WEBVTT

00:00.525 --> 00:04.601
Ingaba abantu kufuneka basazi ukuba batya ntoni ngomso?

00:04.601 --> 00:10.495
Ngaphambili, ukutya okucutshunguliweyo kwakufuneka
kubhalwe uluhlu lwezithako zaso, kwaye ukutya okuguqulwe

00:10.495 --> 00:13.848
ijenetiki kwakufuneka kubhalwe iilebhile ngokufanelekileyo.

00:13.848 --> 00:18.598
Oku kuza kutshintsha ngokuhambelana
neminqweno yeenkampani kunye neempolitiki!

00:18.598 --> 00:21.379
Imeko eseSwitzerland

00:21.379 --> 00:27.083
ESwitzerland, iBhunga leFederali lonyusile isibambiso kwinjineli
yezofuzo kude kube ngunyaka ka-2030, kuvavanyo

00:27.083 --> 00:32.291
lwasentsimini oluvulekileyo olusebenzisa
iindlela ezindala zenjineli yezofuzo luseluthintelwe.

00:32.291 --> 00:38.357
Kwangaxeshanye, nangona kunjalo, ufuna ukudiliza imimiselo
nemigangatho karhulumente malunga nobunjineli obutsha bemfuza

00:38.357 --> 00:41.820
ukuze enze iimveliso ezinjalo zithengiseke ngokukhawuleza.

00:41.820 --> 00:49.803
Kwi-injiniyeringi yemfuza 'endala', izinto zemfuza zangaphandle
zifakwa kwiiseli zezityalo ngoncedo lwebhaktheriya, umzekelo.

00:49.803 --> 00:57.160
Amatyholo ambalwa apho ukudityaniswa kwakhokelela kutshintsho
olufunwayo kwafuneka ukuba akhethwe ngenyameko enkulu.

00:57.160 --> 01:03.531
Nge-injiniyeringi yemfuza 'entsha', iinkqubo ezithile
ezifana ne-CRISPR/Cas zingasetyenziswa ukufaka

01:03.531 --> 01:08.197
imathiriyeli yemfuza yangaphandle kwindawo efunwayo kwisityalo.

01:08.197 --> 01:13.346
Oku kwenza kube nokwenzeka ukuba kwenziwe utshintsho kwizinto
zofuzo ebezingenakwenzeka ngeendlela ezindala

01:13.346 --> 01:19.763
zobunjineli bofuzo. Nangona kunjalo, oku kuquka iingozi
ezininzi kunye neziphumo ebezingalindelekanga ezinokubakho.

01:19.763 --> 01:26.604
Umthetho oyilwayo wombuso waseSwitzerland othi "Izityalo ezivela
kwiitekhnoloji ezintsha zokuzalisa" okwangoku uphantsi

01:26.604 --> 01:33.415
kwenkqubo yokubonisana, apho ii-cantons, oosopolitiki
kunye namaqela anomdla bacelwa ukuba banike izimvo zabo.

01:33.415 --> 01:39.125
Nesihloko somthetho asibonisi nto intle.
Ubuqhetseba obutsha bemfuza bufihliwe ngobuchule apha

01:39.125 --> 01:42.774
ngeli gama lithi "iitekhnoloji ezintsha zokuzalisa".

01:42.774 --> 01:50.300
Umxholo womthetho: Iitekhnoloji ezintsha zokuzalisa ziza
kukhululwa kumthetho we-injiniyering yezofuzo osasebenzayo.

01:50.300 --> 01:56.359
Oku kungathetha ukuba iinkqubo
ezintsonkothileyo zokuvunywa kunye novavanyo lomngcipheko

01:56.359 --> 01:59.620
lwezityalo ezilungisiweyo ngokwemfuza zingashiywa.

01:59.620 --> 02:06.303
Oku kungakhokelela kwimvume yokuthengiswa
ngokukhawuleza kwaye ke ngoko kungonga iindleko zophando.

02:06.303 --> 02:12.750
Noko ke, olu phakheji olukhohlisayo luya kuthetha ukuba abathengi
abaziwayo abayi kuphinda babe nalo naliphi na ithuba lokuqaphela

02:12.750 --> 02:16.958
ukutya nezityalo ezilungisiweyo ngokwemfuza njengoko zinjalo.

