WEBVTT 00:00.640 --> 00:03.203 "Кеше кешегә бүре түгел." 00:03.203 --> 00:11.464 2025 елның 12–13 июль көннәрендә Берлинда бу исем астында халыкара конференция узды. 00:11.464 --> 00:21.696 Чараны Шиллер институты, Париж Геополитика Академиясе һәм Ostdeutsches Kuratorium von Verbänden e.V. (OKV) оештырды. 00:21.696 --> 00:27.659 OKV вице-президенты Йоахим Бонатц хәзерге сугышларның «коммерция ягы» турында, ягъни кемнәр сугыштан 00:27.659 --> 00:31.444 файда күрүчеләр икәнлеге хакында презентация ясады. 00:31.444 --> 00:36.823 Монда бераз кыскартылган лекцияне тыңлагыз, ул саннар ярдәмендә Германия халкының НАТО 00:36.823 --> 00:40.380 таләпләре аркасында ничек бурычка батырылуын күрсәтә. 00:40.380 --> 00:42.752 Йоахим Бонатц турында: 00:42.752 --> 00:49.508 1947 елда Оре тауларында туган, урта мәктәп дипломы, декоратив рәссам 00:49.508 --> 00:54.560 IT, бизнес-администрлау һәм хокук буенча дәрәҗәләр 00:54.560 --> 01:00.832 ГДР кораллы көчләрендә 25 ел хезмәт иттем, пионер разведкасында эшләдем 01:00.832 --> 01:04.580 пенсиягә чыкканнан бирле OKVда эшләп килә 01:04.580 --> 01:10.786 Хөрмәтле ханымнар һәм әфәнделәр, Мин Шиллер институты конференциясе кысаларында бу комитет алдында сугышларның 01:10.786 --> 01:16.879 коммерция ягы турында фикерләремне белдерү мөмкинлеге биргән өчен Зэпп-Ларуш ханымга рәхмәт әйтәм. Кереш сүз 01:16.879 --> 01:20.992 итеп мин Фридрих Шиллерның әсәреннән бер цитатаны сайладым: 01:20.992 --> 01:26.480 Сугыш – иң яхшы сәүдәгәр. Ул тимерне алтынга әйләндерә. 01:26.480 --> 01:31.780 2025 елның 25 июнендә узган НАТО саммиты турында: 01:31.780 --> 01:39.540 Ул милли парламентларны узып, НАТО илләренең ГМПсының 5 процентын коралландыруга тотарга карар кылды. 01:39.540 --> 01:45.628 Минем алты сыйныфтагы математика укытучым еш кына алма белән грушаны чагыштырмаска кирәк, дип әйтә иде. 01:45.628 --> 01:49.460 Биредә бу эш халыкны алдау өчен махсус эшләнә. 01:49.460 --> 01:56.096 Эчке валовой продуктның 5 проценты илнең дәүләт бюджетының якынча 50 процентын тәшкил итә. 01:56.096 --> 02:06.360 Бу 5 процент карар бюджетның башка барлык пунктларын, бигрәк тә халыкка юнәлтелгән социаль чыгымнарны киметүгә зур басым ясый. 02:06.360 --> 02:10.597 Гражданнардан акча сыгару өчен нигез кирәк. 02:10.597 --> 02:22.140 Шуның өчен тышкы дошманнар – бу очракта Россия – атала, ул, диләр, 2028/29 елларда НАТО илләренә һөҗүм итәргә тели. 02:22.140 --> 02:25.230 Бу тема буенча мин Карл Петер Фройлингны цитаталыйм: 02:25.230 --> 02:31.200 Властькә омтылыш һәм курку һәрвакыт ирек һәм тынычлыкны җирләүчеләр булды. 02:31.200 --> 02:37.866 Германиядә 2024 елда брутто эчке продукт 4,31 триллион евро тәшкил итте. 02:37.866 --> 02:48.032 Шуның биш проценты — 215 миллиард евро, һәм Германия аны бер ел эчендә хәрби техникага тотарга вәгъдә итте. 02:48.032 --> 02:49.023 Һәр ел! 02:49.023 --> 02:54.956 2024 елда Германиянең дәүләт бюджеты күпме иде, шуннан бу түләүне каплау каралган? 