WEBVTT

00:00.859 --> 00:07.062
Cishe izingane eziyizigidi eziyisodwa zaqala unyaka
omusha wesikole eSwitzerland maphakathi no-Agasti.

00:07.062 --> 00:11.739
Lokho okwakuvame ukuqala ngamanothibhuku,
amapeni nezincwadi manje sekuya kuqala kakhulu

00:11.739 --> 00:14.462
ngamakhompyutha aphathekayo namathebulethi.

00:14.462 --> 00:20.853
Ukudijithali kwezemfundo sekusheshile kakhulu kuleli.

00:20.853 --> 00:27.407
Ukuhlaziywa kwezinqumo zikahulumeni wecantoni nezephalamende
kukhombisa ukuthi ngaphezu kwesigamu samacantoni

00:27.407 --> 00:33.880
ase-Switzerland aseqalile izinhlelo ezibanzi
zokudijithala ezikoleni zabo eminyakeni emine edlule.

00:33.880 --> 00:39.750
Kulindeleke ukuthi imali engaphezu kwezigidi eziyi-100 zama-franc
aseSwitzerland itshalwe minyaka yonke ngenhloso yalokhu.

00:39.750 --> 00:45.563
Lezi zindleko zisekelwa yizinzuzo
ezikhuthazwayo kakhulu zemfundo yedijithali:

00:45.563 --> 00:54.964
Uguquguquko olukhulu, izindlela zokufunda ezenziwe ngokwezifiso
kanye nokukhuthazwa kwamakhono edijithali, phakathi kokunye.

00:54.964 --> 00:59.823
Ngenkathi iSwitzerland iqhubeka nokugxila
ekukhuthazeni izimo zemfundo yedijithali,

00:59.823 --> 01:03.089
ukubheka phesheya kuveza isithombe esihlukile.

01:03.089 --> 01:10.520
Amakhaya afana neDenmark, i-United Kingdom, iNetherlands
neSweden, owake waba abaqalisi bezinhlelo zemfundo yedijithali,

01:10.520 --> 01:15.271
manje sebethatha isinyathelo sokubuyela emuva
futhi bacela ibhalansi enempilo phakathi

01:15.271 --> 01:19.601
kokufundisa ngendlela yendabuko nokufundisa ngedijithali.

01:19.601 --> 01:26.046
Imiphumela yesikhathi eside yokusetshenziswa
kwezikrini empilweni nasekuphila kahle kwezingane

01:26.046 --> 01:30.380
nabantu abasha ayikakafakwa emibhalweni ngokwanele.

01:30.380 --> 01:39.154
I-Kla.TV isexwayisile ngokwanda kokusetshenziswa kwabezindaba
okungalawulwa phakathi kwezingane nabantu abasha

01:39.154 --> 01:47.906
kanye nokunyuka okuhambisanayo kwezempilo
nemiphumela yengqondo ochungechungeni lwezinhlelo ngo-2018.

01:47.906 --> 01:56.431
Ucwaningo olushicilelwe ngo-2019 yinkampani
yaseJalimane yomshwalense wezempilo "pronova BKK" luphetha:

01:56.431 --> 02:00.617
"Amaselula ahlakaniphile, amathebulethi
namakhonsoli wemidlalo adonsela izingane. Lokhu

02:00.617 --> 02:02.898
kuneziphumo ezimbi kakhulu empilweni yazo."

02:02.898 --> 02:10.304
Odokotela bezingane babona izinkinga zempilo ezinganeni zeminyaka
yonke abazibhekisela ekusetshenzisweni okwengeziwe kwezindaba.

02:10.304 --> 02:15.446
Izikhawu ezintathu kwezine zama-dokotela bezingane
ababuzwayo zaphawula ukuthi izingane ezineminyaka eyishumi

02:15.446 --> 02:18.518
kuya kweyishumi nantathu ikakhulukazi zinezinkinga zempilo.

02:18.518 --> 02:27.142
79% odokotela bezingane babika ukwanda kwezinkinga zokuziphatha
emphakathini, 75% babika ukwanda kokukhuluphala, 70% babika

02:27.142 --> 02:33.242
izinkinga zokuthuthukiswa kokukhuluma, 66%
babika ukuntuleka kwamandla okunyakaza kanye

02:33.242 --> 02:37.926
59% babika izinkinga zokuthuthukiswa kokufunda.

