1
00:00:00,000 --> 00:00:00,320


2
00:00:00,320 --> 00:00:04,457
Mokento ona o ka fumanwa o sebetsa lebeseng la letswele.

3
00:00:04,457 --> 00:00:09,293
Mme jwale karolo ya bohlokwa ke
ena: e boetse e feta ka hara popelo.

4
00:00:09,293 --> 00:00:16,704
Mme ntlheng ena, ente e sebetsang
e fihla ho lesea le ka popelong.

5
00:00:16,704 --> 00:00:24,181
Sena se bolela hore re sebetsana le ente ea
pele e sebetsang ea ngoana ea e-s'o tsoaloe.

6
00:00:24,181 --> 00:00:31,963
Mme sepheo sa rona ke hore Komiti e sa Feleng ea
Mokento e kenyeletse tlhahisoleseding e thehiloeng saenseng.

7
00:00:31,963 --> 00:00:40,670
Hajoale, tlhahisoleseding e sebediswang ke Komiti e sa
Feleng ya Mokento dipuisanong tsa yona e ntse e le ya 2021.

8
00:00:40,670 --> 00:00:42,823
Empa ka 2021, tsena kaofela e ne e le likhakanyo feela.

9
00:00:42,823 --> 00:00:44,443
Eo e ne e le likhakanyo tsa mohlala, e.

10
00:00:44,443 --> 00:00:49,234
Tshimolohong ya sewa sa coronavirus, e ne e le
dingaka tse mmalwa feela tse ileng tsa belaella pale ya

11
00:00:49,234 --> 00:00:52,843
dipolotiki e neng e hlahiswa ke mecha ya phatlalatso.

12
00:00:52,843 --> 00:01:00,037
Ba bangata ba ne ba tšepile Setsi sa Robert Koch le Komiti e sa
Feleng ea Liente (STIKO), leha ho tloha ka nako eo ho

13
00:01:00,037 --> 00:01:07,263
se ho tsebahala hore mekhatlo ena ka bobeli e
susumetsoa haholo ke Lekala la Federale la Bophelo bo Botle.

14
00:01:07,263 --> 00:01:12,690
Moeti wa rona o ile a hlokomela
diphapang paleng ya semmuso ho tloha ka 2020.

15
00:01:12,690 --> 00:01:20,576
O sebeditse e le ngaka ya bana Afrika Borwa le India, mme
yaba o qeta dilemo tse 30 a sebetsa tleliniking ya hae Hamburg.

16
00:01:20,576 --> 00:01:24,693
Hona jwale o natefelwa ke phomolo ya hae ya mosebetsi eo a e
tshwanetseng, mme o ntse a tswela pele ho

17
00:01:24,693 --> 00:01:28,920
tshehetsa bana le malapa. Ha re amoheleng Ngaka
Albrecht Jahn ka hara studio sa Kla.TV. O amohetswe!

18
00:01:28,920 --> 00:01:31,283
Kea leboha.

19
00:01:31,283 --> 00:01:36,567
Kajeno re bua ka se bitsoang ente ea liente
tsa mRNA, tse bileng li amohetsoe bakeng sa

20
00:01:36,567 --> 00:01:40,649
basali ba baimana ho tloha ka lehwetla la 2021.

21
00:01:40,649 --> 00:01:47,471
Batšehetsi ba re basali ba baimana ba kotsing e kholo haholo ea
coronavirus le hore masea a sa tsoa tsoaloa a ka rua molemo ho

22
00:01:47,471 --> 00:01:53,156
enta ena e sa tobang, eo re tšepang hore u tla re
hlalosetsa ka botlalo, e le hore a se ke a tšoaetsoa ke

23
00:01:53,156 --> 00:01:58,050
coronavirus kamora ho tsoaloa. Maikutlo a hau ke afe ka taba ee?

24
00:01:58,050 --> 00:02:03,764
Rona lingaka tsa bana re se re tloaelane le
coronavirus ka lilemo tse ngata, 'me ha e e-s'o ka e e-ba

25
00:02:03,764 --> 00:02:07,570
vaerase e kotsi, ebang ke nakong ea bokhachane kapa ho bana.

26
00:02:07,570 --> 00:02:16,583
Ha sewa se qala, ke ne ke sa nahane hore
basadi baimana kapa bana ba kotsing ya nnete.

27
00:02:16,583 --> 00:02:24,076
Ka lehlakoreng le leng, ente e neng e sebediswa, eo ho
buuwang ka yona e le ente ya mRNA, e leng ente ya Pfizer,

28
00:02:24,076 --> 00:02:28,470
e ne e le ente e neng e sa tsejwe ho hang mme e le ntjha.

