I tēnei rā ka mihi mātou ki a Ernst Wolff ki tō mātou taiwhanga.
Ngā mihi nui mō tō wā i tangohia e koe i tēnei rā ki te whakamārama i ētahi pātai tino hira ki a mātou.
Ngā mihi nui mō te tono.
Āe, e Mr Wolff, ko koe tētahi o ngā tohunga rangatira mō ngā whanaketanga pūtea o
nāianei me ngā whakataunga kaupapa here pūtea.
Ā, koirā tā mātou e hiahia ana ki te matapaki ki a koe i tēnei rā.
Ko te āhuatanga o te ao i tēnei wā e whakaahuatia ana e te pōraruraru nui.
Nō reira, ko ngā pakanga i Ukaraina, i Gaza, ā, kei te kaha haere te ao matihiko o te ao ia rā.
Hei tāpiri atu ki tēnei, kei te tipu haere puta noa i te ao ngā maunga nama.
Ka taea e tētahi te haere tonu, te haere tonu, te rārangi i ēnei.
Kātahi ka puta mai ēnei tangata whakamīharo e whakamataku ana i ngā pāpāho puta noa i te ao, pērā i a
Trump, Musk, Putin, e wehewehea ana ngā whakaaro.
He maha rawa ngā kaitākaro, ngā kaupapa me ngā whanaketanga e haere tonu ana, ā, e tino pukumahi ana mātou,
ā, e tino akiaki ana kia pātai mātou i te pātai nui: kei te hono rānei ēnei i tētahi ara?
Ā, koia te take ka arotahi te kōrero o tēnei rā ki te whakanoho i ngā kaupapa hira ki tō rātou horopaki whānui.
Nō reira, ka tūtohu ahau kia tīmata tātou ki te pakanga i Ukaraina.
He aha te mea e ōrite ana i ngā pakanga o Ūkaraina me Gaza?
Ko te kaihua moni tūturu.
Nō reira, ko ngā kaihanga pūnaha patu nunui kei te whai painga i te papamuri, arā.
Ā, kei muri i ngā kamupene patu, ko ngā kaiwhakahaere rawa matua o Wall Street e whakahaere ana i ēnei rawa, ā, ko BlackRock
te kaiārahi, ā, ka whai ake ko Vanguard rāua ko State Street.
Ā, i tētahi atu taha, arā, ko ngā kamupene matihiko nui, arā, ko ngā "Whitu Whakamīharo" o Silicon Valley .
Kei te whakawhirinaki tika ngā kaiwhakarato katoa o ngā kirimana ārai o nāianei ki te ahumahi matihiko.
Kāore he mea e mahi ana ināianei me kore te ahumahi matihiko.
Ā, kei te whiwhi moni whakamīharo tēnei huinga i tēnei wā.
I te pakanga i Ukaraina, engari anō hoki i te rohe o Gaza.
Ā, kāore e kore, mēnā ka haere tonu te pakanga i te Rawhiti Waenganui, me pēhea rā kia piki ake hei pakanga ki Iran.
Kei te tino mataku ahau mō tēnei, nā te mea kua reka noa ki a rātou, ā, e mōhio ana rātou
ka taea te whiwhi moni nui mā tēnei huarahi.
Ki te pā ana ki a Ukaraina, me kī, ahakoa ka mutu te pakanga i tētahi wā, kua mārama kē ka haere
tonu ngā tāngata e whakapaehia ana ki te whai painga.
Nō te mea i te marama o Oketopa 2023, e whakapono ana au, nā Mr Zelensky i tuku te
hanganga anō o Ūkaraina ki ngā ringa o BlackRock.
Āe, ā, kei a mātou hoki tētahi kī whakamīharo nā Zelensky. Ka taea e mātou te whakaatu poto i tērā?
Te rerenga i kawea e ia ki te Kōrero ā-Tau mō te Tū o te Motu i te tau 2022:
Kua riro kē mā mātou, ā, ka haere tonu mā mātou hei kaiārahi i te panonitanga matihiko o tō tātou kāwanatanga me tō tātou hapori.
He tino āhuatanga whakamīharo tēnei, e rua ngā whenua e ārahi ana i te ara o te mamati i tēnei wā.
Ko tētahi whenua ko Iharaira, ko tētahi atu ko Ukaraina. Kei te pakanga rāua.
Ko te pakanga e tohu ana ka whakatārewahia te tiaki raraunga, ā, ka taea e ngā kamupene raraunga, arā, ko ngā
kamupene e kohikohi ana i ngā raraunga katoa, te whakahaere kia iti ake, kia nui ake rānei te aukati.
He mea whakamīharo kia mōhio he takiwā nohinohi kei Kiev e mōhiotia ana ko Little Silicon Valley, kei
reira ngā kamupene IT matua katoa nō Silicon Valley, ā, ka taea e rātou te mahi me te kore here.
He tauira iti mō tēnei ko te kamupene "Clearview", e whakahaere ana i te tautuhi kanohi.
I tūtaki rātou ki ngā here ture i Amerika, kātahi ka haere rātou ki Ukaraina, ā, i reira
ka tino whakapai rātou i te tautuhi kanohi.
He āhuatanga painga mō ngā taha e rua.
Āe.
Kāore e whakapono.
I ōu akoranga, ka kōrero tonu koe mō te pūnaha pūtea matihiko.
Ka taea e koe te whakamārama anō i tērā ki a mātou i te poto? He aha tāu e kī ana mā tērā?
Kua hipa te rautau Amerikana.
Ko tērā te rautau o ngā pēke o Amerika.
Me kī, i rangatira ngā pēke Amerikana o Wall Street i te rautau rua tekau.