02:37.926 --> 02:45.138
Umphumela ongathandeki ongawaziwa kabanzi kuze kube manje
uthwesa umthunzi omnyama kakhulu intuthuko yemfundo

02:45.138 --> 02:50.047
yedijithali: ukwanda okusheshayo kokubona okufushane ezinganeni.

02:50.047 --> 02:55.836
Ucwaningo lwakamuva olwenziwe yiqembu
locwaningo laseShayina lunikeza izinombolo ezethusayo:

02:55.836 --> 03:03.589
Namuhla nje, ingane eyodwa kwabathathu emhlabeni wonke
inokubona okude okuncane – futhi le ndlela iyaqhubeka ikhula.

03:03.589 --> 03:14.381
Ngokwezibikezelo, cishe amaphesenti angama-40 azo zonke izingane
ezineminyaka emihlanu nangaphezulu zizophila ne-myopia ngo-2050.

03:14.381 --> 03:21.998
Ukunyuka okukhulu kangaka kuzoba nemiphumela ebanzi
kwezempilo, kwezemfundo nasempilweni yomphakathi.

03:21.998 --> 03:28.237
Isiteshi sezindaba ezizimele i-Uncut News sashicilela
uchungechunge lwezifundo olukhombisa

03:28.237 --> 03:35.053
imiphumela engemihle yokusetshenziswa kwezikrini
zedijithali empilweni yamehlo ezinganeni.

03:35.053 --> 03:43.398
Ukuhlaziywa kwedatha okuhlanganisiwe okushicilelwe e-BMC Public
Health ngoJuni 2024, okuhlaziye idatha evela ocwaningweni

03:43.398 --> 03:50.551
lwezifundo eziyi-19 oluhlanganisa izingane nabasha
abangama-102,360 abavela eMpumalanga Asia, eNingizimu Asia,

03:50.551 --> 03:55.948
eYurophu naseNyakatho Melika, kutholakale
ukuthi isikhathi sokubuka isikrini phambi

03:55.948 --> 04:00.612
kwamakhompyutha sinomthelela omkhulu kakhulu ku-myopia.

04:00.612 --> 04:08.155
Abacwaningi baphinde babona ukuthi ngokungeza ihora ngalinye
lesikhathi sokubuka isikrini nsuku zonke, amathuba okuthola

04:08.155 --> 04:14.127
i-myopia ayenyuka ngo-7%, okubonisa ukuthi ngisho
nokwanda okuncane kokusetshenziswa kwesikrini

04:14.127 --> 04:18.459
ngokuhamba kwesikhathi kuyadala ukubona okufushane.

04:18.459 --> 04:25.565
Ngaphezu kokukhubazeka kwamehlo, i-myopia ibangela
nezinye izinkinga zempilo nezihlobene nendlela yokuphila.

04:25.565 --> 04:36.647
Ngo-2023, uNgqongqoshe Wezingane Nezemfundo waseDenmark, uMattias
Tesfaye, waxolisa engxoxweni ngokusebenzisa isizukulwane sezinsana

04:36.647 --> 04:48.145
nabantu abasha baseDenmark njengezilwane zokuhlola ekulingweni
kwedijithali okungabikezelwa ububanzi nemiphumela yaso.

04:48.145 --> 04:55.243
Iklasi akuyona ingxenye eyengeziwe yegumbi lomfana osakhulayo,
lapho abasakaza khona, bedlala imidlalo futhi bethenga.

04:55.243 --> 05:01.629
Izikole sezibe nokuzithoba ngokweqile ezinkampanini ezinkulu
zobuchwepheshe isikhathi eside kakhulu; njengomphakathi,

05:01.629 --> 05:05.925
sesithandane kakhulu nezimangaliso zomhlaba wedijithali.

05:05.925 --> 05:12.441
Akufanele yini ukuthi ukunwetshwa kohlelo
lwezemfundo lwedijithali luphinde lucatshangelwe nakulo mbuso?

05:12.441 --> 05:20.143
Kusekhona ithuba lokufunda ekuqondeni kwamanye amazwe ahamba
phambili afana neDenmark nokuthuthukisa uhlelo

05:20.143 --> 05:28.259
lwezemfundo olungavikeli amehlo ezingane kuphela
kodwa futhi olukhuthaza inhlalakahle yazo jikelele.

05:28.259 --> 05:36.314
Siza ukukhulisa ukuqwashisa kubazali, othisha,
iziphathimandla zesikole kanye nabenzi bezinqubomgomo mayelana

05:36.314 --> 05:40.527
nezingozi zemfundo yedijithali ngokwabelana ngalo hlelo.
