Nsima ya midi malamu, Mongombo Vrabel. Nasepeli mingi mpo ondimaki kosala interview oyo pona Kla.TV.
Soki nakoki kolakisa bino na mokuse epai ya batalani na biso:
Ozali candidat mpo na parti "République Tchèque Liboso (ČR1)" na maponami ya parlement oyo ekoya na République Tchèque.
Nasepeli mingi ete ozwi ntango mpo na interview oyo.
Mbala mosusu okoki mpe komilakisa na mokuse epai ya batalani na biso ya Allemagne mpe ya bikolo mosusu oyo bayebi yo naino te.
Ya liboso, matondi mingi mpo na libyangi.
Nazali moto ya normal mpenza oyo abotamaki na sudi ya République Tchèque.
Nazalaki mobundi na etumba ya kobundisa kanyaka banda mobu 2003, kino natikaki kelasi.
Na eleko moko kati na 2003 mpe 2025, namipesaki na etumba ya kobundisa kanyaka.
Banda pene na mobu 2012, nakɔtaki mpe na etumba ya kobundisa botamboli ya bato.
Mpe banda 2022, elingi koloba na tango ya pandemi ya coronavirus, nazalaki mpe kobunda mpo na
bonsomi mpe makoki ya bana mboka mpe ya ba entreprises.
Banda mobu 2022, nazali kobongisa bamanifestation ya minene na Prague mpo na bonsomi ya koloba mpe
kimya, oyo mbala mosusu bómonaki mpe na ba media na bino.
Iyo, tozalaki kolanda yango. Matondi. Na Kla.TV, tomonaka ete ezali mokumba na biso ya koyebisa
makambo oyo bapanzi-nsango ya minene bazali kobomba.
Yango wana tobengisaki yo na interview oyo.
Ozali komitiya na maponami ya parlema ya 2025. Ozali na mosala ya politiki banda kala.
Bango babongisaki batamboli ya minene na Prague mpo na kimya mpe bonsomi ya koloba.
Bapanzi sango ya bato banso basali bino ndenge nini banda bopanzaki ete bokomekama na maponami?
Ya liboso, nalingi koloba ete sima ya kobongisa ba manifestations minene oyo na République Tchèque, oyo ezalaki
mbala mosusu oyo eleki monene banda na révolution, ba médias ebandaki kokoma makambo ya mabe mpo na ngai.
Ya solo, bazali kofinga mpe kobebisa lokumu na ngai, kasi awa na République Tchèque, Ministère ya Intérieur
etie ata departema na yango moko oyo etali kosala na bato mpo na kobongola makanisi ya bato.
Mpe ezali mpenza na departema oyo, oyo eyebani na nkombo ya "KRIT" , nde bazali na dosié moko ya sikisiki mpo na ngai.
Mpe ezalaki mpenza kuna nde bato ya mayele na makanisi oyo bazalaki kosalela Ministère ya Intérieur bazwaki mokano ete
esengelaki bábɛta ngai mbeba mpe básɛpɛlisa ngai na miso ya bato.
Bongo, wana nde media esalaki na mobu ya liboso.
Sima na yango, na ndenge ya solo, nakutanaki na makambo ebele ya tribinale epai ya leta mpo
na mbeba ya mbongo mpe mpo na kokanga monoko.
Ntango nalobaki polele mpo na kotɛmɛla mibeko ya guvɛnɛmá oyo ezalaki kolɛmbisa bonsomi ya koloba, na suka nasɔlɔlaki likambo
na ngai liboso ya Cour Constitutionnelle mpe bakangolaki ngai.
Kasi bakangaki ngai mpe babongisaki makambo mpo na kotia ngai na boloko.
Mpe sikoyo nazali na likambo mosusu ya tribinale, epai wapi bakomeka mbala mosusu kokatela ngai etumbu mpo na mbeba
ya mbongo oyo, solo, ezali kaka ya makanisi mpe ya kokela.
Banda nasali mouvement politique, ba médias bazalaki kokanga monoko mpo na ngai tango nyonso oyo bakokaki.
Soki balongaki te, lokola esalemaki ntango nalongaki likambo na ngai liboso ya Cour Constitutionnelle, esengelaki mpenza bapesa
sango na yango mpo ba chaines ya television nyonso mpe bapolisi balobelaki yango, lokola ezalaki ekateli moko ya monene mpenza,
oyo eleki monene na mibu ebele na likambo etali bonsomi ya koloba. Yango wana, ba media
basengelaki kopesa sango na likambo na ngai.
