Што такое ваенная эканоміка?
Ваенная эканоміка азначае «тое, што ў часы вайны ўсё падпарадкоўваецца ваенным намаганням, і таму эканоміка набывае
іншыя структуры», — кажа нямецкі эканаміст Цільман Брук.
Брук — заснавальнік і дырэктар Цэнтра міжнароднай бяспекі і развіцця пры Берлінскім універсітэце ім. Гумбальта.
Коратка: дзяржава бярэ пад кантроль, а эканоміка ідзе за яе мэтамі.
Паводле апошніх паведамленняў у штодзённай прэсе, Еўрапейскі саюз зараз рыхтуецца
перавесці прамысловасць на ваенны лад гаспадарак.
Рашэнне ўзяць пазыкі на агульную суму першапачатковых 800 мільярдаў еўра для зброевай
прамысловасці было прынята ў канцы сакавіка 2025 года.
Акрамя таго, на пачатку чэрвеня 2025 года Камісія ЕС была вымушана выдзеліць каля 335 мільярдаў еўра з
фонду дапамогі ад каранавіруса на фінансаванне ўзбраенняў.
Швейцарыя таксама закранутая гэтымі падзеямі.
Парламент нядаўна ўхваліў павелічэнне ваеннага бюджэту да 30 мільярдаў швейцарскіх франкаў да 2028 года.
Аднак нават гэта, здаецца, далёка не дастаткова для некаторых прадстаўнікоў, як у ЕС, так і ў Швейцарыі.
Навошта ўсё гэта?
Ці сапраўды такая рэальная пагроза расійскай вайны-агрэсіі, ці на карту пастаўлена нешта іншае?
Незалежна ад таго, як будзе развівацца ваенная эканоміка, падаткаплацельшчыкі і будучыя
пакаленні будуць вымушаны несці высокія выдаткі.
Які эфект гэта мае?
Высокія фінансавыя патрабаванні ў некалькіх соцень мільярдаў еўра для маштабнага
перааснашчэння тармажуць рост прыватнага сектара:
Выдаткі на інфраструктуру, адукацыю, ахову навакольнага асяроддзя, ахову здароўя і г.д. значна занядбаныя.
Гэта пагаршае сацыяльныя, эканамічныя і палітычныя праблемы ў краіне.
З-за супярэчнасцей і крызісаў у палітыцы і эканоміцы недавер у грамадстве імкліва расце.
Палітычныя спробы ўтрымліваць масы ў стане ваеннай трывогі, маніпулюючы іх свядомасцю з дапамогай дзяржаўнай прапаганды
і эканамічна залежных СМІ, становяцца ўсё больш гротэскнымі.
Як ужо згадвалася, ваенныя выдаткі ў цяперашні час значна павялічваюцца ва ўсіх заходніх краінах.
У дадатак да нядаўна запланаваных у ЕС выдаткаў на абарону ў памеры больш за 800 мільярдаў еўра,
краіны-члены НАТА нядаўна вырашылі павялічыць свае ваенныя выдаткі да 5% ад валавога ўнутранага прадукту.
Толькі Іспанія, Венгрыя і Славакія выказалі сур'ёзныя агаворкі наконт мэты ў 5%.
Абаронныя выдаткі большасці краін НАТА дагэтуль складалі каля 2% ад валавога ўнутранага прадукту.
Калі ўзяць Федэратыўную Рэспубліку Германію ў якасці прыкладу, гэта азначала б павелічэнне ваенных выдаткаў з
цяперашніх 90 мільярдаў еўра да 160 мільярдаў еўра ў год.
У сярэдзіне 1990-х гадоў выдаткі склалі «усяго» 45 мільярдаў еўра.
І гэта пры амаль удвая большай колькасці персаналу і тэхнікі ў параўнанні з часамі прызыву, без удзелу ў замежных місіях.
Усё больш і больш грошай інвестуецца ў ваенныя тэхналогіі, а страх перад меркаваным ворагам
увесь час падбухторваецца, каб апраўдаць выдаткі.
Такую ж карціну можна было назіраць напярэдадні сусветных войнаў.
Што мы заўважаем у гэтым?
Як відаць на інтэрнэт-партале «produktion.de» у раздзелах «Фокус» і «Збройная прамысловасць», усё больш і больш
кампаній традыцыйнай машынабудаўнічай галіны ўваходзяць у ланцужок стварэння вартасці ў сферы бяспекі.
