Në mediat vetëquajtur kryesore, krizat globale gjithmonë i shpjegohen popullatës duke përdorur gjetje shkencore.
Qoftë ndryshimi i klimës apo kriza e koronavirusit, mesazhi është gjithmonë i njëjtë: "Shkencëtarët bien dakord."
Por a është vërtet kështu?
A nuk lulëzon shkenca nga pyetjet, dyshimet dhe diskutimi i pikëpamjeve të ndryshme?
Richard Feynman, fizikanti amerikan dhe fitues i Çmimit Nobel, theksoi rolin qendror të dyshimit në shkencë deri në vitin 1965.
Ai deklaroi se besimi në padurinë e ekspertëve është një tipar themelor i shkencës, i
cili thekson nevojën për dyshim dhe skepticizëm.
Ky parim është thelbësor për përparimin shkencor, pasi mundëson që të parashtrohen pyetje
të reja dhe të zgjerohen kufijtë e njohurive.
Feynman theksoi se nuk duhet vetëm të lëmë vend për dyshim, por ta inkurajojmë atë në mënyrë aktive për të bërë përparim.
Megjithatë, realiteti është krejtësisht i ndryshëm.
Hans-Joachim Zillmer, autor dhe studiues i historisë eksperimentale të Tokës, e di këtë.
Ai kundërshton me forcë, duke thënë: "Është një keqkuptim i zakonshëm të besohet se gjetjet e reja
të kërkimeve shkencore mbizotërojnë automatikisht."
Sipas Zillmerit, mediat luajnë një rol kyç në këtë.
Të nxitur nga interesat politike, ata vendosin se cilat gjetje dhe cilat modele do të përhapen dhe cilat jo.
Në mënyrë të ngjashme, teoritë e vjetra shtypen nëse ato bien në kundërshtim me pikëpamjen aktuale të botës.
Të dy teoritë e vjetra dhe citati i Zillmerit: "Idetë radikalisht të reja dhe ndoshta të vlefshme
nuk marrin asnjë mbështetje për t'i bërë publike."
Shkencëtari Prof. Dr. Christof Kuhbandner është dikush që u vu nën vëzhgim të ashpër nga media kryesore gjatë
krizës së koronavirusit, sepse edhe ai vuri në dyshim mendimet e të ashtuquajturve ekspertë.
Në një bisedë me Gunnar Kaiser, ai shpreh atë që e sheh si thelbin e shkencës.
"Si shkencëtar, unë në thelb kurrë nuk flas për të vërteta.
Ka një thënie nga Richard Feynman, fizikant dhe fitues i Çmimit Nobel, i cili tha: "Thelbi i shkencës
është në të vërtetë të vësh në dyshim ekspertët."
Pra, kur mendoj shkencërisht, detyra ime është të vë në dyshim mendimet e ekspertëve dhe të avancoj njohuritë njerëzore.
Dhe shpesh ka një ngatërresë rolet në komunikimin e shkencës mes disa njerëzve.
Në të vërtetë, gjithmonë duhet të pyes veten: A po flas si shkencëtar apo si ekspert?
"Si shkencëtar, madje ke detyrën të vësh në dyshim çdo të vërtetë që shitet nga ekspertët.
Kjo është misioni i vërtetë i shkencës.
Megjithatë, shkencëtarët që e bëjnë këtë ndjejnë shpejt pasojat.
Shkencëtari i komunikimit Prof. Michael Meyen është nën sulme të vazhdueshme nga mediat kryesore, gjë që
ka çuar në ostracizimin e tij të plotë profesional.
Në librin e tij të ri, Wie ich meine Uni verlor (Si e humba universitetin tim), Meyen jo vetëm që përshkruan detajet e një
fushate në të cilën humbi pothuajse gjithçka që e përcaktonte atë si shkencëtar, por gjithashtu analizon një
sfond më të thellë, sistemik: ristrukturimin radikal të universiteteve gjatë 30 viteve të fundit.
Bëhet fjalë për komercializimin, konformizmin, frikën dhe politizimin e kërkimit.
Meyen shkruan: "Ne duam demokraci, por ne zgjedhim se kujt i lejohet të marrë pjesë."
Fizikantja dhe aktivistja e klimës Sabine Hossenfelder tani po vë në dyshim metodologjinë e përdorur për të
lidhur disa ngjarje ekstreme të motit me ndryshimet klimatike.
