הײַנט באַגריס איך אַדוואָקאַט ראַלף לודוויג אין אונדזער סטודיאָ.
אַ גרויסן דאַנק פֿאַרן נעמען די צײַט צו ענטפֿערן אונדזערע שפּאַנענדיקע, ברענענדיקע פֿראַגעס!
איר זענט אַ מיטגרינדער פֿון דעם אַזוי גערופֿענעם ZAAVV.
דער ZAAVV – לאָמיר עס אויסלייענען: די אַבריוויאַטור ZAAVV שטייט פֿאַר צענטער פֿאַר דער אויספֿאָרשונג, קלאָרשטעלונג, לעגאַלע
פּראָסעקוציע און פּרעווענטיאָן פֿון פשעס קעגן דער מענטשלעכקייט.
די ZAAVV איז געשאַפֿן געוואָרן אין דער לעצטער פאַרגאַנגענהייט, וואָס איך האָב פּערזענלעך דערלעבט ווי זייער
אונטערדריקנדיק, באַדראָהנדיק און באַגרענעצנדיק; מיט אַנדערע ווערטער, טאַקע גרויזאַם.
און אַזוי איז ZAAVV געשאַפֿן געוואָרן, מיטן ציל צו פֿאַרזיכערן אַז דאָס זאָל קיינמאָל מער נישט
פּאַסירן און אַז מיר זאָלן זיך דערמיט אויסגלײַכן.
וואָס איז דאָרט געשען – און דאָס מוז קיינמאָל מער נישט פּאַסירן!
איצט, אין דער צײַט – דעם קאָראָנאַווירוס־צײַט, דעם פּאַנדעמיע־צײַט – זענען אַרײַנגעפֿירט געוואָרן פֿילע קאָערוסיווע
מיטלען, וואָס, אין רעטראָספּעקטיוו, האָבן זיך אַרויסגעוויזן ווי מעדיציניש אומנויטיק, לויט די
דעקלאַסיפֿיצירטע פּראָטאָקאָלן פֿון דער ראָבערט קאָך אינסטיטוט.
דאָס מיינט נאָר אַז מעסטן זענען אונדז אויפגעלייגט געוואָרן פּשוט פֿאַר פּאָליטישע סיבות, אָן קיין אמתדיקן מעדיצינישן יסוד.
און דאָס ברענגט מיך צום פּונקט פֿאַר וואָס איך, פֿאַר וואָס מיר בײַ Kla.TV, ווילן דווקא מיט אײַך רעדן.
און דאָס איז גאָר פֿון אַ פּראַקטישן שטאַנדפּונקט.
דער שטענדיקער קאַמיטעט פֿאַר וואַקסינאַציע שטאַרק רעקאָמענדירט די פּאָליאָ־וואַקסינאַציע.
עס זענען אויך ווידערהאָלטע דיסקוסיעס און שטימען וואָס זאָגן אַז מען זאָל אַרײַנפֿירן אַ פֿאַרפֿליכטעטע פּאָליאָ־וואַקסינאַציע.
עס איז אין יענער צײַט אָפּגעשאַפֿט געוואָרן, אָבער עס איז צײַט עס ווידער אײַנפֿירן.
און ווי אַ בירגער האָב איך נאַטירלעך פֿראַגן. צי וויל איך דאָס, צי מוז איך דאָס טאָן, צי
זאָל איך דאָס טאָן? און איך זוך אינפֿאָרמאַציע.
און לעצטנס האָב איך געלייענט אַ אינטערעסאַנטן באַריכט פֿון טאָרסטען ענגעלברעכט און האַנס טאָלצין.
זיי, אין זייער באַריכט, שרײַבן אַז די סימפּטאָמען פֿון פּאָליאָ, למשל פּאַראַליז און אַזוי ווײַטער, קענען אויך ווערן
פֿאַרשאַפֿט דורך פֿאַרגיפֿטונג – DDT, אַרסעניק, בלײַ און אַזוי ווײַטער – וואָס קענען פּראָדוצירן פּונקט די זעלבע סימפּטאָמען.
אַזוי האָסטו אויך עמעצער וואָס לכאורה האָט פּאָליאָ.
און אפילו פֿאַר פּראָפֿעסאָר ד״ר באַקדִי איז דאָס נישט גאָר קלאָר.
ווירוס: וואָס שטיצט דעם ווירוס? וואָס נאָך איז דאָ? און אַזוי ווייטער.
עס איז עפּעס וואָס איז אָנגעפילט מיט אַ סך פֿראַגע־צייכנס.
דערפֿאַר מײַן פֿראַגע צו אײַך ווי אַ לעגאַלער עקספּערט:
אויב, למשל, איך ווי אַ בירגער וואָלט באַקומען אַ פּאָליאָ־וואַקסינאַציע, און די זאַך וואָלט נישט
געווען קלאָר, צי וואָלט עס געווען אָננעמבאַר צו דערוואַרטן אַז אַ בירגער זאָל דורכגיין אַזאַ פּראָצעדור?
נו, דער נאָרמאַלער לעגאַלער ענטפֿער: עס הענגט.
ליידער, האָבן מיר געזען בעת דער קאָראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע אַז די געריכטן האָבן נישט באַשיצט מענטשן און אַז די געריכטן...
פֿאַר איצט וואָלט איך שטענדיק געזאָגט אַז דאָס איז אַ פּערזענלעכע באַשלוס, און אַז מעדיצינישע פּראָצעדורן זאָלן
קיינמאָל נישט דורכגעפֿירט ווערן אויף מענטשן קעגן זייער ווילן.
דאָס איז טאַקע וואָס מיר האָבן געלערנט און מיטגענומען פֿון דער נאַצי־תּקופֿה.
מענטשלעכע עקספּערימענטן זענען דורכגעפֿירט געוואָרן, מענטשן זענען באַהאַנדלט געוואָרן קעגן זייער ווילן.
און דאָס איז פּונקט דערפֿאַר, אַז איינער פֿון די לעקציעס וואָס מען האָט געלערנט פֿון דער נאַצי־צײַט
איז געווען: קיינמאָל מער, דאָס טאָר נישט פּאַסירן!
אַזוי, פּראָטאָקאָלן פֿון די 40ער אָדער ווי זיי רופן זיך, ריכטיק?
פּינקט, אָבער אין דער עיקר גייט עס ווידער וועגן דער אוניווערסאַלער דעקלאַראַציע פֿון מענטשלעכע רעכטן און די פּראָטאָקאָלן אָדער
קאַטאַלאָגן פֿון פֿונדאַמענטאַלע רעכטן וואָס שטאַמען פֿון איר.
עס איז אַ ביאָעטיק־קאָנווענציע, וואָס, צופֿעליק, איז נישט ראַטיפֿיצירט געוואָרן דורך דייטשלאַנד.
אָבער די ביאָעטיק־קאָנווענציע אַרײַננעמט דאָס, און אַזוי אויך די אייראָפּעישע כאַרטע פֿון גרונט־רעכטן.
אַזוי ווערט עס געזאָגט מאָל נאָך מאָל: קיין געצוווּנגענע מעדיקאַציע, קיין מעדיצינישע
באַהאַנדלונג קעגן דעם ווילן פֿון אַ מענטש!
און דאָס איז איצט צום ערשטן מאָל טאַקע באַגרענעצט געוואָרן בעת דער קאָראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע.
און דאַן האָבן די פּאָליטיקער מער אָדער ווייניקער פֿאַרשטאַנען: מיר קענען דאָס טאָן.
און די ריכטערשאַפֿט, וואָס זאָל טאַקע זײַן דאָרט צו צושטעלן קאָרעקטיווע מיטלען, האָט נישט דורכגעפֿירט די קאָרעקציע.
דאָס איז אונדזער דערפֿאַרונג ביז איצט.
און דאָס איז פּונקט דער סכּנה וואָס, ווי איר האָט געזאָגט, נאָך עקזיסטירט פֿון יענער ביטערער צײַט, און אויך איין פֿון די סיבות
פֿאַר וואָס די ZAAVV עקזיסטירט, אַזוי אַז מיר קענען אַרײַנטרעטן פּונקט אין דעם מאָמענט און אויפהייבן אונדזערע פֿינגער און זאָגן:
האַלט אַ מינוט, מיר האָבן טאַקע דעם גרונד־רעגל.
און זינט דער ביאאָעטיק־קאָנווענציע איז אין כּוח – וואָס טאַקע איז שוין דיסקוטירט געוואָרן זינט די 1990ער יאָרן – איז דער
טרענד געווען צו באַשטימען און קלאָר מאַכן אַז קיינער מעג נישט באַקומען טעראַפּעווטישע באַהאַנדלונג קעגן זײַן וויל.
