Στα αυτοαποκαλούμενα κορυφαία μέσα ενημέρωσης, οι παγκόσμιες κρίσεις εξηγούνται πάντα στον πληθυσμό με επιστημονικά ευρήματα.
Είτε πρόκειται για την κλιματική αλλαγή είτε για την κρίση του κοροναϊού - πάντα λέγεται: "Οι επιστήμονες συμφωνούν".
Αλλά είναι όντως έτσι τα πράγματα;
Η επιστήμη δεν ευδοκιμεί στην αμφισβήτηση, στην αμφιβολία, στον διάλογο μεταξύ διαφορετικών απόψεων;
Ο Richard Feynman, ο Αμερικανός φυσικός και κάτοχος του βραβείου Νόμπελ, τόνισε τον κεντρικό
ρόλο της αμφιβολίας στην επιστήμη μόλις το 1965.
Δήλωσε ότι η πίστη στην άγνοια των εμπειρογνωμόνων αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της επιστήμης, γεγονός που
υπογραμμίζει την ανάγκη για αμφιβολία και σκεπτικισμό.
Η αρχή αυτή είναι ζωτικής σημασίας για την επιστημονική πρόοδο, καθώς επιτρέπει την υποβολή νέων
ερωτημάτων και τη διεύρυνση των ορίων της γνώσης.
Ο Feynman τόνισε ότι πρέπει όχι μόνο να αφήνουμε χώρο για αμφιβολίες, αλλά και να τις
ενθαρρύνουμε ενεργά για να επιτύχουμε πρόοδο.
Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι διαφορετική.
Ο Hans-Joachim Zillmer, συγγραφέας και ερευνητής της πειραματικής γεωλογικής ιστορίας, το γνωρίζει αυτό.
Διαφωνεί έντονα και λέει: "Είναι κοινή παρανόηση να πιστεύουμε ότι τα νέα αποτελέσματα της
επιστημονικής έρευνας θα επικρατήσουν αυτόματα".
Σύμφωνα με τον Zillmer, τα μέσα ενημέρωσης παίζουν καθοριστικό ρόλο εδώ.
Ελέγχονται πολιτικά και αποφασίζουν ποια ευρήματα και μοντέλα θα διαδοθούν και ποια όχι.
Οι παλιές θεωρίες καταστέλλονται επίσης αν έρχονται σε αντίθεση με την τρέχουσα κοσμοθεωρία.
Τόσο οι παλιές θεωρίες όσο και, κατά τον Zillmer, "οι ριζικά νέες και ίσως πολύτιμες ιδέες δεν
λαμβάνουν καμία υποστήριξη για τη δημοσιοποίησή τους".
Ο επιστήμονας καθηγητής Dr. Christof Kuhbandner είναι κάποιος που είχε στοχοποιηθεί έντονα από τον κύριο Τύπο κατά
τη διάρκεια της κρίσης του κοροναϊού, επειδή αμφισβήτησε και τις λεγόμενες γνώμες των εμπειρογνωμόνων.
Σε μια συνέντευξη με τον Gunnar Kaiser, εξηγεί πού βλέπει τον πυρήνα της επιστήμης.
"Ως επιστήμονας, βασικά δεν μιλάω ποτέ για αλήθειες.
Υπάρχει μια φράση του Ρίτσαρντ Φάινμαν, φυσικού και νομπελίστα, ο οποίος είπε: "Ο πυρήνας της επιστήμης
είναι στην πραγματικότητα η αμφισβήτηση των ειδικών".
Έτσι, όταν σκέφτομαι επιστημονικά, έχω το καθήκον να αμφισβητώ τις γνώμες των ειδικών και να προάγω τη γνώση της ανθρωπότητας.
Και συχνά υπάρχει σύγχυση των ρόλων στην επιστημονική επικοινωνία μεταξύ ορισμένων ανθρώπων.
Στην πραγματικότητα, θα πρέπει πάντα να λέω: "Μιλάω ως επιστήμονας ή μιλάω ως ειδικός;".
"Ως επιστήμονας, έχετε ακόμη και το καθήκον να αμφισβητείτε κάθε αλήθεια που πωλείται από ειδικούς.
Αυτή είναι η πραγματική αποστολή της επιστήμης".
Ωστόσο, όποιος το κάνει αυτό ως επιστήμονας θα υποστεί γρήγορα τις συνέπειες.
