Potongan wawancara Chrissy Rieger karo panulis Jerman lan ahli keuangan Ernst Wolff babagan
kahanan global saiki tanggal 19 Oktober 2025.
Ing endi-endi, fokusé yaiku ngedegaké diktator digital.
1. Perang Gaza lan pambentukan diktator digital.
Halo kabeh, dina iki kita duwe Ernst Wolff minangka tamu kita.
Matur nuwun sanget kanggo wektu panjenengan.
Matur nuwun kanggo undhangané. Aku bakal seneng banget.
Lan salah siji masalah paling penting saiki yaiku perang ing Gaza.
Amarga iku wis dipungkasi déning malaikat tentrem, Trump.
Kowe ndeleng kahanan iki kabeh kepiye?
Ya, iki lelucon paling gedhé sing wis kita deleng ing taun-taun pungkasan, mbok menawa malah ing dasawarsa pungkasan.
Amarga ing kene, wong-wong diwenehi kasunyatan sing ora ana gandhengane karo apa sing sejatine kedadeyan.
Ana wong-wong sing wis puluhan taun urip ing kahanan kamp konsentrasi, sing wis diperlakokaké kanthi cara paling awon.
Lan saiki wakil-wakil sing dianggep saka macem-macem pihak padha rembugan siji lan sijine
kanggo ngupaya nggawe tentrem sing langgeng.
Ora bakal ana tentrem sing langgeng.
Ana uga rencana kanggo mangsa ngarep.
Kayane kabèh wong Palestina lagi diusir saka Jalur Gaza lan wilayah kuwi diowahi dadi
resor mewah kanthi Tony Blair dadi gubernur.
Iki tontonan sing banget njijiki lan nggrantes.
Lan ing jaman kepungkur, ora ana siji wae sing bisa mbayangake manawa pembantaian kaya ngono bisa kelakon.
Lan pembantaian iki ora bakal tau rampung.
Dadi mati-matian terus.
Dadi Israel nyerang Libanon sapisan sawisé persetujuan perdamaian rampung, nanging uga mateni wong-wong siji-siji ing Gaza.
Uga kudu diomongake manawa informasi sing kita tampa kabeh wis disaring.
Dadi kita ora entuk apa-apa... Kita ora tau ngerti apa sing diomongake iku bener.
Amarga ing latar mburi ana jaringan-jaringan gedhe, lan padha nyaring kabeh, amarga Donald
Trump ora liya mung boneka saka kompleks TI.
Lan wong-wong iki cetha nduwé kapentingan gedhé kanggo ngadegaké diktator digital ing kana uga.
Dadi saktenane, ing endi wae ing donya, apa ing Ukraina, Jalur Gaza, China, utawa ing endi wae ing
Rusia, kabeh mung bab siji: ngadegake diktator digital.
Uga diomongake manawa Hamas kudu terus dinetralake militere.
Lan pamaréntah Israèl uga langsung nerbitaké pranyatan sawisé kabèh inisiatif perdamaian.
Lan kuwi uga ateges kita kudu terus ngatasi sistem terowongan lan kabeh liyane.
Kepiye carane wong arep demiliterisasi?
Dadi, saliyane nyoba njupuk bali lan...
Kanggo aku, kabèh iki mung drama gedhé, dadi alesan kanggo nerusaké perang.
Lan banjur kanggo ngembangake luwih adoh.
Ya, aku yakin kita ora bakal weruh tentrem ing kana, nanging iki mung pambuka kanggo perang sing luwih gedhe.
Lan perang nglawan Iran pancen bakal diluncurake.
Amarga sing sejatine njupuk keputusan dudu Donald Trump, Scott Besant, utawa Pak Hagseth, Menteri Perangé,
nanging wong-wong sing sejatine njupuk keputusan iku sing manggon ing Wall Street lan Silicon Valley.
Lan saiki padha ngasilake dhuwit sing luar biasa akèh saka industri senjata.
