1
00:00:00,000 --> 00:00:00,200


2
00:00:00,200 --> 00:00:07,367
Сәламәтлек иминияте премияләренең өзлексез артуы
Швейцариядә күп кешеләр өчен зур финанс йөкләнеше булып тора.

3
00:00:07,367 --> 00:00:18,082
Федераль халык сәламәтлеге идарәсенең (FOPH) матбугат
хәбәренә караганда, алар 2026 елда уртача 4,4 процентка артачак.

4
00:00:18,082 --> 00:00:25,837
Мәҗбүри сәламәтлек иминияте өлкәсендә чыгымнар үсешен
чикләү максатыннан Швейцария Федератив Шурасы эксперт хисабына

5
00:00:25,837 --> 00:00:30,628
нигезләнгән чыгымнарны чикләү программасын гамәлгә ашыра.

6
00:00:30,628 --> 00:00:34,440
Бу премия түләүчеләрнең йөкләнешен җиңеләйтү өчен каралган.

7
00:00:34,440 --> 00:00:42,462
2019 елгы «Чыгымнарны чикләү пакеты 1»нән соң
Швейцария парламенты 2025 елның язында 16 өстәмә

8
00:00:42,462 --> 00:00:49,256
чарадан торган «Чыгымнарны чикләү пакеты 2»не кабул итте.

9
00:00:49,256 --> 00:00:59,144
2025 елның августында төрле швейцария матбугат чаралары шактый
гаҗәпләндереп хәбәр иттеләр: парламент бу карар кысаларында 2027

10
00:00:59,144 --> 00:01:10,228
елдан башлап Швейцариядә абортлар чыгымнарын тулысынча сәламәтлек
иминияте компанияләре каплаячак дип бертавыштан раслаган.

11
00:01:10,228 --> 00:01:18,404
Бүгенге көнгә кадәр «бушлай абортлар» бары тик
Франциядә, Нидерландларда, Ирландиядә һәм Даниядә генә мөмкин.

12
00:01:18,404 --> 00:01:27,929
Беркем дә – хәтта парламенттагы абортка каршы
торучылар да – канун текстында яшерелгәнне күрмәгән кебек иде.

13
00:01:27,929 --> 00:01:35,837
Хатын-кыз еллык франшизаны һәм 10% күләмендәге
закон буенча билгеләнгән өлеш түләүне үзе түләргә тиеш.

14
00:01:35,837 --> 00:01:42,561
Еллык франшиза – 300-дән 2 500 Швейцария франкына кадәр
ирекле рәвештә сайлап куелырга мөмкин булган минималь

15
00:01:42,561 --> 00:01:47,265
еллык сумма, аны иминиятләнгән затлар үзләре түләргә тиеш.

16
00:01:47,265 --> 00:01:57,696
Абортның бәясе – медицина аборты өчен 700 Швейцария франкы,
хирургик аборт өчен 1500 Швейцария франкы – 2027 елдан

17
00:01:57,696 --> 00:02:03,936
башлап тулысынча сәламәтлек иминияте хисабына капланырга тиеш.

18
00:02:03,936 --> 00:02:12,667
Яңа чыгымнарның гомуми суммасы якынча 28 миллион
Швейцария франкы булып, аларны гомуми халык күтәрергә тиеш.

19
00:02:12,667 --> 00:02:19,102
Швейцариядә хатын-кыз йөклелекнең 12нче
атнасына кадәр аборт ясатырга үзе карар кабул итә ала.

20
00:02:19,102 --> 00:02:25,994
Әгәр хатын-кыз физик яки эмоциональ авыр хәлдә
булуын һәм табибка мөрәҗәгать итүен белдергән

21
00:02:25,994 --> 00:02:31,959
язма гариза тапшырса, аборт җәзага тартылмый.

22
00:02:31,959 --> 00:02:42,747
2025 елның 1 сентябрендә чыккан матбугат белдерүендә EDU
Switzerland бу федераль указга каты каршы торачагын белдерде:

23
00:02:42,747 --> 00:02:51,644
Дәүләт абортның барлык чыгымнарын каплавы аңлашылмый: ул шундый
әһәмиятле медицина процедурасы кебек карала, аңа махсус

24
00:02:51,644 --> 00:03:02,118
мөнәсәбәт күрсәтелә, ә йөрәк операцияләре яки яман шешне дәвалау
кебек күпсанлы мөһим операцияләр кайчакта тулысынча капланмый.

