Gowy gün, janap Vrabel. Men Kla.TV üçin bu interwýu kabul edendigiňize begenýärin.
Eger size gysgaça tomaşaçylarymyza tanyşdyrsam:
Siz Çeh Respublikasynda geljekki parlament saýlawlarynda "Çeh Respublikasy Ilki (ČR1)"
partiýasynyň dalaşgäri hökmünde durýarsyňyz.
Men bu interwýu üçin wagt ajyradygyňyz üçin örän hoşal.
Belki-de sizi heniz tanamaýan Germaniýadan we beýleki ýurtlardan bolan tomaşaçylarymyza gysgaça özüňizi tanyşdyryp bilersiňizmi?
Ilki bilen, çagyranyňyz üçin köp sag boluň.
Men Çeh Respublikasynyň günortasynda doglan doly normal adam.
Men 2003-nji ýyldan mekdebi tamamlanana çenli korrupsiýa garşy göreşde aktiwist boldum.
2003 we 2025-nji ýyllar arasynda bir wagt men korrupsiýa garşy göreşe özümü bagyşladym.
2012-nji ýyldan bäri men göçmegenlik bilen göreşmekde hem gatnaşýaryn.
2022-nji ýyldan bäri, ýagny koronawirus pandemiýasy döwründe, men elbetde raýatlaryň we kärhanalaryň
azatlygy we hukuklary ugrunda hem göreşip gelýärin.
2022-nji ýyldan bäri men Pragada söz azatlygy we parahatçylyk üçin uly demonstrasiýalary gurnap
gelýärin, olary siz hem metbugatyňyzda görendigiňiz bolar.
Hawa, biz munuň üstünde yzarlaýarys. Sag boluň. Kla.TV-de biz köpçülikleýin habar serişdeleriniň
gizleýän zatlaryny habar bermek borjumyz hasap edýäris.
Şonuň üçin biz sizi bu interwýu üçin çagyrdyk.
Siz 2025-nji ýyldaky parlament saýlawlarynda dalaş edýärsiňiz. Siz syýasy taýdan uzak wagt bäri işjeň bolduňyz.
Olar Pragada parahatçylyk we söz azatlygy üçin uly demonstrasiýalar guradylar.
Namzadygyňyzy yglan edeniňizden bäri köpçülikleýin habar serişdeleri size nähili reaksiýa bildirdi?
Ilki bilen aýtsam, Çeh Respublikasynda inqilapdan bäri iň uly bolan bu uly demonstrasiýalary gurap
bolansoň, metbugat meniň barada erbet zatlar ýazmaga başlady.
Elbetde olar meni böhtan atýarlar we abraýymy peseldýärler, ýöne şu ýerde, Çeh Respublikasynda, Içeri işler ministrligi
jemgyýet bilen işleşmek we jemgyýet pikirini manipýasiýa etmek üçin jogapkär bolan özboluşly bir bölümi hem döretdi.
We takyk şol "KRIT" diýlip atlandyrylýan bölümde meniň barada ýörite bir faýl bar.
We şol takyk ýerde Içeri işler ministrligi üçin işleýän psihologlar meni aç-açan
ýazgardyp we utandyrmagyň zerurdygyna karar berdiler.
Demek, media birinji ýylda şunuň ýaly iş etdi.
Ondan soň men, tebigy ýagdaýda, döwlet tarapyndan maliýe jenaýaty we söz azatlygyny basyp-bastyrmak
aýyplamalary bilen onlarça jenaýat işine sezewar boldum.
Men hökümetiň söz azatlygyny basyp-sokmak boýunça çärelerine garşy çykyş edende, ahyrynda
Konstitusiýa kazyýetinde işiňi ýeňip, günäsiz hasaplandym.
Emma meni tussag etdiler we meni tussaglyga almaga taýýarlyk görüldi.
Indi men ýene bir sud işine ýüzbe-ýüz bolýaryn, olar meni, elbetde, diňe çaklamalara we uydurmalara
esaslanan maliýe jenaýatlarynda aýyplamaga synanyşarlar.
Men syýasy hereketi döredenimden bäri, metbugat mümkin boldugyça meniň barada dymýar.
Eger olar edip bilmese, Konstitusiýa kazyýetinde meniň işimde ýeňiş gazanan ýagdaýymdaky ýaly, olar mütläp bu barada habar
bermeli boldular, sebäbi ähli telewideniýe kanallary we polisiýa munuň üstünde pikir bildirdiler; bu hakykatdanam uly bir
karardy, beýan azatlygy ugurynda onýyllyklaryň iň uly kararydy. Şonuň üçin metbugat meniň barada habar bermeli boldy.