Ko rātou ngā toa nui o ngā pakanga ā-ao e rua.
I tata rātou i rangatira ai i te ao.
Engari, i te tīmatanga o ngā tau 1970, i pā ki a mātou te mea e kīia nei ko te pūtea-whānui, arā, i kaha haere te rāngai pūtea.
I roto i te tukanga o tēnei whakawhanaketanga pūtea, kua whakaaetia haere tonu ngā hua pūtea hou.
Ā, kua whakaaetia hoki ngā pūtea ārai, hei tauira.
Ā, koirā te mea i tino kaha ai ngā kaiwhakahaere rawa.
Nō reira, ka taea e koe te kī, mai i te tau 2000, tata mai i te hurihanga o te mano tau, kua riro ngā
kaiwhakahaere rawa hei tangata kaha rawa atu i Wall Street.
Ā, kotahi te kamupene e tino ārahi ana i te huarahi – ko BlackRock.
Ko Vanguard te kaipupuri hea matua o BlackRock, ā, ko ia te kaiwhakahaere rawa tuarua te nui rawa atu.
Ko rāua anō, i tō rāua huringa, he kaipupuri hea matua i ngā kaiwhakahaere rawa tuatoru me
tuawhā te rahi, arā ko State Street me Fidelity.
Nō reira, kāore e taea e koe te whakakotahi i te mana ki ō ringa.
Hei tāpiri, he hononga tata hoki ā rātou ki Silicon Valley, nā te mea ko BlackRock, Vanguard me State Street ngā
kaipupuri hea matua o ngā kamupene e ono o ngā kamupene e whitu nui rawa atu i Silicon Valley.
Nā reira, kua whanake he hononga taurite i waenga i te taputapu mana tawhito, arā, te
moni, me te taputapu mana hou, arā, ngā raraunga.
Nō reira, kei te noho tātou ināianei i tētahi ao hou, mō te iti rawa o ngā tau e toru tekau kua
pahure, kua piki haere te hiranga o ngā raraunga.
Ki taku whakaaro, he nui ake te uara o ngā raraunga i te moni i ēnei rā.
Nō reira, he huarahi mana te moni, engari ko te tuarua, ā, ko te huarahi mana tino hira i ēnei rā, ko ngā raraunga.
Nō reira, kua kōrero kē koe mō te hononga i waenga i te AI me te whanaketanga whānui me te pūnaha pūtea.
He hononga anō kei reira?
Ko te hononga tino hira i waenga i te AI me te pūnaha pūtea, he mea noa iho, ko te "Aladdin" , ko te pūnaha tātaritanga raraunga
pūtea a BlackRock, i whakatūria e Mr Fink i te tau 1988, i tukuna ki te kapua o Microsoft i te
tau 2023, ā, i hono hoki ki te mātauranga hangarua.
Ko te tikanga o tēnei, kāore he kaiwhakawhiti moni noa, he kaiwhakawhiti hea rānei e taea te whai i a BlackRock anō.
Nā reira, kāore e taea e te roro o te tangata te whai i ngā pārongo katoa e kawea ana i roto i ngā nanosekona.
Ā, i kite mātou i tērā wiki noa nei me pēhea e whai painga ai tēnei ki a BlackRock.
I te wiki kua pahure, i whakawhiti e Citibank, te pēke tuatoru-nui rawa atu i Amerika, tōna
pakihi whakahaere rawa katoa ki a BlackRock.
E 80 piriona tāra o Amerika tēnei.
Ka tukuna noa tēnei ki a BlackRock mō tētahi wā poto, nā te mea he mārama ake a BlackRock
ki ngā rerenga pūtea o te ao i ētahi atu katoa.
He tino pōrangi tērā.
Āe. Kua kōrero kē koe mō Larry Fink.
He hononga tino whakamere kei reira.
I tērā tau, i ohorere a Klaus Schwab i tana tūranga rangatira i te WEF, ā, kāore i mōhiotia he aha te take.
Ā, he tino hiahia taku kia mōhio. He aha rawa i tupu i reira?
He hononga tūturu.
I whakatūria e Klaus Schwab a Larry Fink ki te Poari Whakahaere o te WEF i te tau 2019.
Nō taua wā mai, kua noho tahi rāua i runga i te poari.
Ko Klaus Schwab anake i mahi i tētahi mea i taku whakaaro kāore rawa a Mr Fink i pai.
I te tau 2020, i muri tata i te putanga o tēnei raru hauora nui—kāore au e hiahia ki te whakahua i tōna ingoa
ināianei—i te marama o Hūrae 2020, ka whakaputaina e ia tētahi pukapuka i tapaina ko "The Great Reset".
Ā, kua horapa tēnei pukapuka puta noa i te ao, kua riro hei pukapuka tino hokona, ā, kua kukume i te aro nui ā-ao ki te WEF.
Ā, ko tērā tonu te mea e tino whakahē ana i te rautaki a Mr Fink.
Kei te pai tonu a Mr Fink ki te mahi i muri.
Mai i te tau 1988, kua piki haere tonu tōna mana, kāore i tino kitea e te nuinga, ā, kāore pea i tino koa ia ki tērā.
Ā, koia te take e whakaaro ana au kei te whakahaere a Larry Fink i tēnei wā i te tukanga kia riro
katoa te WEF ki raro i tōna ake mana whakahaere.
He mea whakamīharo, nā te Wall Street Journal i mōhiotia ai tēnei pakanga katoa.
Mēnā ka titiro koe ki te tangata e rangatira ana i te Wall Street Journal, nō News Corp ia, ā
ko BlackRock te kaipupuri hea matua o News Corp.