29
00:02:28,470 --> 00:02:35,530
Mme nka rata ho bua mantswe a seng makae
mabapi le hore na ente ena e sebetsa jwang.

30
00:02:35,530 --> 00:02:43,752
Vekise ea mRNA ke vekise e thehiloeng liphatsa tsa lefutso
e etselitsoeng ho hlola litšitiso tsohle. E kena ka har'a

31
00:02:43,752 --> 00:02:48,356
sele, 'me rea ​​tseba hore e tšela moeli oa mali le boko.

32
00:02:48,356 --> 00:02:52,512
Liente ena e ka fumanwa e le ka
sebopeho se sebetsang lebeseng la letsoele.

33
00:02:52,512 --> 00:02:57,356
Mme jwale karolo ya bohlokwa ke
ena: e boetse e feta ka hara popelo.

34
00:02:57,356 --> 00:03:04,736
Mme ntlheng ena, ente e sebetsang
e fihla ho lesea le ka popelong.

35
00:03:04,736 --> 00:03:12,256
Sena se bolela hore re sebetsana le ente ea
pele e sebetsang ea ngoana ea e-s'o tsoaloe.

36
00:03:12,256 --> 00:03:22,583
Mme sena se ile sa hlokomolohuwa feela kapa sa
se ke sa phatlalatswa ka boomo. Hoo ho bolelang?

37
00:03:22,583 --> 00:03:27,243
Tlhokomelo ea ente e sa tobang e bolela
hore 'mè o fetisetsa masole a 'mele ho lesea.

38
00:03:27,243 --> 00:03:34,410
Hona ke hape kgang e hlahisitsweng ke STIKO: "Lesea le
sireleditswe ha le tswalwa ke masole a mmele a mmae."

39
00:03:34,410 --> 00:03:42,663
Empa tabeng ena, ke ntho e 'ngoe, e leng hore
lesea le susumetsoa ka kotloloho ho etsa li-spike .

40
00:03:42,663 --> 00:03:51,067
Kahoo, ente ka boeona – mme sena re se tseba ho tswa diphuputsong
tse entsweng ka 2024 le hape ka 2025 – e bolela hore le

41
00:03:51,067 --> 00:03:59,276
kamora hore mme a entelwe, lesea le ba le ente ena
melsing ya lona mme le qala ho iketsetsa di-spike ka bo lona.

42
00:03:59,276 --> 00:04:04,570
Hona ke ketsahalo ea pele ho hang nalaneng ea bongaka.

43
00:04:04,570 --> 00:04:09,626
Na seo se bolela hore ha e bapisehe le liente tse ling
tse fanoang pele kapa nakong ea bokhachane, joalo ka

44
00:04:09,626 --> 00:04:12,750
ente ea maselese? Na ke ntho e fapaneng ka ho feletseng?

45
00:04:12,750 --> 00:04:14,230
Ke ntho e fapaneng ka ho feletseng.

46
00:04:14,230 --> 00:04:18,336
Re ne re sa kentele basali ba baimana
ho hang ho fihlela ka 2017 kapa 2018.

47
00:04:18,336 --> 00:04:21,870
Eaba ho tla khothaletso ea ho entoa khahlanong le sefuba.

48
00:04:21,870 --> 00:04:25,363
Ho ile ha etswa kgothaletso ya ho enta
kgahlanong le sefuba sa ho honyetsa.

49
00:04:25,363 --> 00:04:31,116
Mme yaba ho tla kgothaletso ya ho enta kgahlanong le COVID-19.

50
00:04:31,116 --> 00:04:38,876
Ka kakaretso, tsa bongaka li hlokolosi haholo mabapi le
ho enta basali ba baimana kapa esita le ho ba fa meriana.

51
00:04:38,876 --> 00:04:45,134
Li-X-ray le tsona li sebelisoa ka hloko e kholo hobane
ha re batle ho kotsetsa lesea le eso tsoaloe. Ke

52
00:04:45,134 --> 00:04:48,683
hobane'ng ha molao ona o ile oa hlokomolohuoa tabeng ena?

53
00:04:48,683 --> 00:04:52,499
Ka sebele ho ne ho entsoe liphuputso esale
pele tse neng li shebane ka ho khetheha le ho

54
00:04:52,499 --> 00:04:56,210
netefatsa hore ha ho letho le tla etsahalla lesea.