02:16.958 --> 02:23.350
Okokuqala: imibutho engama-60 idibanise imikhono ukwenza
i-"SAG" (iManyano yaseSwitzerland yokuZimela iGMO),

02:23.350 --> 02:27.280
ukwenza iphulo elichasene nesi siphakamiso somthetho sitsha.

02:27.280 --> 02:32.215
Bafuna: Ukuba iqulethe i-injiniyeringi
yemfuza, kufuneka kubhalwe njalo kwileyibhile!

02:32.215 --> 02:39.363
Kwangaxeshanye, umbutho "okutya okungenazo ii-GMO" uqhuba iphulo
elithandwayo kude kube sekuqaleni kukaMatshi 2026, elijolise

02:39.363 --> 02:45.483
kungekuphela ekuthinteleni ukungabikho komthetho kolu
hlobo lutsha lwe-genetic engineering, kodwa kananjalo

02:45.483 --> 02:49.310
ekuqinisekiseni imveliso engenazo ii-GMO eSwitzerland.

02:49.310 --> 02:55.781
Ukuba umthetho ocetywayo uvunywa zii-canton zaseSwitzerland,
amaqela ezopolitiko kunye namaqela anomdla ngexesha lenkqubo

02:55.781 --> 03:01.663
yokubonisana, kwaye umthetho uqala ukusebenza, izityalo
ebezingakwazi ukufumana ipatent ngaphambili ziya kuthi

03:01.663 --> 03:06.151
ngesiquphe zikwazi ukufumana ipatent ngenxa yesikhewu somthetho!

03:06.151 --> 03:15.087
Ngokwe-SAG Newsletter No. 134, iintlobo zaseYurophu ezingaphezu
kwe-1,000 sele zichatshazelwa zizicelo zepatent ezinje.

03:15.087 --> 03:21.559
Inkqubo yethu enolwazi malunga "neGreat Reset
kunikezelo lokutya" ibonisa iziphumo zesi sibhukuqela

03:21.559 --> 03:26.194
sokufaka iipatenti ngeenkcukacha ezingakumbi nangakumbi!

03:26.194 --> 03:29.888
Yintoni kanye kanye le teknoloji intsha yobunjineli bemfuza?

03:29.888 --> 03:36.829
Ukuba icandelo le-DNA elenziwe ngobunjineli bezofuzo
linokuveliswa ngobuchwepheshe kwisityalo sendalo kwaye lifumane

03:36.829 --> 03:42.753
ilungelo elilodwa lomenzi, ngoko ke elo lungelo kufuneka
lisebenze nakwizityalo ezino lweli candelo

03:42.753 --> 03:49.615
lendalo ye-DNA, nangona ukufumana ilungelo
elilodwa lomenzi kwizityalo zendalo kudla ngokwalelwa.

03:49.615 --> 03:55.351
Ngaphezu koko, xa kusetyenziswa le mifuno yendalo kodwa
enelungelo elilodwa lomenzi ukuzalisa iintlobo

03:55.351 --> 04:02.480
ezintsha okanye ukuze iimbewu zayo zityalwe kwezolimo,
kufuneka kuhlawulwe iintlawulo zelayisensi ezihambelanayo!

04:02.480 --> 04:08.645
Oku kungaba neziphumo ezinobubanzi, ingakumbi
kwiifama ezininzi ezincinci, kuba kuya kufuneka

04:08.645 --> 04:12.440
zithwale iindleko neengozi ezivela koku zodwa.

04:12.440 --> 04:21.900
Umzekelo I-Jordan virus yafunyanwa ngo-2014 kwaye
isongela imveliso yeetumato nepepile apha eYurophu kananjalo.

04:21.900 --> 04:28.457
Iinkampani ezifana neBayer, iBASF, iRijk Zwaan kunye neSyngenta
zifumene iijini zokuxhathisa kwizityalo

04:28.457 --> 04:35.576
zetumato zasendle, zaza emva koko zafaka amapatenti
kwizityalo ezixhathisa intsholongwane yaseJordan.

04:35.576 --> 04:41.842
Kule nkqubo, amashumi eendlela zokulandelelana
kweejini zesityalo setumato zibhatyalwa ziinkampani ezinkulu.

04:41.842 --> 04:46.958
Isiphumo yimeko yamalungelo obunini apatent amaninzi
kakhulu athintela ukufikelela kwizityalo zetshilisi

04:46.958 --> 04:50.610
njengomthombo wokuveliswa kwezityalo ngokwendlela yemveli.

