«Մարդը մարդու գայլը չէ։»
Այս վերնագրով միջազգային համաժողովը տեղի ունեցավ Բեռլինում 2025 թվականի հուլիսի 12–13-ը։
Միջոցառումը կազմակերպվել է Շիլլերի ինստիտուտի, Փարիզի աշխարհաքաղաքականության ակադեմիայի և
Ostdeutsches Kuratorium von Verbänden e.V. (OKV) կողմից։
OKV-ի փոխնախագահ Յոախիմ Բոնացը ելույթ ունեցավ ներկայիս պատերազմների «առևտրային
կողմի» մասին, այսինքն՝ ովքեր են շահախնդիրները։
Լսեք այստեղ մի փոքր կրճատված դասախոսությունը, որը թվերով ցույց է տալիս, թե ինչպես են ՆԱՏՕ-ի
պահանջները գերմանական բնակչությանը պարտքի մեջ գցում։
Յոախիմ Բոնացը մասին:
ծնվել է 1947 թվականին Օրե լեռներում, ավագ դպրոցի դիպլոմ, դեկորատիվ նկարիչ
Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, բիզնեսի կառավարման և իրավագիտության աստիճաններ
ԳԴՌ զինված ուժերում 25 տարի, աշխատել է հետախուզական ջոկում
թոշակի անցնելուց ի վեր աշխատում է OKV-ում
Տիկնայք և պարոնայք, Ես ցանկանում եմ շնորհակալություն հայտնել տիկին Զեփ-Լարուշին, որ ինձ հնարավորություն տվեց այս հանձնաժողովի
առջև արտահայտելու իմ մտքերը պատերազմների առևտրային կողմի վերաբերյալ՝ Շիլլերի ինստիտուտի կոնֆերանսի շրջանակում։
Ներածության համար ես ընտրել եմ Ֆրիդրիխ Շիլլերի մեջբերումը։
Պատերազմը լավագույն առևտրականն է։ Այն երկաթը վերածում է ոսկու։
2025 թ. հունիսի 25-ին կայացած ՆԱՏՕ-ի վերջին գագաթնաժողովի վերաբերյալ:
Այն, շրջանցելով ազգային խորհրդարանները, որոշեց ՆԱՏՕ-ի երկրների ՀՆԱ-ի 5 տոկոսը հատկացնել զինատեսակների վրա։
Իմ մաթեմատիկայի ուսուցիչը վեցերորդ կուրսում հաճախ ասում էր, որ խնձորները տանձերի հետ չպետք է համեմատել։
Սա այստեղ դիտավորյալ արվում է բնակչությանը խաբելու համար։
Համախառն ներքին արդյունքի 5 տոկոսը կազմում է երկրի պետական բյուջեի գրեթե 50 տոկոսը։
Այս 5 տոկոսանոց որոշումը ահռելի ճնշում է գործադրում բոլոր մյուս բյուջետային ծախսերը կրճատելու
վրա, հատկապես բնակչության սոցիալական ծախսերը։
Քաղաքացիներից գումար հանելու համար անհրաժեշտ է արդարացում։
Այս նպատակով նշվում են արտաքին թշնամիները՝ այս կոնկրետ դեպքում Ռուսաստանը, որը, ըստ պնդումների, ցանկանում
է 2028/29 թվականներին հարձակվել ՆԱՏՕ-ի երկրների վրա։
Այս թեմայով մեջբերում եմ Կառլ Պիտեր Ֆրյոլինգին :
Իշխանության ծարավն ու վախը միշտ եղել են ազատության և խաղաղության գերեզմանափորները։
Գերմանիայում 2024 թվականին համախառն ներքին արդյունքը կազմել է 4,31 տրիլիոն եվրո։
Դրա հինգ տոկոսը կազմում է 215 միլիարդ եվրո, որը Գերմանիան պարտավորվել է մեկ տարվա ընթացքում ծախսել ռազմական տեխնիկայի վրա։
Յուրաքանչյուր տարի!