У дадатак да геапалітычных выклікаў, перадусім менавіта тэхналагічны зрух парадыгмы прыўносіць новы імпульс.
Прыводзяцца наступныя прыклады: Штучны інтэлект для распазнавання мэт, Сістэмы абароны ад беспілотнікаў з лазернай або
мікрахвалевай тэхналогіяй, Аб'яднанне даных ад датчыкаў для ацэнкі ў рэжыме рэальнага часу на полі бою, Лічбавыя двайнікі для
мадэлявання сцэнарыяў [Тлумачэнне: Лічбавы двайнік — гэта віртуальная копія рэальнага аб'екта або сістэмы,
якая выкарыстоўваецца для тэсціравання магчымых сцэнарыяў.
Як бачна, абаронная прамысловасць прапануе фінансаваму свету шырокі спектр прыбытковых праектаў.
Існуючыя вытворчыя лініі спыняюць працу і пераабсталяўваюцца для вытворчасці ўзбраенняў.
Каб прывесці толькі два прыклады з многіх, вазьмем вытворцу цягнікоў Alstom на сваім
заводзе ў горадзе Гёрліц на ўсходзе Германіі.
У будучыні там будуць вырабляцца браніраваныя машыны, якія належаць новаму ўладальніку і
пастаўшчыку сістэм сухапутнай барацьбы KNDS .
Группа MV Werften, якая абвясціла пра банкруцтва ў 2022 годзе і раней будавала круізныя лайнеры, цяпер будзе
вырабляць ваенныя караблі і камплектуючыя на сваіх верфях у Вісмар, Росток-Варнемюндэ і Штральсундзе.
Аб'ект у Ростоку-на-Одэры будзе перададзены Бундэсверу за 87 мільёнаў еўра.
Камісія ЕС прадставіла Еўрапейскую абаронную прамысловую стратэгію (EDIS) і адпаведную
інвестыцыйную праграму (EDIP) яшчэ ў 2024 годзе.
У першую чаргу з мэтай стварэння моцнай, незалежнай і канкурэнтаздольнай абароннай прамысловасці ў ЕС.
Як бачна ў многіх месцах, гэта спрыяе вытворчасці ўзбраенняў.
Чакаюцца далейшыя крокі ў гэтым кірунку.
Калі грамадзянскія прадпрыемствы пераарыентаваны на вытворчасць узбраенняў, вярнуцца да папярэдняй дзейнасці няпроста.
Велізарныя сродкі, якія зараз выдзяляюцца на перапрофільванне розных заводаў і вытворчых аб'ектаў,
натуральна, не могуць быць накіраваны на іх разборку.
Бо гэта больш не адпавядала меркаванай «грамадскай зацікаўленасці ў абароне шырокай публікі» .
Такім чынам, грошы падаткаплацельшчыкаў выкарыстоўваюцца для знішчэння доўгатэрміновых вытворчых
магутнасцей для грамадзянскай супольнасці і гандлю.
Замест гэтага вырабляюцца рэчы, якія прыдатныя толькі для забойства і разбурэння, але не
маюць прадуктыўнага прымянення для шырокай публікі.
Танк, напрыклад, у паўсядзённым жыцці нікому не патрэбны. Ён проста стаіць у казармах.
Яго нельга выкарыстоўваць для транспарціроўкі пацыентаў або ў якасці таксі ў паўсядзённым жыцці.
Яно не мае ніякага сэнсу, але каштуе шмат грошай на вытворчасць і абслугоўванне.
Рэсурсы, якія выкарыстоўваюцца ў гэтых мэтах, затым не хапае насельніцтву ў іншых раёнах.
Што датычыцца эканамічна значнага, то насамрэч гэта тое, як робяцца інвестыцыі.
Інвестыцыі ў ваенную прадукцыю ў канчатковым выніку — гэта марнаванне грошай.
З іншага боку, інвестыцыі ў даследаванні могуць прывесці, напрыклад, да лепшага здароўя.
Інвестыцыі ў добрую інфраструктуру могуць спрыяць эканамічнаму росту рэгіёна і г.д.
Такім чынам, мы робім выснову, што ў ваеннай эканоміцы насельніцтва павінна плаціць больш, не атрымліваючы
пры гэтым ніякай дадатковай выгады ад прыватнага сектара.
Хоць паказчыкі беспрацоўя могуць рэзка знізіцца на пачатку ваеннай эканомікі, гістарычны
досвед паказвае, што дабрабыт не павялічваецца.