55
00:04:57,807 --> 00:05:06,432
Hape hape, se makatsang ke hore ha ho a ka ha etswa diteko ho
hang ka ente e sebedisitsweng ho enta basadi ba baimana,

56
00:05:06,432 --> 00:05:11,483
hobane ente ena e hlahisitswe feela ka bongata bakeng sa diteko.

57
00:05:11,483 --> 00:05:14,116
Batho ba dibilione tse supileng ba ne ba lokela ho entwa.

58
00:05:14,116 --> 00:05:21,630
Mme ente ena e ne e boetse e fapane ka ho
feletseng le ente e neng e lekoa ke Pfizer.

59
00:05:21,630 --> 00:05:29,616
Pfizer e lekile ente e entsoeng ka maiketsetso, athe ente e
sebelisoang ho basali ba baimana ke ts'ebetso e

60
00:05:29,616 --> 00:05:37,284
rarahaneng e hlahisoang ke baktheria ea E. coli,
eo re tsebang hape hore e na le litšila tsa DNA.

61
00:05:37,284 --> 00:05:42,414
Mme meqolo e ne e fapane haholo hoo, qetellong, re neng re sa
tsebe hore na ke mang ya fumaneng ente eo

62
00:05:42,414 --> 00:05:47,536
mmele wa hae o sa e mamellang hantle le hore
na ke mang ya fumaneng e mamellehang hantle.

63
00:05:47,536 --> 00:05:51,310
Pfizer ka boeona e boetse e entse liteko ka basali ba baimana.

64
00:05:51,310 --> 00:05:58,844
Leha ho le jwalo, diteko tsena ha di a ka tsa
phatlalatswa hobane di ile tsa qetella e le tsa koluoa e

65
00:05:58,844 --> 00:06:02,783
kgolo, mme ka hoo ho ile ha hlokeha hore di sekiswe.

66
00:06:02,783 --> 00:06:06,391
Ho ne ho lebelletsoe hore li lule li notletsoe ka
tieo ka lilemo tse 70, empa li fumanoe ka ts'ebetso

67
00:06:06,391 --> 00:06:09,130
ea molao. Tsena ke tse bitsoang Lipampiri tsa Pfizer.

68
00:06:09,130 --> 00:06:14,140


69
00:06:14,140 --> 00:06:23,362
Tsena ke Lipampiri tsa Pfizer tse ileng tsa phatlalatsoa Amerika,
'me ho tsona re tseba hore ka ho khetheha mabapi le ho

70
00:06:23,362 --> 00:06:33,203
tsoala le bokhachane... li ile tsa lekoa 'me liphetho li
bile joalo ka hore ba sa batla ho phatlalatsa liphetho tseo.

71
00:06:33,203 --> 00:06:40,103
Empa leha ho le jwalo e ne e kgothalletswe basadi ba baimana.
Tshebetso ena e ka hlaloswa jwang? Sena se qalile jwang?

72
00:06:40,103 --> 00:06:42,043
Basali ba baimana ba ile ba entoa lefatšeng ka bophara.

73
00:06:42,043 --> 00:06:50,930
Ena ha se qeto e entsweng Jeremane,
empa ke eo e qobelletsweng ke WHO.

74
00:06:50,930 --> 00:07:02,124
Mme re a tseba hore Bill Gates, mohlala, o
ne a se a entse liteko naheng ea Kenya ka

75
00:07:02,124 --> 00:07:09,320
2012 ho sitisa phefumoloho ea basali ka liente.

76
00:07:09,320 --> 00:07:21,470
Mme Kereke naheng ya Kenya e ile ya emisa diteko ka
nako eo mme ya leleka Bill Gates naheng, ha re ka rialo.

77
00:07:21,470 --> 00:07:27,158
E, mme ho lokela ho bolelwa hore hajwale
karolo ya 80 lekgolong ya tjhelete ya WHO e tswa

78
00:07:27,158 --> 00:07:30,990
indastering ya meriana le indastering ya liente.

79
00:07:30,990 --> 00:07:32,823
Majeremane a na le karolo e kholo le ho feta.

80
00:07:32,823 --> 00:07:36,036
Le Amerika e boetse e ikhutilitse ho tšehetsa WHO ka lichelete.

81
00:07:36,036 --> 00:07:43,143
WHO ha e emele bophelo bo botle ba lefatše ka bophara, ha re
ka rialo, empa e emela lithahasello tsa indasteri ea meriana.

82
00:07:43,143 --> 00:07:53,408
Mme ntlheng ena, ho nka karolo ha Jeremane lenaneong la ente
ka 2021 le 2022 ho bolela hore hoo e ka bang basadi ba

83
00:07:53,408 --> 00:08:00,056
baimana ba 600,000 ba ile ba entelwa ka ente ena Jeremane feela.

