"Inson inson uchun bo'rondir emas."
2025-yil 12–13 iyul kunlari Berlin shahrida ushbu sarlavha ostida xalqaro konferensiya bo'lib o'tdi.
Tadbir Shiller instituti, Parij Geosiyosat Akademiyasi va Ostdeutsches Kuratorium von
Verbänden e.V. (OKV) tomonidan tashkil etildi.
OKV vitse-prezidenti Yoaxim Bonatz hozirgi urushlarning "tijorat tomoni", ya'ni kimlar foyda ko'rayotgani haqida ma'ruza qildi.
Bu yerda biroz qisqartirilgan ma'ruza tinglang, u nemis aholisining NATO talablari tufayli qarzga
botirilayotganini raqamlar yordamida ko'rsatadi.
Joachim Bonatz haqida:
1947 yilda Ore tog'larida tug'ilgan, o'rta maktab diplomiga ega, dekorativ bo'yoqchi
IT, biznes boshqaruvi va huquqshunoslik bo'yicha darajalar
GDR qurolli kuchlarida 25 yil, pioner razvedkasi bo'limida ishlagan
nafaqaga chiqqanidan beri OKVda ishlaydi
Xonimlar va janoblar, Men Schiller instituti konferensiyasi doirasida ushbu qo'mita oldida urushlarning tijorat tomoni
haqidagi fikrlarimni bildirish imkoniyatini bergani uchun Zepp-LaRouche xonimga minnatdorchilik
bildirmoqchiman. Kirish so'zi sifatida men Friedrich Shillerning asaridan bir iqtibosni tanladim:
Urush eng yaxshi savdogar. U temirni oltinga aylantiradi.
2025-yil 25-iyundagi NATOning so'nggi sammitiga oid:
U milliy parlamentlarni chetlab o'tib, NATO mamlakatlari YaIMining 5 foizini qurollanishga sarflashga qaror qildi.
Mening oltinchi kursdagi matematika o'qituvchim ko'pincha olma bilan nokni solishtirmaslik kerak, derdi.
Bu yerda aholini aldash maqsadida ataylab qilingan.
YaIMning 5 foizi mamlakat milliy byudjetining deyarli 50 foizini tashkil etadi.
Bu 5 foizlik qaror byudjetning boshqa barcha bandlarini, xususan aholiga mo'ljallangan ijtimoiy
xarajatlarni qisqartirishga katta bosim o'tkazadi.
Fuqarolardan pul siqib olish uchun asos kerak.
Shu maqsadda tashqi dushmanlar – bu holatda Rossiya – nomlanadi, u taxminan 2028/29 yillarda
NATO mamlakatlariga hujum qilmoqchi deyiladi.
Ushbu mavzu bo'yicha men Karl Peter Fröhlingni keltiraman:
Hokimiyatga bo'lgan ishtiyoq va qo'rquv har doim erkinlik va tinchlikning qabr qazuvchilari bo'lib kelgan.
Germaniyada yalpi ichki mahsulot 2024 yilda 4,31 trillion yevroni tashkil etdi.
Buning besh foizi 215 milliard yevroni tashkil etadi, Germaniya esa uni bir yil ichida harbiy texnikaga sarflashga va'da bergan.
Har yili!
2024 yilda Germaniyaning milliy byudjeti qanchalik katta edi, undan bu to'lanadimi?
2024 yilda milliy byudjet 476,8 milliard yevroni tashkil etdi.
2025-yilgi milliy byudjet hozirda hal qilinmoqda.
Bu muvozanatli emas va yuqori qarz moliyalashtirishi bilan tavsiflanadi.
Keling, mudofaa xarajatlariga yopishib qolaylik.
Markus Tulliy Sitseron shunday degan: "Urush qudrati – cheksiz mablag'dir."
Bu NATO urushga tayyorlanayotganini ko'rsatadi!
Kelishilgan 215 milliard yevro milliy byudjetning haqiqiy rejalari bilan mos kelmaydi.
Germaniya majburiy harbiy xizmatni qayta joriy etmoqchi va 2025-yil 1-iyulgacha erkaklar va ayollar uchun harbiy
xizmatni majburiy qilishga qaror qilgan Daniyaga qaramoqda.
