Августтун ортосунда Швейцарияда жаңы окуу жылына болжол менен бир миллион бала кирди.
Мурда блокноттор, калемдер жана китептер менен башталчу нерселер эми бара-бара ноутбуктар жана планшеттер менен башталууда.
Бул өлкөдө билим берүүнүн санариптештирүүсү бир топ ылдамдады.
Кантондук өкмөттөрдүн жана парламенттик чечимдердин баалоосу көрсөткөндөй, акыркы төрт жыл ичинде
кантондордун жарымынан көбү мектептери үчүн кеңири масштабдуу санариптештирүү программаларын ишке киргизген.
Бул максат үчүн жыл сайын 100 миллиондон ашык швейцария франкы инвестицияланат деп күтүлүүдө.
Бул чыгымдар санариптик билим берүүнүн көп макталып жүргөн артыкчылыктары менен негизделет:
Көбүрөөк ийкемдүүлүк, жекелештирилген окуу жолдору жана санариптик көндүмдөрдү өнүктүрүү — айрымдарын гана атап кетсек.
Швейцария санариптик билим берүү чөйрөсүн өнүктүрүүгө көңүл бурууну улантып жатканда, чет
өлкөлөргө көз чаптырсак, башкача бир сүрөт көрүнөт.
Дат, Бириккен Королдук, Нидерландия жана Швеция сыяктуу өлкөлөр, мурда санариптик билим берүү системаларынын пионерлери болуп
келген, азыр бир кадам артка чегинип, аналогдук жана санариптик окутуунун ортосундагы
ден-соолуктуу тең салмактуулукту камсыздоону талап кылышууда.
Экранды колдонуунун балдардын жана жаштардын ден соолугуна жана жыргалчылыгына тийгизген узак мөөнөттүү кесепеттери
азырынча жетиштүү деңгээлде документтештирилген эмес.
Kla.TV 2018-жылы бир катар программаларында балдар менен жаштар арасында көзөмөлсүз медиа колдонуунун өсүшү
жана ага байланыштуу саламаттыкка жана психологиялык таасирлердин күчөшү тууралуу эскерткен.
2019-жылы Германиянын саламаттык сактоо камсыздандыруу фонду «Pronova BKK» тарабынан
жарыяланган изилдөө мындай жыйынтыкка келет:
«Смартфондор, планшеттер жана оюн консолдору балдарды өзүнө тартып алат. Бул алардын ден
соолугуна олуттуу кесепеттерди алып келет.»
Педиатрлар бардык курактагы балдарда медианы пайдалануунун көбөйүшүнө байланыштуу деп
эсептеген ден соолук көйгөйлөрүн байкашууда.
Суроого катышкан педиатрлардын төрттөн үчү ондон он үчкө чейинки курактагы балдардын ден
соолугунда өзгөчө көйгөйлөр бар экенин белгилешти.
79% педиатрлар социалдык жүрүм-турум көйгөйлөрүнүн көбөйүшүн, 75% семирүүнүн көбөйүшүн, 70% сүйлөө өнүгүүсүнүн
бузулууларын, 66% мотордук кемтиктерди жана 59% окуу өнүгүүсүнүн бузулууларын билдиришет.
Азыркыга чейин дээрлик байкалбай келген жана санариптик билим берүүдөгү жетишкендиктерге күндөн-күнгө караңгы
көлөкө түшүрүп жаткан кошумча терс таасир – балдар арасындагы жакындык көрүү начарлашынын тез өсүшү.
Жакында эле Кытай изилдөөчү тобу жүргүзгөн изилдөө тынчсыздандырарлык сандарды көрсөтөт:
Азыр эле дүйнө жүзүндө ар бир үч баланын биринде миопия бар – жана бул тенденция өсүүдө.
Прогноздорго ылайык, 2050-жылга карата беш жаштан жогору болгон бардык балдардын болжол менен 40% миопия менен жашайт.
Мындай ири өсүш саламаттыкка, билим берүүгө жана коомго кеңири кесепеттерди тийгизмек.
Көз карандысыз жаңылыктар каналы «uncut news» балдардын көзүнүн саламаттыгына санариптик экрандарды колдонуунун
терс таасирин көрсөткөн бир катар изилдөөлөрдү жарыялады.
2024-жылдын июнунда BMC Public Health журналында жарыяланган мета-анализ, Чыгыш Азиядан, Түштүк Азиядан, Европадан жана Түндүк
Америкадан 102 360 бала жана өспүрүмдөрдү камтыган 19 изилдөөнүн маалыматтарын баалап, компьютердин алдындагы
экран убактысы миопияга эң чоң таасир этерин аныктады.
Изилдөөчүлөр ошондой эле күн сайын экран алдында өткөргөн ар бир кошумча саат миопиянын (кыска көрүү) пайда болуу ыктымалдыгын
7%га жогорулатарын байкашкан, бул убакыттын өтүшү менен экранды колдонуунун чак гана
өсүшү да кыска көрүүгө салым кошуусун көрсөтөт.
Көрүү жөндөмүнүн начарлашынан тышкары, миопия башка ден-соолукка жана жашоо образына байланыштуу көйгөйлөргө алып келет.
2023-жылы Даниянын балдар жана билим берүү министри Маттиас Тесфайе маегинде Даниянын балдар менен жаштарынын бир муунун
алдын ала болжолдоого болбой турган масштабдагы жана кесепеттери бар санариптик экспериментте
сыноочу чычкандар катары колдонгону үчүн кечирим сурады.
Сынып жаш өспүрүмдүн уктоочу бөлмөсүнүн уландысы эмес, ал жерде алар стриминг кылып,
оюндар ойноп жана интернет аркылуу соода кылышат.
Мектептер чоң технологиялык компанияларга өтө узак убакыт бою баш ийип келишти; коом катары биз
санариптик дүйнөнүн кереметтерине өтө эле ашык болуп калдык.
Бул өлкөдө санариптик билим берүү системасын кеңейтүүнү да кайра карап чыкпайбызбы?
Дания сыяктуу алдыңкы өлкөлөрдүн тажрыйбасынан сабак алып, балдардын көзүн гана коргобостон, алардын
жалпы жыргалчылыгын да жактаган билим берүү системасын өнүктүрүүгө дагы деле мүмкүнчүлүк бар.
Бул программаны бөлүшүү аркылуу ата-энелерге, мугалимдерге, мектеп жетекчилерине жана саясат түзүүчүлөргө
санариптик билим берүүнүн тобокелдиктери жөнүндө маалымдуулукту жогорулатууга жардам бериңиз.