Ajo thotë: "Shumë shkencëtarë të klimës e dinë sa të mangëta janë studimet që dalin nga
ky qendër i atribimit të motit, por heshtin."
"Ka shumë shkencëtarë të klimës që e dinë mirë se ky ashtuquajtur studim nuk është i besueshëm, por ata nuk thonë
asnjë fjalë sepse do të ishte politikisht i papërshtatshëm."
Anke Uhlenwinkel, profesoreshë universitare e gjeografisë dhe edukimit ekonomik, së fundmi ka botuar një libër:
Ata që shkaktojnë probleme duhet të largohen – Heqja e profesorëve kritikë nga universitetet.
Në një intervistë për AUF 1, ajo përshkruan se si gjithnjë e më shumë profesorë po humbasin punën – jo për shkak të
punës së dobët akademike, por sepse bëjnë pyetje të pakëndshme.
Ato që dikur ishin vende të debatit të lirë, tani janë institucione të frikës, censurës dhe konformizmit politik.
Kushdo që nuk përshtatet me narrativën mbizotëruese, përjashtohet.
Në një bisedë me Elsën Mittmannsgruber, ajo diskuton keqpërdorimin e pushtetit,
konformizmin dhe tradhtinë ndaj idesë së shkencës.
Ajo gjithashtu beson se qytetarët mund të formojnë opinionet e tyre vetëm nëse kanë
akses në të gjithë gamën e fakteve shkencore.
"... dhe sa më mirë të njihni gjërat për të cilat me të vërtetë mund të dini, dhe që janë shumë më
tepër se sa diskutohet zakonisht në sferën publike.
Sa më shumë të dish, aq më shumë mund të formosh një mendim tëndin të bazuar mirë dhe gjithashtu të formësosh opinionin publik.
"Ndërsa shkenca në të vërtetë komunikon gjërat hapur brenda vetvetes, po, e shohim këtë në protokollet e
RKI-së, ku shkenca u diskutua, por ajo që u bë publike ishte diçka krejtësisht tjetër, për të thënë kështu."
Po, dhe ka disa shkencëtarë në këtë krizë të koronavirusit që, sipas mendimit tim, në të vërtetë kishin diçka
me kuptim për të thënë, por thjesht nuk i dëgjuan; u hodhën në periferi, për të thënë kështu.
Ne gjithashtu arrijmë në këtë përfundim sepse disa nga njerëzit në studimin tonë padyshim i përkasin atij kategorisë, dhe sikur
të ishin dëgjuar, do të kishte të paktën dy mendime, dhe qytetarët do të kishin mundur të
vendosnin vetë se cilin e gjetën më bindës.
Nëse kjo nuk ndodh, nëse themi, për të thënë kështu, "ndiq shkencën" – që në të vërtetë është një shprehje po aq
joshkencore sa çdo gjë tjetër, sepse "shkenca" nuk dikton asgjë.
Shkenca nuk flet për të mirë apo të keqe, por ne flasim për fakte specifike, hipoteza, eksperimente, çfarëdo që bëjmë.
Ju gjithashtu mund të kryeni sondazhe dhe të thoni: "Mirë, tani nga kjo kanë dalë kjo, ajo dhe ajo, por kjo
nuk nënkupton domosdoshmërisht 'të mirë' dhe 'të keqe'."
Në vend të kësaj, thjesht thuhet se një përqindje e caktuar e të anketuarve thanë këtë ose atë.
Dhe pastaj, si qytetar, mund të formoj opinionin tim kur jam plotësisht i informuar, qoftë që ta konsideroj të
dyshimtë, qoftë që them: "Epo, të gjithë miqtë e mi thonë të njëjtën gjë, pra për çfarë je vërtet i mërzitur?"
Mund ta vendos vetë në fund.
Por nëse nuk kam këtë gamë të rezultateve reale dhe ata thonë: "Po, por ekziston ky rezultat i vetëm dhe ne po e ndjekim
atë", atëherë unë nuk mund ta bëj më këtë, dhe shoqëria bëhet e pa lirë sepse individi nuk ka më lirinë për të marrë vendime.
Në intervistë, Prof. Anke Uhlenwinkel gjithashtu diskuton të ashtuquajturën financim nga palë të
treta, i cili përdoret për të financuar kërkimin.