אָבער קלאָר איז, אַז דער בליק אויף מענטשנרעכט שטייט אין קעגנשטעל מיט די אינטערעסן פֿון דער פֿאַרמאַסוטישער
אינדוסטריע און מער אָדער ווייניקער אויך מיט אַ גרויסער גלאבאלער אינדוסטריע וואָס מאַכט אַ סך געלט דערפון.
יאָ, אַזוי האָבן מיר עס דערפֿאַרן בשעת דער קאָראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע.
דאָס איז שוין געווען דער פאַל איידער די קאָראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע.
אַזוי איז עס נאָך אַלץ, אַפֿילו נאָך דער קאָראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע.
עס גייט וועגן אַ סך געלט, אַ סך מאַכט, השפּעה, אינטערעס־געביטן און אַזוי ווייטער.
און דו האָסט נאָר דערמאָנט STIKO .
STIKO איז, כמובן, אויך פּינטלעך איין אינסטרומענט צו דורכפֿירן די געדאַנקען. דאָס זאָל נישט פֿאַרגעסן ווערן.
אַזוי, סטיקאָ – אויב מען קוקט נעענטער ווי סטיקאָ טאַקע אַרבעט...
אַזוי, סטיקאָ איז אַ קאַמיסיע, איך גלייב אַז זי באַשטייט פֿון 18 מיטגלידער.
און אין דעם סטיקאָ, דעם שטענדיקן קאַמיטעט פֿאַר וואַקסינאַציע, וואָס גרינדט אַזוי גערופענע אונטער־קאַמיטעטן.
אַזוי מיינט דאָס, אַז עס איז פֿאַראַן אַ קאָראָנאַווירוס־קאָמיטעט – אָדער בעסער געזאָגט, אַרבעט־גרופּעס.
עס איז אַ אַרבעטסגרופּע פֿאַר פֿאַרשיידענע קלינישע בילדער און פֿאַר די מיטלען וואָס זיי דערנאָך איבערקוקן צו
באַשטימען צי מיר זאָלן געבן אַ רעקאָמענדאַציע צו וואַקסינירן.
און דאַן זענען דאָ קלאָרע ריכטליניעס. אַזוי, אין פּרינציפּ, אויב מען קוקט עס נאָענטער, איז אַלץ גוט רעגולירט דורך געזעץ.
ווײַל סטיקו זאָל דאַן מאַכן אַ רעקאָמענדאַציע.
זיי באַקומען אָפּשאַצונגען פֿון שטודיעס וואָס עקזיסטירן וועגן די ספּעציפֿישע קלינישע בילדער.
די שטודיעס ווערן דאַן קאַטעגאָריזירט לויט אַן עדות־סקאַלע .
אַזוי, למעשה, מיר ווייסן אַז דאָס איז אַ שטודיע אין וועלכער אַ סך טיילנעמער האָבן אָנטייל
גענומען און וואָס איז געווען דאָפּל־בלינד .
אַזוי, די עדות פֿון אַזאַ שטודיע ווערט קלאַסיפֿיצירט לויט וויסנשאַפֿטלעכע קריטעריעס, און דאַן די מיטגלידער פֿון STIKO,
אָדער בעסער געזאָגט די פֿון דער קאַמיטעט וואָס דערנאָך מאַכן אַ רעקאָמענדאַציע צו STIKO, באַקומען מער אָדער
ווייניקער אַ וויסנשאַפֿטלעכן איבערבליק פֿון דעם קלינישן בילד אין פֿראַגע און פֿון דער איצטיקער סיטואַציע.
אַזוי, וואָס פּינטלעך ווייסן מיר וועגן דער קרענק, וואָס ווייסן מיר וועגן אירע סימפּטאָמען, וואָס ווייסן מיר וועגן איר פאָרשריט,
וואָס ווייסן מיר וועגן איר ערנסטקייט, וואָס ווייסן מיר וועגן מעדיצינישע סובסטאַנסן, אין דעם פאַל וואַקסינאַציעס
קעגן דער קרענק, ווי עפעקטיוו זענען די וואַקסינאַציעס, וואָס זענען זייערע זייַט־ווירקונגען, און אַזוי ווייטער.
און לויט דעם באַווייַז זאָל סטיקו דאַן מאַכן אַ רעקאָמענדאַציע אָדער נישט.
יאָ.
דער פּראָבלעם איז אָבער אַז אָפֿט זענען ניטאָ קיין שטודיעס וואָס טאַקע אַרגומענטירן פֿאַר איין זאַך
אָדער די אַנדערע פֿון אַ וויסנשאַפֿטלעכן פּערספּעקטיוו.
דאָס איז דער הויפּט־פּראָבלעם. און איצט קומט דער טריק...
נאָר אַ שנעלע פֿראַגע:
צי מיינט דאָס אַז, אונטער באַשטימטע אומשטענדן, אַספּעקטן ווי פֿאַרגיפֿטונג זײַנען מעגלעך בכלל נישט
גענומען געוואָרן אין באַטראַכט אין דעם אָפּוועג־פּראָצעס?
קודם־כּל – איך וועל דערצו קומען אין אַ רגע – קודם־כּל, די פֿראַגע איז, וואָס פּינטלעך זאָגן די שטודיעס?
אָבער ווי שטאַרק איז דער באַווייַז וואָס די שטודיעס צושטעלן?
יאָ, אַזוי, קודם־כּל, די פֿראַגע איז: צי די בײַװײַזן זענען זייער הויך, הויך, מיטל, נידעריק אָדער זייער נידעריק?
אין רובֿ פאַלן האָבן מיר נישט קיין שטודיעס וואָס גייען ווײַטער ווי מיטלמעסיקע עדות.
אַזוי, עס קען אויך זײַן, למשל, אַז שטודיעס זאָגן: די סימפּטאָמען, וואָס מיר צולייגן צו דער קרענק, קענען
אויך זײַן אויסגערופֿן געוואָרן דורך אַנדערע גורמים.
אַזוי איז דאָס, גלייב איך, וואָס איר מיינט אין דעם פּאַפּיר, אויף וועלכן איר רעפֿערירט...
אַזוי איז עס גאָר מעגלעך אַז מיר רופן עפּעס פּאָליאָ וואָס בכלל איז נישט פּאָליאָ.
אָדער, צוריקקומענדיק צו דער קאָראָנאַווירוס־תּקופֿה, ווען מיר רופֿן עפּעס קאָוויד – קאָוויד איז די קרענק, קאָראָנאַווירוס־קרענק
– מיר רופֿן עפּעס קאָוויד וואָס איז בכלל נישט קאָוויד, נאָר האָט די סימפּטאָמען, ווי אַ האַלדז־ווייטיק, הוסט, קאָפּווייטיק,
מידקייט אָדער עפּעס אַנדערש וואָס האָט אינגאַנצן אַנדערע סיבות, אָבער וואָס מיר רופֿן נאָך אַלץ קאָוויד. מיר ווייסן דאָס נישט.
ווי אַ ווירוס־קרענק.
פּינקט, ווען די דאָזיקע קראַנקייט, קאָוויד.
און די מעדיצינישע מיטלען וואָס סטיקו רעקאָמענדירט, זענען געצילט צו באַקעמפן די קרענק.
אָבער דאָס איז אפֿשר נישט דער פֿאַל, ווײַל די שטודיעס וואָס מיר האָבן, בפֿרט וועגן קאָוויד, ווייסן מיר אַז עס
זענען נישטאָ קיין אָפּשלוסדיקע שטודיעס וועגן קאָוויד.
ניט וועגן דער קרענק אַליין, און ניט וועגן די בײַװײַזן פֿאַר די מיטלען.
עס איז מער אַז אַלע די שטודיעס וואָס מיר האָבן זענען גאַנץ נידעריק אָדער אפילו זייער נידעריק.
מיר האָבן בלויז איין מיטלמעסיקע שטודיע, אויף וועלכע די STIKO-רעקאָמענדאַציע באַציט זיך, וואָס
באַהאַנדלט די עפֿעקטיווקייט. און דאָס איז פשוט נישט גענוג.
און נאָרמאַלערווייַז זאָגט סטיקאָ אַז דאָס זענען די אַזוי גערופענע סטאַנדאַרט אָפּעראַציע־פּראָצעדורן, יאָ.