84
00:08:00,056 --> 00:08:04,396
Na o ka hlalosa hanyane haholoanyane hore na seo se bolela'ng?

85
00:08:04,396 --> 00:08:10,370
Le e bitsa ente ea ka popelong, ka mantsoe a
mang, ka popelong ea mme. Ho etsahala'ng moo?

86
00:08:10,370 --> 00:08:13,776
Na ho bile le lipatlisiso ho hang?

87
00:08:13,776 --> 00:08:20,276
U re hore lesea ka bo lona le hlahisa mekoloko.
Na hoo ho bolela lisele tsohle? Lisele tse ling?

88
00:08:20,276 --> 00:08:29,339
Se ikhethang ka sena ke hore, kaha ha ho so be le lipuisano ka
taba ena – ebang ke ke STIKO, Paul Ehrlich Institute kapa Robert

89
00:08:29,339 --> 00:08:36,047
Koch Institute – boemong bona, moo ente e
fetisetsoang ho lesea, ha ho na liphuputso, ha ho na

90
00:08:36,047 --> 00:08:41,296
liphuputso tsa tatelano le ha ho na lintlha mabapi le sena.

91
00:08:41,296 --> 00:08:47,970
Sena se sa tsoa etsahala ka sephiri, 'me re
tseba hore ha e le hantle... Ee, 'na le

92
00:08:47,970 --> 00:08:52,188
Sabine Stebel re bile ba pele ba ho se hlokomela.

93
00:08:52,188 --> 00:08:58,852
Qetellong, ka 2024, ke ile ka tlameha ho fana ka puo
mabapi le liente, mme ka ipotsa: Na ha ho na ya

94
00:08:58,852 --> 00:09:03,276
hlokometseng hore re ntse re entela masea a le ka popelong?

95
00:09:03,276 --> 00:09:12,024
Mme ka nako eo, ke ile ka batla netefatso ho tsoa ho litsebi
tsa chefo le bafuputsi ba sebetsang hore sena e ne e se maikutlo

96
00:09:12,024 --> 00:09:16,440
a ka feela, empa e ne e le ntho e amohelehang ka kakaretso.

97
00:09:16,440 --> 00:09:24,280
Mme ho na le diphuputso tse kgonneng ho fumana
ente ena e sebetsang maseeng a sa tswa tswalwa ao

98
00:09:24,280 --> 00:09:29,236
bo-mme ba ona ba entilweng bekeng pele ba beleha.

99
00:09:29,236 --> 00:09:33,843
U boetse u boletse hore liteko tsena li se
li entsoe Kenya ka liente tse ling le hore

100
00:09:33,843 --> 00:09:36,477
li ne li shebane ka ho khetheha le ho tsoala.

101
00:09:36,477 --> 00:09:39,610
Na o ka bona seo dipalopalong hona jwale?

102
00:09:39,610 --> 00:09:46,063
Na ke nnete hore ho tsoaloa masea a fokolang le hore ho na
le masea a mangata a tsoaloang a shoele? Boemo bo joang moo?

103
00:09:46,063 --> 00:09:54,256
Nnete ke hore tlhahiso ea bana e ntse e theoha ho
pholletsa le Europe 'me sekhahla sa tsoalo se ntse se putlama.

104
00:09:54,256 --> 00:10:02,505
Sena se haneloa, mohlala, ke Setsi sa Robert Koch le Setsi sa
Paul Ehrlich, ba reng lebaka ke hore batho ha

105
00:10:02,505 --> 00:10:10,306
jwale ha ba batle ho ba le bana, kapa ba
batla ho ba le bana ba fokolang, ha re ka rialo.

106
00:10:10,306 --> 00:10:18,447
Empa re tseba ho tsoa linaheng tse entseng liphuputso ka taba ena
hore ha batho ba entoa khafetsa – mohlala, ho na le phuputso e

107
00:10:18,447 --> 00:10:26,142
tsoang Czechia e bontšang hore ha ente e fanoa khafetsa, ke
hore, eseng hang feela, habeli, hararo kapa hane e le ente ea

108
00:10:26,142 --> 00:10:30,437
matlafatso – ke moo bokhoni ba ho tsoala bo fokotsehang haholo.

109
00:10:30,437 --> 00:10:35,723
Ka ho eketsa moriana o mong le o mong,
mosadi o fokotsa bokgoni ba hae ba ho ima.

