Katika vyombo vya habari vinavyojitangaza vinaongoza, migogoro ya kimataifa inafafanuliwa kila
mara kwa idadi ya watu kwa matokeo ya kisayansi.
Ikiwa ni mabadiliko ya hali ya hewa au mzozo wa coronavirus - kukataa kila wakati ni: "Wanasayansi wanakubali."
Lakini je, hiyo ni kweli?
Je, sayansi haistawi kwa kuhoji, shaka, na mazungumzo ya maoni tofauti?
Richard Feynman, mwanafizikia wa Marekani na mshindi wa Tuzo ya Nobel, alisisitiza jukumu kuu
la shaka katika sayansi hivi majuzi kama 1965.
Alisema kuwa imani ya ujinga wa wataalam ni sifa kuu ya sayansi, ambayo inasisitiza ulazima wa shaka na mashaka.
Kanuni hii ni muhimu kwa maendeleo ya kisayansi, kwani inafanya uwezekano wa kuuliza maswali mapya na kupanua mipaka ya maarifa.
Feynman alisisitiza kwamba mtu lazima si tu kuruhusu nafasi ya shaka, lakini kikamilifu kuihimiza ili kufikia maendeleo.
Hata hivyo, ukweli ni tofauti kabisa.
Hans-Joachim Zillmer, mwandishi na mtafiti wa historia ya majaribio ya Dunia, anajua hili.
Yeye hakubaliani vikali, akisema: "Ni dhana potofu ya kawaida kuamini kwamba matokeo ya
utafiti mpya wa kisayansi yanakubalika kiotomatiki."
Kulingana na Zillmer, vyombo vya habari vina jukumu muhimu katika hili.
Kwa misukumo ya kisiasa, wao huchagua ni matokeo na mifano gani yanayotangazwa na ni yapi hayatangazwi.
Vile vile, nadharia za zamani hukandamizwa ikiwa zinapingana na mtazamo wa ulimwengu wa sasa.
Nadharia zote mbili za zamani na, kwa kunukuu Zillmer, "mawazo mapya kabisa na pengine yenye
thamani hayapati msaada wowote kuyaweka hadharani."
Mwanasayansi Prof. Dr. Christof Kuhbandner ni mtu ambaye alikuja chini ya uangalizi mkubwa kutoka kwa vyombo vya
habari vya kawaida wakati wa janga la Corona kwa sababu yeye, pia, alitilia shaka maoni yanayoitwa wataalamu.
Katika mazungumzo na Gunnar Kaiser, anaelezea kile anachokiona kama msingi wa sayansi.
“Kama mwanasayansi, kimsingi sizungumzi kamwe kuhusu ukweli.
Kuna nukuu ya Richard Feynman, mwanafizikia na mshindi wa Tuzo ya Nobel, ambaye alisema:
'Kiini cha sayansi kwa kweli ni kuhoji wataalamu.'
Kwa hivyo, ikiwa ninafikiria kisayansi, kazi yangu ni kuhoji maoni ya wataalam na kuendeleza maarifa ya wanadamu.
Na mara nyingi kuna mabadiliko ya jukumu katika mawasiliano ya sayansi kati ya watu wengine.
Ninapaswa kufafanua kila wakati: Je! ninazungumza kama mwanasayansi au kama mtaalam?"
"Kama mwanasayansi, hata una kazi ya kuhoji ukweli wowote unaowasilishwa na
wataalamu. Hiyo ndiyo dhamira ya kweli ya sayansi."
Hiyo ndiyo dhamira ya kweli ya sayansi.”
Hata hivyo, msomi yeyote anayefanya hivi anahisi matokeo kwa haraka.
br] Mwanasayansi wa mawasiliano Profesa Michael Meyen anakosolewa mara kwa mara na vyombo vya habari vya kawaida,
ambayo sasa imesababisha kutengwa kwake kabisa kitaaluma.
Katika kitabu chake kipya, Wie ich meine Uni verlor (Jinsi Nilivyopoteza Chuo Kikuu Changu), Michael Meyen sio tu anaelezea
maelezo ya kampeni ambayo alipoteza karibu kila kitu kilichomfanya kuwa mwanasayansi, bali pia
anachambua msingi wa kina na wa kimfumo: mabadiliko makubwa ya miundo ya vyuo vikuu katika miaka 30 iliyopita.
Ni kuhusu kibiashara, kufuata kanuni, hofu na kupolitiki utafiti.
Meyen anaandika: "Tunataka demokrasia, lakini tunachagua nani atashiriki."