Наадварот, ён зніжаецца з-за высокай падатковай нагрузкі, неабходнай для фінансавання ваенных выдаткаў.
Паколькі ў часы «надыходзячага ваеннага канфлікту» сродкі амаль не інвестуюцца ў прыватны сектар, а ўкладаюцца
пераважна ў ваенную эканоміку, гэтыя рэсурсы непазбежна не хапае ў паўсядзённым жыцці насельніцтва.
Нават найлепшыя розумы, такія як навукоўцы, спецыялісты і г.д., потым працаўладкаваны ў зброевай
прамысловасці, пакідаючы прабелы ў іншых грамадзянскіх сектарах.
У выпадку вайны насельніцтва таксама плаціць жыццямі сваімі і сваіх сем'яў.
Некаторыя падазроныя людзі могуць падазраваць, што разбурэнне эканомікі міру і рост беспрацоўя наўмысна справакаваныя,
каб пазней атрымаць большую падтрымку для ваеннай эканомікі.
Спачатку знішчаецца мірная альтэрнатыва, а потым, нібыта, адзіным варыянтам для выратавання ад
эканамічнай дылемы застаецца зброевая прамысловасць.
Як толькі звычайныя рабочыя становяцца эканамічна залежнымі ад сваёй працы на прадпрыемствах звышзброевай
прамысловасці, яны непазбежна падтрымліваюць існуючую палітыку.
Калі зірнуць у гісторыю, то можна ўбачыць, што гэтыя падзеі — гэта, відавочна, толькі прасунутая стадыя
эскалацыі ў рамках плана, які быў распрацаваны даўно.
Узоры, якія ўзнікаюць падчас падрыхтоўкі да вайны, заўсёды аднолькавыя.
Стратэгіі распрацоўваюцца так званымі «цэнтрамі аналізу», якія вызначаюць ваенныя мэты і
старанна ўзважваюць рызыкі і шанцы на поспех.
2. З патэнцыйнымі партнёрамі вядуцца сакрэтныя перамовы з мэтай узгаднення інтарэсаў асобных партнёраў.
«Чаканы здабычу» размяркоўваюць або абяцаюць — як у настольнай гульні «Рыск», толькі цяпер гэта называецца «геапалітыка».
3. Генеральны штаб краіны атрымаў распараджэнне зрабіць неабходную падрыхтоўку і
псіхалагічна падрыхтаваць афіцэрскі корпус да ворага.
4. Шляхам падтрымкі апазіцыйных груп сярод будучых праціўнікаў праз НДА і ўласную разведвальную дзейнасць ствараюцца
«прычыны і падставы» для «неабходнай інтэрвенцыі» з мэтай атрымання «маральнага апраўдання» ад уласнага насельніцтва.
5. СМІ ў «партнёрскіх дзяржавах» атрымалі ўказанне паказваць патэнцыйнага праціўніка ў негатыўным святле.
Як правіла, згадваюцца злачынствы супраць чалавецтва і чалавечай годнасці або абвяшчаецца непасрэдная небяспека для ўласнага
насельніцтва краіны, не праліваючы святла на сапраўдны кантэкст.
Провакцыйныя вобразы і эмацыйныя прамовы разгараюць эмоцыі мас і такім чынам кіруюць імі.
6. Фінансаванне ўзбраення забяспечваецца, а стымулы для ўдзелу неабходных камерцыйных прадпрыемстваў субсіруюцца дзяржавай.
7. У школах, універсітэтах і ў паўсядзённым жыцці звяртаюцца з заклікам да патрыятычнай падтрымкі дзеля агульнага
дабра, каб натхніць маладое пакаленне служыць у ўзброеных сілах.
8. Як толькі ўзброеныя сілы будуць гатовыя, насельніцтва падрыхтаванае да канфлікту, а эканоміка
кансалідавана, застаецца толькі прыдатная прычына для ўдару.
Парадак пунктаў 4–8 можа вар'іравацца.
Падрыхтоўка звычайна займае шмат гадоў, у залежнасці ад маштабу запланаванай ваеннай аперацыі.
Чаму большасць людзей прымае ваенную эканоміку без пратэсту
Уплыў СМІ з'яўляецца адным з вырашальных фактараў у кантролі над насельніцтвам.
Той, хто мае паўнамоцтвы тлумачыць, вырашае, што праўдзіва, а што ілжыва.