02:54.956 --> 03:01.186 2024 елда ил бюджеты 476,8 миллиард евро тәшкил итте. 03:01.186 --> 03:04.640 2025 елгы дәүләт бюджеты хәзерге вакытта карала. 03:04.640 --> 03:08.933 Бу тигез түгел һәм югары бурычлы финанслау белән характерлана. 03:08.933 --> 03:11.136 Саклану чыгымнарына тукталыйк. 03:11.136 --> 03:17.220 Маркус Туллий Цицерон әйткән: «Сугыш көче чиксез акча запасларында ята.» 03:17.220 --> 03:20.353 Бу НАТОның сугышка әзерләнүен күрсәтә! 03:20.353 --> 03:27.275 Килешенгән 215 миллиард евро милли бюджетның чын планнарына туры килми. 03:27.275 --> 03:34.005 Германия мәҗбүри хәрби хезмәтне яңадан кертмәкче һәм 2025 елның 1 июленә кадәр ир-атлар һәм хатын-кызлар өчен хәрби 03:34.005 --> 03:38.380 хезмәтне мәҗбүри итәргә карар кабул иткән Даниягә карый. 03:38.380 --> 03:44.352 Казармәләрне төзү һәм җиһазлау, техника һәм хезмәт хаклары барысы да хәрби чыгымнарга йогынты ясый. 03:44.352 --> 03:49.680 Шул ук вакытта запас хәрбиләрне җәлеп итү планнары бар, бу исә җиһазлар һәм шундый башка әйберләр таләп итә. 03:49.680 --> 03:55.880 Алар Германия кораллы көчләрен заманча дроннар сугышына әйләндерергә телиләр, ләкин алар параметрларын белмиләр. 03:55.880 --> 04:06.594 1000-дән артык Leopard 2 танкы, 2500 бронетранспортёр, флот, ракета җитештерү һ.б. төгәлсез теләкләр исемлегендә. 04:06.594 --> 04:13.440 2020 елда FCAS проекты Германия һәм Франция арасында килешенде һәм эшкә җибәрелде. 04:13.440 --> 04:19.800 План заманча һөҗүм очкычларын, пилотсыз очкычлар һәм дроннар күпләп очыру белән берлектә куллану иде. 04:19.800 --> 04:23.380 Бәяләмә 500 миллиард евро иде. 04:23.380 --> 04:26.290 АКШта туктатылганнан соң, ул яңадан эшләтеп җибәреләчәк. 04:26.290 --> 04:29.142 Бу һәм башка күп кенә планнар кире кайтты. 04:29.142 --> 04:35.907 Моннан тыш, башка «ахыры булмаган чокырлар» да бар, мәсәлән, Германия салым түләүчеләре акчасына Украинаны 04:35.907 --> 04:44.340 шартсыз яклау, аерым ярдәмнәрне парламентта тавышка куймыйча – моны без гаҗәпләнеп билгеләп үтәргә тиешбез. 04:44.340 --> 04:46.432 Бу өч өлешкә бүленә: 04:46.432 --> 04:52.922 1. Турыдан-туры финанс субсидияләре – Яшелләр партиясе хәзерге вакытта аларны сизелерлек арттыруны таләп итә. 04:52.922 --> 04:59.616 2. Украина халкына да, төрле хәрби тәэминатларга да товарларны җибәрү. 04:59.616 --> 05:07.380 3. Моңа өстәп, Бундесверның арсеналларын һәм дәүләт запасларындагы товарларны бушату да бар. 05:07.380 --> 05:14.882 Боларның барысын да финанслау өчен китүче хөкүмәт, яңа хөкүмәт вазифага керешкәнче үк, халыкны сугыш өчен 05:14.882 --> 05:19.558 өстәмә 1 триллион евро бурычка батырырга вәгъдә итте. 05:19.558 --> 05:26.454 Ләкин 2024 елның 31 декабренә карата Германия дәүләте, федератив штатлар һәм муниципалитетлар бурычларын исәпкә алмаганда, 05:26.454 --> 05:30.296 2,509 триллион евро күләмендә бурыч йөкләнешенә ия иде. 05:30.296 --> 05:40.420 Тагын бер триллион евро бурычка алгач, Германиянең бурыч йөкләнеше 3,509 триллионга күтәрелде, һәм ахыры күренми. 