Nā reira, i taea e Larry Fink te aukati i tēnei whakaputanga. Kāore ia i mahi pēnei.
Nā reira, i tino whakaaroaro ia kia tukua a Mr Schwab kia wetekina puta noa i te ao, ā, nāna hoki te
kawenga mō te whakanoho a Klaus Schwab ki te taha.
Ehara tēnei i te mea kua whakawāteahia te WEF. Ka haere tonu te mahi a te WEF.
Ko te WEF he whatunga whakamīharo, e tino pai ana tōna mahi i Haina, hei tauira.
Nō reira, he hui ā-tau i Tianjin, he nui rawa atu, he rite rānei ki te hui i Davos, ā, i reira tonu
ka tuku e te Pirimia o Haina te kauwhau tuatahi.
Nō reira, kei te mōhio koe ki te pai o te mahi a tēnei whatunga.
Kua kōrero kē tātou i te nui o te mana o ngā kamupene matihiko me ngā kamupene pūtea.
Ināianei, i te marama o Oketopa, kei te tata mātou ki te whakauru i te euro matihiko.
Ka taea e koe te whakamārama he aha te tikanga o tēnei i roto i te horopaki?
Ko te raru nui e pā ana ki a tātou, ko tā tātou pūnaha moni, i tōna whakahaere tae noa mai ki
tēnei wā, kāore e taea te haere tonu i te wā roa.
Nō reira, kei a tātou ināianei he maunga nama ā-ao nui rawa atu, neke atu i te 350 tiriona. Ko
Amerika anake kei te nama neke atu i te 37 tiriona.
Ehara tēnei i te mea toitū mō te wā roa. Nō reira, i tētahi wā ka pakaru tēnei pūnaha.
Kua ora tonu ia mā te whakahaere tino kaha, engari kei te whakawhanakehia he pūnaha hou i muri iho.
Ā, he mea whakamīharo, kua kōrero noa mātou mō Larry Fink rāua ko Klaus Schwab; i te tau 2019, i whakatūria te kotahitanga mō
te whakawhanaketanga o tēnei moni pēke matua matihiko i Davos.
Nō reira, mō ngā tau e ono kua pahure ake nei, kua whakapau kaha ngā tāngata i muri i ngā āhua.
Neke atu i te 130 ngā pēke matua e whai wāhi ana ināianei ki te whakawhanake i te moni.
Nō reira, ka tae mai tēnei moni hou.
Ā, ka tae mai tēnei moni hou i te wā kotahi me te whakakore i te moni ā-ringa.
Ka whakamanakohia tātou katoa kia whakamahi i tēnei moni.
Ko te tikanga, ka taea mātou te whakahaere ngawari, nā te mea ka taea te whakamahere i tēnei moni.
Tuatahi, tērā pea he rā paunga.
Ka whakawhiwhia ki a mātou ngā reiti tāke ā-tangata me ngā reiti huamoni ā-tangata.
Ka herea mātou ki tētahi pūnaha nama pāpori.
Engari ka taea hoki e rātou te wehe katoa i a mātou i ngā rerenga pūtea katoa.
Nō reira, ko te mana whakahaere katoa.
Ā, kāore te tokomaha e mōhio, koinei te pūnaha moni ā-papa e rua tuatahi kua noho ake i ngā wā katoa.
Ka whai he "CBDC hokohoko nui" .
He moni ā-ipurangi ā-motu tēnei e hokohokotia ana i waenga i te pēke matua me ngā rōpū pūtea nui, arā, ngā kamupene
inihua nui, ngā pūtea ārai tūponotanga me ngā pūtea penihana.
Ā, ka whai hoki tētahi "CBDC hokohoko" mō tātou, ngā tāngata noa.
Ā, nā tērā ka tae au ki te euro matihiko.
E ai ki a Ms Lagarde, kua whakaritea ināianei kia whakaurua te euro matihiko i te ngahuru.
He tokomaha ngā tāngata e mataku ana ka whakamahi rātou i te euro i roto i tō rātou oranga o ia rā. Kāore au e whakapono ka pērā.
Nō reira, ki taku whakaaro, ka tīmata rātou mā te whakauru i tēnei CBDC hokohoko nui ki waenga i ngā kaitākaro pūtea matua
tuatahi, ā, ka whakauru rātou i tērā atu CBDC ā muri ake nei.
I puta he raruraru nui i te whakaurunga.
I mahia e whā ngā whakamātautau.
Ko te whakamātautau tuatahi i te Uniana Karipiana. Ko te tuarua i Jamaica.
Ko te tuatoru i Nīgeria. Kāore au e mōhio kei hea te tuawhā i tēnei wā.
Ahakoa pēhea, i whā ngā whakamātautau matua. Ā, i hē katoa ēnei whakamātautau.
Nō reira, kāore ngā tāngata, ahakoa i Nīgeria, i rite ki te whakaae ki tēnei moni hou.
Ā, koia te take me whai tātou i tētahi ara kē ināianei.
Kāore e taea e koe te tuku noa i tērā ki ngā tāngata.
Kāore e taea e koe te mahi mā te pēhanga pēnei i a rātou e mahi ana i Nīgeria.
Nā reira, i tino herea te moni.
Ohorere, ka utua ngā utu kāore i utua i mua.
Heoi anō, kāore rātou i angitu ki te tohatoha whānuitia i tēnei moni ki te taupori.
Ā, koia te take i whai ai koe i tētahi ara kē.
Ā, ināianei ko te huarahi kē mā ēnei "stablecoins" .