Kasi soki te, balukaka kokanga ngai monoko.
Na tango ya kampanye ya maponami, nabimaki na televizyo ya Tchéquie lobi-lobi, mpe mouvement politique na biso bapesaki
yango miniti sambo ya elakiseli mpo na kampanye mobimba.
Na boumeli ya miniti wana sambo, molobi azalaki kolobela ngai mingi na boye ete nazalaki na likoki ya kokata liloba te, mpe
atunaki ngai mituna oyo ezalaki na boyokani te na programme ya maponami, kaka mpo na kokanga ngai monoko makasi ndenge ekoki.
Yango wana, na mokuse, ndenge media ya bato ebele etindaka bato bápona na République Tchèque, ezali bongo te?
Iyo.
Lobi na biso ya lelo ezali likambo babengi opposition oyo ekambami.
Na ba media, toyokaka kaka likambo oyo na boyokani na bikolo lokola Chine to Russie.
Kasi ezalela ezali ndenge nini na Eropa ya Wɛsti, na bikolo oyo bamipesaki na mitindo ya demokrasi?
Boni bokanisi na likambo oyo, Mongali Vrabel?
Bon, solo, oyo emonisami na miso ya bato ezali likambo mosusu.
Yango elingi koloba ete opposition ya lokuta oyo bakonzi bakambaka emonanaka na media lokola opposition ya solo, mpe
etumba kati na coalition mpe opposition esalemaka na televizyo.
Kasi na bosolo, ezali na opposition oyo babengaka ya bolingo mboka na République Tchèque, oyo ezali na bituluku mibale.
Parti minei na loboko ya mobali mpe parti mitano na loboko ya mwasi.
Mpe ba coalitions oyo mibale bamimonisi lokola opposition ya solo.
Mokakatano na ngai ezali ete tango nazalaki na kati ya etumba mpo na kobundisa kanyaka, tango nayebisaki bino ete nazalaki mpenza
na kati ya etumba wana, kokundola bopusi ya mbongo, boyokani na lisungi ya mbongo ya Eropa mpe bosɔ́mɔli ya mbongo ya leta,
bakisa mpe bato oyo bapesaka mbongo na mangomba ya politiki, bakonzi wana oyo basalaka na mboka na biso, to ba
oligarques oyo basalaka na mboka na biso, oyo bapesaka mbongo na mangomba ya politiki mpe na bato ya politiki.
Namonaki ndambo na bango mpe nakangaki ndambo ya misala wana.
Bongo, banda 2005, ba adversaires na ngai ya solo bazalaki ba oligarques oyo batɛlɛmaka na sima mpe babandisaka ba
partis politiques, bapesaka bango lisungi mpo ete ba politiciens ya kati na yango bapesaka bango ba marchés ya Leta.
Bakambi ya ba partis politiques oyo bamimonisaka lokola opposition bazali, soki tokoki koloba, na esika ya nse moke.
Etumba na ngai ezali na bato oyo bapesaka bango mbongo.
Bongo tango nabongisaki ba manifestations wana ya minene na Place Wenceslas mpe nabengisaki opposition mobimba ete baya, Nakanisaki
bakosangana mpe bakotombola bokonzi ya ekolo ya République Tchèque, kasi nayebaki te ete na sima na bango ezalaki ba
oligarques mpenza oyo nazalaki kobunda na bango, bango nde bazalaki kopesa mbongo na parti oyo ezalaki na bokonzi.
Kasi na mbala moko, namonaki ete parti oyo ezali na bokonzi lelo, oyo ODS ezali komonisa, ebimaki mpenza na kati
na yango, elongo na bato ya politiki ya ODS, mpo na kosala ba parti ya sika ya bolingo mboka.
Yango wana ezali lolenge moko ya ODS-B, oyo ezali kosalema sikoyo na bandimi ya parti oyo ezali na boyangeli sikoyo.
Mpe, solo mpenza, ba sponsors oyo bafutelaki ODS mpe oyo ODS apesaki ba contrats ya Leta, yango esalaki ete mbongo ya
Leta ebunga, ndenge ngai namonisi, bazali kaka ba sponsors wana oyo sikoyo bazali kosunga opposition ya bolingo mboka.