2024 թվականին Գերմանիայի պետական բյուջեն ինչ չափի էր, որի հաշվին սա պետք է վճարվի?
2024 թվականին պետական բյուջեն կազմել է 476,8 միլիարդ եվրո։
2025 թվականի պետական բյուջեն ներկայումս որոշվում է։
Սա հավասարակշռված չէ և բնութագրվում է բարձր պարտքով ֆինանսավորմամբ։
Եկեք մնանք պաշտպանական ծախսերի վրա։
Մարկոս Տուլլիոս Սիցերոն ասել է. «Պատերազմի ուժը անսահմանափակ միջոցներն են»։
Սա ցույց է տալիս, որ ՆԱՏՕ-ն պատրաստվում է պատերազմի։
Համաձայնեցված 215 միլիարդ եվրոն չի համապատասխանում ազգային բյուջեի իրական պլաններին։
Գերմանիան ցանկանում է կրկին ներդնել պարտադիր զինվորական ծառայություն և ուսումնասիրում է Դանիայի փորձը, որը
որոշել է մինչև 2025 թ. հուլիսի 1-ը պարտադիր դարձնել զինվորական ծառայությունը թե՛ տղամարդկանց, թե՛ կանանց համար։
Բարաքների կառուցումն ու կահավորումը, սարքավորումները և աշխատավարձերը բոլորը ազդում են ռազմական ծախսերի վրա։
Միևնույն ժամանակ նախատեսվում է ներգրավել պահեստազորայիններին, ինչը իր հերթին պահանջում է տեխնիկա և նման այլ միջոցներ։
Նրանք ցանկանում են Գերմանիայի զինված ուժերը վերածել ժամանակակից անօդաչու թռչող սարքերի
պատերազմի, սակայն չեն գիտակցում դրա պարամետրերը։
Ավելի քան 1 000 Leopard 2 տանկ, 2 500 զրահապատ անձնակազմի փոխադրիչ, նավատորմ, հրթիռների
արտադրություն և այլն ընդգրկված են անորոշ ցանկում։
2020 թվականին Գերմանիայի և Ֆրանսիայի միջև համաձայնության եկան և մեկնարկեց FCAS նախագիծը։
Պլանը նախատեսում էր օգտագործել ժամանակակից հարվածային ինքնաթիռներ, ուղեկցված անօդաչու թռչող սարքերով և դրոնների խմբերով։
Գնահատականը կազմել է 500 միլիարդ եվրո։
ԱՄՆ-ում դադարեցվելուց հետո այն կրկին կգործարկվի։
Այս և բազմաթիվ այլ պլաններ վերադարձել են։
Բացի այդ, կան նաև այլ «անսահմանափակ փոսեր», օրինակ՝ Գերմանիայի հարկատուների գումարներով Ուկրաինային ցուցաբերվող անպայմանական
աջակցությունը առանց խորհրդարանի կողմից յուրաքանչյուր նվերի առանձին քվեարկության, ինչը, անշուշտ, զարմանք է առաջացնում։
Դրանք բաժանվում են երեք մասերի:
1. Ուղիղ ֆինանսական սուբսիդիաներ – Կանաչ կուսակցությունը ներկայումս պահանջում է դրանց զգալի ավելացում։
2. Ապրանքների առաքումներ՝ և՛ Ուկրաինայի բնակչության համար, և՛ բոլոր տեսակի ռազմական մատակարարումների համար։
3. Դրան գումարվում է Բունդեսվերի զինանոցների և պետական պահուստների ապրանքների դատարկումը։
Այս ամենը ֆինանսավորելու համար հեռացող կառավարությունը, մինչև նոր կառավարության պաշտոն ստանձնելը, պարտավորվեց ժողովրդին
պատերազմի համար լրացուցիչ 1 տրիլիոն եվրոյի պարտքով ծանրաբեռնել։
Այնուամենայնիվ, 2024 թվականի դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ Գերմանիան որպես պետություն, բացառությամբ ֆեդերալ երկրամասերի և
համայնքների պարտքերի, ուներ 2,509 տրիլիոն եվրոյի պարտքային բեռ։
Մեկ տրիլիոն եվրոյի լրացուցիչ վարկառությամբ Գերմանիայի պարտքի բեռը աճեց մինչև 3,509 տրիլիոն, և դրա ավարտը չի երևում։
Ով է այնպիսի դիրքում, որ կարող է Գերմանիայի պետությանը այդպիսի հսկայական գումարներ վարկ տալ?
