Doimiy ravishda oshib borayotgan tibbiy sug'urta badallari Shveytsariyadagi ko'plab odamlar uchun og'ir moliyaviy yukdir.
Federal Jamoat Salomatligi Idorasi (FOPH) matbuot xabariga ko'ra, ular 2026 yilda o'rtacha 4,4 foizga oshadi.
Majburiy tibbiy sug'urta sohasida xarajatlar o'sishini cheklash maqsadida Shveytsariya Federal Kengashi
ekspert hisobotiga asoslangan xarajatlarni nazorat qilish dasturini amalga oshirmoqda.
Bu premium to'lovchilarning yukini yengillashtirishga mo'ljallangan.
2019-yildagi "Xarajatlarni nazorat qilish to'plami 1"dan so'ng, Shveytsariya parlamenti 2025-yil bahorida 16
ta qo'shimcha chorani o'z ichiga olgan "Xarajatlarni nazorat qilish to'plami 2"ni qabul qildi.
2025 yil avgustida turli shveysariyalik ommaviy axborot vositalari biroz hayratlanarli tarzda xabar berishicha, parlament
bu qaror doirasida 2027 yildan boshlab Shveysariyada abort xarajatlarini sog'liqni saqlash
sug'urta kompaniyalari to'liq qoplaydigan bo'lgan.
Hozirgacha "bepul abortlar" faqat Fransiya, Niderlandiya, Irlandiya va Daniyada mavjud.
Hech kim – hatto parlamentdagi abortga qarshi bo'lganlar ham – qonunning matnida yashiringan narsani sezmagandek edi.
Ayol yillik franshizani va qonunda belgilangan 10% hamto'lovni o'zi to'lashi kerak.
Yillik ortiqcha to'lov – sug'urtalangan shaxslarning o'zlari to'lashi kerak bo'lgan minimal yillik miqdor bo'lib,
u 300 dan 2 500 Shveytsariya frankigacha erkin tanlanadi.
Tibbiy abort 700 Shveytsariya franki, jarrohlik aborti esa 1 500 Shveytsariya franki atrofida turadi va 2027
yildan boshlab ularning to'liq qiymati sog'liqni saqlash sug'urtasi hisobidan qoplanishi kerak bo'ladi.
Taxminan 28 million Shveytsariya franki miqdoridagi yangi xarajatlar umumiy aholi zimmasiga tushadi.
Shveytsariyada ayol homiladorlikning 12-haftasigacha abort qilish masalasini o'zi hal qilishi mumkin.
Agar ayol yozma ariza topshirib, jismoniy yoki hissiy qiynalayotganini va shifokordan
maslahat olganini bildirsa, abort jazolanmaydi.
2025-yil 1-sentabr sanasidagi matbuot relizida EDU Shveytsariya ushbu federal farmonga qat'iyan
qarshi chiqishini e'lon qildi va quyidagilarni bildirdi:
Davlat abortning barcha xarajatlarini qoplaydi, go'yo bu alohida yondashuvga loyiq juda muhim tibbiy protsedura ekan,
lekin yurak yoki saraton kasalligini davolash kabi ko'plab hayotiy operatsiyalar ba'zan to'liq qoplanmaydi.
2025-yil 25-sentabrda EDU Milliy Kengashi a'zolari Erich Vontobel va Andreas Gafner, Milliy Kengashdagi boshqa hamimzachilar bilan
birga, noto'g'ri qarorni tuzatish bo'yicha taklif kiritishdi.
Taklif, masalan, Federal Kengashga ma'lum bir chorani ko'rishni buyuradi.
Ular talab qilishadi: "Federal Kengashga homiladorlik somatik (jismoniy) sabablarga ko'ra onaning hayotiga bevosita xavf
solmaydigan hollarda abortlarga ortiqcha to'lovlar va chegirmalarni qo'llashni davom ettirish uchun
zarur huquqiy shart-sharoitlarni yaratish topshirilsin."
Sabab: "Xarajatlarni nazorat qilish paketi 2" doirasida Parlament 2025 yil bahorida sog'liqni sug'urtalash kompaniyalari homilador
ayollar uchun homiladorlik boshidan boshlab barcha tibbiy xarajatlarni qoplashi kerakligi to'g'risida qaror qabul qildi.
Bu qamrov qonuniy abortlarga ham kengaytirildi.
Afsuski, bu tegishli qo'mitalar tomonidan inobatga olinmagani uchun, Kengash bu keng
qamrovli qarorni ochiqcha muhokama qilmadi.
Bu shuni anglatadiki, 2027 yildan boshlab Shveytsariyada abortlar birinchi marta to'liq bepul bo'ladi.