Mpe solo, ba sponsors oyo bamonaka ngai lokola likama mpo nabebiseli bango ba contrats ebele.
Likambo ya mawa, bato bayebi likambo oyo te, solo, mpo ebimaka na media te.
Ya solo. Na mokuse: baoyo bazali na nguya ya solo batikalaka kaka na bokonzi.
Okanisi ete likambo oyo esalaka ndenge nini na République Tchèque?
Kaka ndenge nalimboli yango sik'oyo.
Tozali na ba coalitions mibale na République Tchèque oyo mpe basali magouille, mpo tango babandaki campagne na bango ya
maponami sanza libwa eleki, balobaki ete bakozala na mobimba na bango ba partis politiques minei, kasi bakomimonisa lokola
lingomba moko, mpe na ndenge wana bakitisi ndelo ya maponami.
Sikawa Cour Constitutionnelle ezali kotalela likambo oyo, mpe likama ezali na République Tchèque ete ebele ya ba votes oyo
eponami na bapatriote, na baponisi ya bolingo mboka, ekotangama lokola ya mpamba, ete ba mandats wana ekolongwa mpo ete bituluku
ya politiki ya gauche mpe ya droite basali mayele ya mabe.
Ndenge nalobaki, likambo oyo ezali sikoyo kolimbolama na batribinale. Mpe ezali mpenza bongo.
Mpe na mawa, bana mboka lelo bazali kokutana na lokuta moko to oyo ekokani na oyo ya 1989, ntango bazali kolikia mbongwana oyo
ekoya te, mpo bato oyo lelo bazali komonana lokola bilembo ya opposition oyo balobi ya sika, ya mbongwana wana, na
bosolo bazali ba politiciens ya kala oyo bauti na bibongiseli moko ya bokonzi lokola parti na yango ya boyangeli.
Iyo, toyebi yango malamu. Na Allemagne, bato ebele babungisi motema na bango nyonso na
politiki mpo na bilako ya maponami oyo ekokisamaki te.
Na mwa makambo, ekeseni na oyo balakaki liboso ya maponami nde esalemaki mpenza sima ya maponami.
Toyebi yango. Ndakisa moko ya likambo oyo ezali Chancelier ya Allemagne ya sikoyo, Merz, oyo alakaki
liboso ya maponami ete akokanga te frein ya nyongo.
Kasi, mwa moke sima ya maponami, abongisaki boyokani moko ya istware mpo na banyongo ya motuya ya bamiliare.
Okanisi likanisi moko na likambo oyo.
Bokoki kolimbwela biso yango na mokuse, soki ezali malamu?
Ya solo, nalobelaki likambo ya 'frein ya nyongo' na Allemagne na République Tchèque mpe nasololaki na Petr Bystron, membre ya
parlement, mpenza na likambo oyo na kati ya makambo ya maponami.
Oyo ezali, solo, mpe mokakatano na République Tchèque.
Likambo ya mawa, etuluku ya bapatriote, ndenge bango moko babengaka, oyo balapaki ndayi mibu mibale eleki ete bakosala
makasi mpo ekolo République Tchèque elongwa na Lisanga ya Mpoto (UE) mpe na OTAN mpe mpo na komonisa bonsomi na
yango, bazali malembe-malembe kokende na libiangi ya kosala referendum mpo na kolongwa na Lisanga ya Mpoto.
Mpe tango bamonaki ete yango ekokaki kosalema na ndenge ya mibeko te, balongwaki mobimba na likambo ya kotinda ete République
Tchèque ebima na Union Européenne, elingi koloba ete batikaki mpenza ba programmes na
bango ya bolingo mboka ata liboso ya maponami.
Na Friedrich Merz, ezalaki mwa ndenge mosusu. Abwakaki bato ya Allemagne mwa moke sima ya
maponami, ata liboso que parlement ya sika esalema.
Mpe nazali na likanisi mpo na yango. Tobongisi mwango moko na nkombo "Republiki ya Tchéquie Liboso," oyo ezali
na mabongisi ya ntina mpo na kobongola système politique.
Mpe moko ya mbongwana oyo esengeli ezali likoki ya kolongola bato ya politiki na mosala.
Esengeli tóndimisa mobeko oyo elobeli motango ya ba signatures oyo esengeli mpo na politicien moko na moko,
kolanda soki azali politicien ya mboka, ya etuka to ya ekolo mobimba, to mpe soki azali député to ministre.