זיי זענען פֿיקסירט, זיי זענען גלאבאַלע פּראָצעדורן אָדער גלאבאַלע סטאַנדאַרטן וואָס ווערן באַטראַכט ווען מען
קלאַסיפֿיצירט קראַנקייטן און די עפעקטיווקייט פֿון מעדיצינען.
זיי זאָלן שטענדיק זײַן לפּחות מעסיק. אָבער מיר האָבן דאָס בכלל נישט.
און דאָס קען זײַן דער פאַל מיט פּאָליאָ, איך ווייס נישט זיכער, אָבער דו מוזט קוקן אויף די שטודיעס וואָס STIKO האָט בנימצא.
און מיר קענען בכלל נישט האָבן קיין שטודיעס וואָס גייען ווײַטער ווי מעסיק.
און דאַן – און דאָ איז דער טריק – אויב מיר האָבן נישט די מעדיצינישע סיטואַציע, מאַכט STIKO נישט נאָר באַשלוסן
אויף מעדיצינישע און וויסנשאַפֿטלעכע גרונדן, נאָר דאַן קומט אַ אַזוי גערופֿענער באַשלוס־באָרד אין שפּיל.
און דער באַשלוס־באָרד טענדירט דאַן צו זאָגן: ווי גוט קענען מיר דאָס צום מאַרק ברענגען?
ווי אָננעמבאַר וועט דאָס זײַן פֿאַר מענטשן? צי וועט זײַן קעגנשטעל פֿון דאָקטוירים?
צי וועט זײַן קעגנשטעל פֿון אַפּטייקן? און אַזוי ווײַטער.
ווי ביליק זענען די מעדיצינען און אַזוי ווייטער.
און דאַן פּלוצלינג ווערט דער וויסנשאַפֿטלעכער באַשלוס אַ פּאָליטישער באַשלוס. אַזוי. און דאָרט…
און אַ געשעפטלעכער באַשלוס.
יאָ, דער געשעפטלעכער באַשלוס איז שוין אלץ דאָרט געווען.
עס איז דאַן פשוט אַ פּאָליטישע באַשלוס, וואָס, כמובן, אָפֿט ווערט געמאכט פֿאַר געשעפטלעכע סיבות.
דאַן, פֿאַרשטייט זיך, האָבן מיר די לאָבייסטן וואָס ראַטן די פּאָליטיקער לויט דעם.
דערנאָך זענען דאָ די לאָבייסטן וואָס ראַטן דעם RKI און אַזוי ווײַטער.
און פּלוצלינג ווערט עפּעס אַ רעקאָמענדאַציע פֿון סטיקו, אָן אונדז צו אינפֿאָרמירן אַז די מעדיצינישע בײַווייַזן וואָס טאַקע וואָלטן
געווען נייטיק בכלל ניטאָ, אָבער דער מאַנגל פֿון מעדיצינישע בײַווייַזן איז פשוט
איבערגעזען געוואָרן לטובֿת אַ פּאָליטישן באַשלוס.
דאָס איז די סיטואַציע וואָס מיר טאַקע האָבן, און יעדער וואָס האָט אַ STIKO-רעקאָמענדאַציע
דאַרף וויסן אַז די STIKO-רעקאָמענדאַציע זאָגט נישט:
מיר האָבן דאָ וויסנשאַפֿטלעכע באַווייַזן וואָס זאָגן אַז די קרענק איז גוט פאָרשט, די עפעקטיווקייט פֿון די מעדיקאַמענטן איז גוט
פאָרשט, און די שעדלעכקייט פֿון די מעדיקאַמענטן און זייערע זייַט־ווירקונגען זענען גוט
פאָרשט, אָבער מיר קענען בכלל נישט האָבן דאָס.
עס איז נאָר אַ פּאָליטישע באַשלוס וואָס זאָגט אַז מיר וועלן עס אין יעדן פאַל צום מאַרק ברענגען.
און מיט אַ רעקאָמענדאַציע און אַ STIKO־רעקאָמענדאַציע, האָבן מיר נאַטירלעך אַ סיטואַציע, וווּ
אַ מעדיצין פֿאַרקויפֿט זיך בעסער ווי אָן זיי.
דאָס איז ממש האַרש. עס גייט ניט מער וועגן דער געזונטהייט און גוטן צושטאַנד פֿון מענטשן; דאָס איז ניט מער דער
פאָקוס, נאָר גאָר אַנדערע אינטערעסן ווערן שנעל דער פאָקוס.
הער לודוויג, איך וויל נישט בלײַבן בײַ דער טעמע פֿון פּאָליאָ, נאָר אַ ביסל מער אַרײַנזומען.
למשל, דער דאָקטער, ד״ר סטפֿאַן לאַנקער, פֿאָקוסירט זיך אויך אויף די פּסיכע.
אַז די מענטשלעכע פּסיכע איז וויכטיק נישט נאָר פֿאַר סוביעקטיווער פּערצעפּציע, נאָר אויך פֿאַר
סימפּטאָמען וואָס זיך אַרויסווייַזן אין דעם גוף.
אַ אַנדערע שטודיע פֿון 1984, וואָס באַטאָנט ביידע די פּסיכע און די נוטריציע, ווייזט אַז די נוטריציע טאַקע האָט אַ השפּעה –
אַרײַנגערעכנט אויף די סימפּטאָמען וואָס אַ גוף קען אַנטוויקלען.
און דאָרט, למשל, ווערט אויך באַשריבן אַז טאַקסינען, סביבה־טאַקסינען, קענען ווירקן אויף די פּסיכע.
פּלוצלינג בין איך דעפּרעסירט אָדער נערוועז אָדער עפּעס אַנדערש, וואָס ווידער אָפֿט באַווירקט דעם גוף.
אַזוי, עס זענען פילע פֿאַקטאָרן וואָס לעסאָף באַאײַנפֿלוסן אָדער באַשטימען די סימפּטאָמען
וואָס דער גוף אַנטוויקלט, לאָמיר עס אַזוי זאָגן.
אַזוי איז עס נישט תּמיד אַזוי קלאָר ווי מענטשן זאָגן, אַז בײַ קאָוויד-19, למשל, איז עס דער ווירוס וואָס פֿאַראורזאַכט
די קראַנקייט, נאָר עס קען גוט זײַן אַ סך אַנדערע זאַכן.
פּראָפֿעסאָר באַקדִי זאָגט אויך, למשל, אַז אין פאַל פֿון לעבערקרענק ווי העפּאַטיטיס, שפּילן אָפֿט מעדיקאַמענטן, אפֿשר
אפילו מעדיקאַמענטן־מיסברוך, אַלקאָהאָל־קאָנסומפּציע און אַלע אַזעלכע זאַכן אַ ראָלע, און נישט נאָר אַ לעבער־ווירוס
וואָס איצט מאַכט די לעבער קראַנק. און דערפֿאַר צייל איך עס אויף.
דער פאקט איז, אַז מיר האָבן איצט דעם גאַנץ נײַעם WHO פּאַנדעמיע־טראַטי.
דערנאָך זענען דאָ די אינטערנאַציאָנאַלע געזונטהייט־רעגולאַציעס – אויך איניציִיִרט דורך די WHO.
אין פּרינציפּ איז אונדז שוין פּראַקטיש דערציילט געוואָרן: טײַערע מענטשן, מיר טרעטן אַרײַן אין אַ עפּאָכע פֿון שטענדיקע פּאַנדעמיעס,
עס איז נישט קיין אַרויסוועג. אַלץ איז גלאבאַל פֿאַרבונדן.
און אויב אַ פאַל פּאַסירט אין אַפֿריקע – וואָס עס זאָל זײַן – דאַן מוזן מיר דאָ אָנהייבן צו
וואַקסינירן, ווי אַ פּרעווענטיווע מיטל און אַזוי ווײַטער.
אָבער אויב אַלע די פֿאַרבינדונגען, וואָס פשוט באַשטייען פֿון פֿיזישע סימפּטאָמען, זענען נאָך אַזוי פֿילפֿאַכיק און
אומדערקלערט, דאַן ווי בירגערס, אונטער וואָס איך וואָלט גערופֿן ZAAVV, וואָס איז אויפֿגעשטאַנען בעת דער פּעריאָדע פֿון
קאָראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע־שרעקמאַכערײַ, דאַרפֿן מיר זיך טאַקע פֿרעגן: ווי קענען מיר פֿאַרמיידן אַזעלכע פֿאַרברעכנס?