Ο καθηγητής Επικοινωνίας Michael Meyen δέχεται συνεχώς πυρά από τα καθιερωμένα μέσα ενημέρωσης, γεγονός που έχει πλέον
οδηγήσει στην εκτεταμένη επαγγελματική του περιθωριοποίηση.
Στο νέο του βιβλίο "Πώς έχασα το πανεπιστήμιό μου", ο Meyen όχι μόνο περιγράφει τις λεπτομέρειες μιας εκστρατείας κατά την οποία
έχασε σχεδόν όλα όσα τον καθόριζαν ως ακαδημαϊκό, αλλά αναλύει επίσης ένα βαθύτερο, συστημικό υπόβαθρο: τη
ριζική αναδιάρθρωση των πανεπιστημίων τα τελευταία 30 χρόνια.
Πρόκειται για την εμπορευματοποίηση, την προσαρμογή, τον φόβο και την πολιτικοποίηση της έρευνας.
Ο Meyen γράφει: "Θέλουμε τη δημοκρατία, αλλά επιλέγουμε ποιος επιτρέπεται να συμμετέχει".
Η φυσικός και ακτιβίστρια για το κλίμα Sabine Hossenfelder αμφισβητεί τώρα τη μεθοδολογία που χρησιμοποιείται για τη σύνδεση
ορισμένων ακραίων καιρικών φαινομένων με την κλιματική αλλαγή.
Λέει: "Πολλοί επιστήμονες του κλίματος γνωρίζουν πόσο ελλιπείς είναι οι μελέτες που εκπονούνται από αυτό το κέντρο
χαρτογράφησης του καιρού, αλλά κρατούν το στόμα τους κλειστό".
"Υπάρχουν πολλοί επιστήμονες του κλίματος που γνωρίζουν πολύ καλά ότι αυτή η λεγόμενη έρευνα δεν είναι αξιόπιστη,
αλλά δεν λένε λέξη, επειδή θα ήταν πολιτικά ενοχλητικό".
Η Anke Uhlenwinkel, καθηγήτρια πανεπιστημίου για τη διδακτική της γεωγραφίας και των οικονομικών, δημοσίευσε πρόσφατα ένα βιβλίο:
"Αυτοί που διαταράσσουν πρέπει να φύγουν - η απομάκρυνση των επικριτικών καθηγητών από τα πανεπιστήμια".
Σε συνέντευξή της στην AUF 1, περιγράφει πώς όλο και περισσότεροι καθηγητές χάνουν τη δουλειά τους - όχι λόγω κακής
ακαδημαϊκής εργασίας, αλλά επειδή κάνουν άβολες ερωτήσεις.
Αυτοί που κάποτε ήταν χώροι ελεύθερης συζήτησης είναι τώρα θεσμοί φόβου, λογοκρισίας και πολιτικής συμμόρφωσης.
Όποιος δεν ταιριάζει με την κυρίαρχη αφήγηση παίρνει την μπότα.
Σε μια συνέντευξη με την Elsa Mittmannsgruber, μιλάει για την κατάχρηση εξουσίας, τη
συμμόρφωση και την προδοσία της ιδέας της επιστήμης.
Πιστεύει επίσης ότι κάθε πολίτης μπορεί να διαμορφώσει τη δική του γνώμη μόνο αν έχει
πρόσβαση σε όλο το φάσμα των επιστημονικών δεδομένων.
"... και όσο καλύτερα γνωρίζετε τα πράγματα που θα μπορούσατε στην πραγματικότητα όλοι να γνωρίζετε, και αυτά είναι πολύ
περισσότερα από αυτά που συνήθως συζητούνται στη δημόσια σφαίρα.
Βέβαια, όσο περισσότερα γνωρίζεις, τόσο περισσότερο μπορείς να σχηματίσεις τη δική σου λογικά
τεκμηριωμένη γνώμη και να διαμορφώσεις και μια κοινωνική γνώμη".
"Όταν η επιστήμη επικοινωνεί τα πράγματα ανοιχτά μέσα στην επιστήμη, ναι, έτσι βλέπουμε ότι με τα πρωτόκολλα του
RKI, η επιστήμη συζητήθηκε εκεί, αλλά αυτό που δόθηκε στο κοινό, για να το πω έτσι, ήταν κάτι εντελώς διαφορετικό.