Barjaklarni qurish va jihozlash, uskuna va maoshlarning barchasi harbiy xarajatlarga ta'sir qiladi.
Shu bilan birga, zaxira xizmatchilarini jalb qilish bo'yicha rejalar mavjud, bu esa o'z navbatida
uskuna va shunga o'xshash narsalarni talab qiladi.
Ular Germaniya qurolli kuchlarini zamonaviy dron urushiga aylantirmoqchi, lekin uning parametrlarini bilishmaydi.
1 000 dan ortiq Leopard 2 tanklari, 2 500 zirhli piyoda tashuvchi mashinalar, flot, raketa ishlab chiqarish
va boshqalar noaniq istaklar ro'yxatida keltirilgan.
2020 yilda FCAS loyihasi Germaniya va Fransiya o'rtasida kelishib, ishga tushirildi.
Reja eng zamonaviy hujum samolyotlaridan, inson boshqaruvsiz samolyotlar va dronlar to'dasidan foydalanish edi.
Taxmin 500 milliard yevro edi.
AQShda to'xtatilgach, u qayta ishga tushiriladi.
Ushbu va yana ko'plab boshqa rejalar qaytib keldi.
Bundan tashqari, boshqa "tubisiz quduqlar" ham mavjud, masalan, Germaniya soliq to'lovchilarining pullaridan foydalangan holda,
har bir yordam paketiga parlament ovoz bermasdan, Ukrainaga shartsiz ko'rsatilayotgan yordam – bu bizni hayratga soladi.
Ular uch qismga bo'linadi:
1. To'g'ridan-to'g'ri moliyaviy subsidiyalar – Yashillar partiyasi hozirda ularni sezilarli darajada oshirishni talab qilmoqda.
2. Yuk yetkazib berishlar, ham Ukraina xalqi uchun, ham turli harbiy ta'minot uchun.
3. Bunga Bundesvherning arsenalari va davlat zaxiralaridagi tovarlarning bo'shatilishi ham qo'shildi.
Bularning barchasini moliyalashtirish uchun ketayotgan hukumat, yangi hukumat ish boshlashidan oldin ham,
urush uchun xalqni qo'shimcha 1 trillion yevro qarz bilan yuklashga o'zini majbur qildi.
Biroq, 2024-yil 31-dekabr holatiga ko'ra, Germaniya davlati, federal shtatlar va munitsipalitetlar qarzlarini hisobga
olmaganda, 2,509 trillion yevro miqdorida qarz yukiga ega edi.
Yana bir trillion yevro qarz olingach, Germaniyaning qarz yuklamasi 3,509
trilliongacha oshdi va buning oxiri ko'rinmayapti.
Kim Germaniya davlatiga bunday ulkan miqdordagi pulni qarzga bera oladi?
Dunyoning eng yirik o'n aktiv boshqaruvchisidan sakkizi AQShda joylashgan. Black Rock ro'yxatda birinchi o'rinda turadi.
Tasodifan, janob Friedrich Merz 2016 yildan 2020 yilgacha BlackRock Asset Management Deutschland Aktiengesellschaft
kompaniyasining kuzatuv kengashi raisi bo'lgan.
Odatiy holda foiz stavkasi qarz oluvchining kredit reytingiga – qancha noaniq bo'lsa, shuncha yuqori – shuningdek
bozor, inflyatsiya darajalari va boshqa investitsiya turlaridagi foyda imkoniyatlariga asoslanadi.
Agar uzoq muddatda foiz stavkasini atigi 5 foiz deb hisoblasak, 3,5 trillion yevro miqdoridagi qarz bo'yicha
yillik foiz to'lovi 175 milliard yevroga teng bo'ladi!
215 milliard qurollanishga, 175 milliard foizlarga teng bo'lib, jami 390 milliard yevroni tashkil etadi.
Qarzning bir tiyini ham hali to'lab berilmagan!
Bundan tashqari, milliy byudjetdan moliyalashtiriladigan pensiyalarni hisobga olish kerak.
2024 yilda bu ko'rsatkich 54,67 milliard yevroni tashkil etdi.
Bunga qo'shimcha ravishda davlat xizmatchilari va davlat xodimlarining maoshlaridir.