עס איז אַ פאַרברעכן קעגן דער מענטשלעכקייט, אַז מיר ווידער שטייען פֿאַר באַגרענעצונגען, אַז מען געבט אונדז מעדיצינען מיט כּוח, אַז
מען קען אונדז מיט כּוח אַרײַננעמען אין שפּיטאָלן, ווי עס האָט זיך געשען אויף אַ גרויסן מאָס אין איטאליע און אַנדערע לענדער.
מע האָט אײַך עפּעס געפּרוּווט – איר האָט קאָוויד-19, און איצט מוזט איר גיין אין שפּיטאָל.
דו מוזט זײַן אָפּגעזונדערט און אַזוי ווייטער. דאַן ווערן זיי דיר געצווונגען מעדיקאַמענטן צו נעמען,
געצווונגען צו ווענטילירן, און מענטשן זענען געשטאָרבן ווי פליען.
דאָס זענען אַלע זאַכן וואָס זענען פשוט ממש ערנסטע פשעס.
און ווען עפּעס אַזוינס איז שוין בײַ דער האַנט, ווען די וועלט־געזונט־אָרגאַניזאַציע (WHO) האָט עס כּמעט שוין אַנאָנסירט:
מיר טרעטן איצט אַרײַן אין אַן עפּאָכע פֿון פּאַנדעמיעס. מיר מוזן זיך דערפֿאַר צוגרייטן.
ווי קענען בירגער זיך באַשיצן קעגן דעם? וואָס קענען זיי טאָן?
קודם־כּל, ווי בירגערס, זענען מיר פֿרײַע מענטשן.
מיר זענען פֿרײַע מענטשן, מיר קענען קודם זיך זאָרגן.
און איך גלייב אַז די וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע און דער דאָזיקער פּאַנדעמיע־נאַראַטיוו וואָס מיר
האָבן איצט איז, פֿאַרשטייט זיך, אַ מאַרקעטינג־מיטל פֿאַר דער פֿאַרמאַצעווטישער אינדוסטריע.
און מען דאַרף נאָר קוקן ווער למעשה פינאַנצירט די WHO און ווער אינוועסטירט אין די WHO...
ווער איז דאָס דעמאָלט?
יאָ, צווישן אַנדערע, די ביל און מעלינדה גייטס פֿונדאַציע צאָלט יחסֿה־ווייז גרויסע סומעס געלט.
אַזוי, וואָס מער לענדער ציען זיך צוריק פֿון פֿינאַנצירן די וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע,
אַלץ מער וועט זי ווערן פּריוואַט־פֿינאַנצירט.
דאָס מיינט אַז פּריוואַטע פֿירמעס, די פֿאַרמאַצעווטישע אינדוסטריע, פֿאַרמאַצעווטישע פֿירמעס און זייערע
פֿראָנט־אָרגאַניזאַציעס זענען נאַטירלעך אינטערעסירט צו פֿאַרזיכערן אַז אָרגאַניזאַציעס ווי די WHO, STIKO, די
אייראָפּעישע מעדיצין־אַגענטור, די אַמעריקאַנער מעדיצין־אַגענטור און אַזוי ווײַטער שטענדיק פֿאָקוסירן זייערע רעקאָמענדאַציעס און
מיינונגען אויף פֿאַרמאַקאָלאָגישע לייזונגען – און ווייניקער אויף וואָס איר האָט נאָר דערמאָנט, נוטריציאָנעלע
לייזונגען און מעגלעך אויך פּסיכאָלאָגישע לייזונגען.
דאָס איז פּונקט דער קולטור־קריג וואָס פֿירט זיך אין אַמעריקע.
אגב, מיר האָבן דאָרט אויך אַ אַדוואָקאַט, ראָבערט קענעדי דזשוניאָר, וואָס איז דער מיניסטער פֿאַר געזונטהייט אין די
פארייניקטע שטאַטן און וואָס האָט געגרינדעט די MAHA־באַוועגונג, די באַוועגונג "מאַכן אַמעריקע ווידער געזונט",
וואָס האָט געשפּילט אַ הויפּט ראָלע אַז דאָנאַלד טראמפ איז בכלל געוואָלט געוואָרן פּרעזידענט.
ווײַל די MAHA־באַוועגונג אַרום ראָבערט קענעדי קומט טאַקע פֿון דער דעמאָקראַטישער ספּעקטרום, דאָס הייסט פֿון דער דעמאָקראַטישער
פּאַרטיי, און דווקא אין די שוואַנק־שטאַטן האָט זי געזאָרגט אַז די צוגעשטימטע שטימען זאָלן גיין צו
טראמפ, אַזוי אַז טראמפ האָט געוווּנען די שוואַנק־שטאַטן.
האָט געוווּנען ווי אַ רעפּובליקאַנער.
ווען דער רעפּובליקאַנער האָט געוווּנען, פּינטלעך.
און איך ווייס אַ סך מענטשן פֿון דער MAHA־באַוועגונג, דער "Make America Healthy
Again"־באַוועגונג. דאָס איז פּונקט וואָס עס גייט דערפֿון.
זיי זאָגן אַז מיר קוקן נאָר ווען די סימפּטאָמען זענען שוין דאָ, ווען אַ קראַנקייט האָט זיך שוין אויסגעבראָכן,
אַזוי ווי קענען מיר עס מיט מעדיקאַמענטן באַהאַנדלען?
דאָס איז קלאָר. אויב איך וואָלט געווען אַ פֿאַרמאַסיוטישער רעפּרעזענטאַנט, וואָלט דאָס אויך געווען מײַן מיינונג.
מײַן מיינונג וואָלט נישט געווען: צי האָבן מיר געזונטע מענטשן?
אָבער מײַן זעאונג וואָלט געווען: ווי קען איך האַלטן מענטשן אַזוי קראַנק, אַז מיר לעסאָף מאַכן געלט דערפון?
ווייל די פֿאַרמאַסעווטישע אינדוסטריע פֿאַרדינט נישט קיין געלט פֿון געזונטע מענטשן.
אַזוי עס גייט נישט וועגן צו האָבן די בעסטע מעגלעכע געזונטהייט־זאָרג, ווי דער אינטערנאַציאָנאַלער
געזעלשאַפֿטלעכער בונד זאָגט, נאָר וועגן צו מאַכן די בעסטע מעגלעכע פּראָפֿיט פֿון געזונטהייט־זאָרג.
און איצט וועלן מענטשן מסתּמא ווידער זאָגן אַז לודוויג, וואָס זאָגט דאָס אין דעם אינטערוויו, איז אַ קאָנספּיראַציע־טעאָרעטיקער...
אָבער אַזוי אַרבעט אונדזער וועלט. מיר לעבן אין אַ קאַפּיטאַליסטישער וועלט, און אין דער
קאַפּיטאַליסטישער וועלט איז אַלץ פּראָפֿיט־אָריענטירט.
יאָ.
דאָס מיינט אַז אויב איר געהערט צו דער פֿאַרמאַסיוטישער אינדוסטריע, וואָלט איר באַטראַכטן:
ווי קענען מיר מאַרקעטירן אונדזערע פּראָדוקטן צו מענער און פֿרויען אויף אַזאַ אופֿן אַז מיר דערפֿון נוץ האָבן?
ווען עס איז געקומען צו אַרײַנפֿירן פֿאַרבאָטן אויף רויען, האָט די טאַבאַקאָ־אינדוסטריע גלײַך געגרינדעט אינסטיטוטן, געווידמעט
צו באַווײַזן אַז טאַבאַקאָ־שמאָק איז בכלל נישט אַזוי געפֿערלעך.
און, כמובן, האָט ער אויך געגרינדעט אינסטיטוטן וואָס האָבן געפֿאָרשט לונגען־קענסער און אַזוי ווײַטער.
דאָס איז גאָר קלאָר. פֿאַר איצט איז דאָס אַ גאָר נאָרמאַלע, לאָגישע מיטל וואָס די אינדוסטריע נעמט.
און דאָס מיינט אַז די פֿאַרמאַסיוטישע אינדוסטריע האָט אַ אינטערעס צו קאָנטראָלירן די וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע (WHO), און די
פֿאַרמאַסיוטישע אינדוסטריע האָט נישט קיין אינטערעס צו פאַרמיידן פּאַנדעמיעס, נאָר דווקא האָט אַ אינטערעס אַז פּאַנדעמיעס זאָלן
פּאַסירן, כדי זי קען ברענגען די צוגעשטימטע מעדיקאַמענטן, וואָס זי האָט שוין פּאַטענטירט און פֿאַראויסגעמאַכט – אָדער
בעסער געזאָגט, צוגעגרייט פֿאַר פּראָדוקציע – אויף דעם מאַרק.