Ναι, και σε αυτή την κρίση της κορώνας υπάρχουν ορισμένοι επιστήμονες που, νομίζω, είχαν πραγματικά κάτι χρήσιμο να
πουν, αλλά απλά δεν ακούστηκαν, περιθωριοποιήθηκαν, ας πούμε.
Θα φτάσουμε σε αυτό, διότι ορισμένοι από τους ανθρώπους της μελέτης μας εμπίπτουν σε αυτή την κατηγορία, και αν τους είχαμε
ακούσει, θα είχαμε τουλάχιστον δύο απόψεις, και ως πολίτες θα μπορούσαμε να αποφασίσουμε μόνοι
μας ποια από αυτές βρήκαμε τελικά πιο πειστική.
Αν αυτό δεν συμβαίνει, δηλαδή αν λέμε "ακολουθήστε την επιστήμη" - αυτή είναι στην πραγματικότητα μια έκφραση
που είναι εξίσου αντιεπιστημονική με οτιδήποτε άλλο, επειδή η "επιστήμη" δεν προσδιορίζει τίποτα.
Η "επιστήμη" δεν μιλάει για καλό ή κακό, αλλά στην επιστήμη μιλάμε για ορισμένα
γεγονότα, υποθέσεις, πειράματα, οτιδήποτε κάνουμε.
Ερωτήσεις, οπότε μπορείτε επίσης να κάνετε έρευνες και να πείτε: Εντάξει, τώρα βγήκε αυτό και αυτό
και αυτό, αλλά δεν λέει απαραίτητα "καλό" και "κακό".
Αντ' αυτού, λέει απλώς ότι το τάδε ποσοστό των ερωτηθέντων είπε το τάδε.
Και τότε μπορώ να σχηματίσω τη δική μου γνώμη ως πολίτης, όταν είμαι ευρέως ενημερωμένος, αν το βρίσκω αυτό
αμφισβητήσιμο ή αν λέω, καλά, όλοι οι φίλοι μου λένε το ίδιο πράγμα, για ποιο πράγμα είσαι πραγματικά αναστατωμένος;
Μπορώ τελικά να το αποφασίσω αυτό για τον εαυτό μου.
Αλλά αν δεν έχω αυτό το εύρος των πραγματικών αποτελεσμάτων και μου πουν, ναι, αλλά υπάρχει αυτό το ένα αποτέλεσμα και θα το
ακολουθήσουμε, τότε δεν μπορώ πλέον να το κάνω αυτό και εκεί είναι που μια κοινωνία γίνεται ανελεύθερη,
επειδή δεν υπάρχει πλέον η ελευθερία επιλογής για το άτομο".
Στη συνέντευξη, η καθηγήτρια Anke Uhlenwinkel μιλά επίσης για τη λεγόμενη χρηματοδότηση από τρίτους, η
οποία χρησιμοποιείται για τη χρηματοδότηση της έρευνας.
"Ναι, η χρηματοδότηση από τρίτους είναι ένα πολύ σημαντικό σημείο.
Συνήθως αναφέρει ποια "καλά" πράγματα είναι επιθυμητά και υπάρχουν επίσης ορισμένες "λέξεις-κλειδιά", για να το πω έτσι,
που πρέπει οπωσδήποτε να συμπεριλάβετε σε αυτές τις αιτήσεις χρηματοδότησης από τρίτους
προκειμένου να έχετε οποιαδήποτε πιθανότητα.
Και εν τω μεταξύ, υπάρχουν πραγματικά κεφάλαια τρίτων που προκηρύσσονται, τα οποία έχουν ήδη πρακτικά κατανεμηθεί".
Ο καθηγητής Δρ Werner Kirstein ασχολήθηκε επίσης με αυτό το πρόβλημα της χρηματοδότησης στο 14ο AZK και
επινόησε τον όρο "πολιτικογενής κλιματική αλλαγή".
"Στη συνέχεια θα αναφερθώ στο γεγονός ότι εδώ παρέχεται μεγάλη χρηματοδότηση, φυσικά από την ΕΕ και τα επιμέρους κράτη.
Πολλοί επιστήμονες προσλαμβάνονται για να αναπτύξουν προγράμματα για το κλίμα, να κάνουν έρευνα για
αυτά, προκειμένου να λάβουν χρηματοδότηση για αυτά.