"Po, financimi nga palë e tretë është një pikë shumë e rëndësishme këtu."
Pra, si rregull, thuhet se cilat gjëra "të mira" dëshirohen, dhe ka gjithashtu disa "fjalë magjike", për t'u shprehur
kështu, që patjetër duhet t'i përfshini në këto aplikime për financim nga palë të treta për të pasur ndonjë shans fare.
Dhe tani gjithashtu ka fonde të palës së tretë në dispozicion, të cilat reklamohen dhe tashmë janë praktikisht ndarë.
Prof. Dr. Werner Kirstein gjithashtu trajtoi këtë çështje të financimit në 14-tën AZK dhe
krijoi termin "ndryshim klimatik politogjenik."
"Pastaj do të kthehem te fakti se këtu po ofrohet një shumë e madhe financimi,
natyrisht nga BE-ja dhe nga shtetet individuale."
Prandaj shumë shkencëtarë rekrutohen për të zhvilluar programe klimatike dhe për të kryer
kërkime mbi to, në mënyrë që të sigurojnë financime.
Çështja është se unë vetë jam nga një universitet, ku pamë se financimi bazë në universitete
nuk mjafton për të menaxhuar gjërat siç duhet.
Pra, çfarë bën shkencëtari?
Ai do të hedhë një sy katalogut të financimeve të BE-së dhe atij gjerman, dhe vende të
tjera kanë kataloge të ngjashme gjithashtu.
Dhe tani e shihni, gjeni ndonjë temë që i përshtatet ndryshimeve klimatike, pastaj bëj një propozim, formuloj një
propozim dhe dorëzoj propozimin te autoriteti përkatës.
Dhe ja ku, sapo të përmenden fjalët 'ngrohja globale' ose 'rritja e temperaturës' në çdo kontekst, paratë fillojnë të rrjedhin.
Gjëja më kurioze që kam përjetuar ndonjëherë ishte kur një grup biologësh, aspak klimatologë – ata madje as nuk e dinin se çfarë
është në të vërtetë ndryshimi i klimës, ngrohja globale, mirë, me këtë mund të merresh – dhe pastaj tema për biologët
ishte: "Sjellja e krimbave lug në temperatura në rritje"!
Kështu ka arritur; çështja nuk ka më fare rëndësi. E rëndësishmja është ndryshimi i klimës, dhe pastaj paratë rrjedhin.
Po, pastaj sheh sponsorët bujarë, kështu që nuk është vetëm BE-ja që mbështet gjëra të tilla, edhe ministritë federale mbështesin
aplikime të tilla dhe kërkimet kanë diçka për të bërë.
Shumë nga kolegët e mi, kështu u them atyre: "Çfarë po bëni në të vërtetë, a nuk po
kontrolloni nëse është e vërtetë apo çfarë po ndodh?"
Po, na duhen para, paratë duhet të rrjedhin. Si duhet të ekzistojmë nëse nuk kemi para?
Dhe pastaj, natyrisht, mund të punësoni përsëri studentë doktorature, mund të blini kompjutera, mund të investoni në
pajisje, personel, etj., dhe pastaj gjërat fillojnë të rrjedhin.
Por për këtë ke nevojë për financim, dhe pastaj nuk ka rëndësi çfarë teme zgjedh, për sa kohë që ka të bëjë me ngrohjen globale.
Është e trishtë, por kështu është.
Shkencëtarëve nuk u lejohet të bien dakord, sepse shkenca lulëzon me pyetje, dyshim dhe debat të hapur.
Është e qartë se kërkimi varet nga politika dhe për këtë arsye kontrollohet prej saj përmes alokimit të fondeve.
Publiku mëson vetëm për zbulimet shkencore që janë të dëshirueshme politikisht përmes mediave kryesore.
Kjo i vendos shkencëtarët në një kurth, sepse reputacioni i tyre shkencor dhe shpesh edhe jetesat e
tyre janë të kërcënuara nëse devijojnë nga ky sistem.
Prandaj i bëjmë thirrje çdo studiuesi të sinqertë – atyre shkencëtarëve që duan të kryejnë kërkime të ndershme – të mos
lejojnë veten të korruptuar, por të ngrejnë zërin, të ofrojnë prova kundërshtare dhe të
jenë të guximshëm në adresimin e abuzimeve.