Ýogsam olar meni dymdyrmaga synanyşýarlar.
Saýlaw kampaniýasynyň dowamynda men iki gün ozal Çeh telewideniýesinde çykyş etdim we syýasy hereketimize
tutuş kampaniýa üçin ýedi minut efir wagty berildi.
Şol ýedi minutyň dowamynda çykyş ediji meniň barada gürledi, şonuň üçin men bir söz hem aýdyp bilmedim we meni
mümkin boldugyça dymdyrmak üçin saýlaw programmasy bilen düýbünden baglanyşygy bolmadyk soraglar berdi.
Şeýlelikde, mass-media Çeh Respublikasynda adamlaryň ses beriş häsiýetine esasan şeýle täsir edýär, dälmi?
Hawa.
Biziň şu günki temamyz şol atlandyrylýan gözegçilikli garşylykdyr.
Köpçülikleýin habar serişdelerinde biz muny diňe Hytaý ýa-da Russiýa ýaly ýurtlar bilen baglanyşykly eşidýäris.
Emma demokratik gymmatlyklaryny öz nyşany hökmünde kabul eden Günbatar Ýewropadaky ýurtlarda ýagdaý nähili?
Janap Vrabel, bu sorag barada siziň bahaňyz näme?
Elbetde, jemgyýetçilikde görkezilýän zat başga bir zat.
Bu, dolandyrylýan pseudo-garşylygyň metbugatda hakyky garşylyk hökmünde çykyş etmegini we koalisiýa bilen garşylyk
arasyndaky göreşiň telewideniýede görkezilmegini aňladýar.
Hakykatda bolsa, Çeh Respublikasynda iki topardan ybarat diýlip atlandyrylýan watansöýer oppozisiýa bar.
Oňda dört partiýa we çepde bäş partiýa.
Bu iki koalisiýa özlerini hakyky garşydaş hökmünde görkezýärler.
Meniň problemam şundan ybarat: korrupsiýa garşy göreşe gatnaşyp ýörkäm, size korrupsiýa garşy göreşe işjeň gatnaşýandygymy
aýdanymda, maliýe aldawçylygyny ýüze çykarmak, Ýewropa subsidialary bilen baglanyşyklary we döwlet serişdeleriniň ýolsuz
ulanylyşyny, şeýle hem syýasy partiýalaryň we syýasatçylaryň sponsorlaryny, ýagny ýurdumyzda
işleýän goldawçylary ýa-da oligarhlary ýüze çykarmak.
Men olaryň käbirini ýüze çykardym we bu amallaryň käbirini togtattym.
2005-nji ýyldan bäri meniň hakyky garşydaşlarym arka planda durup syýasy partiýalary döredýän we olary
maliýeleşdirýän oligarhlardyr; şol partiýalardaky syýasatçylar soňra olara döwlet şertnamalaryny berýärler.
Özüni oppozisiýa hökmünde görkezýän syýasy partiýalaryň liderleri, aýdylyşy ýaly, bir ädim aşakda durýarlar.
Meniň göreşim hakykatdan hem olary maliýeleşdirýän adamlara garşy.
Şonda men Wenceslas meýdanynda şol uly demonstrasiýalary gurnap, ähli oppozisiýany gatnaşmaga çagyrdym, Men olaryň birleşip, Çeh
Respublikasynyň suwerenligini yglan etjekdigine garaşýardym, ýöne olaryň arkasynda meniň göreşýän oligarhlaryň, häkimiýetdäki
partiýany maliýeleşdirýänleriň durandygyny hiç pikir etmändim.
Emma birden aňymdan geçdi: häzirki wagtda ODS tarapyndan wekilleşdirilýän häkimiýet partiýasy hakykatdan
hem ODS-iň syýasatçylary bilen bilelikde täze watansöýer partiýalary döretmek üçin ondan dörän eken.
Şonuň üçin bu häzirki wagtda häkimiýetde oturan partiýanyň agzalary tarapyndan döredilýän ODS-B görnüşidir.
Elbetde, ODS-i maliýeleşdiren we ODS tarapyndan döwlet şertnamalary bilen sylaglanan, netijede meniň anyklamym ýaly
döwlet gaznasyndan puluň ýogalandygyna sebäp bolan şol bir sponsorlar häzir watançy oppozisiýany hem maliýeleşdirýärler.