Nō reira, ehara i te mea miharo kei te whakatairanga kaha i ngā moni pūmau te perehitini o Amerika pēnei i a Trump i tēnei wā.
He mea noa iho ngā moni taurite hei whakauru huna i te CBDC mā te kuaha o muri, nā te mea ka taea
te hōtaka i ngā moni taurite, pērā tonu i te CBDC.
Aue. Nō reira, kia whakarāpopoto.
Kei te whiwhi mātou i tētahi pūnaha moni hou.
Ernst Wolff: Āe.
He aha ngā mea e mahi rerekē rawa ana?
He pātai anō tāku:
E whakapono ana ahau kua neke atu i ngā tekau tau e whakatairanga ana rātou i te hinganga o te pūnaha pūtea o nāianei.
Heoi, kāore anō ngā tāngata noa kia kite i ēnei mea katoa.
Ae, nā te whakahaeretanga nui rawa atu tēnei.
Nō ngā tau tata nei, kua mahia ētahi mea kāore i taea te whakaaro i mua.
Nā reira i tīmata ai i ngā tau 1970 me te whakawhānuitanga pūtea.
Hei tauira, tae noa ki ngā tau 1980, i aukatia ngā hoko anō i ngā hea nā te mea i
whakaarohia he whakarerekē mākete kāore i te tika.
I whakaaetia ohorere rātou.
I mua, kāore i whakaaetia ngā pūtea ārai , engari i muri mai ka ohorere ka whakaaetia.
Kāore anō i mua kia nui rawa atu ngā nama i mau e te tangata pēnei i ēnei rā.
I tēnei rā, ka whakatauhia ngā nama hei rawa motuhake.
Nō reira, kei te tupu he whakahaere tino miharo.
Ā, kei te mīharo hoki au ki te tawhiti kua tae atu rātou.
Engari, āe rā, ka tae tētahi wā ki te mutunga.
I tētahi wā, kāore e mahi anō tēnei pūnaha.
Ā, e mōhio ana ngā tāngata o roto ki tēnei. Kei te pana rātou i tēnei ki mua ināianei.
Kei te noho tātou ināianei i te wāhanga whakamutunga o tēnei pūnaha.
Ā, kei te whakamahia tēnei wāhanga whakamutunga e ngā kaitākaro matua hei tāhae anō i tēnei pūnaha.
Nō reira, kei te noho tātou i roto i te āhua o te tahae mutunga kore o ngā mea katoa me ngā tāngata katoa i roto i tēnei pūnaha.
He kōrero māia tēnā.
Ā, mā te whakauru i te pūnaha moni hou ka whakaroa anō tērā, e ai ki tāku i mārama ai ki a koe?
Āe, kāore au e mōhio me pēhea e whakatinanahia ai tērā ināianei.
Nō reira, mēnā ka mahi tēnei me ēnei moni taurite, mā te tomokanga huna pēnei.
Nō reira, he maha ngā āhuatanga pea.
Nō reira, kāore e kore, tērā pea ka puta he aitua nui ā-ipurangi i tētahi wā (te ngoikore ohorere o ngā pūnaha rorohiko maha puta
noa i te ao), ā, ka whakamārama mai rātou ki a tātou katoa, 'Aroha mai, engari kāore e taea te
tiaki tonu i ō pūkete pēke i tōna āhua o nāianei.'
Ka taea noa e mātou te mahi i ēnei mea katoa mā te CBDC. Ko tērā tētahi o ngā kōwhiringa.
He kōwhiringa anō, ko te huri ki ngā tikanga tino kaha, pērā i te pakanga, ā, kātahi ka kī, "Aroha mai, engari
kia ora ai mātou, me whakamahi mātou i tēnei moni hou."
Heoi anō, kei reira hoki te āheinga ki te mahi i tēnei i ētahi atu huarahi.
Hei tauira, mō te pikinga o te kore mahi.
Kei te wheako mātou i tēnei wā i te nui rawa o ngā pakihi kua kore e taea te utu nama, me te pikinga kaha o te kore mahi.
He mea e pā ana ki te pānga whakahāhā o te AI.
Nā reira, i ngā tau e heke mai nei, tae noa ki ngā marama e heke mai nei, engari anō hoki i ngā tau e heke mai nei, ka
whai rau miriona tāngata kāore e whai mahi puta noa i te ao.
Ā, kāore e kore, tērā pea ka tae ki tētahi wā ka mea ngā kāwanatanga, me whakahoki ngā
kāore e mahi ana ki roto i te pūnaha hei kaihoko.
Ka utua e mātou ki a rātou he moni āpiti ā-motu mō te katoa.
Nō reira, ko tēnei moni āwhina pūtea ā-motu mō te katoa tērā pea ka noho hei kaupapa nui rawa atu ā tōna wā tata.
Ā, ka utua e koe tērā, ā, ki taku whakaaro ka utua e koe mā te CBDC, ā, i taua wā tonu, ka utua hoki ērā atu utu a
te kāwanatanga mā ngā CBDC, hei tauira, ngā utu penihana.
Nō reira, mēnā ka whakaurua ngā kāore e mahi ana me ngā kaiwhiwhi penihana ki te pūnaha hou, ka
kapi kē te nuinga o te taupori e tēnei pūnaha hou.
Kua honoa ki ngā kaiwhiwhi painga tamariki katoa
Ka taea ngā mea katoa, āe, tino tika.
… ngā kaimahi kāwanatanga, ngā kaimahi.
Kua kōrero koe ināianei mō te pikinga haere o te tokomaha o ngā tāngata kāore e whai mahi ana
i roto i te horopaki o te whakawhanaketanga AI.
Ka taea e koe te whakamārama ake i tērā he paku?