Mpe esengeli kozala na mobeko oyo elobi ete soki politicien abuki oyo azali kolinga kotia na mosala, soki
abuki programme oyo baponaki ye mpenza mpo na yango, esengeli bakoka kolongola ye na mosala.
Nakoloba yango polele. Tango politicien azali kosala kampanye ya maponami, azali na programme na ye ya maponami.
Mpe baponisi bapesaka bato ya politiki bavoti na bango, yango ezali lokola kotia sinyatire na kontra ya mosala.
Kontrá oyo ya mosala, manifeste oyo ya maponami, elakisi makambo oyo politicien akosala.
Mpe soki politicien oyo asali likambo mosusu sima ya maponami, ezali lokola nde abuki kontra na
ye ya mosala mpe esengeli bábengana ye na mosala.
Yango elingi koloba ete soki bato bayebi ete Friedrich Merz alakaki kotosa mobeko ya kokanga nyongo, kasi mwa moke sima ya
koponama na ye abengaki parlement, oyo na solo ezalaki lisusu na motango ekoki te, mpe abukaki mobeko yango,
bongo kolanda mobeko oyo, bana mboka ya Allemagne bakotia maboko na mokanda ya bosengi.
Mpe soki basangisi ba sinyatire ekoki, bakokende na tribinale mpe kolakisa bilembetele kuna.
Manifesto ya maponami mpe bizaleli ya solo ya politicien, mpe tribinale elongo na jury ya bana mboka – nalingi kolakisa ete
mbongwana na mibeko ya bosambisi mpe ezali na ntina mpo tózala na ba jury ya bana mboka – jury wana ya bana mboka nde etalelaka
makambo oyo politicien alakaki mpe oyo azali kosala mpenza.
Mpe soki ezwami ete politicien alakaki likambo moko kasi azali kosala mosusu, tribinale ekataka ete abungisi mandat na ye.
Matondi mingi. Ezali ezaleli ya malamu. Ndenge toyokaki sik'oyo, bilako ya maponami oyo ekokisami te ezali
eteni ya bomoi ya mokolo na mokolo mpo na bato na Eropa.
Eza likoki ete bilako ya maponami oyo ekokisami te ezali mwango ya nko mpo na kolɛmbisa mpe kokitisa bato
motema mpe na ndenge wana kobuka botɛmɛli na bango?
Nakanisi bongo te. Nakanisi ete bilaka oyo ebukaná esalisaka mpo na kokosa baponisi bápona bakosi wana.
Likambo ya mawa, bana mboka mpe baponisi babosanaka noki, yango wana, na ndakisa, Andrej Babiš, Premier Ministre ya kala, oyo
azalaki na bokonzi na tango ya pandemi ya coronavirus, atumaki bato babeta bato na balabala, apusaki bango na makasi bázwa
mangwele ya mRNA, mpe sikoyo azali kozongela maponami mpo apesi bango bilaka, azali moto
oyo azali liboso na maponami na mboka na biso.
Na makanisi na ngai, oyo ezali lisano moko oyo bato ya mboka, na mawa, bandimaka ntango nyonso moto oyo bapanzi sango
balakisaka lokola nde azali na likoki ya kolonga maponami.
Mpe na solo, media nde eponaka banani bakobeta lisano oyo.
Ezali te likambo ete bakandidá nyonso bazala na makambo ndenge moko awa.
Te, bapanzi sango nde baponaka nani akosana, batyaka basani bango na bango, mpe na nsima yo okoki
kaka kopona kati na likambo moko ya mabe na mosusu.
Mpe bana mboka babosanaka ete esengeli te kopona mabe ya moke, kasi nde esengeli programme oyo ekosunga mboka.
Iyo. Yango elingi koloba ete programme ya parti na bino elingi mpenza kobongola nzela.
Bokeseni ezali nini? Bato bakoki koyeba ndenge nini ete ozali opposition oyo bakonzi batie te?
Mpe bino bوزui bikateli nini mpo na kopekisa bato ya mabe bákɔta na parti na bino?
Ya solo, ezali mpasi na mibeko oyo mpo na kopekisa kokota na nkuku, mpamba te ba agents secrets mpe bapolisi bazali
kokota mpe kobima ntango nyonso; yango ekoki kopekisama te.