110
00:10:35,723 --> 00:10:40,992
Boradipolotiki le ba boholong ba amehang ba
boletse khafetsa: "E, morao koana ka 2021, re

111
00:10:40,992 --> 00:10:43,810
ne re sa tsebe hantle hore na e ne e le eng."

112
00:10:43,810 --> 00:10:49,250
Ba re khombo ea corona e ne e se e ntse e
tsejoa, empa seo se ntse se lokela ho pakoa.

113
00:10:49,250 --> 00:10:57,665
Ha ho shejoa morao – haeba u re u ile oa hlokomela sena ka 2024 –
Setsi sa Robert Koch kapa Setsi sa Paul Ehrlich le sona se

114
00:10:57,665 --> 00:11:05,563
ne se lokela ho be se hlokometse sena ka mekhoa ena ea
temoso 'me se nkile mehato e loketseng. Ho etsahetse'ng moo?

115
00:11:05,563 --> 00:11:09,436
Hobaneng ha re ntse re na le
dikeletso tse tshwanang tsa ente kajeno?

116
00:11:09,436 --> 00:11:21,760
Selemong sena, ka Motsheanong, re ile ra ngola lengolo ho Komiti
e sa Feleng ea Liente le Setsi sa Robert Koch mme ra ba botsa

117
00:11:21,760 --> 00:11:30,074
potso: Na ente ena e feta ka placenta ho ea
ho lesea – e kapa che? Mme ra re re batla

118
00:11:30,074 --> 00:11:35,303
karabo. Ho fihlela jwale, ha re eso fumane karabo.

119
00:11:35,303 --> 00:11:44,830
Hona joale re botsa potso hape, mme ho
bohlokwa ho rona hore potso ena e hlakiswe ka saense.

120
00:11:44,830 --> 00:11:50,876
Mme haeba e fetisetsoa ho masea – e leng seo re nkang hore ke
nnete – re hloka ka potlako liphuputso tse

121
00:11:50,876 --> 00:11:57,016
shebanang feela le hore na ho etsahetse'ng ka
masea a 600,000 a entetsoeng ba sa le ka popelong.

122
00:11:57,016 --> 00:12:00,516
Hoo e bile... ha ho na liphuputso kapa lipalopalo mabapi le sena.

123
00:12:00,516 --> 00:12:11,048
Mme rona, re le sehlopha sa ditsebi – re ipitsa Sehlopha se
Sebetsang sa Melao ya Boitshwaro ya Bongaka – re lakatsa ho

124
00:12:11,048 --> 00:12:21,403
sebetsa le Komiti e Dula e le Teng ya Mokento ho fumana
tsela e betere, mme re batla hore kento, kgothaletso ya kento

125
00:12:21,403 --> 00:12:27,983
bakeng sa basadi ba baimana, e emisiwe hanghang ka ente ena.

126
00:12:27,983 --> 00:12:31,893
Ke hore, ha o re "rona" le "sehlopha
sa lona," na o ka hlalosa seo hanyane?

127
00:12:31,893 --> 00:12:41,575
2024, ha ke hlokomela hore ente e mpa e feta feela ka placenta
mme e fetisetsa DNA kapa RNA e sa tloaelehang ka hara lisele tsa

128
00:12:41,575 --> 00:12:51,258
'mele oa motho, e leng se etsang hore masea a tsoale le eona eona
DNA kapa RNA eo – ha re e bitse ente, 'transfection' e bolela

129
00:12:51,258 --> 00:13:00,101
hore ente ena e fihla ho masea – ke ile ka ipiletsa ho lihlopha
tse fapaneng tsa litsebi ho pholletsa le Jeremane le

130
00:13:00,101 --> 00:13:08,970
tsa chefo, mohlala Moprofesa Hockertz, kapa tsa lipolotiki,
Wolfgang Wodarg, 'me lik'hemisi tsa sebelisana 'moho.

131
00:13:08,970 --> 00:13:16,113
Mme ka nako e kgutshwane, ke ile ka ba le sehlopha sa tshebetso
sa borasaense ba 40 ho isa ho 50, empa hape le

132
00:13:16,113 --> 00:13:24,656
boratheoloji, mme ka hodima tsohle, babuelli ba molao, hobane ke
potso ya molao ha re entela ba eso tswalwe, ha re ka rialo.

133
00:13:24,656 --> 00:13:29,023
Ena ke sebaka seo ho ntseng ho sa hlakisoe ka molao.

134
00:13:29,023 --> 00:13:39,105
Mme yaba re romela lengolo le saennweng ke borasaense ba 80 le
batswadi ba amehileng ho Komiti e sa Feleng

135
00:13:39,105 --> 00:13:47,860
ya Mokento, re botsa potso eo hantle: Boemo
ke bofe? Mme e, ke boemo bo jwalo hona jwale.

