָמיסיעס זאָלן עקזיסטירן.
מיר קענען מאַכן פֿאָדערונגען. מיר קענען למעשה זאָגן וואָס מיר ווילן אַז זאָל פּאַסירן איצט.
דאָס אַרײַננעמט די גרינדונג פֿון אמת־קאָמיסיעס. עס אַרײַננעמט אויך אַן אוממיטלבאַרע אָפּשטעלונג פֿון mRNA־וואַקסינאַציעס.
דאָס אַרײַננעמט פֿאַרבאָט אויף נודזשינג. דאָס אַרײַננעמט אַ קלאָרע כּלל אַז קולטור זאָל קיינמאָל מער נישט ווערן פֿאַרבאָטן.
קולטור האָט שטענדיק אַ קערן פֿון קעגנשטעל.
קולטור און קונסט האָבן שטענדיק צו טאָן מיטן געדאַנק פֿון דעם וואָס קען זײַן, און דערפֿאַר
האָבן זיי שטענדיק אַן עלעמענט פֿון ווידערשטאַנד.
איך גלייב אַז עס איז געווען אַ סיבה דערפֿאַר.
איך גלייב אַז דו האָסט אין אָנהייב געזאָגט אַז די מיטלען זענען איבער דער גאַנצער וועלט דורכגעפֿירט געוואָרן. דאָס איז נישט אמת.
אַזוי זענען די מיטלען, אפילו די דראַסטישע, געווען באַגרענעצט בעיקר צו מערבֿדיקע לענדער, אָדער בעסער געזאָגט צו
אינדוסטריעלע לענדער. און עס זענען געווען באַטײַטנדיקע חילוקים.
אַזוי, אין דעם אַזוי־גערופֿענעם אָקספֿאָרד שטרענגקייט־אינדעקס , איז דײַטשלאַנד שטענדיק געווען ווײַט פֿאָרויס.
אין שפּאַניע, למשל, זענען קולטורעלע געשעענישן קיינמאָל נישט פֿאַרבאָטן געוואָרן, ווײַל קולטור אין שפּאַניע
איז אויך פֿאַרשרײַבן אין דער שפּאַנישער קאָנסטיטוציע.
און דאָס מיינט אַז קאָנצערטן האָבן שטענדיק געמוזט פֿאָרקומען, און מענטשן האָבן שטענדיק געמוזט האָבן דאָס רעכט צו באַזוכן
קאָנצערטן, קולטורעלע געשעענישן, מוזייען און אַזוי ווייטער.
און איך גלייב אַז אַ טאָטאַליטאַרישע געזעלשאַפֿט קען נאָר געבויט ווערן דורך פֿאַרבאָטן קונסט.
אָדער ווען מען פּרוּווט פאַרבאָטן צוטריט צו קונסט. און דאָס איז שוין געשען.
און דערפֿאַר איז איינער פֿון אונדזערע וויכטיקסטע פֿאָדערונגען, אַז קונסט און קולטור זאָלן קיינמאָל מער נישט ווערן פֿאַרבאָטן
אויף אַזאַ אופֿן, און אַז דער צוטריט צו זיי זאָל קיינמאָל מער נישט ווערן פֿאַרווערט אויף דעם אופֿן
וואָס מיר האָבן איבערגעלעבט במשך די לעצטע דרײַ יאָר.
זייער אינטערעסאַנט.
און, כמובן, בילדונג. בילדונג איז באַגרענעצט געוואָרן.
די תּלמידים האָבן ניט מער געקענט גיין אין שול.
און דאָס אַזוי גערופענע דיסטאַנס־לערנען האָט נישט פּאַסירט, אָדער למעשה האָט עס נישט געקענט פּאַסירן.
וועגן שול: דער עיקר פֿון שול איז אַז מענטשן קומען צוזאַמען, אַנשטאָט צו זיצן ערגעץ בײַ אַ מיטל,
בײַ אַ מאַשין, און אויפֿנעמען עפּעס ווי בילדונג.
אָבער עס איז אויך דאָס צוזאַמענקומען, די צווישן־מענטשלעכע אינטעראַקשאַן.
און עפּעס אַזוי זאָל קיינמאָל מער ניט פֿאַרבאָטן ווערן. עס זאָל קיינמאָל מער ניט פּאַסירן.
און דאָס אַרײַננעמט, ווי אַ שריט, אַ אמת־קאָמיסיע, וווּ, למשל, שולקינדער קענען דערציילן ווי זיי טאַקע האָבן זיך געפֿילט אין
יענער צײַט און ווי זיי נאָך הײַנט זיך פילן, אַזוי אַז עס ווערט קלאָרער פֿאַר דער געזעלשאַפֿט:
מיר מוזן קיינמאָל מער נישט טאָן עפּעס אַזוינס!
