WEBVTT

00:00.280 --> 00:08.606
2025 елның 3 октябреннән 5 октябренә кадәр Яңа демократик
кагыйдәләр конгрессы биредә, Ваймар янындагы Аполдада узды.

00:08.606 --> 00:15.300
Чакырулар «Германия тора», «Вабео», «ЗААВВ», «Клагепатен»
һәм «Ирек «Юк»тан башлана» альянслары тарафыннан бирелде.

00:15.300 --> 00:21.299
Төрле сәяси карашлардан, инициативалардан һәм хәрәкәтләрдән
якынча 90 катнашучы катнашында хәзерге социаль,

00:21.299 --> 00:27.389
сәяси һәм структур проблемалар турында фикер
алышылды һәм ахыр чиктә ике чишелеш буенча килешенде.

00:27.389 --> 00:34.636
Бу тавыш бирү процедурасы «әйе»гә түгел, ә «юк»ка
нигезләнгән. Kla.TV сезнең өчен тәэсирләрне теркәп алды.

00:34.636 --> 00:36.430
Минем беренче соравым: син кайдан?

00:36.430 --> 00:37.520
Аугсбургтан.

00:37.520 --> 00:39.500
Мин Хохтаунус районыннан киләм.

00:39.500 --> 00:41.010
Берлин яныннан.

00:41.010 --> 00:44.330
Мин Берлинның төньягында урнашкан Бранденбургтан киләм.

00:44.330 --> 00:46.276
Мин Франкфурт-на-Майндан киләм.

00:46.276 --> 00:48.763
Мин Рурга төбәгендәге Бохум шәһәреннән киләм.

00:48.763 --> 00:50.203
Мин Франкфурт-на-Майндан киләм.

00:50.203 --> 00:53.043
Мин Бавариянең Югары Франкония төбәгеннән киләм.

00:53.043 --> 00:56.036
Сезне бу конференциягә килергә нәрсә этәрде?

00:56.036 --> 01:00.423
Әйе, мин халык катламында һәм күп кешеләр
белән демократия турында сөйләшеп, без ничек

01:00.423 --> 01:02.963
бергә алга китә алабыз икәнен белергә теләдем.

01:02.963 --> 01:12.168
Ярар, без күп еллар инде каршылык хәрәкәтендә булдык, хәзер
исә яхшырак җәмгыять төзү вакыты җитте, шуңа күрә без бу

01:12.168 --> 01:17.230
ял көннәрендә монда булдык, ниләр мөмкин икәнен карау өчен.

01:17.230 --> 01:29.096
Мин аеруча тамырдан демократия темасына һәм бу конгресста
фикерләрнең ничек формалашуына битараф калмыйм, чөнки беренче

01:29.096 --> 01:37.872
тапкыр алдагы гадәти подиум форматыннан
тулысынча читләшү бара, анда подиумда утыручылар

01:37.872 --> 01:43.670
халыкның нинди фикерләргә ия булуын алдан билгелиләр.

01:43.670 --> 01:50.680
Бу безнең өчен беренче тапкыр: без
конгресстан шәхси фикерләрне җыю һәм аннары

01:50.680 --> 01:55.953
консенсус формалаштыру өчен структуралар кулланабыз.

01:55.953 --> 02:03.609
Консенсус — төркемнең уртак, килешенгән
фикергә — консенсуска — килү процессы.

02:03.609 --> 02:09.465
Күпчелек принцибына нигезләнгән традицион тавыш бирүдән аермалы
буларак, системалы консенсус эзләү иң күп

02:09.465 --> 02:15.323
«әйе» тавышы җыйган чишелешне түгел, ә төркем
эчендә иң аз каршылык тудырганны табарга омтыла.

02:15.323 --> 02:23.043
Бу тыныч яки тәнкыйтьче тавышларны да ишетеп,
инклюзив һәм тотрыклы карарлар кабул итүне алга этәрә.

02:23.043 --> 02:28.591
Без күрәбез ки безнең демократия инде безнең демократия түгел.