136
00:13:47,860 --> 00:13:53,468
E, empa hape, ka kakaretso, mabapi le boemo bona ba molao, re na
le Karolo ena ea 218 e nang le tharollo ea

137
00:13:53,468 --> 00:13:58,876
moeli oa nako, e bolelang hore masea a ka ntšoa ka
mpa ntle le kotlo ho fihlela khoeling ea boraro.

138
00:13:58,876 --> 00:14:02,830
Ka bonna, nka re ba ka bolaoa; ke potso ea boitšoaro.

139
00:14:02,830 --> 00:14:10,670
Empa taba ke hore ho jwalo: ho tloha kgweding ya bone ho ya pele,
mmuso o na le boikarabelo hobane o re feela maemong a

140
00:14:10,670 --> 00:14:17,996
itseng a kgethehileng, jwalo ka peto kapa bokowa bo
matla ba lefutso, masea ana a ntse a ka ntshwa ka mpa.

141
00:14:17,996 --> 00:14:25,549
Empa seo se bolela hore naha le eona e na le boikarabello ba
molao haeba e ka laela mokhatlo o batlang o le oa 'muso joalo ka

142
00:14:25,549 --> 00:14:32,437
Setsi sa Robert Koch hore se kentele batho bana ba ntseng ba le
ka popelong empa ba nkuoa e le batho, ho ka thoeng

143
00:14:32,437 --> 00:14:40,250
joalo, ha ho se na lintlha tse fumanehang mabapi
le sena. Sena se tla hlahlojoa joang ho ea ka molao?

144
00:14:40,250 --> 00:14:46,730
Eo ke potso e kgolo, hape ke sekgeo se seholo, mme ka maikutlo a
ka, potso ena e tlameha ho rarollwa ho

145
00:14:46,730 --> 00:14:53,449
fihlela... e, ke potso eo ha e le hantle e hlokang ho
hlakiswa ke makgotla a phahameng ka ho fetisisa.

146
00:14:53,449 --> 00:14:58,843
Mme ha feela o sa shebe moo, sebaka sena se dula se sa hlaka.

147
00:14:58,843 --> 00:15:07,072
Empa ntlha-kholo ke ena: ho tloha kotareng ea bobeli le ea boraro
ea bokhachane ho ea pele, ke hore, ho tloha khoeling

148
00:15:07,072 --> 00:15:16,830
ea bone ho ea pele, mmuso o sireletsa lesea, 'me 'nete
ke hore 'mè ha a na tokelo ea ho ntša mpa ngoana enoa.

149
00:15:16,830 --> 00:15:27,139
Empa ke naha ka boeona, e lokelang ho sireletsa ngoana, e laelang
ente – hape, sena se entsoe ka litaelo tsa lipolotiki, hore basali

150
00:15:27,139 --> 00:15:32,356
ba baimana Jeremane ba entoe – e leng ntho e kotsi ho lesea.

151
00:15:32,356 --> 00:15:37,936
Mme ho nna, ke sona feela se lokelang ho fuputsoa.

152
00:15:37,936 --> 00:15:45,193
Mme ha feela re sa e hlahlobe hona jwale, hape ha re na ho sala
morao masea a seng a entilwe – mme hoo ho a kgonahala hobane

153
00:15:45,193 --> 00:15:51,572
jwale re ka sebedisa diteko tsa laboratori ho fumana, mohlala,
hore na masea ana a tla tswela pele ho hlahisa

154
00:15:51,572 --> 00:15:57,963
di-spike nako e kae; ha re tsebe hore na sena se tla
ba le phello efe boitshireletsong ba mmele ba bona.

155
00:15:57,963 --> 00:16:04,867
Empa seo re se tsebang ke hore maqeba a boko, mafu a pelo, mme
ka hodima tsohle, mafu a autoimmune a atile haholo, jwalo ka

156
00:16:04,867 --> 00:16:08,676
ha re boetse re tseba ho tswa diphuputsong tse entsweng Amerika.

157
00:16:08,676 --> 00:16:13,915
Empa ho fihlela sena se fuputsoa, ha re na lipalo mabapi le sena.

158
00:16:13,915 --> 00:16:16,440
Mme seo ha se fuputsoe ho hang naheng ya Jeremane.

159
00:16:16,440 --> 00:16:19,383
Mme re ka rata ho le kgothatsa hore le e hlahlobe.