Гюстаў Ле Бон – адзін з заснавальнікаў масавай псіхалогіі – растлумачыў, што большасць людзей у першую чаргу
кіруюцца пачуццямі, жаданнямі і надзеяй, а не розумам і логікай.
Ён даказвае, што нават самы абсурдны сцвярджэнне можна ўбіць у масы як непахісную праўду.
Гэтага дасягаюць з дапамогай трох наступных падыходаў: па-першае, праз пастаяннае паўтарэнне; па-другое, праз эмацыйную
падмацаванне; і па-трэцяе, праз перадачу пачутага ў межах групы.
Вось так хлусня становіцца відавочнай праўдай для многіх людзей.
Большасць людзей таксама не ўсведамляе, наколькі пераход да ваеннай эканомікі зніжае сацыяльны дабрабыт насельніцтва.
Калі б яны пра гэта ведалі, супраціў быў бы значна большым.
Геапалітычныя падзеі, якія мы зараз назіраем, ужо былі ў агульных рысах запланаваны ў сярэдзіне мінулага стагоддзя.
Пасля распаду Савецкага Саюза амерыканскія глабальныя стратэгі ўбачылі магчымасць пашырыць сваю сферу
ўплыву на краіны Усходняга блока, дзе ўладу ўжо скінулі.
Гэта робіцца для таго, каб ажыццявіць даўнюю мару глабалістаў і фінансавых алігархаў —
стварыць сусветны ўрад пад амерыканскім кіраўніцтвам.
Збігнеў Бжэзінскі працаваў дарадцам Джона Ф. Кенэдзі з 1960 года.
Ён таксама быў вядучым сусветным стратэгам і даўнім дарадцам па пытаннях бяспекі для Злучаных Штатаў і міжнародных кампаній.
Бжэзінскі выклаў неабходныя для гэтага крокі ў сваёй кнізе «Вялікая шахматная дошка: амерыканская гегемонія і яе
геастратэгічныя імператывы», апублікаванай у 1997 годзе.
Многія меры, прынятыя ў нацыянальнай і міжнароднай палітыцы Захаду з пачатку 1990-х гадоў, можна знайсці ў кнізе Бжэзінскага.
У 2015 годзе Джордж Фрыдман, заснавальнік і былы генеральны дырэктар прыватнага амерыканскага аналітычнага цэнтра Stratfor,
абвясціў, што на працягу больш як 100 гадоў палітыка ЗША была накіравана на прадухіленне саюза паміж Германіяй і Расіяй,
бо ён уяўляў найвялікшую пагрозу для амерыканскай вяршыннасці.
Сярод іншага, ён адзначыў вырашальную ролю, якую Германія адыгрывае ў рэальным рэалізаванні гэтых мэт.
«Што зробіць Германія?» – слабы пункт у гульні за сусветнае дамінаванне.
Як шматлікія рэчы цяпер паказваюць, за выключэннем пераходу на ваенную эканоміку, «слабое месца» Германіі было ўпарадкавана.
Вядучыя фінансавыя алігархі свету выкарыстоўваюць свой уплыў на СМІ і палітыку, каб
пашырыць сваю ўладу і зрабіць нацыі паслухмянымі.
Таму невыпадкова, як на грамадствы і нацыі аказваецца ўплыў.
Гэта адбываецца з-за інтарэсаў невялікай, уплывовай меншасці на пасадах улады.
Якія высновы можна зрабіць з маштабнага пераходу да ваеннай эканомікі?
Відавочны і маштабны пераход да «ваеннай эканомікі» ў многіх краінах Еўропы і ва ўсім свеце настойліва
сведчыць пра тое, што вайна рыхтуецца або вядзецца.
Аднак гэта не абавязкова азначае, што вайна непазбежная.
Але гэта сігналізуе пра кардынальную змену ў эканамічнай структуры — ад мірнага ладу да ваенных прыярытэтаў.
Гэтае пераразмеркаванне рэсурсаў і фінансаў адчуецца як недахоп у большасці грамадзянскіх сфер і прывядзе да значных страт.
Ці сапраўды будзе вайна ў Еўропе, ці ўся ваенная рыторыка і ўзбраенне служаць прыемнай адцягваючай тактыкай, пакажа час.
Як паказана ў нашым дакументальным фільме пра НАТА (www.kla.tv/29106), тыя, хто апантаны сусветным
панаваннем, адначасова прасоўваюць некалькі шляхоў.