02:28.591 --> 02:33.553
Һәм без демократияне яңадан
урнаштыру өчен яңа юл табарга телибез.

02:33.553 --> 02:38.163
Тарихи мизгелләр кайчакта бөтенләй
тарихи мизгелләр кебек тоелмаска да мөмкин.

02:38.163 --> 02:41.490
Ярар, без Голливудта түгел, кичә
беркем дә «фанфар» белән килмәде.

02:41.490 --> 02:48.202
Бөтен халык кинәт залда тышка чыгып,
«Нәрсәдер булган!» дип әйтеп, монда йөгереп кермәде.

02:48.202 --> 02:50.661
Барысының да каһарманы – кем икәнен дә белмим – ул син!

02:50.661 --> 02:56.196
Ул игътибар үзәгендә түгел иде, һәм һәркем аңа
сокланып карады да: «Хәзер нәрсәдер үзгәрде», диделәр.

02:56.196 --> 02:58.830
Ләкин кичә бер тарихи вакыйга булды.

02:58.830 --> 03:04.563
Моны эшләү өчен бездә бердәнбер мөмкинлек бар:
игътибарны югалтмасак һәм үз-үзебезне юк итмәсәк.

03:04.563 --> 03:13.473
Һәм без бүген, ягъни хәзер, бу ике көн эчендә
эшләгән эш — тактада «дистрэкшн» һәм «селф-дистрэкшн»

03:13.473 --> 03:18.054
дип язылганнарны сызып бетерергә омтылыш башлау.

03:18.054 --> 03:22.456
Һәм без тудырган үзгәреш энергиясенең бары тик
хакимият үзәкләренә каршы гына юнәлтелгән дип әйтү.

03:22.456 --> 03:27.885
Ягъни без эшләгән эш, ягъни без
референдумнар өчен таләпләрне киметү турында кабул

03:27.885 --> 03:31.456
иткән карар — хакимиятне халык кулына тапшыру.

03:31.456 --> 03:34.910
Без алардан көчләрен тартып алып, үзебезгә китерәбез.

03:34.910 --> 03:40.476
Һәм моны эшләү өчен бездә бердәнбер мөмкинлек бар:
игътибарны югалтмаска һәм үз-үзебезне юк итмәскә.

03:40.476 --> 03:46.176
Әгәр бездә идеяләребезне гамәлгә ашыру көче булмаса,
без әйткән һәр нәрсә бушка гына сөйләшү булып кала.

03:46.176 --> 03:51.110
Шуны без монда кичә карар кылдык.

03:51.110 --> 03:54.888
Хәзер минем белән бу конгрессның
бер инициаторы Ральф Людвиг кушылды.

03:54.888 --> 03:58.583
Моннан тыш, минем соравым: бу конференциянең максаты нәрсә?

03:58.583 --> 04:07.411
Бу конгрессның максаты – зур һәм мөһим сәяси мәсьәләләре булган
күптөрле төркемнәрне берләштерү, аларга уртак

04:07.411 --> 04:15.535
теманы, барлык сәяси төркемнәрнең уртак акылын
бергәләп табарга һәм формалаштырырга мөмкинлек бирү.

04:15.535 --> 04:19.095
Без моны инде эшләдек, ягъни без
хакимият мәсьәләсен күтәрергә тиешбез.

04:19.095 --> 04:24.723
Нинди генә мәсьәлә булмасын, без аны бары тик
илдәге халык, ягъни илнең гражданнары сәяси

04:24.723 --> 04:27.430
хакимияткә ия булганда гына гамәлгә ашыра алабыз.

04:27.430 --> 04:32.136
Бу, чынлыкта, сәяси мәсьәләләрне үзең хәл итә алу дигән сүз.

04:32.136 --> 04:36.990
Һәм сез төрле оешмалар, фикерләр һәм
шәхесләр белән ничек уртак тел таптыгыз?

04:36.990 --> 04:42.396
Яхшы, күргәнегезчә, бүген соңгы көн. Мин шактый арыдым.