160
00:16:19,383 --> 00:16:28,704
Mme ka lebaka la laboratori ya Prof. König e Magdeburg (MMD ) le
laboratori ya Inmodia (https://inmodia.de/), re

161
00:16:28,704 --> 00:16:37,643
kgona ho paka hore ha bana ba kula kapa ba ba le
mofets'e, mohlala, sena se amana le ente ya mma bona.

162
00:16:37,643 --> 00:16:41,143
Mme ke sona seo le rona re se kgothalletsang hona jwale.

163
00:16:41,143 --> 00:16:49,036
Ha re hlahlobeng hore na bana ba
entetsoeng ba le ka popelong ba e mametse joang.

164
00:16:49,036 --> 00:16:55,911
Mme ho fihlela re fumana datha eo, kgothaletso ya ho
enta basadi ba baimana e tlameha ho hlakolwa – ke

165
00:16:55,911 --> 00:17:00,128
tlhoko ya rona ho Komiti e Dula e le Teng ya Menthana.

166
00:17:00,128 --> 00:17:05,261
Mme ha re kgutleleng tekong, ke hore, na ba ka ntan'o paka ka
lebaka, ke hore, ho itshetlehilwe hodima

167
00:17:05,261 --> 00:17:09,936
sesosa, hore e tswa ho ditshwantsho tse ntseng
di hola, kapa na ke tlhahlobo ya dipalopalo?

168
00:17:09,936 --> 00:17:17,856
Tabeng ea ngoana a le mong – ha re re ngoana ea nang le mofetše;
rea tseba hore tšilafalo ea DNA e ka baka mofetše ka sebele.

169
00:17:17,856 --> 00:17:24,730
Re ka fumana litšila tsena tsa DNA
mofeteng, liseleng tsa mofeteng, ka ente.

170
00:17:24,730 --> 00:17:33,002
Ka lehlakoreng le leng, haeba ngoana a ntse a etsa li-spike, ke
hore, haeba re na le keketseho ea ho etsoa ha li-spike ho bana –

171
00:17:33,002 --> 00:17:39,012
ha re tsebe sena, ha re tsebe: na ba ntse ba na
le li-spike, mme lesea le kentsoeng linaoa ka

172
00:17:39,012 --> 00:17:42,203
har'a mpa le tsoela pele ho li etsa nako e kae?

173
00:17:42,203 --> 00:17:50,546
Ha ho na liphuputso ka sena. Haeba palo ea
li-spike e phahame, o ka hlahloba hore na sena se bakoa

174
00:17:50,546 --> 00:17:55,370
ke ente ea Moderna, ente ea Pfizer kapa tšoaetso.

175
00:17:55,370 --> 00:17:59,930
Kahoo re ka khetholla ka tieo hore
ngwana a ka be a bile le coronavirus.

176
00:17:59,930 --> 00:18:06,703
Tlhahlobo ea mali ea ngoana e ka
sebelisoa ho fumana sesosa sa ho thehoa ha spike.

177
00:18:06,703 --> 00:18:11,863
Mme ke ntho e hlokehang ka potlako, hore motho a etse jwalo.

178
00:18:11,863 --> 00:18:17,402
Mme seo le se sisinyang ke hore Robert Koch Institute, Paul
Ehrlich Institute le STIKO li lokela ho

179
00:18:17,402 --> 00:18:22,630
khona ho fumana datha ena, ha re re, e le hore
li tle li be le pono e fapaneng haholoanyane?

180
00:18:22,630 --> 00:18:29,179
Re mothating oa ho etsa foromo ea laboratori eo ngaka
e belaellang hore ngoana enoa a ka ba le boemo bo

181
00:18:29,179 --> 00:18:33,270
itseng, mohlala, setorouku ho bana ha se tloaelehe haholo.

182
00:18:33,270 --> 00:18:38,456
Ebe ho ka bontšoa hore setorouku sena se bakiloe ke ente ea 'mè.

183
00:18:38,456 --> 00:18:46,448
Kapa haeba ngoana, mohlala, a na le ho hloleha ha pelo ka pelo ea
ngoana e senyehileng, e re e-s'o ka re e bona pele, motho a

184
00:18:46,448 --> 00:18:55,540
ka bontša hore ngoana enoa o kentiloe ka mpa 'me qetellong o
na le matšoao a tšoanang le ao re a bonang ho batho ba baholo.

185
00:18:55,540 --> 00:19:02,956
E. Ke boletse qalong hore likhomishene
tsena, ke hore Stiko, Robert Koch Institute, li

186
00:19:02,956 --> 00:19:07,143
tlamiloe ka matla ke litaelo tsa lipolotiki.

