WEBVTT 00:00.859 --> 00:07.062 Август уртасында Швейцариядә якынча бер миллион бала яңа уку елын башлады. 00:07.062 --> 00:14.462 Элек дәфтәрләр, каләмнәр һәм китаплар белән башланган эш хәзер күбрәк ноутбуклар һәм планшетлар белән башлана. 00:14.462 --> 00:20.853 Бу илдә мәгарифне цифрлаштыру шактый тизләнде. 00:20.853 --> 00:29.120 Кантон хөкүмәте һәм парламент карарларын бәяләү күрсәтә ки, соңгы дүрт елда кантоннарның яртысыннан күбесе мәктәпләре 00:29.120 --> 00:33.880 өчен комплекслы цифрлаштыру программаларын башлап җибәргән. 00:33.880 --> 00:39.750 Бу максат өчен ел саен 100 миллионнан артык швейцария франкы инвестицияләнүе көтелә. 00:39.750 --> 00:45.563 Бу чыгымнар санлы белем бирүнең зур макталган өстенлекләре белән нигезләнә: 00:45.563 --> 00:54.964 Зуррак сыгылмалылык, шәхси уку юллары һәм санлы күнекмәләрне үстерү, болар гына түгел. 00:54.964 --> 01:03.089 Швейцария санлы мәгариф мохитен үстерүгә игътибарын дәвам итсә дә, чит илләргә күз салу башкача бер сурәт күрсәтә. 01:03.089 --> 01:11.699 Данмарк, Бөекбритания, Нидерландлар һәм Швеция кебек илләр, элек санлы мәгариф системаларының пионерлары булган, 01:11.699 --> 01:19.601 хәзер бер адым артка чигенеп, аналог һәм санлы укыту арасында сәламәт баланс булдыруны таләп итә. 01:19.601 --> 01:25.622 Экраннарны озак вакыт куллануның балалар һәм яшьләрнең сәламәтлегенә һәм иминлегенә 01:25.622 --> 01:30.380 йогынтысы әле җитәрлек дәрәҗәдә документлаштырылмаган. 01:30.380 --> 01:38.720 Kla.TV инде 2018 елда уздырган берничә тапшыруда балалар һәм яшьләр арасында контрольсез массакүләм мәгълүмат 01:38.720 --> 01:47.906 чараларын куллану артуы һәм моның сәламәтлеккә һәм психологик хәлгә тискәре йогынты ясавы турында кисәткән иде. 01:47.906 --> 01:53.189 2019 елда Германиянең сәламәтлек иминияте фонды «Пронова BKK» тарафыннан басылып чыккан 01:53.189 --> 01:56.431 тикшеренү нәтиҗәсендә түбәндәгеләр әйтелә: 01:56.431 --> 02:02.898 "Смартфоннар, планшетлар һәм уен приставкалары балаларны җәлеп итә. Бу аларның сәламәтлегенә зур зыян китерә." 02:02.898 --> 02:10.304 Педиатрлар барлык яшьтәге балаларда медиа куллану артуына бәйле сәламәтлек проблемаларын күрәләр. 02:10.304 --> 02:15.377 Сораштырылган педиатрларның дүрттән өчесе аерым алганда уннан унөч яшькәчә балаларда 02:15.377 --> 02:18.518 сәламәтлек проблемалары барлыгын билгеләп үтте. 02:18.518 --> 02:28.111 Педиатрларның 79%ы социаль проблемаларның артуын хәбәр итә, 75%ы семизлекнең артуын хәбәр итә, 70%ы сөйләм үсеше 02:28.111 --> 02:37.926 бозылуларын хәбәр итә, 66%ы мотор җитешсезлекләрне хәбәр итә, 59%ы уку үсеше бозылуларын хәбәр итә. 02:37.926 --> 02:45.412 Хәзергәчә күпчелек тарафыннан игътибар ителмәгән ян тәэсир санлы мәгариф үсешенә көннән-көн караңгы күләгә 02:45.412 --> 02:50.047 сала: балалар арасында якын күрү кимчелегенең тиз артуы. 