Աշխարհի տասը ամենամեծ ակտիվների կառավարիչներից ութը տեղակայված են Միացյալ Նահանգներում։ Black Rock-ը գլխավորում է ցուցակը։
Պատահականորեն, պարոն Ֆրից Շմիդ Մերցը 2016 թվականից մինչև 2020 թվականը եղել է BlackRock Asset Management Deutschland
Aktiengesellschaft ընկերության հսկիչ խորհրդի նախագահը։
Սովորաբար տոկոսադրույքը հիմնված է վարկառուի վարկային վարկանիշի վրա՝ որքան այն ավելի անորոշ է, այնքան ավելի բարձր է,
ինչպես նաև շուկայի, գնաճի մակարդակների և այլ ներդրումային ձևերում շահույթ ստանալու հնարավորությունների վրա։
Եթե երկարաժամկետում ընդունենք, որ տոկոսադրույքը ընդամենը 5 տոկոս է, ապա 3,5 տրիլիոն եվրոյի վարկի
տարեկան տոկոսավճարը կազմում է 175 միլիարդ եվրո։
Զինատեսարքների համար 215 միլիարդը և 175 միլիարդ տոկոսները հավասար են 390 միլիարդ եվրոյի։
Պարտքի ոչ մի կոպեկ դեռ չի մարվել։
Բացի այդ, պետական բյուջեից ֆինանսավորվող կենսաթոշակները պետք է հաշվի առնել։
2024 թվականին այս ցուցանիշը կազմել է 54,67 միլիարդ եվրո։
Դրան գումարվում են քաղաքացիական ծառայողների և պետական աշխատողների աշխատավարձերը։
Առանց որևէ հետազոտություն անելու, ակնհայտ է ենթադրել, որ դրանք զգալիորեն գերազանցում են կենսաթոշակները՝ հատկապես եթե Գերմանիան
ցանկանում է վերականգնել պարտադիր զինվորական ծառայությունը։
Պարզության համար ես կհամարեմ, որ դրա ծախսը կկազմի միայն մոտ 55 միլիարդ կենսաթոշակային վճարումների չափով։
Սա հանգեցնում է ընդհանուր 500 միլիարդ ծախսի։
Հիշեցում:
Այնուամենայնիվ, 2024 թվականի պետական բյուջեն կազմել է ընդամենը 476,8 միլիարդ եվրո։
Պենսիաների, կրթության, այլ սոցիալական ապահովության ֆոնդերի և այլնի նման այլ բյուջետային ծախսերը հաշվի չեն առնվում։
Նոր վարկավորումը անխուսափելի է վարկատուների շահերից ելնելով։
Սա պայմանավորված է նրանով, որ տոկոսադրույքների բարձրացումը օրինաչափ է վճարումների
անորոշության դեպքում, ինչը կարելի է ակնկալել վերոհիշյալից։
Չնայած բոլոր հնարքներին, Քլինգբեյլի 2025 թվականի նախնական բյուջեն չկարողացավ թաքցնել նոր վարկավորումը։
Սա մեզ հանգեցնում է այն եզրակացության, որ ազգային բյուջեի այլ ոլորտներում պետք է արմատապես կրճատումներ անել, և նույնիսկ այդ
դեպքում պետությունը չի կարողանա կատարել իր պարտավորությունները։