Elbetde, bu goldawçylar meni howp hökmünde görýärler, sebäbi men olaryň birnäçe şertnamasyny bozupdym.
Gynansak-da, ilat bu barada hiç zat bilmeýär, elbetde, sebäbi bu habar metbugata düşmeýär.
Elbetde. Gysgaça aýtsak: hakykatdanam güýçliler diňe häkimiýetde galýarlar.
Siziň pikirňizçe, bu Çeh Respublikasynda nähili işleýär?
Men häzir düşündirendigim ýaly.
Çeh Respublikasynda saýlaw kampaniýasyny dokuz aý mundan ozal başlanda, olar jemi dört syýasy partiýanyň bolar diýip, ýöne
özlerini bir bitewi gurama hökmünde görkezjekdiklerini aýdyp, şonuň bilen saýlaw päsgelini peseltdiler. Şonuň
üçin iki koalisiýa hem saýlaw galpçylygyna ýol berdi.
Häzir Konstitusion kazyýet munuň üstünde işleýär, we Çeh Respublikasynda watansöýüjiler, ýagny watansöýüjili saýlawçylar
tarapyndan berlen sesleriň köpüsiniň geçersiz hasaplanmak howpy bar, sebäbi hem çep, hem sag
kanatly koalisiýalar saýlawlarda aldawçylyk edipdirler.
Men aýdşym ýaly, bu häzir sudlar tarapyndan anyklanylýar. We bu takyk şol ýagdaý.
Gynansak-da, raýatlar şu gün 1989-njy ýyldaky ýaly ýa-da şonça meňzeş aldaw bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar; olar gelmejek üýtgeşmäni
umyt edýärler, sebäbi şu gün şol täze garşydaşlyk we üýtgeşiklik diýlip görkezilýänleriň ýüzüni simwolik görnüşde
görkezýän adamlar hakykatda häkimiýet partiýasynyň şol bir güýç guramalaryndan çykan köne syýasatçylardyr.
Hawa, biz munuň bilen tanyş. Germaniýada köp adamlar ýerine ýetirilmedik saýlaw wadalary
sebäpli syýasata bolan ähli ynamyny ýitirdiler.
Käbir ýagdaýlarda saýlawlardan öň wada berlen zadyň tersi saýlawlardan soň hakykatdanam boldy.
Biz muny bilýäris. Munuň bir mysaly häzirki Alman kansleri Merz bolup, ol saýlawlardan öň borç frenine degmejekdigine wada berdi.
Saýlawlardan gysga wagt soň, emma ol milliardlarça dollarlyk taryhy karz paketini düzdi.
Siz bu mowzuk boýunça bir düşünje işläp düzdiňiz.
Onuň barada gysgaça bize gürrüň berip bilersiňizmi?
Elbetde, men Germaniýada we Çeh Respublikasynda karz çäklendirmesi barada habar berdim we saýlawlar
bilen baglanyşykly şol mowzuk boýunça Parlament agzasy Petr Bystron bilen hem interwýu geçirdim.
Bu, elbetde, Çeh Respublikasynda hem mesele.
Gynansak-da, özlerini şol patrýotlar diýip atlandyrýan bu patrýotlar iki ýyl ozal Çeh Respublikasynyň Ýewropa
Bileleşiginden we NATO-dan çykmagyny üpjün edip, onuň döwlet garaşsyzlygyny berkitjekdigine wada beripdi,
emma haýal-asta Ýewropa Bileleşiginden çykmak baradaky referendum geçirmegi talap etmäge geçdiler.
Bu işiň kanuny taýdan mümkin däldigini duýanda, olar Çeh Respublikasynyň Ýewropa Bileleşiginden çykmagyny üpjün
etmekden doly çekildiler, bu bolsa olaryň esasan saýlawlardan öň hem watansöýerlik programmalaryny taşlap goýandygyny aňladýar.
Friedrich Merz bilen ýagdaý biraz başga boldy. Ol saýlawlardan gysga wagt soň, täze parlament
emele gelmezden ozal nemes halkyna hyýanat etdi.
Meniň munuň üçin bir konseptim bar. Biz syýasy ulgamy üýtgetmek üçin zerur reformalary öz içine alýan
"Ilki Çeh Respublikasy" atly meýilnamany taýýarladyk.
Bu zerur üýtgeşmeleriň biri syýasatçylaryň yzyna çagyrylyp bilmegidir.