04:42.396 --> 04:50.232
Биредә бездә күп көчле шәхесләр бар, табигый рәвештә хәл
итәргә мөһим мәсьәләләре булган кешеләр. Бу катлаулы сөйләшү

04:50.232 --> 04:54.863
булды һәм һәрвакыт җиңел булмады, ләкин шулай булырга тиеш.

04:54.863 --> 05:02.028
Ләкин ахыр чиктә без яхшы нәтиҗәгә ирештек, чөнки мин ышанам,
һәркем бу мәсьәләнең төп әһәмияткә ия булуын аңлады: үз көн

05:02.028 --> 05:07.181
тәртибеңне гамәлгә ашыру өчен сәяси карар кабул
итү көче кирәк, бу һәркем өчен иң мөһим

05:07.181 --> 05:10.910
мәсьәлә, һәм бу, мин әйткәнчә, һәркем өчен төп мәсьәлә.

05:10.910 --> 05:18.359
Һәм бу искиткеч эшләде. Һәм минемчә, менә шул нәрсә аны бик
мавыктыргыч итә: һәркем үз эшен дәвам итә ала, үзе

05:18.359 --> 05:26.283
булып кала ала, эшләрен үз рәвешендә башкара ала, һәм
барысына да тагын бер тема өсти ала — хакимият мәсьәләсе.

05:26.283 --> 05:31.700
Минем белән бу конгрессның промоутерлары һәм
оештыручыларының берсе Стефани Цомакаева кушылды.

05:31.700 --> 05:34.760
Минем беренче соравым: бу конференциянең максаты нәрсә?

05:34.760 --> 05:37.396
Әйе, сәлам, монда булганыгыз өчен рәхмәт.

05:37.396 --> 05:44.916
Безнең конгресс өчен максат – яңа демократик
кагыйдәләрне кабул итү түгел, ә алар буенча консенсуска ирешү.

05:44.916 --> 05:53.166
Без монда төрле инициативалардан һәм төркемнәрдән килгән кешеләр,
гади генә әйткәндә бу тема белән кызыксынган кешеләр белән

05:53.166 --> 06:01.549
очраштык, карарлар кабул итү вәкаләтен парламенттагы карар кабул
итүчеләрдән халыкка ничек күчерә алуыбызны, үзебез өчен ничек

06:01.549 --> 06:08.468
карар кабул итә алуыбызны һәм бу кагыйдәләрне
тулысынча гадәти, закон тарафыннан билгеләнгән яки законга

06:08.468 --> 06:13.520
туры килгән рәвештә ничек үзгәртә алуыбызны ачыклау өчен.

06:13.520 --> 06:21.160
Әйе, рәхмәт. Һәм монда төрле хәрәкәтләр,
фикерләр һәм карашлар белән ничек килешүгә ирешелде?

06:21.160 --> 06:25.496
Әйе, бу чыннан да сынау, яисә
дөресрәге өйрәнү процессы, дип әйтер идем.

06:25.496 --> 06:30.390
Консенсус нигездә «әйе» яки «юк»
дип тавыш бирүдән бөтенләй аерыла.

06:30.390 --> 06:33.655
Бу, һичшиксез, сезнең аерылмавыгызның өстенлегенә ия.

06:33.655 --> 06:38.602
Монда без бик бәхәсле сөйләшүләр үткәрдек һәм
күп хис-кичерешләр кичердек, әмма без һаман

06:38.602 --> 06:41.570
да гаилә кебек тоелган төркем булып калабыз.

06:41.570 --> 06:49.667
Ләкин әлбәттә бездә дөрес сүзләрне табу һәм сорауларны төгәл
аңлау мәсьәләсе бар, ягъни чынлап та

06:49.667 --> 06:58.803
бер-беребезне аңлау, тыңларга теләк һәм дөрес сүзләрне
табу өчен вакыт һәм мөмкинлек бирү – бу чын сынау.