Lan saiki padha lagi ngrubuhake kabeh sistem sosial, politik, lan ekonomi global kita supaya diganti karo diktator digital.
2. Perang Rusia-Ukraina – Putin, Trump lan pambentukan diktator digital
Lan kuwi uga banget menarik saka pihak Rusia.
Amarga aku mikir mesthi ana akèh omongan, kaya, wah, kuwi provokatif, enteni wae, bakal ana masalah.
Nanging saktenane, ora akèh sing bisa ditindakake saka kuwi.
Lan sanajan karo Tomahawk, ora preduli sepira Trump nyoba ngomong supaya bisa uwal saka
kahanan iki, aku uga bakal ngrembug iki karo Putin.
Dadi saktenane, saiki aku bakal ngomong, "Gusti, kowe pengin ngomong apa karo aku?"
Mesthi kowe ora ngirim kuwi, kowe tetep adoh-adoh lan kita sing bakal ngrampungake, tenan, utawa
kowe lungguh bareng kita, nanging saiki gunane apa?
Nanging, Putin kandha manawa iki ora ngganti apa-apa ing medan perang.
Kaya sing kowe kandha, iki sistem senjata jarak jauh sing bisa nembus negaraku.
Ora masalah, saiki kita ora bakal mangsuli kuwi.
Apa kuwi kabeh babagan apa?
Iki nuduhake manawa kabèh iki mung dolanan sing diatur sacara curang antarane wong-wong sing konon kuwat ing donya.
Mula saka iku, kita kudu tansah nganggep yèn para politikus ing jaman kita iki mung wayang
sing dikendhalèkaké déning kekuwatan ing mburiné.
Lan kekuwatan-kekuwatan ing latar mburi iki saiki lagi ngadegake diktator digital ing saindenging jagad.
Pak Putin tanggung jawab marang iki ing Rusia.
Dheweke nindakake kuwi kanthi ngetokake awake dhewe minangka panglima perang lan nunjuk mungsuh
saka njaba supaya bisa ngedegake diktator ing nagara.
Babagan rubel digital, babagan pangenalan biometrik.
Pak Trump uga nindakake sing padha.
Dadi, ing latar mburi ana perusahaan-perusahaan IT gedhe.
Para CEO padha nggosok-nggosok tangan kanthi bungah, lan mesthi wae mitra keuangane uga padha.
Iki para pangurus aset utama ing jaman kita, lan padha uga nggosok-nggosok tangan kanthi bungah.
Ana dhuwit sing akèh banget sing saiki lagi digawé.
Lan sing pancen menarik yaiku kabèh iki uga dadi gangguan gedhé saka, contoné, ambruké sistem keuangan Amérika.
Saiki kahanané pancèn nggegirisi tenan.
Lan saiki kita pancen weruh apa sing wis tak ramal sawetara taun kepungkur, yèn bank-bank regional alon-alon kehabisan tenaga.
Dadi kita duwe sawetara bank regional ing Amerika Serikat sing ora suwe maneh kudu ngajokake pailit.
Kita uga duwe siji pemberi utangan mobil gedhe sing wis ngajokake pailit.
Kanthi cara iki, usaha cilik lan menengah alon-alon sirna lan kakuwatan saya pindhah marang perusahaan-perusahaan gedhe banget.
Lan mesthi wae, wong-wong kudu dialihake saka kuwi.
Lan usaha cilik lan menengah padha nyadari iki.
Kelas menengah saya tambah kelangan kualitas uripé.
Lan mulane wong kudu nampilake sawetara mungsuh saka njaba.
Lan ngarahake nesune wong marang wong liya tinimbang marang wong-wong sing tanggung jawab marang sangsaraé.
Kita ndeleng kaya ngono uga ing Éropah.
Ing Prancis, umpama, padha tansah kandha yèn Prancis bersin, Éropah kena pilek.
Lan saiki kita weruh kuwi.