05:40.420 --> 05:45.824 Кем Германия дәүләтенә шундый зур суммада акча бирә ала? 05:45.824 --> 05:52.415 Дөньядагы иң зур ун активлар белән идарә итүче компаниянең сигезе АКШта урнашкан. Black Rock беренче урында. 05:52.415 --> 05:58.801 Очраклы рәвештә, Фридрих Мерц әфәнде 2016 елдан 2020 елга кадәр BlackRock Asset Management Deutschland 05:58.801 --> 06:04.300 Aktiengesellschaft компаниясенең күзәтү шурасы рәисе булган. 06:04.300 --> 06:10.120 Гадәттә, процент ставкасы заем алучының кредит рейтингына нигезләнә – рейтинг нечкә булган саен ставка югарырак була 06:10.120 --> 06:17.024 – шулай ук базар шартларына, инфляция дәрәҗәсенә һәм башка инвестиция формаларында табыш алу мөмкинлекләренә бәйле. 06:17.024 --> 06:24.201 Әгәр без озак вакытлы перспективада процент ставкасын бары тик 5 процент дип алсак, 3,5 триллион евролык кредит буенча 06:24.201 --> 06:27.933 ел саен түләргә тиешле процент 175 миллиард евро тәшкил итә! 06:27.933 --> 06:35.882 Коралландыруга 215 миллиард һәм процентлар буенча 175 миллиард евро барлығы 390 миллиард евро тәшкил итә. 06:35.882 --> 06:38.647 Бурычның бер тиен дә әле кайтарылмаган! 06:38.647 --> 06:43.503 Моннан тыш, милли бюджеттан финансланасы пенсияләрне дә исәпкә алырга кирәк. 06:43.503 --> 06:48.427 2024 елда бу 54,67 миллиард евро тәшкил итте. 06:48.427 --> 06:52.832 Моңа өстәп дәүләт хезмәткәрләре һәм дәүләт хезмәте хезмәткәрләренең хезмәт хаклары да өстәлә. 06:52.832 --> 06:58.037 Бернинди тикшеренү дә үткәрмичә, аларның пенсияләрдән шактый югарырак булуын фаразлау җиңел – бигрәк 06:58.037 --> 07:00.980 тә Германия мәҗбүри хәрби хезмәт кертергә теләсә. 07:00.980 --> 07:07.291 Гади булсын өчен мин моның чыгымнарын пенсия түләүләренә якынча 55 миллиард гына булачак дип фараз итәм. 07:07.291 --> 07:10.880 Бу гомуми чыгымнарны 500 миллиардка җиткерә. 07:10.880 --> 07:12.140 Искәртү: 07:12.140 --> 07:18.220 Ләкин 2024 елда милли бюджет бары тик 476,8 миллиард евро гына тәшкил итте. 07:18.220 --> 07:26.272 Пенсияләр, мәгариф, башка социаль иминият фондлары һ.б. кебек башка бюджет чыгымнары исәпкә алынмый! 07:26.272 --> 07:30.480 Яңа бурыч алу кредиторлар мәнфәгатьләре өчен мәҗбүри. 07:30.480 --> 07:34.027 Бу шунлыктан, кайтарылуы шикле булган очракта процент ставкаларын арттыру законлы 07:34.027 --> 07:37.062 санала, һәм моны югарыда әйтелгәннән көтәргә була. 07:37.062 --> 07:44.315 Барлык хәйләләргә карамастан, Клингбайльның 2025 елга тәкъдим иткән бюджет проекты яңа бурычны яшерә алмады. 07:44.315 --> 07:52.143 Бу безне милли бюджетның башка өлкәләрен кискен киметергә кирәклеге нәтиҗәсенә китерә, һәм хәтта 07:52.143 --> 07:56.544 шул очракта да дәүләт үз бурычларын үти алмаячак. 