Hech qanday tadqiqot qilmasdan, ayniqsa Germaniya majburiy harbiy xizmatni joriy etmoqchi bo'lsa, ularning
pensiyalardan ancha yuqori ekanligini taxmin qilish oson.
Oddiylik uchun men bu xarajatning faqat taxminan 55 milliard pensiya to'lovlari bo'lishini taxmin qilaman.
Natijada jami 500 milliard sarf qilinadi.
Eslatma:
Biroq, 2024 yildagi milliy byudjet atigi 476,8 milliard yevroni tashkil etdi.
Pensiyalar, ta'lim, boshqa ijtimoiy sugʻurta jamgʻarmalari va hokazo kabi boshqa byudjet bandlari hisobga olinmaydi!
Qarz beruvchilarning manfaatlari nuqtai nazaridan yangi qarz olish muqarrar.
Bu, yuqorida keltirilganlardan kelib chiqib kutiladigan noaniq to'lov holatida foiz
stavkalarini oshirish qonuniy hisoblanishining sababidir.
Barcha hiylalariga qaramay, Klingbeilning 2025 yilga mo'ljallangan dastlabki byudjeti yangi qarz olishni yashira olmadi.
Bu bizni shunday xulosaga olib keladiki, milliy byudjetning boshqa sohalarini keskin qisqartirish kerak bo'ladi, va
hatto shunda ham davlat o'z majburiyatlarini bajara olmaydi.
Qurollanish va foiz to'lovlari barcha boshqa byudjetlarni yutib yuborayapti.
Yuqorida keltirilgan raqamlarni internetda topish mumkin.
Bundestag majlislarida turli raqamlar keltiriladi.
Har holda, rejalarda esa qo'shimcha qarz olish ko'zda tutilgan.
Fransuz marsali Gian Giacomo Trivulzio :
Urush olib borish uchun uch narsa zarur: pul (ya'ni qarzlar), pul (ya'ni qarzlar) va yana pul (ya'ni qarzlar).
Ushbu raqamlar bilan, men sizga taqdim etganimdek, milliy byudjet cho'zilganini ko'rsatmoqdaman.
Keyinchalik moliyaviy siyosat bo'yicha qo'shimcha masalalarga faqat qisqacha to'xtalib o'tiladi.
Boshqa NATO mamlakatlarining statistik ma'lumotlariga ko'ra, asosiy NATO davlatlari — AQSh, Frantsiya, Birlashgan Qirollik,
Germaniya, Italiya, Ispaniya va Kanada — ichida yalpi ichki mahsulotning atigi 3 foizidan biroz ortiq
mudofaa xarajatlariga ega bo'lgan yagona davlat AQSh bo'ldi.
Qolganlari 2006 yildan 2024 yilgacha 1,0 dan 2,4 foizgacha bo'lgan. Ushbu barcha mamlakatlar allaqachon og'ir qarzga botgan.
Barcha NATO mamlakatlariga nazar tashlasak, 2025 yilga borib barcha mamlakatlar 2,0
foizga erishadi, degan bayonot ham juda shubhali.
Portugaliya ehtimol hiylalar qo'llash orqali YaIMning atigi 1,5 foiziga erishadi.
Agar AQShni hisobga olmaganda boshqa barcha NATO mamlakatlari mudofaa xarajatlarini 5 foizga oshirsa, umumiy summa hozirgi
AQSh mudofaa xarajatlaridan hanuz 11 foizga kam bo'lardi.
Ushbu rivojlanishlarga asoslanib, yaqin kelajakda kelishilgan 5 foizlik maqsad yetarli
bo'lmasligidan va uni yana oshirishdan xavotir bor.
Quyidagi taqqoslash tahdid hikoyalarini faqat moliyaviy nuqtai nazardan ko'rib chiqishda qiziqarli:
2024 yilda NATO mamlakatlarining mudofaa xarajatlari barcha BRICS mamlakatlari va Shimoliy Koreyaning
birgalikdagi mudofaa xarajatlaridan o'n baravar yuqori bo'ldi.
Faqat shu jihat kim kimga tahdid qilayotganini ko'rsatadi.