04:50.610 --> 04:57.724
Ukusebenzisa izityalo zendalo kodwa ezinepatent ekuzaleni
kwendabuko nako akunanzuzo ngokwezimali,

04:57.724 --> 05:05.669
njengoko iintlawulo zelayisensi zinyuka kakhulu
okukhona umzalisi esondela ekuthengiseni imveliso.

05:05.669 --> 05:07.747
Ngamafutshane:

05:07.747 --> 05:13.720
Ukuba thina eSwitzerland nakulo lonke elaseYurophu asimeli
ngokuchasene nokungabikho komthetho olawulayo kwinjineli

05:13.720 --> 05:20.508
yezofuzo entsha, iinkampani ezinkulu ezifana neBayer, iCorteva
kunye neSyngenta ziza kuzigangela zonke amalungelo epatent.

05:20.508 --> 05:24.280
Ngokudibeneyo, sele benenkampani yabo
ekhethekileyo enelungelo elilodwa lomenzi kwi-CRISPR,

05:24.280 --> 05:26.620
isiseko seteknoloji entsha yobunjineli bemfuza.

05:26.620 --> 05:31.864
Iindlela ezintsha zobunjineli bemfuza zisongela
ukwenza abalimi bemveli baxhomekeke kwizivumelwano

05:31.864 --> 05:35.200
zelayisensi kwaye bazityhalele ngaphandle kwemarike.

05:35.200 --> 05:40.856
Ekugqibeleni, lo mdlalo uza kuphelela
kwi-Great Reset, edla ngokukhankanywa kwi-Kla.TV:

05:40.856 --> 05:48.739
Into yendalo ngokupheleleyo iyavalwa okanye igxekwe ngamabanga
abuthathaka, ize endaweni yayo kufakwe iimveliso zaselebhu

05:48.739 --> 05:55.906
ezenziweyo, ezingatshatyalaliswayo, nezilungisiweyo
ngokwemfuza – nto leyo ebangela ukuba iinkampani ezimbalwa

05:55.906 --> 06:00.212
zifumane amandla angakumbi phezu kwesibonelelo sokutya.

06:00.212 --> 06:07.679
Iinkampani zenza inzuzo enkulu koku, kwaye abemi
abasavumelekanga ukulima "amatamatisi aqhelekileyo".

06:07.679 --> 06:15.365
Iinkampani ziyayandisa amandla azo kwaye ziya zityebela ngakumbi,
ngelixa abemi baya bexhomekeka ngakumbi kwaye bengamahlwempu.

06:15.365 --> 06:17.626
Yintoni enokwenziwa ngayo?

06:17.626 --> 06:24.269
Abavoti baseSwitzerland banethuba lokutyikitya
iphulo lokhuseleko lokutya baze baqokelele ezinye

06:24.269 --> 06:28.074
iisayini kude kube ngumhla wesi-3 kuMatshi 2026.

06:28.074 --> 06:34.928
Eli phulo lifuna ulawulo olungqongqo lweendlela
ezintsha zobunjineli bemfuza kuMthetho woBunjineli beMfuza.

06:34.928 --> 06:40.767
Kubonakala ngathi uninzi lwabameli
abasisigxina bamazwe oManyano lwaseYurophu eBrussels

06:40.767 --> 06:44.743
luvumelene nesiphakamiso sokunciphisa imiqathango.

06:44.743 --> 06:49.028
Nangona kunjalo, iingxoxo phakathi kwePalamente
yaseYurophu, amazwe angamalungu (iBhunga loManyano

06:49.028 --> 06:52.820
lwaseYurophu) kunye neKomishoni yaseYurophu zisasalele.

06:52.820 --> 06:58.938
Nabani na ofuna ukuqhubeka esazi kwaye ezigqibelela ngokwakhe
ukuba uza kutya ntoni ngomso kufuneka aqhagamshelane

06:58.938 --> 07:05.397
ne-MEP yakhe ngokukhawuleza aze abacele ukuba
bathintele ukwamkelwa kwale ndlela intsha yobunjineli bemfuza.

07:05.397 --> 07:09.801
Enkosi kakhulu ngegalelo lakho
ekulondolozeni imithombo yethu yokutya yendalo!