187
00:19:07,143 --> 00:19:15,490
Kahoo le haeba borasaense ba litsi tsena ba ka nka tlhahiso ea
hau, na ba ne ba ke ke ba thibeloa ke ba boholong ba phahameng?

188
00:19:15,490 --> 00:19:23,036
Ke bothata bo boholo ho bo rarolla,
ha re ka rialo, ho ikopanya le STIKO.

189
00:19:23,036 --> 00:19:28,283
Ha nako e ntse e ea, ho tla ba le tlhokomelo ea
ho khutlela mosebetsing o thehiloeng bopaking .

190
00:19:28,283 --> 00:19:35,143
Mme borasaense bao ke sebetsang le bona ba
tswa lekaleng la bongaka bo thehilweng bopaking.

191
00:19:35,143 --> 00:19:43,489
Mme re leka, kapa re ikemiseditse hape, ho buisana ka diphuputso
tsa rona tse tswang dithutong tse ntle tse seng di le teng

192
00:19:43,489 --> 00:19:52,483
lefatsheng ka bophara mabapi le taba ena, tseo re se nang tsona
ka ho hlokahala Jeremane, le Komiti e Dula e le teng ya Mokento.

193
00:19:52,483 --> 00:20:00,189
Mme sepheo sa rona ke hore Komiti e sa Feleng ya Mokento e
kenyeletse tlhahisoleseding e thehilweng hodima mahlale.

194
00:20:00,189 --> 00:20:07,469
Hajoale, tlhahisoleseding e sebediswang ke Komiti e sa
Feleng ya Mokento dipuisanong tsa yona e ntse e le ya 2021.

195
00:20:07,469 --> 00:20:11,343
Ka mantswe a mang, ho tloha qalong ya sewa, ha re ka rialo.

196
00:20:11,343 --> 00:20:17,270
Mme kgang ya ho entela basadi baimana ha e eso
shebane le diphuputso tse ntjha tseo re nang le tsona.

197
00:20:17,270 --> 00:20:19,490
Empa ka 2021, tsena kaofela e ne e le likhakanyo tsa mohlala.

198
00:20:19,490 --> 00:20:20,730
Eo e ne e le likhakanyo tsa mohlala, e.

199
00:20:20,730 --> 00:20:21,756
Mme a ntse a sebediswa?

200
00:20:21,756 --> 00:20:22,990
Ba ntse ba sebediswa, e.

201
00:20:22,990 --> 00:20:25,416
Kahoo ho na le tlhoko e potlakileng ea ho fihlela.

202
00:20:25,416 --> 00:20:28,420
Ke... hantle-ntle.

203
00:20:28,420 --> 00:20:32,430
E, o lebelletse ho utlwa ho tswa ho Stiko neng?

204
00:20:34,450 --> 00:20:43,439
Ke hoetla hona joale... Ho na le sehlopha sa tšebetso
ka hare ho STIKO se sebetsanang le taba ea coronavirus

205
00:20:43,439 --> 00:20:48,796
le ente ea COVID. Hona joale se kopana nakong ea hoetla.

206
00:20:48,796 --> 00:20:56,567
Mme re lakatsa hore lihlooho tsena, haholoholo taba ya ho kenya
lefutso ka kotlo le ente e kenywang ka popelong, di tlotuwe

207
00:20:56,567 --> 00:21:01,507
sehlopheng sena sa tshebetso. Mme re lebelletse karabo ho sena.

208
00:21:01,507 --> 00:21:08,410
Mme re thabela ho thusa, ha re ka rialo,
hore ho fihlellwe diqeto tse nepahetseng.

209
00:21:08,410 --> 00:21:14,923
Mme ka maikutlo a rona, tsena di bontsha ka ho
hlaka hore ente ya basadi ba baimana e emiswe hanghang.

210
00:21:14,923 --> 00:21:21,935
E, ke leboha haholo, Ngaka Jahn, ka tlhahlobo ena le ka morero
ona o moholo, o fihlelang le bo-ramahlale le ho

211
00:21:21,935 --> 00:21:27,909
ba fa monyetla oa ho lokisa lintho tse sa
tsamaeang hantle. Ke leboha haholo ka puisano ena.

212
00:21:27,909 --> 00:21:29,473
E, ke leboha haholo ka memo.

213
00:21:29,473 --> 00:21:30,943
Ka thabo!

214
00:21:30,943 --> 00:21:35,353
Kla.TV. Mahala, e ikemetseng, e sa laoleheng.