מיר האָבן דאָס געזען מיט דער חזיר־גריפּע, און מיר זעען דאָס איצט מיטן קאָראָנאַווירוס.
און, ווי איך האָב געזאָגט, קען מען זען דעם קעגנבאַוועגונג.
דו האָסט געוואָלט וויסן וואָס מען קען טאָן וועגן דעם.
אַזוי אין אַמעריקע איז איצט דאָס קעגנ־באַוועגונג "מאַכן אַמעריקע ווידער געזונט". זיי האָבן פּונקט צוויי אָנהייב־פּונקטן.
דער ערשטער פּונקט איז אַז קענעדי טאַקע זאָגט אַז כאָטש מיר אין אַמעריקע זײַנען די רײַכסטע אינדוסטריאַליזירטע
נאַציאָנען אין דער וועלט, האָבן מיר די נידריקסטע לעבן־ערוואַרטונג אין פֿאַרגלײַך מיט אַנדערע.
פֿאַרוואָס איז דאָס אַזוי? דאָס קען נישט זײַן ריכטיק.
מיר זענען אַ פּראָספּערירנדיק לאַנד און האָבן אַ נידעריקע לעבן־ערוואַרטונג.
און דאַן קוקט ער און זאָגט: ווי איז די דיעט־פּראָגראַם אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן?
און דאַן, פֿאַרשטייט זיך, זעסטו אַ סך שנעל־עסן, אַ סך אומגעזונטע עסנוואַרג, אַ סך שנעל־צוגרייטע עסנוואַרג, אַ סך
קינסטלעכע עסנוואַרג אויך, וואָס איצט דאָרט אַנטוויקלט ווערט, און אַזוי ווייטער. און ער זאָגט...
סביבה־גיפֿטן...
סביבה־טוקסינען, פילע סובסטאַנצן, פילע מעדיקאַמענטן, דאָרט הייבט עס זיך אָן. באַזונדערס דער
אָפּיאָיד־קריזיס אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן און אַזוי ווייטער.
אַזוי אין די פארייניקטע שטאַטן, אַ אומגלויבלעכע צאָל מעדיקאַמענטן זענען... – דאָס טרינקען־וואַסער איז נישט ריין,
ווײַל עס אַנטהאַלט מעדיקאַמענט־רעזידוען און אַזוי ווייטער.
דאָס מיינט אַז ער הייבט פּונקט פֿון דעם פּונקט אָן און זאָגט:
מיר דאַרפֿן פֿאַרבעסערן די נוטריציע; מיר דאַרפֿן זיכער מאַכן אַז מענטשן עסן געזונטערע עסנוואַרג.
און מיר מוזן זיכער מאַכן אַז די סביבה־טוקסינען ווערן רידוצירט. דאָס איז פּונקט דער צוגאַנג.
און דאַן וועלן מיר זען: צי איז וואָס די פֿאַרמאַסיוטישע אינדוסטריע זאָגט טאַקע אמת? דאָס איז דער ווייַטער שריט...
ער האָט דאָרט גאָר אויסגעטוישט די שטייענדיקע וואַקסינאַציע־קאָמיסיע און האָט געזאָגט:
אייער אויפֿגאַבע איצט איז טאַקע צו קאָנטראָלירן צי אַלע רעקאָמענדאַציעס וואָס עקזיסטירן זענען נייטיק אָדער נישט.
און איצט קוקט אויף די שטודיעס וועגן די ראיות.
עס איז געווען אַ ריזיקער אויפֿרעג איבער דער גאַנצער וועלט, ספּעציעל דאָ אין
דײַטשלאַנד, פֿאַרשטייט זיך, ווײַל עס איז קלאָר...
נו, איך קען אייך זאָגן, אַז מיר האָבן זיך דערמיט פֿאַרנומען בנוגע דעם קאָראָנאַווירוס, און עס זענען נישטאָ
קיין אָפּשלוסדיקע שטודיעס וועגן דעם קאָראָנאַווירוס!
אָבער, מיר האָבן אַ רעקאָמענדאַציע. יאָ, מיר האָבן אַ רעקאָמענדאַציע צו וואַקסינירן אָן קיין
קלאָרע בײַווייַזן פֿון שטודיעס. און דאָס וועט זיכער...
און דאָס איז מיט אַלע ערנסטע זייַט־ווירקונגען און די פילע טויטן.
פּינקט! און איך בין זיכער אַז עס וועט זײַן דאָס זעלבע מיט די אַנדערע וואַקסינאַציעס.
און איצט לאָזט ראָבערט קענעדי דאָס אויספֿאָרשן. און פּלוצלינג איז דאָ אַ גרויסער אויפֿרעג.
פֿאַר וואָס? ווער איז דער גורם צו דעם אויסקרײַ און ווער אָרגאַניזירט עס?
פֿאַרשטייט זיך, די מעדיע נוצט אויך ריזיק פֿון דער פֿינאַנצירונג פֿון דער פֿאַרמאַצעווטישער אינדוסטריע,
פֿון רעקלאַמע און פֿון די געלט וואָס מען לייגט אַרײַן.
ביל גייטס, דאָ זײַנען מיר ווידער צוריק צו ביל גייטס, האָט למשל באַצאָלט עטלעכע מיליאָן צו דער שפּיגל.
דאָס מיינט אַז דער שפּיגל און צײַטונגען, וואָס האָבן ווייניקער און ווייניקער געלט, שטיצן זיך אויך
שטאַרק אויף הילף פֿון דער פֿאַרמאַסיוטישער אינדוסטריע.
אַזוי, נאַטירלעך, באַריכטן זיי אויך וועגן די מעשׂיות. און דאָס איז דער פּונקט.
אַזוי, קודם־כּל, אין אונדזער איצטיקער פּאָליטישער סיסטעם, מוזן מיר זיך פֿרעגן: ווער זענען די מענטשן וואָס קעגן זי?
און איצט איז דאָ אַ יחס־ווייז שטאַרק און גרויס קעגנ־באַוועגונג וואָס קומט פֿון אַמעריקע, און זיי האָבן געגרינדעט
דעם MAHA, די באַוועגונג "מאַכן אַמעריקע ווידער געזונט".
עס איז נישט קיין סיבה נישט צו טאָן דאָס זעלבע אין דײַטשלאַנד.
און מיר בײַ ZAAVV זײַנען אויך גאָר גרייט צו שטיצן דווקא די פּונקטן ווי אַ אָרגאַניזאַציע.
מיר אַרבעטן שוין נאָענט מיט דער MAHA באַוועגונג.
מיר קענען די מענטשן, מיר זענען שוין אין קאָנטאַקט, מיר האָבן זיך שוין באַגעגנט.
עס איז אויך וויכטיק צו באַטאָנען אַז מיר פֿאָדערן קלאָרע בײַװײַזן פֿון שטודיעס, און אַז מעדיקאַמענטן זאָלן בפרט
נאָר ווערן פֿאַרשריבן אויב מיר האָבן שטודיעס וואָס זענען לכל־הפּחות העכסט בײַװײַז־באַזירט.
מיטלמעסיק איז נאָך אָננעמבאַר, אָבער גאַנץ הויך.
און דאַן וואָלט עפּעס געביטן – פילע מעדיצינען וואָלטן ניט מער באוויליקט געוואָרן.
און דאַן, פֿאַרשטייט זיך, מוזן מענטשן זיך פאַרטיידיקן.
אַזוי, פּונקט איין: וואָס דו האָסט געזאָגט, אַלע מוזן זיכער ערשטער אויפמערקזאַם זײַן אויף ווי זיי עסן.
דאָס מיינט אַז מען דאַרף באַטראַכטן צי עס איז מעגלעך צו עסן מער רעגיאָנאַל און שטיצן די היגע בויערן.
זיי זענען איצט אַרויסגעגאַנגען אויף די גאַסן צו פּראָטעסטירן קעגן דער צענטראַליזירטער פּאָליטיק, מיט דער טענה אַז מענטשן זאָלן עסן
רעגיאָנאַלע עסנוואַרג, אַז זיי זאָלן עסן געזונטע עסנוואַרג, אַז זיי זאָלן אויפמערקזאַם זײַן אויף זייער נוטריציאָנעלן באַלאַנס.
ערשטנס, דאָס איז אַ פּערזענלעכע זאַך. און דערנאָך, ווען די רעגירונגס־מיטלען קומען אין קראַפֿט, מוזסטו זיך צוריקקעמפן.
מיר וועלן ווידער מוזן אַרויסגיין אין די גאַסן. דאַן וועלן מיר מוזן זאָגן: ניין, איך בין נישט מסכים דערמיט.