Dadi kuwi ateges, sakjane, latar mburi utawa masalah-masalah iki ora dibesar-besarké kaya wedi lan panik sing gedhé iki.
Lan ana wong sing lagi teka saiki.
Lan apa sing uga pengin tak omongake babagan iki, kaya Putin, umpama.
Dheweke pancen nesu amarga Trump ora entuk Hadiah Nobel Perdamaian lan ana sing pancen salah ing kono.
Lan banjur kowe mikir ing atimu, ya, nanging dhèwèké sing nyedhiyakake senjata mega ing perangmu.
Iku puncak mutlak saka kekonyolan.
Putin ana ing Tajikistan, ing Dushanbe, aku yakin, ibukota Tajikistan.
Dheweke ketemu karo para pamimpin Asia Tengah lan pancen nesu amarga Donald Trump ora nampa Hadiah Nobel Perdamaian.
Ora ana pratandha sing luwih cetha manawa wong-wong iki pancen padha nyelundup lan kerja bareng.
Tenan ora masuk akal.
Aku uga pengin nyentuh babagan perang ing Ukraina.
Kasunyatane, Kulon tansah nyedhiyakake senjata lan kabèh barang-barang kuwi.
Lan apa Rusia uga ora bakal bisa ngrusak rute-rute iki, utawa apa Rusia ora bisa nindakake kuwi?
Dadi infrastruktur kritis iki, sampeyan ora bisa maneh njamin pasokan?
Ya, mesthi.
Perang kuwi mesthine wis rampung suwé.
Dadi Rusia, iku pertempuran David nglawan Goliath.
Mula perang kuwi bisa waé rampung sawisé telung minggu, utawa mbok menawa malah sawisé mung seminggu.
Nanging mesthi wae, perang kasebut uga nguntungake Pak Putin amarga ngalihake perhatian saka agenda sejatine.
Ing Rusia uga ana inflasi sing cukup parah.
Lan inflasi mesthi banget ngrusak para politikus, nggawe dheweke luwih manut tinimbang sadurunge.
Lan kuwi carane supaya Pak Putin ngetutake persis agenda sing padha karo Donald Trump.
Utawa kaya Pak Milley utawa Pak Macron utawa Pak Starmer utawa, ing kasus kita, Pak Merz.
Sing nggegirisi yaiku ora ana apa-apa sing ditindakake babagan perang-perang utawa, kaya sing kowe kandha, ketidakadilan.
Wong-wong cenderung nyumbang kanggo proyek iklim lan barang-barang sing saktenane ora bakal tau ditrapake.
Lan tinimbang pancen ngomong, "oke, ayo mung mungkasi konflik-konflik iki utawa ayo padha nyambut gawe supaya ora
ana perang sing kudu diungsi lan ora ana ketidakadilan."
Nanging kuwi ora tenan penting, amarga kuwi pancen kuduné kaya ngono.
Ya, kowe mung kudu ndeleng belanja pertahanan, sing saiki munggah banget.
Dadi sacara global, kita durung tau, tau weruh dhuwit sak akeh iki dibelanjakake kanggo senjata kaya saiki.
Lan ing sawetara negara, belanja militer saya mundhak kanthi dramatis.
Dadi, ing Amerika Serikat, persenjataan uga luwih maju, nanging ing Rusia persentase kekuatane meh
telung kaping luwih gedhe tinimbang ing Amerika Serikat.
Dadi ing endi-endi, perusahaan-perusahaan senjata ana kanggo ngasilake dhuwit kanthi jumlah sing nggumunake.
Lan kita ora kena lali manawa ing mburi perusahaan-perusahaan senjata saiki ana korporasi digital gedhe lan manajer aset utama.
3. Digitalisasi lan AI lan pambentukan diktator digital
Saiki kita tekan topik pungkasan, yaiku digitalisasi lan anané AI.
Amarga kuwi sing wis diomongake Klaus Schwab kanthi teges wiwit pandemi diwiwiti, karo bukune sing cilik lan sapiturute.