07:56.544 --> 08:00.398 Коралландыру һәм процент түләүләре башка барлык бюджетларны йота. 08:00.398 --> 08:03.980 Югарыда бирелгән саннарны Интернетта табарга була. 08:03.980 --> 08:07.174 Бундестаг утырышларында төрле саннар китерелә. 08:07.174 --> 08:12.880 Һәрхәлдә, исә дә, планнар алга таба тагын заем алуны күздә тота. 08:12.880 --> 08:16.860 Француз маршалы Джан Джакомо Тривульцио : 08:16.860 --> 08:24.300 Сугыш алып бару өчен өч нәрсә кирәк: акча (ягъни кредитлар), акча (ягъни кредитлар) һәм тагын акча (ягъни кредитлар). 08:24.300 --> 08:31.840 Мин сезгә тәкъдим иткән бу саннар белән, югарыда әйтелгәнчә, дәүләт бюджетының киеренке икәнен күрсәтәм. 08:31.840 --> 08:36.820 Аннан соң калган фискаль сәясәт мәсьәләләренә генә кагылачак. 08:36.820 --> 08:44.708 Башка НАТО илләре статистикасы күрсәтә ки, төп НАТО илләре — АКШ, Франция, Бөекбритания, Германия, Италия, Испания һәм Канада 08:44.708 --> 08:52.631 — арасында чиста эчке продуктның 3 проценттан бераз артык өлешен оборона чыгымнарына сарыф иткән ил бары тик АКШ булды. 08:52.631 --> 09:02.581 Калганнары 2006 елдан 2024 елга кадәр 1,0 һәм 2,4 процент арасында булган. Бу илләрнең барысы да инде зур бурычка баткан. 09:02.581 --> 09:08.312 Барлык НАТО илләренә караганда, 2025 елга кадәр барлык НАТО илләре дә 2,0 процент 09:08.312 --> 09:11.299 күрсәткеченә ирешәчәк дигән белдерү дә бик шикле. 09:11.299 --> 09:16.620 Португалия, мөгаен, алдау алымнарына мөрәҗәгать итеп, ВВПның бары тик 1,5 процентын гына ирешә алачак. 09:16.620 --> 09:22.675 Әгәр АКШны исәпкә алмаганда калган барлык НАТО илләре үзләренең оборона чыгымнарын 5 процентка арттырсалар, 09:22.675 --> 09:28.512 гомуми суммасы һаман да АКШның хәзерге оборона чыгымнарыннан 11 процентка кимрәк булыр иде. 09:28.512 --> 09:34.200 Бу үсешләргә нигезләнеп, якын киләчәктә килешенгән 5 процент максаты җитәрлек булмаячак һәм аны 09:34.200 --> 09:38.116 тагын да арттырырга туры киләчәк, дип куркырга кирәк. 09:38.116 --> 09:45.307 Түбәндәге чагыштыру куркыныч турында хикәяләрне чиста финанс күзлегеннән караганда кызыклы итә: 09:45.307 --> 09:54.760 2024 елда НАТО илләренең хәрби чыгымнары барлык БРИКС илләре һәм Төньяк Кореянең берләшкән чыгымнарыннан ун тапкыр күбрәк булды. 09:54.760 --> 09:59.100 Бу ягы гына үзе кемнең кемне янавын күрсәтә. 09:59.100 --> 10:06.464 Бөтен НАТО илләре кораллы көчләргә өстенлек биреп бюджетларын кыскарталар һәм инде зур бурычка батканнар. 10:06.464 --> 10:13.792 Бенҗамин Франклин әйткән: "Сугышлар сугыш вакытында түләнми; исәп соңыннан килә." 10:13.792 --> 10:17.333 Бу контекстта исәпкә алырга кирәк башка фактлар: 10:17.333 --> 10:21.926 Долларның дөньякүләм резерв валютасы буларак финанс көче АКШка үз икътисади 10:21.926 --> 10:25.460 мөмкинлекләреннән күпкә артыграк бурыч алу мөмкинлеге бирә. 10:25.460 --> 10:32.102 Интернет күрсәткәнчә, АКШның бурычлары 37,36 триллион доллар. 10:32.102 --> 10:35.757 АКШның процент йөкләнеше аның оборона чыгымнарыннан да зуррак. 