און דאַן קעגנווירקן עס לויט דעם.
הממ. ווי אַ מענטש האָסטו אויך געזאָגט: איך האָב מיינע אייגענע מענטשנרעכטן, זיי זענען
ניט צו פֿאַרהאַנדלען און איך שטיי אויף זיי!
און איך דאַרף נישט מיטגיין מיט דער געצווונגענער מעדיקאַציע אָדער וואָס עס זאָל זײַן, אין וועלכער פֿאָרעם עס זיך אויסדריקט.
יאָ, מיר קענען זען אַז די קאָנסעקווענץ פּאַסירט אויטאָמאַטיש.
למשל, מיר זעען אַז דער פֿאַציליטעט־פֿאַרבונדענער וואַקסינאַציע־פֿאָדערונג פֿאַראורזאַכט אומגלויבלעך
ערנסטע פּראָבלעמען אין דעם געביט פֿון יונגע טאַלאַנטן, אין דעם געביט פֿון יונגע מעדיצינישע טאַלאַנטן.
יאָ, דאָס איז כמובן אויך אַ רעאַקציע דערצו.
אַזוי אפֿשר וועט קיינער גאָרנישט זאָגן און מענטשן וועלן נישט אַרויסגיין אין די גאַסן.
אָבער אַ סך יונגע מענטשן קלײַבן זיך שוין מער נישט אויס דעם מעדיצינישן פֿאַך, ווײַל עס הענגט תּמיד איבער אים דאָס
דאַמאָקלעס־שווערד, וווּ מענטשן זאָגן: "אָט קומט די נעקסטע פּאַנדעמיע, איצט מוזט איר זיך וואַקסינירן מיט דער
דאָזיקער סובסטאַנץ און נעמען די דאָזיקע מעדיקאַמענטן."
און פֿאַרשטייט זיך, זיי ווילן דאָס אויך נישט. זיי זענען אויך גוף־באַוווסט.
יאָ, זיכער.
און דאַן דאַרפֿסטו נאָר זאָגן "ניין!" און זאָגן: "שטעל אָפּ, איך טו דאָס נישט!"
און אויב דו ביסט אין צווייפל, מוזסטו זאָגן: "דאַן וועל איך פֿאַרלאָזן דעם פאַך."
פֿאַרשטייט זיך, דאָס איז אויך אַ פּערזענלעכע באַשלוס.
אָבער איך ווייס אַז אַ סך מענטשן האָבן דאָס געטאָן אַפֿילו בעת דער קאָראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע.
און באַזונדערס די וואָס האָבן באַוווסט פֿאַרלאָזט דעם פאַך, וועלן נישט צוריקגיין. זיי ווילן נישט.
און דאָס מיינט אַז מיר האָבן – דאָס איז אַ ריזיקע פּראָבלעם אין דײַטשלאַנד, און מען דיסקוטירט עס בכלל נישט – אַ אומגלויבלעכע
לאַקע אין די מעדיצינישע פּראָפֿעסיעס וואָס ווערט נישט אָנגעפילט.
יאָ, אַ ריזיקער מאַנגל פֿון פּערסאָנאַל.
פּונקט.
אָקעי, איצט איז דאָ אויך די וועטאָפּעדיע.
האָסטו געזען שאָדן פֿון וואַקסינען? רעקאָרדיר עס אויף וועטאָפּעדיע, די פֿרײַע
ענציקלאָפּעדיע פֿון דיסענטירנדיקע שטימען: www.vetopedia.org
די פּלאַטפֿאָרמע, די דאַטאַבאַזע, וווּ איר קענט אַרײַנשרײַבן, למשל, אײַער וואַקצין־שאָדן בעת דער
קאָראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע – אָדער אַנדערע וואַקצין־שאָדנס.
אָבער בפרט בעת דער קאָראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע, זענען געווען גאַנץ אַ סך פֿאַלן פֿון וואַקצין־שאַדן, אַרײַנגערעכנט
טויטפֿאַלן – אַ סך פֿון זיי וואָלטן דעמאָלט געקענט...
קרובֿים קענען אויך דאָרט רעגיסטרירן דעם וואַקסינאַציע־שאָדן.
איז דאָס נישט אויך אַ וויכטיקער געצייַג, וואָלט איך געזאָגט, פֿון אַ לעגאַלער פּערספּעקטיוו און פֿון אַ פֿאָרענזישער
פּערספּעקטיוו, כדי צו האָבן דאָרט אויך אַ מיטל צו האַנדלען?
צווינגנדיקע מיטלען זענען דעמאָלט נישט געווען גוט, און מיר ווילן קיינמאָל נישט צוריקגיין צו אַ מצבֿ וווּ עפּעס
ווערט אונדז פּשוט אויפֿגעצווינגען אין צוקונפֿטיקע פּאַנדעמיעס – מיט אַזעלכע שרעקלעכע קאָנסעקווענצן.
צי וואָלטסטו נישט מסכים זײַן אַז דאָס איז אויך אַ וויכטיקער געצייַג פֿאַר אַדוואָקאַטן?
יאָ, דאָס איז אויך עפּעס וואָס מיר האָבן געלערנט פֿון דער פּאַנדעמישער צײַט.
עס איז טאַקע אַ צײַט פֿון פּאַנדעמישע מיטלען.
און וואָס מיר איצט אויך זעען – בעיקר דורך מענטשן ווי טאָם לאַוסען – אין די אויספֿאָרשונג־קאָמיטעטן:
די אויטאריטעטן וואָס טאַקע זענען פאַראַנטוואָרטלעך, האָבן נישט געטאָן זייער אַרבעט.
דער פּאָל ערליך אינסטיטוט האָט די דאַטן נישט רעקאָרדירט ווי ער האָט געדאַרפֿט.
די וואָרענונגס־מעסעדזשעס זענען נישט געשיקט געוואָרן.
די געזונטהייט־פֿאַרזיכערונג־פֿירמעס... – טאַקע, יעדער האָט געדאַרפֿט זײַן באַוווּסט, ווײַל, לאָמיר זאָגן,
די וואָרענונג־צייכנס זענען געווען איבעראַל, די אַלאַרם־גלאָקן האָבן געדאַרפֿט קלינגען איבעראַל.
איך מיין, בײַם פּאָל ערליך אינסטיטוט האָבן מיר אין דער אויספֿאָרשונג־קאָמיטעט אין בראַנדענבורג געלערנט, אַז דער פּאָל
ערליך אינסטיטוט האָט בכלל נישט געהאַט גענוג סערווער־קאַפּאַציטעט צו רעקאָרדירן אַלע די באריכטן
וועגן זייַט־ווירקונגען וואָס זענען אַרײַנגעקומען.
וואו.
דאָס מיינט אַז דער קלאָג אַז מיר האָבן נישט אַזוי פילע זייַט־ווירקונגען איז באַזירט אויף דעם פאקט אַז
די זייַט־ווירקונגען וואָס זענען געמעלט געוואָרן, זענען נישט רעקאָרדירט אָדער דאָקומענטירט.
וואָס איך זע נישט, האָב איך נישט. און טאָם לאַוסען האָט זיך דערמיט זייער גוט אָפּגעגעבן.
און דאָס מיינט אַז אפילו דאָרט קענען מיר בלויז ניצן מאָדעלירונג צו דערגרייכן די פאַקטישע ציפֿערן
וואָס זענען דערגרייכט געוואָרן דורך דער וואַקסינאַציע.
און אַזוי, פֿאַרשטייט זיך, איז עס גוט ווען עס זענען פּריוואַטע איניציאַטיוון וואָס טאָן פּונקט די זעלבע
זאַכן, אַזוי אַז עס ווערט לכל-הפּחות קלאָר אַז עס זענען פֿאַראַן אַ סך, אַ סך מער פֿאַלן.
אַזוי אויב אַ ציבורדיקע אויטאריטעט, וואָס איז מער אָדער ווייניקער אויסגעשטאַטעט מיט אומענדיקע רעסורסן, קען דאָס נישט פֿאַרשטיין, און
דאַן אַ פּריוואַטע איניציאַטיוו טוט דאָס, און פּלוצלינג זעסטו:
אוי מײַן גאָט, וויפֿל באַריכטן האָבן מיר טאַקע דאָ און וואָס איז טאַקע געשען?
דאַן קענסטו לפחות ערשט אַ קוק טאָן.