He tino matatau ake te AI i tā te nuinga o te tangata e whakaaro nei.
Nō reira, kua whakahaerehia e te AI ētahi whakamātautau i ngā rā tata nei.
Kei te whakarōpūhia ināianei te AI hei whai IQ i waenga i te 150 me te 160.
Nō reira, e hāngai ana te 160 ki te IQ o Einstein.
Ā, he mea nui kia mōhio kei te tārua ia toru ki te whā marama te mātauranga mō te AI i tēnei wā.
Ko te tikanga, kei te tata ka nui rawa atu te IQ o te AI i tērā o te tangata.
Ā, ko te tikanga, i roto i te horopaki o ngā rōpoti ā-tangata me ngā pūreretā 3D, hei tauira, ka tū ngā tukanga
whakaputa maha me te kore tangata i te wā kei te heke mai.
I te rāngai o ngā rōpoti ā-tangata, he tangata e mahi ana hei kaihanga i tētahi wāhi, ka ako ia i
āna ake wheako, ā, nā reira ka pai ake, ka pai ake.
He robot ā-tangata e mahi ana i taua mahi kotahi, ka taea te hono mā te mātauranga hangarua ki ngā robot e 10,000, e 100,000, e
kotahi miriona rānei e mahi ana i taua mahi kotahi, ā, ka ako ia i te tere 10,000, 100,000, kotahi miriona rānei ngā wā.
E tohu ana tēnei, ā tōna wā tata, kāore anō e whai wāhi ngā tāngata ki te whakataetae ki te AI.
He mea whakamīharo ngā uiui, ā, e hiahia ana ahau ki te tohu i ngā uiui a Jeffrey Hinton.
I mua, ko Jeffrey Hinton te kaiwhakawhanake matua mō te mātauranga atamai hangarua i Google. He tangata 75 tau te pakeke ia.
I wehe ia i tana mahi i te rua tau ki muri, i Mei o te tau rua tekau mā toru, ā, i mea ia he tino mōrearea katoa.
I uiuitia tata nei a Jeffrey Hinton he aha te umanga e taunaki ana ia ki tōna mokopuna tāne.
I mea ia ka taunaki ahau i taku mokopuna kia riro hei kaiwhakatikatika putorino, engari ka taea e
au anake te whakarite mahi māna mō te rima tau pea.
Nā reira ka kite koe he tino tere rawa atu te ahunga whakamua o tēnei whanaketanga.
He pouri, kāore ngā tāngata i whakamōhiotia he aha rānei mō tēnei.
Ā, ko te mea kino rawa atu, kāore ngā kaitōrangapū e kōrero kotahi kupu mō tēnei.
Nō te mea ko tērā te kaupapa nui rawa, te mea hira rawa hoki, ā, me kōrero tonu e te katoa i ngā wā katoa.
Koia te take e whakahaere ai mātou i tēnei uiui i tēnei rā.
Ka tāpiri atu au i tētahi mea anō.
Kua rongo tātou ināianei, mai i te tau 2026 ka whakamaheretia e te Uniana o Europi te whakauru
i tētahi tuakiri matihiko mō ia tangata whenua.
He hononga tēnei ki te whanaketanga katoa?
Āe, āe, kei te hono katoa.
Nō reira, he tino hira te tuakiri matihiko, nā te mea, ka tae mai te CBDC, ka whai pūkoro moni matihiko ia tangata,
tērā pea kei runga i tō tātou waea pūkoro, waea atamai rānei.
Ā muri ake, me whakarite kia taea te tautuhi i ia tangata, kia kore ai e taea e ngā tāngata te uru ki tētahi pēke moni kē.
Nō reira, hei tauira, mēnā ka aukatia e te kāwanatanga ngā rerenga pūtea katoa o tētahi tangata e kīia ana he
kaiwhakahekeheke, he kaiwhakararuraru rānei, ā, kāore he tuakiri matihiko, ka taea e taua tangata te haere ki
tētahi hoa, ki tētahi whanaunga rānei, ā, ka mea, "Ka taea e koe te utu i ēnei utu māu mā tō pūkete?"
Engari, mēnā ka taea te tautuhi i a rātou mā tō rātou eID, ka whakawāteahia rātou.
Nā reira, ka taea te whakahaere tino katoa.
Ā, koinei tō mātou tūnga i tēnei wā.
Ko tā mātou e wheako nei i Tiamana ināianei, ko te rongonuitanga o te AfD kāore i kitea i mua.
He aha te tūnga o te AfD i tēnei wā mō ēnei whanaketanga katoa?
Ki taku whakaaro, he rite tonu te AfD ki ngā mea i tupu i Arānetina me Mr Milei, me ngā mea i tupu i Amerika me Mr Trump.
Nō reira, ko te hunga kāore e mārama ki te horopaki katoa, ka whakawhirinaki ki tētahi momo Kaiwhakaora.
Ka whakawhiwhia rātou ki tētahi mea, engari me tino āta titiro koe kia kite he aha tērā.
Nō reira, me tino tiro tata koe ki te AfD.
Tuatahi, e tautoko ana te AfD i te ratonga hōia ā-ture; tuarua, e tautoko ana ia i te NATO, arā, te kotahitanga kua
ārahi tonu e Amerika; tuatoru, kāore au i te rongo i te AfD e whakahe ana i ngā kamupene matihiko.
Heoi anō, i kōrero a Ms Weidel ki a Mr Musk i Riesa i taua wā, ā, i tata ia ki a ia, ā, i tino
harikoa ia i te mea i kōrero a Mr Musk mō te AfD.