Her bir syýasatçy üçin, ol ýerli, sebitleýin ýa-da milli syýasatçy bolmagyna ýa-da parlament agzasy
ýa-da ministr bolmagyna baglylykda, näçe gol gerekdigini kesgitleýän kanuny kabul etmelimiz gerek.
Şeýle hem kanunda şunuň ýaly bellenmeli: eger syýasatçy durmuşa geçirmäge çalyşýan maksadyny ýa-da
hakykatdanam saýlanan programmasyny bozsa, ony wezipesinden boşatmak mümkinçiligi bolmaly.
Men muny ýönekeý aýdýaryn. Syýasatçy saýlawda dalaş edende, onuň saýlaw manifesti bolýar.
Saýlawçylar syýasatçylara seslerini berýärler, bu bolsa iş şertnamasyna gol çekmek ýaly.
Bu iş şertnamasy, bu saýlaw manifesti syýasatçynyň näme etjekdigini kesgitleýär.
Eger bu syýasatçy saýlawlardan soň başgaça bir zat etse, bu onuň iş şertnamasyny bozýandygy ýaly bolup, işden boşadylmalydyr.
Bu, eger adamlar Friedrich Merziň karz çäklendirişine eýerjekdigine wada berendigini, ýöne saýlanandan gysga wagt soň
esasan kworum bolmadyk parlamentini ýygnap, karz çäklendirişini bozandygyny bilse, onda bu kanuna
görä Germaniýanyň raýatlary petisiýa gol çekerdi.
We ýeterlik gol ýygnalansoň, olar kazyýete baryp, şol ýerde subutnamalary hödürler.
Saýlaw manifesty we syýasatçynyň hakyky hereketleri, şeýle hem sud we raýatlaryň jürisi – men nygtamak isleýärin, raýat
jürilerini guramak üçin sud reformasy hem zerurdyr – bu raýat jürisi syýasatçynyň wada beren
zatlaryny we onuň hakykatda eden işlerini seljerýär.
Eger sud syýasatçynyň bir zady wada edip, başga zady edýändigini anyklasa, onda onuň
wekalatlyk hukuklaryny ýitirýändigine karar berýär.
Çuňňur sag boluň. Bu gowy garaýyş. Indi eşidenimiz ýaly, ýerine ýetirilmedik saýlaw wadalary
Ýewropadaky adamlaryň gündelik durmuşynyň bir bölegidir.
Saýlawdaky ýerine ýetirilmedik wadalaryň adamlary gaharlandyrmak we ruhdan düşürmek, şonuň bilen olaryň garşylygyny
sindirmek üçin niýetlenen strategiýa bolmagy mümkinmi?
Men şeýle pikir etmeýärin. Meniň pikirimçe, bozulýan wadalaryň maksady saýlawçylary bu aldamçylary saýlamaga çekmekdir.
Gynansak-da, raýatlar we saýlawçylar çalt unudaýarlar; mysal üçin, koronawirus pandemiýasy döwründe höküm süren ozalky
premýer-ministr Andrei Babiš köçelerde adamlary döwüp, zor bilen mRNA sanjymlaryny mejbur etdi we häzir olara wada
berip gaýtadan saýlanýandygy üçin häzirki wagtda ýurdumyzda geçirilen saýlawlarda iň uly şansly hasaplanýar.
Meniň pikirimçe, bu bir spektakldyr; onda raýatlar gynansak-da, media tarapyndan saýlawy ýeňmek
mümkinçiligi bar diýip görkezilen adama hemişe ynanýarlar.
We media hakykatdanam bu oýny kim oýnaýandygyny kesgitleýär.
Bu ýerde ähli dalaşgärleriň şertleriniň deň bolmagy baradaky mesele däl.
Ýok, media kim oýnar diýip saýlaýar, oýunçylary biri-birine garşy goýýar we soňra siz diňe bir erbet wariant
bilen başga bir erbet wariant arasynda saýlap bilersiňiz.
Raýatlar az ýamanlygy saýlamagyň zerur däldigini, eýsem ýurda kömek etjek programmanyň gerekdigini unutýarlar.
Hawa. Bu siziň partiýaňyzyň programmasynyň ugurda anyk üýtgeşme girizmäge gönükdirilendigini aňladýar.
Farq näme? Adamlar siziň dolandyrylýan garşylyk däldigiňizi nädip tanap bilerler?
Partiýaňyza içeri girilmeginiň öňüni almak üçin haýsy çäreleri gördüňiz?