און דאַן, אין אַ געוויסן מאָמענט, וועלן אפילו די פֿירנדיקע מעדיע־אויסגאַבעס, די הויפּטשטראם־מעדיע, ניט מער
קענען אַרבעטן קעגן דעם אָדער פֿאַרבאָרגן וואָס איז געשען.
דאָס איז אויך אַ זייער וויכטיקע דערפֿאַרונג וואָס מיר האָבן געוווּנען אין דער צײַט.
מיר מוזן ברענגען אַלע די זאַכן פֿון דער פינצטערניש אַרויס אין ליכט.
אַזוי איז דיין פֿראַגע געווען, וואָס קענען מענטשן טאָן?
איר קענט, למשל, אַזעלכע איניציאַטיוון אויפשטעלן. איר קענט זיך דאָרט אַליין רעגיסטרירן.
איר קענט אייער אינפֿאָרמאַציע, אַרײַנגערעכנט צו ZAAVV , צושטעלן, צו ווײַזן אַז נאָר ווײַל איר, ווי די פֿאַראַנטוואָרטלעכע
אויטאָריטעטן, נעמט נישט אויף די אינפֿאָרמאַציע, טוען מיר דאָס.
אַז איר זאָלט אויך דרינגען אײַער דאָקטער צו זאָגן: דאָס איז אַ שאָדן פֿון דער וואַקצין, און איך זאָג אײַך צו מעלדן דאָס צו דער
געזונטהייט־פֿאַרזיכערונג־פֿירמע ווי אַ שאָדן פֿון דער וואַקצין!
ווײַל פילע דאָקטוירים טאָן דאָס נישט. פּאַציענטן מוזן פשוט דערויף באַשטיין.
דער דאָקטער איז מחויב דאָס צו טאָן. אויב עס קען זײַן שאָדן פֿון דער וואַקצין, מוז ער עס מעלדן.
אַזעלכע זאַכן, וווּ איר מוזט עס מעלדן צו אייער געזונטהייט־פֿאַרזיכערונג־פֿירמע, אָדער, אויב איר זענט
נישט זיכער, גייט צו אַ פּאָרטאַל ווי דער און מעלדט עס דאָרט, אַזוי אַז מיר קענען זען אַז עפּעס טאַקע איז געשען.
און איר קענט זען אַז די פּאָליטישע ווינטן טוישן זיך.
צוליב דער שטאַרקייט פֿון פּאַרטייען ווי די AfD אָדער די BSW , – אין מזרח־דײַטשלאַנד, האָבן מיר איצט אומעטום מער ווי 25 פּראָצענט,
אַזוי אַז אויספֿאָרשונג־קאָמיטעטן אָדער אָנפֿרעג־קאָמיסיעס קענען געגרינדעט ווערן אומעטום, וואָס דינען לכל־הפּחות צו
ברענגען די דאָזיקע ענינים צו דער אויפֿמערקזאַמקייט פֿונעם עולם.
און דו מוזסט נאָר רעדן און ווייטער דריקן.
יאָ, און דאָס איז פּונקט ווי איך פֿיל זיך, אַז איצט איז אַ גוטע צײַט, אין דער דאָזיקער נאָך־קאָראָנאַווירוס־תּקופֿה, צו שטופן
פֿאַר אַזאַ איבערקוק אָדער אָפּשאַצונג, צו אַרבעטן דערפֿאַר, פּונקט כּדי צו פֿאַרמײַדן ווײַטערדיקע פֿאַרברעכנס, צי ניט?
יאָ, פּונקט. עס גייט בעיקר וועגן פאַרהיטונג. מיר מוזן לערנען וואָס איז געשען.
איך קען נאָר רעקאָמענדירן צו קוקן אויף... – עס איז אָנליין, די ווידעאָס פֿון דער ענקועטע־קאָמיסיע אין בראַנדענבורג.
אין בראַנדענבורג האָט דער שטאַט־פּאַרלאַמענט אויפֿגעשטעלט אַן אויספֿאָרשונגס־קאָמיסיע
כּדי איבערצוקוקן די קאָראָנאַווירוס־תּקופֿה.
ניט ווי אַ אויספֿאָרשונג־קאָמיטעט, אַ אויספֿאָרשונג־קאָמיסיע קוקט שטענדיק נאָר אין דער צוקונפֿט.
דאָס מיינט אַז מען קוקט נאָר אויף וואָס מען קען בעסער טאָן.
אָבער די אָנפֿרעג־קאָמיסיע אין בראַנדענבורג איז, צוליב דער פּאָליטישער סיטואַציע דאָרט, באַזונדערס אַזוי
אויסגעשטעלט, אַז עס זענען אַ סך קריטישע עקספּערטן, און אַ סך קריטישע עקספּערטן האָבן אויך זייער וואָרט.
אינטערעסאַנט.
דאָ איז גערד אַנטעס, למשל, איז געווען שטפֿאַן האָמבורג, דאָ איז טאָם לאַוזען. אַזוי זענען דאָ גאַנץ אַ פּאָר.
למשל, דער וויסנשאַפֿטלעכער ראַטגעבער פֿון דער AfD־פּאַרלאַמענטאַרישער גרופּע איז שטעפֿאַן קאָהן, וואָס האָט דאָ
געאַרבעט בײַם פֿעדעראַלן מיניסטעריום פֿאַר אינערלעכע ענינים, האָט דעם שאָקירנדיקן דאָקומענט
געליקט און איז דערפֿאַר אָפּגעזאָגט געוואָרן.
ער איז איצט, אַזוי צו זאָגן, באַטייליקט אין דעם אומשאַצונג־פּראָצעס אין בראַנדענבורג.
דאָס גיט אונדז אַ גרויסן כּמות אינפֿאָרמאַציע וועגן וואָס איז געשען, און דאַן קוקן מיר פאָרויס צו דער צוקונפֿט.
און דאָס איז פּונקט וווּ די אָנהייב־פּונקטן ליגן: אין דער בילדונג פֿון מענטשן, אין ערשטנס אויספֿינען וואָס איז
דאָרט געשען, ווי עס איז געשען, און וואָס איז די רעאַליטעט?
און וואָלפֿגאַנג וואָדאַרג, ד״ר וואָלפֿגאַנג וואָדאַרג, אין אָנהייב פֿון דער קאָראָנאַווירוס־תּקופֿה – וואָס איז ווי איך האָב
זיך דערוווּסט אַז עפּעס איז דאָ נישט אין אָרדענונג – האָט געזאָגט אין איינעם פֿון זײַנע ערשטע ווידעאָס, אפֿשר אַפֿילו אין זײַן
ערשטן ווידעאָ, אַז ווען מיר וואָלטן טאַקע געהאַט אַ פּאַנדעמיע, וואָלטן מיר געזען טויטע מענטשן
אויף די גאַסן. דעמאָלט וואָלט יעדער געוווּסט...
…עס איז אַ פּאַנדעמיע.
עס איז אַ פּאַנדעמיע, מענטשן שטאַרבן.
און נישט אַ פּאַפּיר־פּאַנדעמיע.
פּינקט. און איצט, ווען מיר גייען אַרויס אויף דער גאַס, קענען מיר כּמעט נישט געפֿינען קיין מענטש וואָס קען אונדז זאָגן:
אוי, איך האָב אַ באַקאַנטן וואָס איז געשטאָרבן פֿון קאָראָנאַווירוס. דאָס טרעפֿט זיך כּמעט קיינמאָל נישט.
אַזוי אַז קיינער, ווײַל מיר קענען זען אַז די מעדיאַן עלטער פֿון די וואָס זענען געשטאָרבן פֿון
קאָראָנאַווירוס אָדער מיט קאָראָנאַווירוס איז 84 – וואָס איז העכער פֿון אונדזער לעבנס־דערוואַרטונג.
אָבער יעדער ווייסט עמעצער וואָס האָט געליטן פֿון וואַקצין־שאָדן.
יעדער ווייסט עמעצן וואָס האָט געליטן צוליב דער וואַקסינאַציע, וואָס איז געשעדיקט געוואָרן דורך די
וואַקסינאַציע – שלאַקן, האַרץ־אַטאַקן, האַרץ־קרענק, מײַאָקאַרדיטיס, טויטן און אַזוי ווייטער.
דאָס הייסט, די פאַקטישע פּאַנדעמיע וואָס מיר דערלעבן איז געווען די זייַט־ווירקונגען פֿון דער וואַקסינאַציע.
איך האָב דאָס אויך געזען בײַ מענטשן וואָס זענען נישט געווען באַזונדער אומגעוויינטלעך אָדער קריטיש.