Kei te tuku tonu a Musk i ngā pou mō te AfD, ā, i ngā rā ruarua kua pahure nei, i kī anō ia ko
te AfD anake e taea ai te whakaora i a Tiamana.
Nō reira, ehara te AfD i te mea kē atu, he peka anō noa iho o tēnei pūnaha pūtea matihiko.
Nō reira, kaua tētahi e whakapono ka taea e tētahi e noho ana i te Pāremata i tēnei rā
te kawe mai i ngā panonitanga nui mā tātou.
E pā ana tēnei ki te taha mauī me te taha matau.
Nō reira, ehara tēnei wehewehe katoa i waenga i te mauī me te matau i tētahi atu mea, he
huarahi noa iho hei whakapohehe i te iwi whānui.
Kei te noho tātou i tētahi wā kāore ēnei uara katoa nō mua e hāngai ana.
Kei te noho tātou i tētahi ao hou, ā, me whakawhirinaki tātou ki tō tātou māramatanga noa,
kaua ki tō tātou tūnga i te whānuitanga tōrangapū.
Nō reira, i ō uiuitanga, ka whakahuatia e koe te kamupene Palantir i ngā wā maha.
He kamupene tino whakamīharo. Kei konei tā mātou tohu āhua.
He pātai e rua āku mō tēnei.
Tuatahi, he aha te tikanga o Palantir i ēnei rā?
Ā, tuarua, kei a koe kē ētahi mōhiohio mēnā kei reira ētahi kaupapa ōrite i Ruhia, i Haina rānei?
Ae, ka tūpono ka puta ētahi kaupapa ōrite, engari me arotahi tātou ki a Palantir mō tēnei wā.
I whakatūria a Palantir i te tau 2004 e Peter Thiel.
Ko wai a Peter Thiel? Ko Peter Thiel tētahi o ngā kaihanga tahi o PayPal.
Nō reira, he hoa tawhito ia o Elon Musk.
Ā, i a Peter Thiel i aro nui ki te tautuhi kanohi me te ahumahi matihiko i te tīmatanga rawa, ā, nāna i whakatū tēnei kamupene.
Ā, me te āwhina a te CIA, ehara i te mea iti.
Nō reira, i tāpiri hoki te CIA i tētahi moni i taua wā.
Ā, he mea whakamīharo, ehara i te mea kua mahi tēnei kamupene mō te CIA anake, engari kua mahi hoki mō te
NSA, te FBI, ā, ināianei kei te mahi hoki mō te Pentagon.
Ka mahi hoki mō te ope taua o Ukaraina ki te tīpako i ngā whāinga hōia, ā, mō te ope taua
o Iharaira ki te tīpako i ngā whāinga hōia.
Ko Palantir tētahi o ngā kamupene kua piki rawa atu i te mākete hea i ngā marama kua pahure.
He tino nui ināianei tōna uara mākete.
Kua hopukia e te kamupene he nui whakamīharo o te mana, nā te mea e noho ana tātou i tētahi ao kāore te
moni anake e whai wāhi ana, engari ko ngā raraunga hoki.
Ā, kāore he tangata e whai ana i ngā raraunga tino hira ake i a Palantir.
Nōku ake, he mea whakamīharo hoki te tūranga a Peter Thiel i roto i tēnei.
I whānau mai a Peter Thiel i Tiamana, i tipu ake ia i Āwherika, ā, ināianei ko ia tētahi o ngā ingoa nui o Silicon Valley.
Nā reira, i whakarite hoki a Peter Thiel kia tū āna tāngata ki roto i te kāwana a Trump.
Nō reira, ko David Sachs te ingoa o te kaitohutohu a Trump mō ngā moni matihiko me te mātauranga atamai.
Nō tēnei rōpū e kīia nei ko te PayPal mafia hoki tēnei a David Sachs.
Nō reira, he hoa anō ia nō Peter Thiel.
Me kī atu e au, ko te tangata e whai ana i te nui o ngā raraunga pērā i a Peter Thiel, he mana ōna, ā, kāore e iti iho i te
mana o tētahi e whai ana i te nui o te moni, ā, e whakamahi ana i taua mana i roto i te pūnaha pūtea pērā i a Larry Fink.
Nō reira, ki taku whakaaro, mēnā ka pātai koe ki a koe anō i tēnei rā ko wai ngā tāne kaha rawa atu o te ao, ko Larry
Fink rāua ko Peter Thiel kei te tihi rawa o taku rārangi.
Kua kōrero koe mō te PayPal Mafia. He aha i kīia ai he Mafia?
Āe, nā te mea kua riro kē a PayPal i ētahi atu kamupene mā te whakamahi i ngā tikanga pērā i te mafia, ā,
kāore e kore, ka kohi hoki i ngā raraunga a ētahi atu.
He tino whakamīharo, hei tauira, ko Peter Thiel tētahi o ngā kaiwhakatū tahi o Facebook.
Ko te pātai kotahi kāore i pātai a te tokomaha ki a rātou anō, he aha i kore utu ai a Facebook?
Kāore hoki ngā tāngata i pātai ki a rātou anō i taua pātai kotahi mō WhatsApp.
Kāore he tangata e pātai ana ki a rātou anō he aha i kore utu ai a WhatsApp.
He kore utu ēnei mea nā te mea ka whakamahia hei kohi raraunga.
Ā, he nui rawa te moni e whiwhia ana i te papamuri mā ēnei raraunga.
Ā, mā ēnei raraunga ka riro hoki he mana nui.
He mea whakamīharo kei a Peter Thiel tētahi o ngā tāngata i tino whai wāhi mai i te tīmatanga.