Ko'pchilik odamlar bu qaror, ijtimoiy-siyosiy jihatdan nihoyatda nozik masala bo'lgani uchun, parlament muhokamasi
o'tkazilmasdan qabul qilinganini haqorat deb hisoblaydi.
Bu 'faktlar' orqa eshikdan yaratilgandek taassurot uyg'otadi.
Xarajatlarni qisqartirish bo'yicha choralar paketining bir qismi sifatida qarorlar qabul qilish, davlat sektoriga
qo'shimcha moliyaviy yuk yuklaydigan choralarni o'z ichiga olishi nuqtai nazaridan ham jiddiy chalg'itadi.
Shuni amalga oshirish bilan Parlament siyosiy mas'uliyatini e'tiborsiz qoldirdi va obro'siga putur yetkazdi.
Ko'p hollarda abort homilador ayol hayotini saqlash uchun tibbiy zarurat emas, balki ongli, to'liq shaxsiy qarordir.
Tushib ketish bilan bog'liq xarajatlarning to'liq qamrovini joriy etish mantiqqa to'g'ri keladi.
Biroq, jinoyatga aloqasi bo'lmagan barcha abortlarni qamrab olish abortlar – xususan, qisqa muddat ichida
qaror qilinganlar – sonining ortib borish xavfini oshiradi.
Bundan tashqari, yangi qoida barcha sug'urtalangan shaxslarni, ularning shaxsiy e'tiqodlaridan qat'i nazar, sug'urta badallari
hisobidan abortlarni qo'shma moliyalashtirishga majbur qiladi.
Bu ko'plab odamlarni jiddiy axloqiy dilemmani boshdan kechirishga majbur qiladi.
Biroq, Federal Konstitutsiya din va vijdon erkinligini kafolatlaydi (15-modda FC).
Bu abortlarni majburiy kollektiv moliyalashtirish bilan jiddiy cheklangan.
Parlament bunday tub o'zgarishni alohida va shaffof tarzda hal qilishi hamda homiladorlik
kontekstida xarajatlar masalasida aniqlik kiritishi shart.
"Marsch fürs Läbe" (Hayot uchun yurish) assotsiatsiyasi ham harakatga keldi va "Sog'liqni sug'urtasi
badallari orqali abortlarni majburiy moliyalashtirishga yo'q" petitsiyasini ishga tushirdi.
Matndan iqtibos: "Abortsizlashtirish bo'yicha imtiyozlarni bekor qilish firibgarlik, mafkuraviy va vijdonimizga zid (...)."
Endi bunday moliyalashtirishga qat'iyan qarshi bo'lgan oilalar 28 million Shveytsariya franki
miqdoridagi yangi xarajatlarni o'z zimmasiga oladi.
Bu na demokratik, na shaffof qonunchilikdir (...).
Federal Assambleyaga arizani har kim imzolashi mumkin, yoshi, fuqaroligi yoki yashash joyidan qat'i nazar:
Savol tug'iladi: Federal Kengash muhokaralarni oldini olish maqsadida ushbu keng qamrovli
chora-tadbirlar paketidagi niyatlarini ataylab yashirganmi?
U qonunga mafkuraviy rag'batlantirilgan va xarajatlarni kamaytirishga qaratilgan choralarni sir bilan kiritmoqchi edimi?
Hamjihatlikka asoslangan sog'liqni saqlash tizimi kutilmagan va jiddiy tibbiy xarajatlardan himoya qilishi hamda zudlik bilan
davolanish va asoratlar yuzaga kelganda yordam ko'rsatishi kerak.
Biroq, abortlar normal tibbiy xizmat deb hisoblanmaydi.
Planned Parenthood va Pro Familia kabi abort tashkilotlari o'z ildizlarini eugenika va irqiy gigiyena tamoyillarida topadi.
Ko'pincha bu homilador ayol va tug'ilmagan bola uchun eng yaxshi yechimni topish emas, balki tobora
ko'proq abortlarni amalga oshirish haqida bo'ladi.
1991-yilda ham Ärzteblatt tibbiy jurnali tadqiqot va tibbiy maqsadlar uchun homila hujayralariga bo'lgan talabning
ortib borayotganini hamda ularni abortlar orqali "olish" jarayonidagi axloqiy jihatdan shubhali amaliyotlarni qayd etgan.
"Abortions – Part of a Population Reduction Programme" (www.kla.tv/27094) dasturi abortlarni kim ijtimoiy jihatdan
maqbul qilgani, nega shunday bo'lgani va ular qanday qilib daromadli biznes modeliga aylanganini batafsil ko'rsatadi.