Няхай гэта будуць фізічныя войны ці адцягненне ўвагі, мэта застаецца той жа: закласці асновы
цэнтральнага сусветнага ўрада — поўны кантроль і поўны нагляд.
У дыскусіях аб палітыцы бяспекі часта згадваецца 2027 год як год, калі, як чакаецца, у Еўропе пачнецца вайна.
Некалькі краін НАТА – напрыклад, Германія, Польшча і Швецыя – абмяркоўваюць неабходнасць гатоўнасці да абароны да 2030 года,
бо чакаюцца буйныя канфлікты, калі сродкі спынення не спрацуюць.
У сярэдзіне 2024 года міністр абароны Германіі Пісторыус сказаў: «Мы павінны быць гатовыя да вайны да 2029 года».
Хуткае пераходжанне да ваеннай эканомікі і іншае абвастрэнне ваяўнічасці, здаецца, паказваюць на змрочную будучыню.
Аднак гэтая будучыня не запісана ў камені.
Толькі народы могуць вырашыць, што насамрэч адбудзецца.
Дык што ж можа зрабіць кожны чалавек? Вы можаце сказаць «не».
Вам не трэба працаваць на зброевыя кампаніі, вам не трэба дазваляць сябе падбухторваць, вам
не трэба станавіцца грамадзянінам у мундзіры.
Вы можаце падняць голас і выступіць супраць ваеннай эканомікі.
Вы можаце расказаць іншым людзям пра гэтыя сувязі.
Кожны мае выбар: удзельнічаць ці не.
Я працую валанцёрам на Kla.TV, таму што свет мае права на іншае меркаванне.
Далучайцеся да нашай каманды і падтрымайце нашу працу.
Рэгістрацыя: www.kla.tv/mitwirken
У табе і ўва мне цячэ адна кроў
Як сыны і бацькі, мы стаім тут
Мір і свабода — найвялікшае дабро, так, за гэта мы жывём.
Не паходжанне, не раса, не рэлігія, — вось што падзяляе нашы сэрцы.
Свабода і мір — гэта бачанне, для свету, у якім варта жыць.
І цяпер вы хочаце прымусіць нас тут, жорстка забіваць адзін аднаго, калі насамрэч мы ўсе браты.
Мы кажам: «Не ў наша імя!»
Мы не будзем удзельнічаць у вашай вайне
Мы не будзем насіць зброю, бо яна ніколі не прыводзіць да перамогі.
Мы кажам: «Не ў наша імя!»
Мы не будзем удзельнічаць у вашай вайне
Мы не будзем насіць зброю, бо яна ніколі не прыводзіць да перамогі.
Як доўга гэта будзе працягвацца?
Агрэсія, улада і прагнасць?
Ці чуеш, як ахвяры крычаць да неба?
Хто спыніць гэты вар'яц, калі не мы?
Кожны, хто распальвае страх, нянавісць і гнеў у людзях , з'яўляецца ваяўніком і мізантропам.
Менавіта ён вядзе ўсё да знішчэння і адмаўляе ўсялякае чалавецтва.
Мы кажам: «Не ў наша імя!»
Мы не будзем удзельнічаць у вашай вайне
Мы не будзем насіць зброю, бо яна ніколі не прыводзіць да перамогі.
Мы кажам: «Не ў наша імя!»
Мы не будзем удзельнічаць у вашай вайне
Мы не будзем насіць зброю, бо яна ніколі не прыводзіць да перамогі.
Вы пазбаўляеце дзяцей бацькоў! Ганьба вам, вы здраднікі, калі вядзеце нявінных людзей на
бойню і сцвярджаеце, што гэта маральна правільна.
Вашы нацыі далучаюцца ніхто вам не дасць улады, кроў, што ліпне да вашых рук будзе пераследаваць вас, пакуль вы жывяце!
Мы кажам: «Не ў наша імя!»
Мы не будзем удзельнічаць у вашай вайне
Мы не будзем насіць зброю, бо яна ніколі не прыводзіць да перамогі.
Мы кажам: «Не ў наша імя!»
Не выкарыстоўвайце нас для сваёй злосці, нянавісць, падсілкаваная зласцю, — як насенне, мы не д'ябальскае насенне!
Мы кажам: «Не ў наша імя!»
Не эксплуатайце нас з-за сваёй прагны, вы самі пацерпіце наступствы, бо неўзабаве вы станеце мішэнню!