Ehara i te mea ko ia anake te kaiwhakatū o PayPal, engari ko ia hoki te tuatahi o ngā hoa pūtea o Facebook,
nō reira he tino hononga tata tōna ki a Mr Zuckerberg.
Engari he mea whakamīharo hoki ia he tangata, pērā i a Larry Fink, e pai ana ki te noho ki muri.
Nō reira, kua oti noa iho tā mātou hui i Te Whare Mā, i reira a Mark Zuckerberg, i reira hoki a Bill Gates, ā, e noho ana
rāua ki te taha o Donald Trump me tōna hoa wahine, a Melania.
Kāore a Peter Thiel i tae mai.
Nō reira, e pai ana te tangata ki te noho ki muri. Ka tarai ia i ngā aho i muri i ngā tirohanga.
Āe, me whakamārama anō koe i taua tauira pakihi.
Me pēhea te whiwhi moni mā ngā raraunga i roto i ngā tikanga whaihua, tērā pea mā tētahi tauira?
He nui rawa atu kia taea e koe te whakahaere i te papanga katoa o Facebook māna.
Ko ngā raraunga te mea tino hira i ēnei rā, nā te nui o te moni e whiwhia ana mā ngā raraunga.
Nō reira, mēnā e tino mōhio ana koe he aha rawa te mea e hokona ana e tētahi, ā, mēnā e tino mōhio ana koe kei hea
rānei ia, ka taea e koe i ngā wā katoa te tuku tika ki a ia i ngā tuku e mōhio ana koe ka whai ia i te painga tonu.
Nō reira, he tauira tino whakamīharo, ahakoa kua pakeke ake ināianei, ko te mōhio a Amazon i mua i te rua
wiki i te wahine hapū, i runga i āna raraunga hoko.
Nō reira, i mua i te mōhio a ngā wāhine i tō rātou tākuta mō ngā mate wāhine kua hapū rātou, i mōhio kē a Amazon, i ngā wiki e
rua i mua, kua hapū ēnei wāhine i runga i ā rātou whanonga hoko.
Ā, kāore e kore, ka taea e koe te tirotiro noa i ngā raraunga kia mōhio ai he aha ngā mea e hiahia ana ngā wāhine
hapū ki te hoko, ā, ka tukuna atu ki a rātou ngā pānui tika mā te waea pūkoro, mā te rorohiko rānei.
Ā, ka hokona hoki e rātou. Nō reira, he pakihi tini tiriona pauna e haere ana i te papamuri.
Kei te haere tonu hoki ēnei nekehanga i Ruhia me Haina.
Nō reira, kei reira hoki e whakatūria ana ngā kamupene pērā i a Palantir.
Nō reira, me kī e mātou i te Hauāuru kāore mātou e tino mōhio ana ki Haina.
Engari i puta mārama i te wā o te raru hauora nui te nui o te ahunga whakamua a Haina i roto
i te mōhiotanga ā-kanohi me te whanaketanga AI.
I Haina, hei tauira, i tae ki te taumata i Shanghai, i te wā i whakatinanahia ai ngā aukatinga, ā, i whakamōhiotia ngā
tāngata kāore rātou e whakaaetia kia puta i ō rātou kāinga, kia puta rānei ki ō rātou papa-whare, tētahi tangata...
Mēnā ka puta tētahi ki te papa ātea, ka rere mai tētahi rererangi kore tangata, ā, ka pānuitia te ingoa o taua
tangata i te reo teitei kia mōhio ai ngā hoa noho tata katoa kei te takahi ture tētahi i taua wā.
Nā reira, ka kite koe kāore a Haina e toe ana i muri i tēnei āhuatanga.
Heoi anō, kei Haina hoki te pūnaha nama pāpori – ā, e whakahē ana ētahi tāngata.
He tino koretake tērā, me whakaaro ki ngā mea katoa kua tupu i Haina anake i roto i te horopaki o te raru hauora.
Hei kōrero anō, kei reira hoki tētahi whakatūpato ohorere mō te eID.
I Haina, i whakamahia te waehere QR i te aituā hauora, ā, ka whakamahia te eID ā muri ake nei i te āhua kotahi.
I Haina, kua pakaru ētahi pēke maha i te hāngai ki te hinganga o tētahi kaiwhakawhanake whare nui.
Ngā tāngata i whai pūkete ki ēnei pēke i ngaro katoa ā rātou moni.
I hiahia ēnei tāngata ki te whakaatu, ā, i te ata ka kite rātou i runga i ā rātou waea pūkoro he whero tō rātou waehere hauora.
Nā reira i aukatia rātou kia whakaatu pēnei.
Koinei te ao ka taka ai tātou mēnā ka tūturu tēnei eID.
Pai. He kōrero whakamutunga.
I kitea e au he rerenga kōrero whakamīharo i raro i tētahi o ōu ataata.
Ka mea tētahi, he pai katoa, engari kotahi anake te mea e āwhina ana: ka koa ahau ki taku oranga kia roa e taea ana e au.
He aha tāu e whakaaro?
Āe, ka ngana ahau ki te mahi i tērā, engari me whakaroa ake au i te rerenga tuarua, kia roa e taea ana e au.
Ki taku whakaaro ka roa rawa te wā.
Nō reira, kua pā kē ki te tangata ngā raru nui, ā, kua haere tonu te ora, ā, ka haere tonu hoki i muri i tēnei raru.
Nōku anō i whānau mai i Haina, ā, ko te pūāhua Hainamana mō te "aranga" he mea hanga mai i ngā pūāhua e rua.
Ko tētahi he mōrearea, ko tētahi he whai wāhi.