Ora ana maneh kahanan normal; kabeh lagi owah.
Revolusi industri kaping papat, bisa diomongake, uga lagi ing puncaké.
Lan uga ana taun iki.
2030, sing bola-bali kasebut.
Lan ya, sepira adoh AI wis maju lan apa sing wis bisa ditindakake nganggo AI?
Ya, iku kelakon luwih cepet tinimbang sing wis diprediksi para ahli.
Aku nembe nonton wawancara karo Ray Kurzweil, EMA, salah siji pangembang AI terkemuka.
Lan dhèwèké kandha yèn kita wis maju enem taun luwih cepet tinimbang sing tau dhèwèké kira.
Lan kudu diomongake manawa, ing pungkasan taun iki, AI bakal luwih pinter tinimbang Albert Einstein kaping pisan.
Dheweke nduwé IQ 160, lan AI bakal ngluwihi kuwi taun iki, sadurungé pungkasan taun iki.
Lan ing wektu sing padha, iku berkembang kanthi kacepetan sing durung tau kita deleng sadurunge.
Dadi kawruh kaping pindho saben telung nganti papat wulan.
Lan kuwi pancen ora bisa dibayangake.
Lan kuwi mesthi bakal nduwèni pangaruh gedhé banget marang urip kita.
Sing menarik yaiku pangakuan biometrik saiki dipromosikake kanthi skala sing gedhe banget.
Kita ngalami kasus iki ing Vietnam, ing ngendi 86 yuta akun dumadakan diblokir amarga
wong-wong ora gelem diidentifikasi liwat biometrik.
Aku wis nindakake riset sithik maneh babagan kuwi.
Dadi ora mung babagan Vietnam.
Thailand wis tau ana ing kana sadurunge.
Banjur Tibet uga wis melu sajrone wektu iki.
Lan banjur, sing menarik, aku nemokake yen Meksiko wis tekan tahap iki.
Ing Meksiko, sampeyan uga kudu ngalami identifikasi biometrik supaya bisa mbukak akun bank.
Ya, aku ora ngerti apa iki biometrik utawa liwat kode.
Nanging kabèh mau nunjuk ing arah sing padha.
Dadi kita bakal diawasi 100 persen lan kita lagi langsung mlebu ing diktator digital.
Lan kasunyatan manawa sakabehe sistem ekonomi saiki lagi ambruk lan ora bisa diselametake
maneh uga katon saka rega logam mulia, umpama.
Dadi saiki kita dumadakan ngalami lonjakan rega emas lan perak.
Lan kuwi ana gandhèngané karo kasunyatan yèn kahanan ora mesthi saiki iki gedhé banget, lan wong-wong sing wis
paham sistem iki ngerti tenan yèn sistem iki lagi mati.
Dadi sajrone setaun utawa rong taun, kita bakal urip ing kahanan sing bener-bener kacau.
Ora ana yen utawa nanging bab iki.
Kita saiki nyekseni kanthi langsung carané sistem kita pancen ambruk kaya omah kartu ing saben pojok.
Aku ndeleng iki padha karo kowe, yèn saiki durung ana wektu sing luwih apik, nanging kabèh bakal tekan puncak.
Amarga, kaya sing bisa kita deleng, mata uang digital lan konsep digital durung dikenalké.
Iku ateges saiki pancen kudu nggodhok nganti ngluwihi, banjur kowe bisa ngenalake, lan banjur kita bisa
rembugan babagan carane kahanan bakal dadi luwih apik maneh.
Bebaya gedhé yaiku kita kudu ngarep-arep yèn ana sawijining kedadeyan gedhé bakal digunakaké minangka
alesan, sing bisa nyebabaké ambruké sistem siber gedhé utawa malah eskalasi perang sing luwih gedhé.
Mbok menawa iki saiki lagi disiapake ing Timur Tengah ing konferensi perdamaian Gaza.