Καθώς προέρχομαι από πανεπιστήμιο, έχουμε διαπιστώσει ότι η βασική χρηματοδότηση στα πανεπιστήμια δεν
επαρκεί για την οργάνωση μιας κανονικής λειτουργίας.
Τι κάνει λοιπόν ο επιστήμονας;
Ρίχνει μια ματιά στον κατάλογο χρηματοδοτήσεων της ΕΕ και στον κατάλογο χρηματοδοτήσεων της
Γερμανίας, και σε άλλες χώρες υπάρχει επίσης κάτι τέτοιο.
Και τώρα βλέπεις ότι βρίσκεις κάποιο θέμα που ταιριάζει με την κλιματική αλλαγή και μετά κάνω μια αίτηση,
διατυπώνω μια αίτηση, υποβάλλω την αίτηση στην αρμόδια αρχή.
Και ιδού, μόλις αναφερθεί η λέξη υπερθέρμανση του πλανήτη ή αύξηση της θερμοκρασίας σε οποιοδήποτε πλαίσιο, τα χρήματα εισρέουν.
Το πιο παράξενο πράγμα που έχω βιώσει ποτέ ήταν όταν μια ομάδα βιολόγων, καθόλου κλιματολόγων - δεν ήξεραν καν τι είναι στην
πραγματικότητα η κλιματική αλλαγή, η υπερθέρμανση του πλανήτη, εντάξει, μπορείτε να το αντιμετωπίσετε - και
τότε το θέμα για τους βιολόγους ήταν: "Η συμπεριφορά των σκουληκιών με την αύξηση της θερμοκρασίας"!
Τόσο μακριά έχει φτάσει, το θέμα δεν παίζει πλέον κανένα ρόλο, το κύριο πράγμα είναι η κλιματική αλλαγή και μετά ρέει το χρήμα.
Ναι, τότε μπορείτε να δείτε τους γενναιόδωρους χορηγούς, οπότε δεν είναι μόνο η ΕΕ που υποστηρίζει τέτοιου είδους
πράγματα, αλλά και τα ομοσπονδιακά υπουργεία υποστηρίζουν τέτοιου είδους εφαρμογές και η έρευνα έχει κάτι να κάνει.
Σε πολλούς από τους συναδέλφους μου, τους λέω: "Τι κάνετε, δεν ελέγχετε την αλήθεια ή τι συμβαίνει;"
"Ναι, χρειαζόμαστε χρήματα, τα χρήματα πρέπει να ρέουν. Πώς θέλουμε να υπάρχουμε αν δεν έχουμε χρήματα;"
Και μετά, φυσικά, μπορείτε να απασχολήσετε και πάλι διδακτορικούς φοιτητές, οπότε μπορείτε να αγοράσετε υπολογιστές, να
επενδύσετε σε εξοπλισμό, προσωπικό κ.λπ. και τότε κάτι ρέει.
Χρειάζεστε όμως χρηματοδότηση γι' αυτό και τότε δεν έχει σημασία τι θέμα θα επιλέξετε, αρκεί
να έχει σχέση με την υπερθέρμανση του πλανήτη.
Είναι λυπηρό, αλλά έτσι λειτουργεί".
Έτσι, οι επιστήμονες δεν επιτρέπεται να συμφωνούν καθόλου, επειδή η επιστήμη αναπτύσσεται με την
αμφισβήτηση, την αμφιβολία και την ανοιχτή συζήτηση.
Είναι προφανές ότι η έρευνα εξαρτάται και ελέγχεται από την πολιτική μέσω της κατανομής της χρηματοδότησης.
Το κοινό μαθαίνει για τα επιστημονικά ευρήματα που είναι πολιτικά επιθυμητά μόνο μέσω των κορυφαίων μέσων ενημέρωσης.
Οι επιστήμονες βρίσκονται σε παγίδα, διότι η επιστημονική τους φήμη και συχνά τα προς το ζην
απειλούνται αν εγκαταλείψουν αυτό το σύστημα.
Ως εκ τούτου, απευθύνεται έκκληση σε κάθε ειλικρινή ερευνητή -τους επιστήμονες που θέλουν να διεξάγουν έντιμη έρευνα- να μην
επιτρέψουν να διαφθαρούν, αλλά να υψώσουν τη φωνή τους, να παράσχουν αντιπαραδείξεις
και να αντιμετωπίσουν με θάρρος τα παράπονα.