Ā, e whakaaro ana hoki au, ahakoa i ngā wā tino kino rawa, i te panonitanga nui rawa atu o te hītori, ehara i te mea me kite
noa i ngā mōrearea, engari me kite hoki i ngā whai wāhitanga.
Ehara te AI anake i te mea he hara mō ngā mea e tupu ana.
Ko te hunga e whakamahi ana i tēnei AI ngā tāngata hei hē.
Ā, he pouri, he iti noa ngā kamupene e whakamahi ana i te AI mō ā rātou ake painga.
Mēnā ka whakamahia te AI ināianei mō te painga o tātou katoa, me kī tātou kei mua i a tātou he anamata koura.
Mēnā ka taea e tātou te tuku i ngā mahi kino katoa e hiahiatia ana kia mahia e te tangata ki te AI, ka whai wātea
ngā tāngata ki te mahi i ngā mea i whakaritea ai rātou.
Ka taea e rātou te auaha, te hanga puoro, te pānui pukapuka, te hui tahi, me te noho me
te kore e pāngia e te pēhanga katoa o te mahi.
Nō reira, kāore he here ki te auahatanga a te tangata.
Ko te raru, kei ngā ringa o te hunga tino, tino iti, me ngā kamupene tino, tino iti anake te AI i
tēnei wā, ā, ko rātou anake e aro ana ki a rātou anō.
Ā, koinei te raru nui me whakarerekē e tātou.
He kōrero whakamutunga āu, i te whakaaro ki ēnei mea katoa?
Āe, tērā pea kei te ora tātou i roto i te panonitanga nui rawa atu i roto i te hītori katoa o te tangata.
Ā, kei te ora mātou i te mutunga o tētahi huringa nui.
Ā, i taku whakaaro, he nui ake te whānuitanga o tēnei mea katoa i ngā kōrero e matapakihia ana i ngā porowhita kē.
Nā te mea, mēnā ka whakaaro tātou ka riro katoa te mana whakahaere a te AI, ā, ka puta pērā i ēnei
rā, ka kore rawa he take mō te moni i tētahi wā.
Nā te mea ka mahia e ngā rōpoti te nuinga o ngā mahi o te ao, neke atu i te 90 ōrau.
Ka whai āheinga whakaputa mutunga kore ēnei rōpoti.
Ā, ki te whakaaro tātou, he aha te tikanga tūturu o te moni?
I puta mai te moni ki te ao i muri i te ōhanga whakawhiti taonga; i whanake mai i taua ōhanga, ā, kua roa e whakaata ana i te
nui o te mahi a te tangata kei roto i tētahi taonga motuhake.
Nō reira, he utu nui tētahi hua nā te nui o te mahi ā-tangata kua whakapau ki roto i a ia.
He tino utu iti tētahi atu hua nā te mea he iti noa te mahi ā-tangata e hiahiatia ana.
Engari, mēnā kāore anō tēnei mahi a te tangata e whai wāhi ana ki te hapori, ā, mēnā ka riro katoa
ngā mea i te AI, kāore hoki te moni e whai wāhi ana.
Nō reira, kei te tino noho tātou i runga i tētahi tomokanga, i runga i tētahi tomokanga hītori.
Me tupu tētahi mea.
Me whakarite kia whakahaere e ngā tāngata anō te tukanga katoa, ā, kia kaua e whakamahia tēnei
hangarau hou hei whakaiti i a tātou katoa ki te tokoiti.
Nō reira, ko taku tohutohu whaiaro, ina koa mō ngā tamariki me ngā rangatahi, kia kaua rātou e tino mau ki roto i
tēnei ao matihiko, ā, kia kaua hoki e whakapono ki ngā mea katoa e whakaaturia ana ki a rātou i reira.
Nō reira, me pātai tonu koe ki ia wāhanga o ngā pārongo.
Ko wai ka whakamōhio mai ki ahau?
He aha tana hiahia?
He aha tāna e hiahia ana i ahau?
Kātahi ka whakawhanakehia e koe hei mea noa te mea katoa.
Ki te pā ki te mātauranga hangarua, ā, ki tōna whakamahinga motuhake, me tino tūpato tātou ki ngā rangatahi.
He pouri, he tokomaha ngā ākonga e whakamahi ana i te mātauranga atamai hangarua hei whakaputa i ā rātou mahi.
Ka tūtohu tonu ahau i ngā ataata a Justin Sung, S-U-N-G, he tangata nō Aotearoa, nō te taketake Kōrea, ki ēnei tāngata katoa.
Ko tēnei he tākuta nō Aotearoa, ā, kua kōrero ia mō te pānga o te atamai atamai ki te roro o te tangata i ngā wā maha.
He tino whakamataku tērā i ētahi āhuatanga.
Mēnā, hei rangatahi, kāore koe e ngana ana ki te tātaritanga i ētahi kōrero pono, ki te wehewehe rānei i te nui o ngā
pārongo māu anō, engari ka waiho tēnei ki te AI, ka kore koe e whakawhanake i ngā hanganga taketake o tō roro.
He tino tūraru tēnei whanaketanga.
Mēnā ka tuku koe i ngā mahi ki te AI i mua rawa, arā ko ngā mahi e tika ana kia mahia e koe anō hei whakawhanake
i tō roro, ka taka koe ki tētahi hurihanga tino mōrearea.
Ki taku whakaaro me tino tiaki ngā mātua me ngā kuia me ngā koroua kia kaua tēnei e pā ki ā rātou tamariki me ā rātou mokopuna.
Ngā mihi nui mō ēnā kupu tino whai mātauranga.
He uiui whakamīharo. Ngā mihi.
Ngā mihi nui.