Զինատորումը և տոկոսների վճարումները կլանում են բոլոր մյուս բյուջեները։
Վերևում նշված թվերը կարելի է գտնել ինտերնետում։
Բունդեսթագի նիստերում մեջբերվում են տարբեր թվեր։
Այնուամենայնիվ, պլանները նախատեսում են հետագա վարկավորում։
Ֆրանսիական մարշալ Ջիան Ջակոմո Տրիվուլցիոն :
Պատերազմ վարելու համար անհրաժեշտ են երեք բան՝ գումար (այսինքն՝ վարկեր), գումար (այսինքն՝
վարկեր) և ավելի շատ գումար (այսինքն՝ վարկեր)։
Այս թվերով, որոնք ես ձեզ ներկայացրել եմ, ցույց եմ տալիս, որ ազգային բյուջեն, ինչպես վերևում նշվել է, գերծանրաբեռնված է։
Հետագայում ֆինանսական քաղաքականության հետագա հարցերին միայն կանդրադարձվի։
ՆԱՏՕ-ի մյուս երկրների վիճակագրությունը ցույց է տալիս, որ խոշոր ՆԱՏՕ-ական երկրներից՝ Միացյալ Նահանգներ, Ֆրանսիա, Միացյալ
Թագավորություն, Գերմանիա, Իտալիա, Իսպանիա և Կանադա, միայն Միացյալ Նահանգներն է, որ պաշտպանական ծախսերը կազմել
են համախառն ներքին արդյունքի 3 տոկոսից մի փոքր ավելի։
Մյուսները 2006-ից մինչև 2024 թվականը տատանվել են 1,0-ից մինչև 2,4 տոկոսի միջակայքում։
Այս բոլոր երկրները արդեն ծանր պարտքերի տակ են։
ՆԱՏՕ-ի բոլոր երկրներին նայելիս անգամ այն պնդումը, որ մինչև 2025 թվականը բոլոր ՆԱՏՕ-ի
երկրները կհասնեն 2,0 տոկոսի, չափազանց կասկածելի է։
Պորտուգալիան, հավանաբար, հնարքների դիմելով, կհասնի միայն ՀՆԱ-ի 1.5 տոկոսին։
Եթե ԱՄՆ-ից բացի ՆԱՏՕ-ի մյուս բոլոր երկրները իրենց պաշտպանական ծախսերը բարձրացնեն մինչև ՀՆԱ-ի 5 տոկոսը, ընդհանուր գումարը դեռևս
11 տոկոսով պակաս կլինի ԱՄՆ-ի ներկայիս պաշտպանական ծախսերից։
Այս զարգացումների հիման վրա վախ կա, որ մոտ ապագայում համաձայնեցված 5 տոկոսանոց թիրախը բավարար չի լինի և այն կմեծացվի։
Հետևյալ համեմատությունը սպառնալիքի պատմությունների առնչությամբ հետաքրքիր է բացառապես ֆինանսական տեսանկյունից:
2024 թվականին ՆԱՏՕ-ի երկրների պաշտպանական ծախսերը տասնապատիկ գերազանցել են բոլոր ԲՐԻԿՍ երկրների և
Հյուսիսային Կորեայի պաշտպանական ծախսերի ընդհանուր գումարը։
Միայն այս կողմը ցույց է տալիս, թե ով է ում սպառնում։
ՆԱՏՕ-ի բոլոր երկրները իրենց բյուջեները զենքերի ձեռքբերման օգտին կրճատում են և արդեն ծանր պարտքեր ունեն։
Բենջամին Ֆրանկլինը ասել է՝ «Պատերազմների վճարը չի կատարվում պատերազմի ժամանակ. հաշիվը գալիս է ավելի ուշ.»