Bongo toyebi nani azali policier mpe nani azali agent ya service secret, mpe tomekaka kobombela
bango basekele, kasi ezalaka ntango nyonso pete te.
Na oyo etali programme, biso tokeseni mpenza, mpo awa ezali na eloko moko, boyangeli moko, elingi koloba boyangeli ya bato ya
mokili mobimba, piramide oyo ya bokonzi oyo ebandi na FED na Etats-Unis, elekaka na Union Européenne, na ba organisations sans
but lucratif mpe na capital ya bato ya mokili mobimba, mpe na ngambo mosusu ezali libateli ya
République Tchèque, elingi koloba souveraineté.
Moboko na yango ezali kolongwa na Lisanga ya Mpoto (UE), kolongwa na OTAN, kolongwa na OMS.
Yango elingi koloba ete moto nyonso ya mayele ya pamba asosolaka ete opposition oyo bakonzi bakambaka emimonisaka lokola nde
ezali na ngambo ya bato ya Tchéquie, na ngambo ya mboka Tchéquie.
Kasi na suka, alobaka ntango nyonso ete esengeli koluka solution ya Eropa, ete tosengeli kotikala na Lisanga ya Eropa, ete Lisanga
ya Eropa esengeli kobongisama, ete tokoki te kotika Lisanga ya Eropa mpo ete na ntango wana
tokozala lisusu na bopusi te likolo ya makambo.
Ete tokoki te kotika Lisanga ya Mpoto mpo bakompanyi na biso bakokwea mpe makambo mosusu ya bozoba ya ndenge wana.
Opposition oyo bakambaka elokaka ntango nyonso baponi na bilaka, mpe na nsima, malembe malembe, azongisaka yango nsima.
Ndakisa moko ezalaki tango nabongisaki bamanifestation na Place Wenceslas mpe na sima bakitisi ngai na moninga mosusu
ya mosala oyo asengelaki aleka ngai na lokumu na politiki.
Azwi bokambi ya botɛmɛli na Libándá ya Wenceslas, mpe likambo ya liboso asalaki ntango abɛtaki bato mbote ezalaki koganga ete moto
moko te kuna azalaki kotɛmɛla Russie to Putin, mpe na mokuse abandaki kobalusa makanisi ya bato nyonso ya bolingo
mboka mpo na kotɛmɛla Est, kotɛmɛla Russie, na ntina ya kosangana na makambo oyo boyangeli ezali kosala.
Ata akomaki bato oyo bazalaki kolakisa makanisi na ye mpo bazalaki na sticker ya letere "Z", mpe bato wana bakatelami na
tribinale, bongo... mpe mawa mingi, bato bakoki te komona likambo yango polele mpo bazali na makanisi ya
makasi koleka mpe bayebi te kososola makambo oyo na mozindo.
Kasi okoki ntango nyonso koyeba opposition ya lokuta na ndenge balobaka likambo moko mpe basalaka mosusu.
Na ebandeli, balobaka likambo mosusu na oyo basalaka na sima.
Mpe sikoyo, na ndakisa, nazali kopota mbangu pembeni ya Monganga Miroslav Sládek, oyo azalaki mokonzi ya lingomba ya
ba Républicains mpe alobaki makambo oyo nazali koloba mbula 35 eleki mpe azali kaka koloba yango tii lelo.
Alobaka yango ntango nyonso, akomaki yango na babuku na ye nyonso.
Bongo, soki moto azali mpenza moto ya opposition, asala yango na motema mpe asalaka yango
mpo andimelaka mboka na ye, mpe andimelaka lobi.
Soki moto azali na kati ya opposition oyo bakonzi batambwisaka, na suka akosangana kaka na capital ya mokili mobimba.
Matondi mingi mpo na bandimbola na bino ya kitoko mpe bonanza malamu na maponami. Tika tókutana.
Matondi mingi. Matondi mpo na libaku oyo. Nalamboli bino na Allemagne mpe, solo, na mikili nyonso esika interview oyo
ekobongolama, mpe natombeli bino bolamu nyonso uta na motema na ngai mobimba, mpo ete tokoka komikangola na
fascisme ya ba entreprises mondiales ya lelo mpe kozwa bonsomi na mikili na biso. Matondi mingi.
Iyo, matondi mpe na yo. Tika tondima.
Tika tompana.