Mwanafizikia na mwanaharakati wa hali ya hewa Sabine Hossenfelder sasa anahoji mbinu inayotumiwa kuunganisha baadhi ya
matukio ya hali mbaya ya hewa na mabadiliko ya hali ya hewa.
Anasema: "Wanasayansi wengi wa hali ya hewa wanajua jinsi tafiti zinazotoka katika Kituo hiki cha Uainishaji wa
Hali ya Hewa zilivyo na dosari, lakini wanakaa kimya."
"Kuna wanasayansi wengi wa hali ya hewa ambao wanajua vyema kwamba utafiti huu unaoitwa si wa kutegemewa, lakini
hawasemi neno lolote kwa sababu itakuwa vigumu kisiasa."
Anke Uhlenwinkel, profesa wa chuo kikuu wa elimu ya jiografia na uchumi, alichapisha kitabu hivi karibuni:
Yeyote anayesababisha matatizo lazima aondoke – Kuondolewa kwa maprofesa wenye mashaka kutoka vyuo vikuu.
Katika mahojiano na AUF 1, anaelezea jinsi maprofesa zaidi na zaidi wanapoteza kazi zao-si kwa sababu ya kazi duni ya
kitaaluma, lakini kwa sababu wanauliza maswali yasiyofaa.
Ambazo zamani zilikuwa maeneo ya mjadala huru, sasa ni taasisi za hofu, udhibiti wa habari na kufuata msimamo wa kisiasa.
Wale wasioendana na mfumo wa thamani hufukuzwa.
Katika mazungumzo na Elsa Mittmannsgruber, anajadili matumizi mabaya ya madaraka, kufuatana, na usaliti wa bora ya sayansi.
Yeye, pia, anaamini kwamba kila raia anaweza tu kuunda maoni yake mwenyewe ikiwa anapata wigo kamili wa ukweli wa kisayansi.
"... na kadiri unavyojua zaidi kuhusu mambo ambayo kweli unaweza kuyajua, na hayo ni mengi zaidi kuliko
yale yanayojadiliwa kawaida katika jukwaa la umma."
Kadiri unavyojua zaidi, ndivyo unavyoweza kuunda maoni yako mwenyewe yenye msingi mzuri, na pia maoni ya jamii.
"Ingawa sayansi ndani ya jumuiya ya kisayansi kwa kweli huwasilisha mambo kwa uwazi, ndiyo, tunaona kwamba kwa
itifaki za RKI, ambapo sayansi ilijadiliwa, lakini kile kilichotolewa kwa umma kilikuwa kitu tofauti kabisa.
Ndio, na katika janga hili la Corona kuna baadhi ya wanasayansi ambao, nadhani, walikuwa na kitu cha maana cha kusema,
ambao hawakusikika, ambao kwa kusema, walisukumwa pembezoni.
Tutafikia hilo baadaye, kwa sababu baadhi ya watu katika somo letu kwa hakika wanaangukia katika kundi hilo, na kama
tungeyasikia, tungekuwa na maoni angalau mawili, na kama raia tungeweza kujiamulia ni
lipi ambalo hatimaye tulipata kushawishi zaidi.
Hilo lisipofanyika, tukisema, kwa kusema, "fuata sayansi" -ambao kwa kweli ni usemi ambao haupatani na kisayansi
jinsi inavyopata, kwa sababu "sayansi" haiamuru chochote.
Sayansi haizungumzii kuhusu mema au mabaya, bali tunazungumzia ukweli fulani, nadharia, majaribio, chochote tunachofanya.
Unaweza pia kufanya uchunguzi na kusema: Sawa, hii ndiyo iliyotoka, lakini si lazima kusema "nzuri" au "mbaya."
Badala yake, inaeleza tu ni asilimia ngapi ya waliohojiwa walisema.
Na kisha, kama raia, naweza kuunda maoni yangu mwenyewe ninapokuwa nimepata taarifa kamili, iwe ninapata kuwa
kuna mashaka au nikisema, sawa, marafiki zangu wote wanasema vivyo hivyo, basi unafadhaika kuhusu nini hasa?
Hatimaye, ninaweza kujiamulia hilo.
Lakini ikiwa sina safu hii ya matokeo halisi na inasemwa, "Ndiyo, lakini kuna matokeo haya moja na tutayafuata," basi siwezi
kufanya hivyo tena, na hapo ndipo jamii inapokosa uhuru, kwa sababu uhuru wa kuchagua kwa mtu binafsi hauna dhamana tena.
Katika mahojiano, Profesa Anke Uhlenwinkel pia anajadili kile kinachoitwa ufadhili wa watu wengine, ambao hufadhili utafiti.
