Pene na bana miliyo moko babandaki mobu ya sika ya kelasi na Suisse na katikati ya sanza ya mwambe.
Oyo ezalaki kobanda na bakaye, bikomeli mpe babuku, sikoyo ezali kobanda mingi koleka na baordinatɛrɛ ya mabɔkɔ mpe batablɛti.
Kotia mateya na nzela ya masini ekómi mbangu mingi na mboka oyo.
Botalisi ya bikateli ya baguvernema ya ba cantons mpe ya baparlema emonisi ete koleka ndambo ya ba cantons
babandisi ba programmes ya monene ya kotia makambo na ordinatere mpo na biteyelo na bango na mibu minei oyo eleki.
Bazali kokanisa ete mbongo koleka bamilio nkama moko ya ba francs suisses ekobimisama mbula na mbula mpo na ntina oyo.
Misolo oyo endimami na ntina ya matomba oyo bakumisaka mingi ya mateya ya numérike:
Kozala na bonsomi mingi, banzela ya boyekoli oyo ebongisami mpo na moto na moto mpe bokolisami ya
mayele ya numériki, mpo na kotanga kaka mwa ndambo.
Ata Suisse ezali kokoba kotia makanisi na bokoli ya mateya ya numériki, kotala mwa moke
na mikili ya bapaya emonisi elilingi mosusu.
Bikolo lokola Danemark, Royaume-Uni, Pays-Bas mpe Suède, oyo kala bazalaki bakambi na makambo ya mateya ya numériki,
bazali sikoyo kozonga mwa nsima mpe kosenga ete bopusi ezala ya semba kati na mateya ya momeseno mpe oyo ya numériki.
Ba effets ya nsima ya ntango molai ya kosalela ba écrans na kolongono mpe na bomoi ya
malamu ya bana mpe bilenge eyebani naino malamu te.
Kla.TV akebisaki kala na mobu 2018 na nzela ya molongo ya ba programɛ na ntina ya bokoli ya ndenge bana mpe bilenge
bazali komona media mingi kozanga kokamba, mpe matata ya kolongono ya nzoto mpe ya makanisi oyo ezali kolanda yango.
Bolukiluki moko oyo ebimaki na 2019 na kompani ya Allemagne ya assurance ya bokono "pronova BKK" esukisi ete:
Ba smartphones, ba tablettes mpe ba consoles ya masano ebendaka makanisi ya bana. Yango ezali na
makama ya monene mpo na kolongono ya nzoto na bango.
Baminganga ya bana bazali komona mikakatano ya kolongono ya nzoto epai ya bana ya mbula nionso, oyo bazali
koloba ete euti na ndenge bazali kosalela media mingi koleka.
Bapediatre misato kati na minei oyo batunaki mituna bamonaki ete bana, mingi mingi oyo bazali na mibu kati ya zomi na
zomi na misato, bazalaka na mikakatano ya kolongono ya nzoto.
79% ya minganga ya bana balobi ete bizaleli biye bizali malamu te na kati ya bato ebakisami, 75% balobi ete konuna koleka ndelo
ebakisami, 70% balobi ete mikakatano na bokoli ya koloba ebakisami, 66% balobi ete mikakatano na bokoli ya nzoto ebakisami
mpe 59% balobi ete mikakatano na bokoli ya koyekola ebakisami.
Likambo moko ya mabe oyo emonanaki mingi te kino sikoyo ezali kotia elili ya molili koleka likolo ya
bokoli ya mateya ya numériki: bokoli ya mbangu ya bokono ya komona mosika te epayi ya bana.
Bolukiluki moko ya sika oyo etuluku ya bato ya siansi ya Chine esali, emonisi mituya ya kotungisa:
Kutu lelo oyo, mwana moko kati na misato na mokili mobimba azali na bokono ya komona
mosika te – mpe motango yango ezali se komata.
Kolanda bakanisi, pene na 40% ya bana nyonso ya mibu mitano mpe likolo bakozala na myopia tii na mobu 2050.
Bokóli monene boye ekozala na bopusi ya mozindo mpe ya mosika na makambo matali bokolongono, mateya mpe bomoi ya bato.
Chaîne ya sango ya indépendante "uncut news" ebimisaki molongo ya ba études oyo emonisaki bopusi ya mabe ya
kosalela ba écrans numériques na kolongono ya miso ya bana.
Meta-analyse moko oyo ebimisamaki na zulunalo BMC Public Health na sanza ya motoba 2024, oyo etalelaki ba données ya bolukiluki
19 oyo esangisaki bana mpe bilenge 102 360 uta na Azia ya Est, Azia ya Sudi, Eropa mpe Amerika ya Nodi, emonisaki
ete ntango ya kotala na écran liboso ya ba ordinatere ezali na bopusi ya monene koleka na likambo ya myopie.
Bato ya bolukiluki bamonaki lisusu ete na ngonga moko ya kobakisa na ntango ya kotala ba écrans mokolo na mokolo, likama ya kozwa
myopia emataka na 7%, yango ezali komonisa ndenge ata bomati ya moke ya ntango ya kosalela ba écrans na
eleko molai esalisaka na bokono ya komona mosika te.
Longola bokono ya miso, myopia ememaka mpe mikakatano misusu ya kolongono ya nzoto mpe ya bomoi ya mokolo na mokolo.
Na mobu 2023, Ministre ya Danemark mpo na Bana mpe Kelasi, Mattias Tesfaye, asengaki bolimbisi na interview moko mpo na
kosalela libota moko ya bana mpe bilenge ya Danemark lokola ba lapin ya komeka na kati ya expérience moko ya numérique
oyo bonene na yango mpe makama na yango ekokaki koyebana te.
Kelasi ezali te ndako ya elenge, esika ya kotala ba streaming, kosakana masano mpe kosomba biloko na internet.
Biteyelo bandimaki makambo mingi koleka ndelo epai ya ba kompani minene ya tekinoloji na boumeli ya ntango molai; lokola bato,
tolingaki makambo ya kokamwa ya mokili ya numériki koleka ndelo.
Esengeli te ete bokoli ya système ya mateya ya numérike etalelama lisusu mpe awa na mboka?
Libaku ezali naino ya koyekola na mayele ya bikolo oyo ezali liboso lokola Danemark mpe kobongisa système ya
kelasi oyo ekobatela kaka miso ya bana te, kasi ekobakisa mpe bolamu na bango ya nzoto mobimba.
Salisa na koyebisa makama ya mateya ya numériki epai ya baboti, balakisi, bakonzi ya biteyelo
mpe bakonzi ya leta na kokaboláká programɛ oyo.