25
00:03:02,118 --> 00:03:09,663
2025 елның 25 сентябрендә EDU Милли Шура әгъзалары Эрих Фонтобель
һәм Андреас Гафнер, Милли Шурадагы башка

26
00:03:09,663 --> 00:03:16,560
бергә имзалаучылар белән берлектә, ялгыш
карарны төзәтү турында карар проекты тапшырдылар.

27
00:03:16,560 --> 00:03:22,911
Мәсәлән, мөрәҗәгать Федератив
Шурага билгеле бер чара күрүне йөкли.

28
00:03:22,911 --> 00:03:32,077
Алар таләп итә: "Федераль Шурага йөкләмә соматик (физик) сәбәпләр
аркасында ананың гомере турыдан-туры куркыныч астында булмаган

29
00:03:32,077 --> 00:03:40,585
абортларга артык түләүләр һәм франшизалар гамәлдә калуын
тәэмин итәр өчен кирәкле хокукый шартлар булдыру йөкләнә."

30
00:03:40,585 --> 00:03:46,920
Сәбәп: «Чыгымнарны чикләү пакеты 2» кысаларында 2025 елның язында
Парламент йөкле хатын-кызларның йөклелек

31
00:03:46,920 --> 00:03:54,068
башланганнан ук барлык медицина чыгымнарын сәламәтлек иминияте
компанияләре капларга тиеш дигән карар кабул итте.

32
00:03:54,068 --> 00:03:59,175
Бу каплау шулай ук законлы абортларга да киңәйтелде.

33
00:03:59,175 --> 00:04:03,979
Кызганычка каршы, бу тиешле комитетлар
тарафыннан исәпкә алынмагач, Шура бу еракка

34
00:04:03,979 --> 00:04:06,855
сузылган карарны ачык рәвештә тикшермәде.

35
00:04:06,855 --> 00:04:13,440
Бу Швейцариядә абортлар 2027 елдан башлап беренче
тапкыр тулысынча бушлай булачак дигәнне аңлата.

36
00:04:13,440 --> 00:04:19,883
Күп кеше бу карарның, бик сизгер социаль-сәяси
мәсьәлә булуына карамастан, парламент бәхәсләре

37
00:04:19,883 --> 00:04:23,328
үткәрелмичә кабул ителүен хөрмәтсезлек дип саный.

38
00:04:23,328 --> 00:04:27,200
Бу «фактлар»ның арткы ишектән кертелгән кебек тәэсир калдыра.

39
00:04:27,200 --> 00:04:32,885
Чыгымнарны чикләү чаралары пакеты кысаларында
карарлар кабул итү дә дәүләт секторына өстәмә

40
00:04:32,885 --> 00:04:36,568
финанс йөкләнеше салачак, һәм бу да бик нык адаштыра.

41
00:04:36,568 --> 00:04:42,380
Шулай итеп, Парламент үзенең сәяси
җаваплылыгын онытты һәм абруен какшатты.

42
00:04:42,380 --> 00:04:51,706
Күпчелек очракта аборт йөкле хатын-кызның гомерен саклау өчен
медицина ягыннан кирәк түгел, ә ул аңлы, тулысынча шәхси карар.

43
00:04:51,706 --> 00:04:56,774
Абортлар белән бәйле барлык
чыгымнарны тулысынча каплауны кертү урынлы.

44
00:04:56,774 --> 00:05:02,919
Ләкин җинаятькә каралмаган барлык абортларны
каплауны киңәйтү абортлар санының – бигрәк тә кыска вакыт

45
00:05:02,919 --> 00:05:06,848
эчендә каралган абортларның – арту куркынычын арттыра.

46
00:05:06,848 --> 00:05:12,403
Моннан тыш, яңа кагыйдә барлык иминиятләнгән
затларны, шәхси ышануларына карамастан, премияләре

47
00:05:12,403 --> 00:05:15,780
хисабыннан абортларны бергә финансларга мәҗбүр итә.