“Ndiyo, ufadhili wa watu wengine ni jambo muhimu sana katika hili.”
Kwa hivyo, kwa kawaida, inasema kile kinachotakiwa kwa vigezo vya mambo "mazuri", na pia kuna maneno machache maarufu,
tuseme, ambayo lazima uyajumuishe katika maombi haya ya ufadhili kutoka kwa wahusika wengine ili uwe na nafasi yoyote.
Na sasa pia kuna ufadhili wa wahusika wengine, ambao umetangazwa na kwa vitendo tayari umegawanywa.
Prof. Dr. Werner Kirstein pia aligusia suala hili la ufadhili katika AZK ya 14 na kuunda
neno "mabadiliko ya hali ya hewa ya kisiasa".
"Nitarejea kwenye ukweli kwamba ufadhili mwingi unatolewa hapa, bila shaka na EU na mataifa mahususi."
Wanasayansi wengi kwa hivyo wanachukuliwa kujiunga ili kuendeleza programu za hali ya hewa
na kufanya utafiti juu yao ili kupata ufadhili.
Ukweli ni kwamba mimi mwenyewe ninatoka chuo kikuu, ambapo tuliona kuwa ufadhili wa msingi kwa
vyuo vikuu haujatosha kuendesha vyuo hivyo ipasavyo.
Kwa hiyo, mwanasayansi anafanya nini?
Atatazama katalogi ya ufadhili ya Umoja wa Ulaya na katalogi ya ufadhili ya Ujerumani,
na nchi nyingine pia zina katalogi kama hizo.
Na sasa unaona, unapata mada fulani ambayo yanafaa mabadiliko ya hali ya hewa, na kisha unaandika
maombi, tengeneza pendekezo, uipeleke kwa mamlaka husika.
Na tazama, mara tu maneno "joto la dunia" au "joto la kuongezeka" linakuja katika mazingira yoyote, pesa huanza kukimbia.
Kitu cha kushangaza zaidi nilichowahi kukipitia kilikuwa wakati kundi la wataalamu wa biolojia, si wataalamu wa hali ya hewa
kabisa – hawakuwahi hata kujua mabadiliko ya hali ya hewa ni nini hasa, na joto la dunia, sawa, unaweza kukabiliana na hilo
– na kisha mada ya wataalamu hao wa biolojia ilikuwa: "Tabia ya minyoo ya pwani wanapopata joto linaloongezeka"!
Hivyo ndivyo mambo yamefika; mada halisi haijalishi tena, ilimradi ni mabadiliko ya hali ya hewa, basi pesa inaanza kutiririka.
Ndiyo, kisha unaona wafadhili wakarimu, kwa hivyo si Umoja wa Ulaya pekee unaounga mkono mambo kama haya, wizara za shirikisho
pia huunga mkono maombi kama haya na utafiti una mchango fulani.
Wenzangu wengi—ninawaambia, "Mnafanya nini hasa? Je, hamchunguzi ukweli au nini kinaendelea?"
"Sawa, tunahitaji pesa, pesa lazima ziendelee kutiririka. Tunapaswa kuishi vipi ikiwa hatuna pesa?"
Na kisha, bila shaka, unaweza kuajiri wanafunzi wa daktari tena, unaweza kununua kompyuta, unaweza kuwekeza katika
vifaa, wafanyakazi, na kadhalika, na kisha fedha kuanza inapita.
Lakini unahitaji ufadhili kwa hilo, na kisha haijalishi sana mada unayochagua, mradi tu inahusiana na ongezeko la joto duniani.
Inasikitisha, lakini ndivyo ilivyo."
Wanasayansi hawaruhusiwi kukubaliana, kwa sababu sayansi huendelea kwa kuuliza maswali, kutilia shaka na mjadala wazi.
Ni dhahiri kuwa utafiti unategemea na hivyo kudhibitiwa na siasa kupitia mgao wa fedha.
Umma hujifunza tu kuhusu matokeo ya kisayansi yanayotakiwa kisiasa kupitia vyombo vikuu vya habari.
Hii inawaweka wanasayansi kwenye mtego, kwa sababu sifa zao za kisayansi na mara nyingi riziki
zao ziko hatarini wakipinduka kutoka kwa mfumo huu.
Ndiyo maana tunawaomba watafiti wote wa dhati – wanasayansi wanaotaka kufanya utafiti wa kweli – wasiruhusu kujawaa
rushwa, bali wainue sauti zao, watoe ushahidi wa kinyume na kuwa na ujasiri katika kukabiliana na unyanyasaji.