02:50.047 --> 02:55.836 Кытай тикшеренү төркеменең соңгы тикшеренүе борчу тудыра торган саннарны күрсәтә: 02:55.836 --> 03:03.589 Бүген инде дөньяда һәр өч баладан берсе кыскакүзлек – һәм бу тенденция арта бара. 03:03.589 --> 03:14.381 Фаразларга караганда, 2050 елга биш яшьтән өлкән барлык балаларның якынча 40%ы миопия (миопия = кыска күренеш) белән яшәячәк. 03:14.381 --> 03:21.998 Мондый зур үсеш сәламәтлеккә, мәгарифкә һәм җәмгыятькә киңкүләмле нәтиҗәләр китерер иде. 03:21.998 --> 03:29.761 Бәйсез яңалыклар каналы «uncut news» балаларның күз сәламәтлегенә санлы экраннар куллануның тискәре 03:29.761 --> 03:35.053 йогынтысын күрсәткән берничә тикшеренү нәтиҗәләрен бастырды. 03:35.053 --> 03:45.588 2024 елның июнендә BMC Public Health журналында басылып чыккан мета-анализ, Көнчыгыш Азия, Көньяк Азия, Европа һәм Төньяк 03:45.588 --> 03:54.732 Америкадан 102 360 бала һәм яшүсмерне колачлаган 19 тикшеренү мәгълүматларын бәяләп, компьютер экраны каршында 03:54.732 --> 04:00.612 үткәрелгән вакыт миопиягә иң зур йогынты ясавын ачыклаган. 04:00.612 --> 04:09.146 Тикшерүчеләр шулай ук көндәлек экран каршында үткәрелгән һәр өстәмә сәгать саен миопия үсеше ихтималы 7%ка артканын 04:09.146 --> 04:18.459 ачыклаганнар, бу вакыт узу белән экран куллануның аз гына арткан очраклары да кыска күренешкә китерүен күрсәтә. 04:18.459 --> 04:25.565 Күрү сәләтенең кимүеннән тыш, миопия сәламәтлеккә һәм яшәү рәвешенә бәйле башка проблемалар тудыра. 04:25.565 --> 04:36.571 2023 елда Даниянең балалар һәм мәгариф министры Маттиас Тесфайе бер интервьюда Дания балалар һәм яшьләр буынын күләме 04:36.571 --> 04:48.145 һәм нәтиҗәләре алдан фаразланып бетермәгән санлы тәҗрибәдә сынау кояшлары итеп кулланган өчен гафу үтенде. 04:48.145 --> 04:52.643 Сыйныф бүлмәсе – яшүсмерләрнең агымнар карап, уеннар уйнап һәм интернетта кибетләрдә сатып алулар 04:52.643 --> 04:55.243 ясап вакыт уздыра торган бүлмәсенең дәвамы түгел. 04:55.243 --> 05:01.223 Мәктәпләр зур технология компанияләренә бик озак вакыт буйсынды; җәмгыять буларак без 05:01.223 --> 05:05.925 санлы дөньяның могҗизаларына артык гашыйк булдык. 05:05.925 --> 05:12.441 Бу илдә дә санлы мәгариф системасын киңәйтүне яңадан карарга кирәкмиме? 05:12.441 --> 05:21.906 Дания кебек алдынгы илләрнең тәҗрибәсеннән өйрәнү һәм балаларның күзләрен генә сакламыйча, гомуми иминлеген дә 05:21.906 --> 05:28.259 үстерә торган мәгариф системасын булдыру мөмкинлеге әле дә бар. 05:28.259 --> 05:36.297 Бу программаны уртаклашып, ата-аналар, укытучылар, мәктәп җитәкчеләре һәм сәясәтчеләр арасында санлы белем бирүнең 05:36.297 --> 05:40.527 куркынычлары турында хәбәрдарлыкны арттырырга ярдәм итегез.