10:35.757 --> 10:40.288 Бу низагны чишү Трамп идарәсенең максатларының берсе. 10:40.288 --> 10:45.248 Хәзерге вакытта моңа долларның кыйммәтен махсус киметү юлы белән ирешелә. 10:45.248 --> 10:56.000 АКШтагы хәрби-сәнәгать комплексы (ХСК) — яңа ягулык, ягъни яңа контрактлар һәм яңа табыш мөмкинлекләре эзләп торган көчле көч. 10:56.000 --> 11:01.910 АКШ 100 елдан артык вакыт дәвамында дөньяның иң мөһим хәрби техника тәэмин итүчесе булып килә. 11:01.910 --> 11:10.500 НАТО илләренең салым керемнәренең 5 проценты кораллы көчләргә бүленгәнгә, МИК АКШка аларны проектлау мөмкинлеге бирә. 11:10.500 --> 11:13.599 Бу НАТО илләренең дәүләт сәясәте. 11:13.599 --> 11:20.160 Глобаль Көньякта ресурсларны файдалану бурычларны каплау һәм хөкүмәтнең хакимияттә тотылышын ныгыту өчен. 11:20.160 --> 11:29.729 Доллар көче һәм патент законы ярдәмендә соңгы дистә елларда байлык глобаль Көньяктан «алтын миллиард»ка күчерелде. 11:29.729 --> 11:33.220 БРИКС, бу гаделсезлеккә җавап итеп, яңа куркыныч образ булып тора. 11:33.220 --> 11:36.840 Массакүләм мәгълүмат чаралары бу бәйләнешкә аз игътибар бирә. 11:36.840 --> 11:42.320 Израильнең Иранга каршы прокси-сугышы бер мисал буларак каралырга мөмкин. 11:42.320 --> 11:49.312 Бу контекстта мин элекке АКШ президенты Двайт Дэвид Эйзенхауэрны сүзләрен китерергә телим: 11:49.312 --> 11:57.079 Һәр җитештерелгән винтовка, һәр суга төшерелгән сугыш корабе, һәр атылган ракета ахыр чиктә ачлыктан интегүче һәм 11:57.079 --> 12:02.460 азык-төлек белән тәэмин ителмәгән кешеләрдән урлау дигән сүз. 12:02.460 --> 12:06.020 Хәзер сорау шунда: чишелешләр нинди булырга мөмкин? 12:06.020 --> 12:11.232 Монда да мин Фредерик Жолио-Кюрине гына цитаталарга телим: 12:11.232 --> 12:14.520 Бер генә дәүләт тә, бер генә кеше дә сугышны булдырмая алмый. 12:14.520 --> 12:20.000 Бары тик барлык илләр халыклары бергәләп эш итсә генә, алар бу максатка ирешә ала. 12:20.000 --> 12:28.442 Мин 2014 елның 20 сентябреннән IG Metallның «Штутгарттагы делегатлар конференциясенең резолюциясе»н цитаталыйм: 12:28.442 --> 12:34.900 Озак вакыт эчендә корал җитештерүне һәм корал экспортын тулысынча бетерү теләнер иде. 12:34.900 --> 12:43.420 Чөнки корал җитештерү кешелеккә каршы һәм барлык төр ресурсларны зур күләмдә әрәм итү. 12:43.420 --> 12:45.888 Һәм Альберт Эйнштейн : 12:45.888 --> 12:52.072 Тынычлыкны көч белән саклап булмый. Аны бары тик аңлашу аша гына ирешеп була. 12:52.072 --> 12:59.927 Мин Германияне мисал итеп китереп, монда сезгә ВВПның 5 проценты милли байлыкны яңадан бүлүне аңлатып, бу 12:59.927 --> 13:04.700 җәмгыятькә артык зур йөк салуын күрсәтә алганмын дип өметләнәм. 13:04.700 --> 13:07.980 Бу мондый бурыч йөкләнгән һәр дәүләткә кагыла. 13:07.980 --> 13:17.216 2025 елның 11 июлендә JP Morgan генераль директоры Джейми Даймон Европаны тәнкыйтьләде: «Европа җиңелә.» 13:17.216 --> 13:19.020 Игътибарыгыз өчен рәхмәт.