יאָ, זייער אינטערעסאַנט. ווונדערלעך.
דאָס איז אויך דער שליסל צו זיך אויסגלײַכן מיטן פֿאַרגאַנגענעם און צו פֿאַרמײַדן ווײַטערדיקע פֿאַרברעכנס, און עס איז אויך אַ טייל
פֿון די דאָזיקע אמת־קאָמיסיעס וואָס מען דאַרף איצט אויפֿשטעלן.
און איך מיין אַז אונדזער אינטערוויו הײַנט, אונדזער שמועס הײַנט וועגן דעם טעמע, איז אויך
וויכטיקע אינפֿאָרמאַציע, אַרײַנגערעכנט פֿאַרן ציבור.
אַז עפּעס אַזוינס זאָל אַרײַנגעפֿירט ווערן, אַז מענטשן זאָלן וויסן אַז דאָס איז גאָר נייטיק.
יאָ, דאָס מוז זײַן דער אָנזאָג. די פּאַנדעמישע צײַט איז געווען באַצייכנט דורך דעם
מוטאָ, אַז די כּללים זאָלן נישט ווערן באַפֿרעגט.
און מיר זענען קעגן דעם – ווי איר קענט זען דאָ אויף מײַן טי־שערט: פֿרײַהייט הייבט זיך אָן
מיט "ניין" – כּללים מוזן שטענדיק ווערן געפֿרעגט.
דו מוזסט שטענדיק זאָגן ניין. פֿרײַהייט איז ווען מען קען זאָגן ניין אָן מורא פֿון נעגאַטיווע
קאָנסעקווענצן. ווײַל יעדער מוז קענען דאָס פֿאַר זיך.
און מענטשן מוזן לערנען אַז זיי האָבן באַטײַטנדיק מער מאַכט ווי זיי ביז איצט האָבן געגלייבט.
מענטשן גלייבן פשוט אַז מיר געבן מאַכט צו אונדזערע רעפּרעזענטאַנטן, און זיי וועלן טאָן דאָס ריכטיקע.
און ווען אַזאַ מיסאינפֿאָרמאַציע קומט, ווען אַזאַ שטיקל־שטופּ־סטראַטעגיעס קומען, ווען שאָק־סטראַטעגיעס
קומען, דאַן פֿאָלגן מענטשן פשוט בלינד און זענען נישט אַמאָל באַוווסט פֿון דער מאַכט וואָס זיי טאַקע האָבן צו טוישן זאַכן.
מיר האָבן געזען בשעת דער קאָראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע אַז מענטשן קענען טאַקע השפּעה האָבן אויף פּאָליטיק און
טוישן געזעלשאַפֿטלעכע באַדינגונגען דורך דעמאָנסטראַציעס, ווי די מאָנטיק־דעמאָנסטראַציעס.
און די אמת־קאָמיסיעס זאָלן אויך דינען צו קלאָר מאַכן פֿאַר די מענטשן, אַז אַ שטאַט שטענדיק איז געבויט אויף
די מענטשן, און אַז די מענטשן טאַקע האַלטן די מאַכט אין זייערע הענט, אויב זיי זי ניט אָפּגעבן.
און דאָס מיינט בלײַבן אמתדיק צו זיך אַליין, און ווען מען דערקענט אַז עפּעס איז נישט ריכטיק, זאָגט מען
"ניין" און זאָגט: "איך גיי נישט מיט דעם, איך טו דאָס נישט."
דאָס איז אַ וויכטיקער אָנזאָג. און, כמובן, קען מען דאָס אויך פֿאַרשטאַרקן דורך די אמת־קאָמיסיעס.
און עס איז קלאָר אַז אַ רעגירונג, די רעפּרעזענטאַנטן פֿון אַ שטאַט וואָס איצט האַלטן מאַכט, ווילן פֿאַרשטייט זיך אַזאַ זאַך נישט.
ווייל די גרעסטע סכנה פֿאַר די פֿאָרשטייער איז אַז מענטשן וועלן פֿאַרשטיין אַז מיר טאַקע דאַרפֿן דאָס נישט טאָן.
מיר דאַרפֿן נישט מיטגיין מיט וואָס איר זאָגט אונדז דאָ צו טאָן.
און דאָס זאָל זײַן דער אָנזאָג. דער אָנזאָג זאָל טאַקע זײַן:
אַ שטאַט פֿונקציאָנירט, ווען די מענטשן אינעם שטאַט זענען באַוווּסט פֿון זייער מאַכט און
זייערע געלעגנהייטן און ניצן אויך די געלעגנהייטן.