06:58.803 --> 07:04.416
Һәм тагын шул факт бар: син хәзер ни өчен
яклавыңны түгел, ә нәрсәгә каршы килмәвеңне генә әйтәсең.

07:04.416 --> 07:09.455
Һәм син моны кулларың белән эшлисең. Һәм бу
тагын бер сынау, чөнки кешеләр моңа күнекмәгән.

07:09.455 --> 07:12.703
Һәм чынлап та, кичә кич шул күнегү булды.

07:12.703 --> 07:18.523
Мин моны хәзер ничек эшләргә тиеш? Мин моны шушы рәвешле
генә эшләргәме, әллә шушы һәм башка рәвешле дә эшләргәме?

07:18.523 --> 07:27.434
Әйе, Минемчә, бу искиткеч уку процессы шуны күрсәтте: төрле
карашлы кешеләр белән бәхәсләшмичә, бер-берегезне юк итмичә, ахыр

07:27.434 --> 07:35.704
чиктә көрәшмичә дә уртак чишелешкә килеп була, сәясәттә еш
очраганча түгел. Әгәр без моны дөньяга чыгарып, зур сәяси

07:35.704 --> 07:42.476
дәрәҗәдә консенсус формалаштыра башласак, ул
һичшиксез безнең барыбыз өчен күпкә тынрак дөньяга

07:42.476 --> 07:46.540
китерәчәк. Һәм менә шуннан монда башлангыч булды.

07:46.540 --> 07:51.336
Әйе, бик зур рәхмәт. Һәм бу
конгрессдан сезнең шәхси нәтиҗәгез нинди?

07:51.336 --> 07:54.596
Әйе, мин моны бик мавыктыргыч дип
таптым. Мин үзем дә шактый арыганмын.

07:54.596 --> 07:59.323
Шулай итеп, башта бу минем өчен бик арытты, ләкин тырышуга тора.

07:59.323 --> 08:07.826
Һәм мин ышанам, без кичә, без бу карарны кабул иткәндә, тарихи
мизгел кичердек, чөнки без бик күп төрле кешеләрне, оешмаларны

08:07.826 --> 08:12.001
һәм төркемнәрне бергә җыя алдык. Һәм минем нәтиҗәм бик уңай.

08:12.001 --> 08:19.885
Мин ышанам, без хәзер алга барабыз һәм халык арасындагы үзгәрешкә
омтылыш энергиясен юнәлтәчәк импульс тудырачакбыз, бу исә халыкның

08:19.885 --> 08:23.770
сәяси карарлар кабул итү вәкаләтен үз кулына алуына китерәчәк.

08:23.770 --> 08:29.236
Һәм алар ничек тарихи иде? Ул көннәр
нәрсәсе белән шулкадәр үзенчәлекле иде?

08:29.236 --> 08:37.014
Тарихта мондый хәл беркайчан да булмаган: һәркем үз
мәсьәләләре белән сәяси очколар җыярга тырыша һәм үз

08:37.014 --> 08:41.183
мәсьәләләре үзгәреш китерү өчен җитәрлек дип ышана.

08:41.183 --> 08:46.373
Ләкин без моны күрәбез. Без утыз-кырык мең, хәтта йөз меңләгән
кеше белән урамнарга чыгып сугышка каршы протест белдерә алабыз,

08:46.373 --> 08:51.425
әмма сәясәтчеләр шул кешеләрнең бөтенләй булмаган кебек тотыналар.
Бу хәл коронавирус пандемиясе вакытында да шулай булды.

08:51.425 --> 08:57.090
Без йөз меңләгән кеше белән урамнарга чыктык, һәм
чаралар гамәлгә ашырылды. Барысы да элеккечә генә дәвам итте.

08:57.090 --> 09:02.434
Һәм хәзер тарихи әһәмияткә ия булган нәрсә шунда:
идеологик бүленешләрне узып, әйе, сәяси һәм идеологик

09:02.434 --> 09:05.321
бүленешләрне тулысынча узып, бу оешмалар моны таныды һәм аңлады.