48
00:05:15,780 --> 00:05:19,629
Бу күп кешеләрне җитди әхлакый дилеммага дучар итә.

49
00:05:19,629 --> 00:05:24,676
Ләкин Федератив Конституция дин иреген һәм намус
иреген гарантияли (15-нче маддә, Федератив Конституция).

50
00:05:24,676 --> 00:05:30,213
Бу абортларны мәҗбүри коллектив
финанслау аркасында каты чикләнгән.

51
00:05:30,213 --> 00:05:36,785
Парламентның мондый төп үзгәрешне аерым һәм
ачык рәвештә карап, йөклелек белән бәйле

52
00:05:36,785 --> 00:05:41,900
чыгымнар мәсьәләсендә ачыклык тудыру бурычы бар.

53
00:05:41,900 --> 00:05:47,889
«Marsch fürs Läbe» (Тормыш өчен марш) ассоциациясе дә эшкә
кереште һәм «Сәламәтлек иминияте премияләре аша абортларны

54
00:05:47,889 --> 00:05:51,639
мәҗбүри финанслауга юк» дигән петицияне башлап җибәрде.

55
00:05:51,639 --> 00:06:00,424
Тексттан өзек: "Аборттан азат итүләрне бетерү ялган,
идеологик һәм безнең намусыбызга каршы килә (...)."

56
00:06:00,424 --> 00:06:08,965
Яңа чыгымнар рәвешендә 28 миллион швейцария франкы хәзер
мондый финанслауга каты каршы торучы гаиләләр өстенә төшәчәк.

57
00:06:08,965 --> 00:06:14,666
Бу демократик та, ачык та булмаган закон проекты (...).

58
00:06:14,666 --> 00:06:24,483
Федераль Җыелышка мөрәҗәгатьне яшькә, гражданлыкка
яки яшәү урынына карамастан, теләсә кем имзалый ала:

59
00:06:24,483 --> 00:06:34,490
Сорау туа: Федераль Шура бәхәсләшүне булдырмас өчен бу
киңкүләм чаралар пакетында үз ниятләрен махсус яшердеме?

60
00:06:34,490 --> 00:06:42,208
Ул идеологик мотивлы һәм чыгымнарны арттыручы
чараларны канунга яшереп кертергә теләдеме?

61
00:06:42,208 --> 00:06:49,629
Бердәм түләүгә нигезләнгән сәламәтлек саклау системасы
фаразланмаган һәм җитди медицина чыгымнарыннан сакларга, ашыгыч

62
00:06:49,629 --> 00:06:53,690
дәвалау һәм катлаулану очракларында ярдәм күрсәтергә тиеш.

63
00:06:53,690 --> 00:07:00,477
Ләкин абортларны гадәти медицина хезмәте дип санап булмый.

64
00:07:00,477 --> 00:07:09,076
Planned Parenthood һәм Pro Familia кебек аборт
оешмаларының тамырлары эвгеника һәм раса гигиенасында ята.

65
00:07:09,076 --> 00:07:14,781
Күп очракта бу йөкле хатын-кыз һәм әле дөньяга килмәгән
бала өчен мөмкин кадәр иң яхшы чишелеш табу турында

66
00:07:14,781 --> 00:07:17,851
түгел, ә абортлар санын көннән-көн арттыру турында гына бара.

67
00:07:17,851 --> 00:07:25,682
1991 елда ук Ärzteblatt медицина журналы тикшеренү һәм медицина
максатларында фetal күзәнәкләргә ихтыяҗның

68
00:07:25,682 --> 00:07:34,364
артуын, шулай ук аларны абортлар аша «алу»ның
әхлакый яктан шикле практика булуын ассызыклады.

69
00:07:34,364 --> 00:07:41,570
«Абортлар – халык санын киметү программасының бер өлеше»
(www.kla.tv/27094) программасы абортларны социаль яктан кабул

70
00:07:41,570 --> 00:07:48,960
ителгән иткән кешеләрне, ни өчен шулай эшләнгәнен һәм аларның
ничек табышлы бизнес-модельгә әверелүен җентекләп күрсәтә.