אָבער ווען איך רעד הײַנט מיט מענטשן – זיכער וועלן זיי דאָס ניט אָפֿט פּובליק אָנערקענען,
אָבער ווען זיי רעדן צווישן זיך, זאָגן זיי אַלע:
איך ווייס עמעצן, אָדער איך האָב עס זיך אַליין דערפֿאַרונג געהאַט, איך פיל זיך נישט גוט זינט איך האָב געהאַט די
וואַקסינאַציע, איך בין שטענדיק קראַנק, איך האָב שטענדיק פּראָבלעמען און אַזוי ווייטער. און דאָס איז פּונקט דער ענין.
און דאָרט מוזן מענטשן... – איך מיין אַז דאָס איז די לעקציע וואָס מיר האָבן געלערנט.
און אויב אַזעלכע פּאָרטאַלן, וואָס וועלן אויך ווערן גענוצט אין דער צוקונפֿט, מאַכן זיי קלאָרער אַז עס זענען
זייַט־ווירקונגען, וועלן מענטשן ווערן מער קריטיש און מסתּמא וועלן זיי זאָגן "ניין" און זאָגן:
איך וועל דאָס מער נישט מיטמאַכן. איך וועל דאָס נישט ווידער טאָן צו זיך און צו מײַן גוף!
יאָ, איך פֿאַרשטיי. צו צוזאַמענפֿאַסן: אין אַלגעמיין גייט עס בעיקר וועגן אויפמערקזאַמקייט שאַפֿן.
עס גייט נישט וועגן אונדזער געזונט, עס גייט וועגן אַ געשעפֿט־מאָדעל פֿאַר דער פֿאַרמאַצעווטישער אינדוסטריע.
אין דער עיקר איז דאָ אַ פּאַנדעמישע אינדוסטריע דערפֿון.
פֿירמעס זענען נישט אינטערעסירט אין אונדזער געזונט; זיי מאַכן געלט נאָר פֿון קראַנקע
מענטשן, אין פּרינציפּ, אויב איך פֿאַרשטיי ריכטיק.
יאָ, זיכער, מיר ווייסן דאָס אויך.
אַזוי אַפֿילו מיט געוויינטלעכע דאָקטוירים, איז די צײַט וואָס דער דאָקטער פֿאַרברענגט מיטן פּאַציענט רעלאַטיוו קורץ.
איך גלייב אַז דאָס איז טאַקע דער דורכשניט פֿאַר אַ פּאָר סעקונדעס.
דערנאָך באַקומען דאָקטוירים אָפֿט קאָמפּיוטער־פּראָגראַמען פֿון דער פֿאַרמאַצעווטישער אינדוסטריע, וואָס זיי נוצן.
דערנאָך איז די מעדיקאַמענט וואָס דערשיינט שטענדיק די וואָס איז פינאַנצירט אָדער מיט-פינאַנצירט געוואָרן דורך דעם
פאַבריקאַנט פֿון דעם קאָמפּיוטער-פּראָגראַם אָדער פֿון דער אויסרוסטונג אין דער דאָקטער-פּראַקסיס.
עס גייט אַלעס וועגן געלט, נאַטירלעך גייט עס וועגן געלט.
אַלץ וואָס פּאַסירט אין אונדזער מעדיצינישן סעקטאָר איז בעיקר וועגן געלט.
פֿאַרשטייט זיך, איך וואָלט געזאָגט אַז געזונטהייט־זאָרג איז אַ זייַט־ווירקונג.
און איך בין נישט עמעצער וואָס קריטיקירט קאַנווענציאָנעלע מעדיצין אָדער זיך קעגנשטעלט דערצו.
מיר דאַרפֿן קאָנווענציאָנעלע מעדיצין, און בײַזונדערס אין דעם געביט פֿון כירורגיע האָבן מיר נאַטירלעך אויך
מאָדערנע, הויך־קוואַליטעט מעדיצין וואָס איז וויסנשאַפֿטלעך געזונט און טוט אַ גוטע אַרבעט.
אָבער אין פילע געביטן אָדער פֿאַר פילע זאַכן, למשל אין אָנקאָלאָגיע, אַלע די מיטלען וואָס מען נעמט קעגן
קענסער, זענען כמובן מיטלען וואָס בעיקר ווערן געטראָגן דורך שפּיטאָלן, וואָס טראָגן די מעדיצינישע קאָסטן.
און עס איז פשוט אַ משוגע סכום געלט דערבײַ.
און פֿאַר מיר איז עס גאָר לאָגיש צו פֿרעגן: פֿאַרוואָס טראַכט איך נאָר וועגן די מעדיקאַמענטן וואָס איך
נעם אַרײַן אין מײַן גוף, און נישט וועגן וואָס איך עס?
ווײַל דער מוילדיקער אויפֿנעמען פֿון נוטריענטן איז איינער פֿון די וויכטיקסטע זאַכן בכלל.
למשל, עס איז שטענדיק די דיסקוסיע וועגן וויטאַמין D, וואָס איצט ווערט מער און מער אָנגענומען.
דאָס מיינט אַז עס ווערט קלאָרער אַז וויטאַמין D אָדער וויטאַמין D־צוגאָב איז נייטיק צו פאַרמיידן קראַנקייטן.
אָבער וויטאַמין D איז ביליק צו באַקומען און דערפֿאַר איז עס נישט קיין געשעפֿט־מאָדעל פֿאַר דער פֿאַרמאַצעווטישער אינדוסטריע.
און דערפֿאַר ווערן אַ סך פֿון די אײַנבליקן וואָס מענטשן האָבן, פֿאַרשטייט זיך, אויך צוריקגעהאַלטן.
פֿאַרשטייט זיך, די מעדיצינישע אינדוסטריע איז אַ גלאבאלע טריליאָן-פּאָונד אינדוסטריע.
און פֿאַרשטייט זיך, מען רעקאָמענדירט מאַסקן אויב מען וויל פאַרקויפֿן מאַסקן.
און, פֿאַרשטייט זיך, שטיצט איר דאַן שטודיעס וואָס זאָגן אַז אַ FFP2־מאַסקע, וואָס איז
למעשה אַ שטויבמאַסקע, באַשיצט קעגן אַ ווירוס.
און, פֿאַרשטייט זיך, נעמט מען נישט די ביליקע מעדיקאַמענטן וואָס זענען בנימצא אויפֿן מאַרק, ווען מען קען באַקומען אַ טײַערע
אַנטוויקלונג פֿינאַנצירט דורך דער מדינה – און אָן קיין אחריות.
לעסאָף, מיר זענען דער שטאַט; מיר באַצאָלן דאָס מיט אונדזערע שטײַער־געלט.
פּונקט.
אָבער ווי איר האָט געזאָגט אין אָנהייב, יעדער איז פאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר זיך.
און ווײַל דו האָסט מיך דערמאָנט ווי אַ סאָליסיטאָר, קען איך ווי אַ סאָליסיטאָר טאַקע נישט פיל טאָן.
אַלץ וואָס איך קען זאָגן איז אַז מענטשנרעכט פאַרבאָטן טאַקע אַזאַ באַהאַנדלונג, אַזאַ געצווונגענע
מעדיקאַציע, געצווונגענע טעראַפּיע און אַזוי ווייטער.
אָבער אויב די געריכטן פשוט לאָזן עס דורכגיין, ווי מיר האָבן דאָ געזען, איז עס כמובן שווער.
און דאַן ביסטו אַליין. און ווען דו ביסט אין צווייפל, מוזטו קלאָר זאָגן "ניין" און זאָגן: "איך גיי נישט מיט דעם."
ווי עס שטייט אויף דיין טי־שירט: פֿרײַהייט הייבט זיך אָן מיט ניין. פֿאַר מיר מיינט דאָס מענטשלעכע רעכטן ערשט.
און די אַנדערע זאַך איז פשוט פאַרמייַדונג פֿון פשע – איך מיין אויך דורך בילדונג, דורך זיך בילדן,
זיך אינפֿאָרמירן און אויך אַנדערע אינפֿאָרמירן.
גרויס. אַ דאַנק פֿאַר דעם אינטערוויו. עס איז געווען זייער אויפקלעריש.
אין אַנדערע ווערטער, עס איז נישט נייטיק זיך אַזוי אויפצורעגן וועגן דעם.
קאָראָנאַ האָט אונדז געווארנט, אונדז אויפגעשאָקלט און אויפגעוועקט. און מיר דאַרפֿן זיך נישט
אונטערגעבן צו אַלע די פּאַנדעמישע פֿײַערווערק.
פּינקט. אַ דאַנק אַז איר האָט מיר דערלויבט צו זײַן דאָ!