09:05.321 --> 09:08.834
Кайда басканнары мөһим түгел, дип алар аңладылар.

09:08.834 --> 09:12.506
Без хәзер халык буларак берләшеп,
хакимиятне үз кулларыбызга алырга тиешбез.

09:12.506 --> 09:16.743
Һәм көч безнең кулда булганда, без аерым мәсьәләләр турында
яңадан бәхәсләшә алачакбыз, чөнки ул вакытта без

09:16.743 --> 09:20.495
гадиләр өстәлендә генә утырмаячакбыз, ә
эшләрнең үзәгендә булып, карарлар кабул итә алачакбыз.

09:20.495 --> 09:22.930
Һәм кешеләр моны аңлавы гади тарихи факт.

09:22.930 --> 09:27.056
Без хәзер хакимиятнең өстә генә булуын теләмибез.
Без хакимиятнең безнең кулларда булуын телибез.

09:27.056 --> 09:29.010
Мин шулай ук WABEOны тагын бер кат телгә алырга телим.

09:29.010 --> 09:38.060
WABEO референдумнар өчен иң мөһим оешмаларның
берсе булачак, чөнки ул барлык сайлауларны күзәтә.

09:38.060 --> 09:45.801
Һәм «комплекслы» дигән сүз референдумнарда тавышларны санауны
күзәтүне дә үз эченә ала, чөнки безнең алдында торган

09:45.801 --> 09:54.450
куркынычларның берсе шунда: әгәр без тавышларны ничек санауларына
игътибар итмәсәк, без тар җиңелүгә дучар булырга мөмкинбез.

09:54.450 --> 09:56.544
Бу көннәрдә сезгә нәрсә ошады?

09:56.544 --> 10:03.816
Әйе, системалы консенсус принцип буларак, һәм шулай ук кайчакта
бик зур төркем берәр нәрсәгә, билгеле бер гамәл юлына килешкәндә.

10:03.816 --> 10:08.103
Әгәр бу чынлап та тизлек ала һәм алга китә
икән, бу тырышлыкка тулысынча торырлык булачак.

10:08.103 --> 10:16.384
Без барыбызга да үзләребез катнашырга рөхсәт ителде һәм барысын да
диктатуралап торган бернинди спикерлар да булмады дигән фикер.

10:16.384 --> 10:25.051
Консенсус ничек эшли, ничек башкарыла икәнен белү файдалы булды,
һәм шулкадәр күп кеше идеяләр һәм тәкъдимнәр белән

10:25.051 --> 10:33.290
чынлап та катнашып, мифик фикер алышулар нәтиҗәсендә
бер, ике яки өч уртак ачыклыкка килүләре күңелле булды.

10:33.290 --> 10:39.523
Чынлап та без нишли алабыз? Илебезне дөрес
юлга кайтару өчен иң акыллы нәрсә нинди?

10:39.523 --> 10:47.083
Биредә чын күңелдән бергә эшләргә, чишелешләр эшләргә һәм
аларны гамәлгә ашырырга теләгән бик күп уяу акыллар бар.

10:47.083 --> 10:54.250
Мин гади әгъза булсам да, элек консенсус
формалаштыру идеясе миңа аңлашылмаган иде.

10:54.250 --> 10:59.900
Шулай итеп, консенсусның ничек яхшы
эшләве турындагы тәэсирем тагын да тирәнәйде.

10:59.900 --> 11:07.770
Һәм мин эшне дәвам итүгә бик зур дәртләнеп
торам һәм без алга китәрбез дип янәдән оптимистмын.

11:07.770 --> 11:11.044
Сез бу көннәрдән шәхсән нәрсә алып калачаксыз?

11:11.044 --> 11:14.794
Демократия өчен уңай эшләргә
теләгән күп кенә бирелгән кешеләр бар.

11:14.794 --> 11:21.775
Кайбер темалар буенча килешү мөмкин, анда фикер
бердәмлеге бар, һәм бу бик төрле кешеләр арасында фикер

11:21.775 --> 11:25.856
алышу мәдәнияте чыннан да бик-бик яхшы булырга мөмкин.