Elbetde, gizlin girizmelere garşy çäreler bilen bu kyn, sebäbi gizlin agentler we polisiýa işgärleri
yzygiderli gelip-gidýärler; munuň öňüni alyp bolmaýar.
Şonuň üçin polisiýadan kim, gizlin gullukdan kimdigini bilýäris we olara hiç hili gizlin maglumat
bermezlige çalyşýarys, ýöne bu hemişe mümkin däl.
Programma babatynda biz elbetde düýbünden tapawutlydyrys, sebäbi bu ýerde belli bir tertip, ýagny globalist tertip bar; bu güýç
piramidasy ABŞ-daky FED-den başlap, ÝB-den, girdejisiz guramalar we globalist kapital arkaly işleýär, beýleki tarapdan bolsa
Çeh Respublikasynyň azatlygy, ýagny döwlet garaşsyzlygy bar.
Munuň esasy ÝB-den çykmak, NATO-dan çykmak, Dünýä saglyk guramasyndan çykmakdyr.
Bu, biraz akyl-paýhasly her kimiň dolandyrylýan garşylygyň Çeh halkynyň, Çeh watanynyň tarapynda bolýan
ýaly täsir galdyrýandygyny düşünýändigini aňladýar.
Emma ahyrynda ol hemişe aýdýar: Ýewropa çözgüdi tapylmaly, biz Ýewropa Bileleşiginde galmaly, Ýewropa Bileleşigi
özgertilmeli, biz AB-den çykyp bilmeris, sebäbi şonda wakalar üstünde hiç hili täsirimiz galmaz.
Biz kompaniýalarymyz bankrot bolup galjakdygy sebäpli ÝB-den çykyp bilmeris we ş.m. ýaly beýleki manysyz sözler.
Gözegçilikli garşylyk hemişe saýlawçylary haýsydyr bir wada bilen özüne çekýär we soňra ony haýal-haýal tersine öwürýär.
Munyň bir mysaly, men Wenceslas meýdanynda demonstrasiýalary gurap, soňra syýasy karýeramy
gölgede galdyrjak başga bir kärdeşim bilen çalşyryldym.
Ol Wenceslas meýdanyndaky demonstrasiýalary öz üstüne aldy we halky salamlap başlanda ilkinji işi şu boldy: bu ýerde hiç kim
Russiýa ýa-da Putin garşy däldigini gygyrdy, we esasan tutuş watansöýerlik atmosferasyny gündogara, Russiýa garşy
öwürmäge başlady, režimiň alyp barýan işlerine gatnaşmak üçin.
Ol hatda "Z" harpy bilen stikerleri bolandygy üçin demonstrantlary hem habar berdi, we şol adamlar häzir höküm
edildi, şonuň üçin... Gynansak-da, adamlar muny görüp bilmeýärler, sebäbi olar fanatik we bu zatlary çuňňur düşünmeýärler.
Emma siz galp garşydaşlygy hemişe şeýle alamatdan tanap bilersiňiz: olar bir zady aýdýarlar, soňra başga zady edýärler.
Başlangyçda olar soňra edýän zatlaryndan tapawutly zat aýdýarlar.
Indi mysal üçin, men Dr Miroslav Sládek bilen saýlawda dalaş edýärin; ol Respublikanlaryň başlygy bolup, 35 ýyl
ozal meniň aýdýanlarymy aýdypdy we häzirem şony aýdýar.
Ol hemişe şeýle diýýär, ähli kitaplaryna şeýle ýazdy.
Şonuň üçin eger kimdir biri hakyky garşydaşlyk şahsyýeti bolsa, onda ol muny ýüreginden edýär we
muny ýurdyna hem-de geljekke ynanýandygy üçin edýär.
Eger kimdir biri dolandyrylýan garşylygyň bir bölegi bolsa, ol hemişe ahyrynda globalist maýa bilen bileleşýär.
Gyzykly düşündirişleriňiz üçin köp sag boluň we saýlawlarda üstünlik arzuw edýärin. Hoş gal.
Çuňňur sag boluň. Bu mümkinçilik üçin sag boluň. Men sizi Germaniýada we elbetde bu interwýu terjime edilen ähli ýurtlarda
salamlaýaryn we size ýüregimiň çuňlugyndan iň gowy arzuwlarymy bildirýärin, şonda biz häzirki globalist
korporatiw faşizmiň astyndan azat bolup, ýurtlarymyzda azatlygy taparys. Çuňňur sag boluň.
Hawa, size-de sag boluň. Hoş gal.
Hoş gal.