און דאָס איז אויך אַרײַנגערעכנט, בײַ דער געלעגנהייט; עס קען אויך זײַן טייל פֿון אונדזער געזעלשאַפֿטלעכן באַריכט,
דעם פּאַראַלעלן באַריכט וואָס מיר האָבן אַרײַנגעגעבן...
ווי איר האָט מעגלעך באַמערקט, זענען פּרוּוון געמאכט געוואָרן צו פאַרבײַטן יחיד מענטש־רעכטן,
וואָס זענען דורכצופירבאַר, מיטן באַגריף פֿון עטיק.
מיר מוזן זײַן זייער פֿאָרזיכטיק, נישט צו נוצן דעם טערמין "עטיק".
עס זענען עטישע קאַמיטעטן, און די עטישע קאַמיטעטן האָבן פּלוצלינג באַשטימט וואָס מען קען און וואָס מען קען
נישט טאָן, און וואָס איז ריכטיק און וואָס איז פאַלש.
וואָס איז ריכטיק און וואָס איז פאַלש איז באַשטימט פֿאַר אונדז אין דער אוניווערסאַלער
דעקלאַראַציע פֿון מענטשלעכע רעכטן און אין די צוויי בריתות.
נämlich, די יחיד מענטש־רעכטן וואָס איך האָב: איך האָב דאָס רעכט צו מײַן לעבן.
איך האָב דאָס רעכט צו לעבן מײַן לעבן פֿרײַ.
איך האָב דאָס רעכט זיך צונויפֿצוקומען. איך האָב דאָס רעכט צו באַזיצן אייגנטום.
איך האָב דאָס רעכט צו זוכן די אַרבעט וואָס איך וויל.
איך האָב דאָס רעכט צו דערציִען מײַנע קינדער אַזוי ווי איך וויל, און אַזוי ווײַטער.
קינדער, כמובן, האָבן דאָס רעכט נישט צו ווערן געשלאגן. דאָס זענען אַלע יחיד־רעכטן.
און איך קען אויך דורכפֿירן און פֿאָדערן די דאָזיקע אינדיווידועלע רעכט פֿאַר פֿאַרשיידענע
אינסטיטוציעס און קעגן דעם שטאַט, אויב נייטיק.
עטיק איז עפּעס קאָלעקטיוו. עטיק איז פּלוצלינג די באַשרײַבונג – יאָ, עס איז ריכטיק זיך אונטערצוגעבן די שטאַטלעכע
כּללים, ווײַל דאַן וועלן מיר אַלע בעסער זײַן, און אַזוי ווײַטער.
און דאַן פּלוצלינג ווערן די יחיד־רעכטן אויף בילדונג, אויף אַרבעט, אויף אַלץ וואָס איך האָב נאָר
דערמאָנט, און בעיקר אויף מײַן כּבֿוד, פֿאַרגעסן.
און דערפֿאַר האָבן מיר געזאָגט, און דאָס איז אויך אַ פֿאָדערונג אין דעם באַריכט, אַז מיר טאָרן נישט
אויסטוישן מענטשנרעכט, יחיד־מענטשנרעכט, מיט עטיק.
יאָ, זאָג מיר, דורך צווייפֿלדיקע עטישע פּרינציפּן, וווּ פּלוצלינג ווערן יחיד־רעכטן אָדער
מענטשלעכע כּבֿוד נאָך אַלעס פֿאַרהאַנדלבאַר.
פּלוצלינג, יאָ, פּינטלעך.
גוט. איך מיין אַז דאָס זאַמלט אַלץ וואָס ליגט אײַך אויפֿן גײַסט.
מיר וועלן ווייטער צוזאַמען אַרבעטן אויף דעם. מיר וועלן אויך ווייטער באריכטן וועגן אייער אַרבעט.
נאָך אַמאָל, אַ גרויסן דאַנק, אַ גרויסן דאַנק אַז איר האָט גענומען די צײַט פֿאַר דעם אינטערוויו.
יאָ, אַ גרויסן דאַנק אַז איר האָט מיר דערלויבט צו זײַן דאָ.
יעדער מאָל ווען איר טיילט אַ Kla.TV ווידעא, טוט איר אַ באַטײַטנדיקן בײַשטײַער צו אַנטפּלעקן די
ליגנס פֿון די מעדיע און מלחמה־פּראָפּאַגאַנדע.
די מענטשהייט זאָל מער נישט בלײַבן אין פינצטערניש.