Barcha NATO mamlakatlari qurollanishga yo'naltirilgan byudjetlarini qisqartirmoqda va allaqachon katta qarzga botgan.
Benjamin Franklin shunday degandi: "Urushlar urush vaqtida to'lanmaydi; hisob-kitob keyin keladi."
Ushbu kontekstda e'tiborga olinishi kerak bo'lgan boshqa faktlar quyidagilar:
Dollarning global zaxira valyutasi sifatidagi moliyaviy qudrati AQShga o'z iqtisodiy
kuchidan ancha oshiq qarz olish imkonini beradi.
Internet ko'rsatadiki, AQShning qarzi 37,36 trillion dollarni tashkil etadi.
AQShning foiz yuklamasi uning harbiy xarajatlaridan yuqori.
Ushbu mojaroning hal qilinishi Tramp ma'muriyatining maqsadlaridan biridir.
Hozirda bu dollar qiymatini ataylab pasaytirish orqali amalga oshirilmoqda.
AQShdagi harbiy-sanoat kompleksi (HSK) doimiy ravishda yangi yoqilg'i – yangi shartnomalar va yangi
foyda imkoniyatlarini izlaydigan qudratli kuchdir.
Qurilish Ittifoqi 100 yildan ortiq vaqt davomida dunyoning eng muhim harbiy texnika yetkazib beruvchisi bo'lib kelmoqda.
NATO mamlakatlarining soliq daromadlarining 5 foizi qurollanishga ajratilgani tufayli,
MIK AQShga ularni loyihalash imkonini beradi.
Bu NATO mamlakatlarining davlat siyosatidir.
Global Janubda qarzlarni qoplash va hukumatning hokimiyatni saqlab qolishini ta'minlash uchun resurslardan foydalanish.
Dollar kuchi va patent qonuni tufayli so'nggi o'n yilliklarda boylik global Janubdan "oltin milliard"ga qayta taqsimlandi.
BRICS esa bu adolatsizlikka javoban paydo bo'lgan yangi qo'rqinchli obrazdir.
Ommaviy axborot vositalari bu aloqaga kam e'tibor beradi.
Isroilning Eron bilan proksi urushi misol tariqasida ko'rilishi mumkin.
Bu kontekstda men sobiq AQSh Prezidenti Dvayt Devid Ayznhauerni iqtibos keltirmoqchiman :
Har bir ishlab chiqarilgan miltiq, suvga tushirilgan har bir urush kemasi, uchirilgan har bir raketa
oxir-oqibat och holda qolayotgan va oziq-ovqat bilan ta'minlanmayotgan odamlardan o'g'irlikni anglatadi.
Endi savol shuki, yechimlar nima bo'lishi mumkin?
Bu yerda ham men Frederik Joliot-Kuryeni keltirmoqchiman:
Hech bir davlat yoki shaxs urushning oldini ololmaydi.
Faqat barcha davlatlar xalqlari birgalikda harakat qilsa, ular bu maqsadga erisha oladilar.
Men 2014-yil 20-sentabrdagi IG Metallning "Stuttgartdagi Delegatlar Konferensiyasining Rezolyutsiyasi"ni keltiraman:
Uzoq muddatda qurol ishlab chiqarish va qurol eksportini butunlay bekor qilish maqsadga muvofiq bo'lardi.
Chunki qurol ishlab chiqarish insoniyatsiz va barcha turdagi resurslarning ulkan isrofgarchiligidir.
Va Albert Eynshteyn :
Tinchlikni kuch bilan saqlab bo'lmaydi. U faqat o'zaro tushunish orqali erishilishi mumkin.
Umid qilamanki, bu yerda Germaniyani misol qilib keltirib, YaIMning 5 foizi milliy boylikni qayta taqsimlashni
anglatishi va jamiyatga ortiqcha yuk solishi haqidagi tushunchani sizga yetkazishga muvaffaq bo'ldim.
Bu bunday majburiyatga ega bo'lgan har bir shtatga tegishli.
2025 yil 11 iyulda JP Morgan bosh direktori Jeymi Dimon Yevropani tanqid qildi: "Yevropa mag'lub bo'lyapti."
E'tiboringiz uchun rahmat.