11:25.856 --> 11:30.250
Мин инде нәрсә эшләргә тиешлегемне
беләм, һәм шуны эшләүне дәвам итәчәкмен.

11:30.250 --> 11:37.550
Һәм шәхсән минем өчен мондый актив
кешеләр белән очрашу һәрвакыт яхшы.

11:37.550 --> 11:42.523
Элемтәләр булдыру һәрвакыт мөһим, яңадан очрашу, фикерләр алмашу.

11:42.523 --> 11:46.923
Биредә күп яңа танышлар таптым, яхшы кешеләр белән таныштым.

11:46.923 --> 12:00.783
Мин әйткәнемчә, яңа җәмгыять төзүгә омтылу җиңел түгел.
Бездә инде демократик ысуллар бар, ләкин киртәләр бик югары.

12:00.783 --> 12:04.443
Һәм без моларны киметү өстендә эшләргә тиешбез.

12:04.443 --> 12:12.255
Мин аңлыйм, без ян мәсьәләләргә игътибарны
югалтырга һәм бер-беребезне какшатырга түгел, ә

12:12.255 --> 12:20.156
демокрацияне яңадан урнаштыру максатына юнәлергә тиешбез.

12:20.156 --> 12:24.223
Шулай итеп, без ахырга җиттек. Бу өч көннең нәтиҗәсе нинди?

12:24.223 --> 12:30.472
Әйе, бу өч көннең нәтиҗәсе шунда ки, без эшче төркемнәр
булдырдык һәм хәзер бу эшче төркемнәрне федератив дәүләтләрдә

12:30.472 --> 12:33.876
конституциягә үзгәрешләр кертү өчен кулланырга ниятлибез.

12:33.876 --> 12:36.356
Минемчә, без барлыгы җиде эшче төркем булдырдык.

12:36.356 --> 12:43.408
Хәзер эшне башлау вакыты: техник инфраструктура булдыру, кадрлар
инфраструктурасын булдыру, маркетинг, җәмәгать эшләре, рискларны

12:43.408 --> 12:46.495
анализлау – боларның барысын да хәзер хәл итәргә кирәк.

12:46.495 --> 12:52.591
Әлбәттә, финанслау һәм финанс куркынычсызлыгы да
мөһим, шулай ук барлык мәсьәләләрне юридик яктан эшкәртү дә

12:52.591 --> 12:55.720
әһәмиятле, чөнки үтәлергә тиешле билгеле таләпләр бар.

12:55.720 --> 12:59.180
Хәзер без, әйтергә кирәк, гамәли гамәлгә ашыруга күчәбез.

12:59.180 --> 13:01.303
Һәм ул кайчан дәвам итәчәк?

13:01.303 --> 13:04.203
Ярар, эш төркемнәре шунда ук очраша башлаячак.

13:04.203 --> 13:09.924
Һәм без хәзер һәр ике ай саен зур пленар утырыш
уздырырга килештек, ягъни нигездә онлайн-конгрессны һәр

13:09.924 --> 13:13.650
ике ай саен зур пленар утырыш рәвешендә дәвам итү.

13:13.650 --> 13:17.160
Кабул итүләр ике ай саен булып калачакмы, әллә аралар
кыскарак яки озынрак булачакмы — моны вакыт күрсәтер.

13:17.160 --> 13:23.450
Минемчә, киләсе ел, якынча алты айдан соң
без тагын бер аналог конгресс уздырачакбыз.

13:23.450 --> 13:28.023
Әйе, моны оештырганыгыз өчен рәхмәт, безнең барыбыз исеменнән дә.

13:28.023 --> 13:31.770
Әйе, анда булуыгыз һәм моны хәбәр итүегез өчен рәхмәт. Рәхмәт!

13:40.553 --> 13:44.966
Kla.TV. Ирекле, бәйсез, цензурасыз.