Այս համատեքստում հաշվի առնելու այլ փաստեր են՝
Դոլարի ֆինանսական ուժը որպես համաշխարհային պահուստային արժույթ, որը թույլ է տալիս ԱՄՆ-ին
ստանձնել իր տնտեսական ուժից շատ ավելի մեծ պարտք։
Ինտերնետը ցույց է տալիս, որ ԱՄՆ-ի պարտքը կազմում է 37.36 տրիլիոն դոլար։
ԱՄՆ-ի տոկոսային բեռը գերազանցում է նրա ռազմական ծախսերը։
Այս հակամարտությունը լուծելը Թրամփի վարչակազմի նպատակներից մեկն է։
Ներկայումս դա իրականացվում է դոլարի արժեքի դիտավորյալ նվազեցման միջոցով։
Միացյալ Նահանգներում ռազմա-արդյունաբերական համալիրը (ՌԱՀ) հզոր ուժ է, որը անընդհատ փնտրում է նոր
վառելիք՝ նոր պայմանագրեր և նոր շահույթի հնարավորություններ։
ԱՄՆ-ը ավելի քան 100 տարի աշխարհի ամենակարևոր ռազմական տեխնիկայի մատակարարն է։
ՆԱՏՕ-ի երկրների հարկային եկամուտների 5 տոկոսը զենքերի վրա հատկացնելով՝ ՄԻԿ-ը ԱՄՆ-ին հնարավորություն է տալիս դրանք կազմելու։
Դա ՆԱՏՕ-ի երկրների պետական քաղաքականությունն է։
Ռեսուրսների շահագործումը Համաշխարհային Հարավում՝ պարտքերը ծածկելու և կառավարության իշխանությունը ապահովելու համար։
Դոլարի ուժի և արտոնագրային օրենսդրության շնորհիվ վերջին տասնամյակներում հարստությունը
վերաբաշխվել է համաշխարհային Հարավից դեպի «ոսկե միլիարդ»։
ԲՐԻԿՍ-ը, որպես այս անարդարությանը պատասխան, նոր սարսափազդու կերպար է։
Մեդիան այս կապին քիչ ուշադրություն է դարձնում։
Իսրայելի պրոքսի պատերազմը Իրանի դեմ կարելի է դիտարկել որպես մեկ օրինակ։
Այս համատեքստում ես կցանկանայի մեջբերել ԱՄՆ նախկին նախագահ Դվայթ Դեյվիդ Այզենհաուերին :
Յուրաքանչյուր արտադրված հրացան, յուրաքանչյուր ջրային ռազմանավի շահագործման հանձնումը, յուրաքանչյուր արձակված հրթիռը, ի վերջո,
նշանակում է գողություն նրանցից, ովքեր սոված են և չեն կերակրվում։
Հարցն այժմ այն է, թե ինչ լուծումներ կարող են լինել։
Այստեղ նույնպես ես պարզապես կցանկանայի մեջբերել Ֆրեդերիկ Ժոլիո-Քյուրիին :
Ոչ մի ազգ կամ անհատ չի կարող կանխել պատերազմը։
Միայն եթե բոլոր ազգերի ժողովուրդները միասին գործեն, կարող են նրանք հասնել այս նպատակին։
Ես մեջբերում եմ IG Metall-ի 2014 թ. սեպտեմբերի 20-ի «Ստուտգարտի պատվիրակների համաժողովի բանաձևը»:
Երկարաժամկետ հեռանկարում ցանկալի կլիներ ամբողջությամբ վերացնել զենքերի արտադրությունն ու զենքերի արտահանությունը։
Քանի որ զենքերի արտադրությունը անմարդկային է և բոլոր տեսակի ռեսուրսների ահռելի վատնում է։
Եվ Ալբերտ Էյնշտեյնը :
Խաղաղությունը ուժով պահպանել չի կարելի։ Այն կարելի է հասնել միայն փոխըմբռնման միջոցով։
Հուսով եմ, որ կարողացել եմ ձեզ փոխանցել, Գերմանիան օրինակ բերելով, այն ըմբռնումը, որ ՀՆԱ-ի 5 տոկոսը
ներկայացնում է ազգային հարստության վերաբաշխում և հասարակության վրա դնում է չափազանց ծանր բեռ։
Սա վերաբերում է յուրաքանչյուր նահանգին, որը ունի նման պարտավորություն։
2025 թվականի հուլիսի 11-ին JP Morgan-ի գլխավոր գործադիր տնօրեն Ջեյմի Դայմոնը քննադատեց Եվրոպան. «Եվրոպան պարտվում է»։
Շնորհակալություն ձեր ուշադրության համար։