Sapa ngerti, apa waé bisa kelakon.
Mesthi wae, uga bisa yèn gelombang gedhé pailit bakal nyebabaké kita nduwé tentara gedhé wong nganggur, lan iki bakal nggawa
wong-wong kandha yèn penghasilan warga saiki, umpamané, ora cukup manèh lan saiki kita kudu ngenalaké penghasilan dhasar universal.
Dadi aku mikir yèn para lembaga pemikir saiki pancèn lagi bingung, padha mikir carané mbalèkaké kabèh iki supaya bisa
dipresentasèkaké marang wong akèh minangka bab positif ing kahanan sing pancèn nggegirisi iki sing saiki kita alami.
Apa kowe mikir dheweke mung tumindak spontan lan kandha, "Oh, ayo langsung ditindakake saiki"?
Utawa kowe mikir yen kabeh wis dirancang saka wiwitan nganti pungkasan lan kelakon persis kaya ngono?
Amarga aku mikir uga penting kanggo ngomong yèn wong iku gampang ditebak.
Ya, ya, pancen kaya ngono. Akeh banget wong isih pracaya marang demokrasi sing kita jalani.
Iki wis ora kedadeyan suwene puluhan taun.
Dadi wong-wong dipandu menyang siji arah utawa arah liyane.
Pemilihan, pilihan bebas lan sapiturute ora ana maneh amarga wong-wong ora bisa maneh nggawe
keputusan bebas, wis dicuci otak banget dening propaganda.
Lan banjur uga kanyataane, maksudku, umume wong, utawa paling ora mayoritas, ora ndeleng ngluwihi kaca pisanan asil Google.
Nanging saiki padha nggawe luwih apik maneh kanthi nggawe chatbot iki, supaya kowe pancen mung, lan aku krungu iki bubar,
Gemini kandha marang aku, aku ora ngerti, ya wis kaya ngono.
Lan saiki aku ngerti kepiye rasane.
Dadi saiki kowe wis ngetrapake semacam kanca ing sisihmu sing tansah maringi informasi sing
bener, amarga dheweke pancen netral lan sapiturute.
Ya, iki medeni banget-banget.
Dadi aku nampa akèh komentar sing kandha, "Aku barusan ngomong karo Grock" utawa "Aku barusan ngomong karo
chatbot liyane lan dheweke ngandhani aku iki lan kuwi."
Dadi wong-wong wis dadi ora kritis babagan kuwi.
Padha ora ngerti apa sing ana ing mburine.
Dadi chatbot-chatbot iki ora digawe kanggo menehi informasi marang wong; malah kosok baline sing bener.
Padha kuduné nglumpukaké informasi saka wong-wong.
Padha nyatet saben pitakon saka saben wong sing ngubungi dheweke lan nggunakake informasi iki kanggo nggawe profil wong kuwi.
Lan profil iki banjur diperdagangake ing latar mburi, lan wong-wong mau banjur diwenehi iklan tartamtu,
umpama, lan konten tartamtu disedhiyakake kanggo dheweke supaya wong liya bisa entuk bathi.
Dadi kuwi ora bisa dibayangake, nanging sejatine kebalikan saka apa sing diyakini wong-wong diwenehake marang dheweke.
Nanging saiki, ing sakabehe isolasi iki, nalika wong-wong sejatine saya adoh siji lan sijine, pas tenan yen kowe
mbangun hubungan anyar, yen diomongake, sanajan karo AI.
Ya, ya, pancen nggegirisi.
Elon Musk ngendika manawa nalika dhèwèké nampilaké robot humanoid digitalé, dhèwèké mbayangaké yèn sawisé sawetara taun saben kita
bakal nduwé kanca paling apik dhéwé, lan kanca paling apik kuwi bakal dadi robot humanoid, mbok
menawa wis ana chatbox sing dipasang ing njeroé.
Dadi iki mung masa depan sing nggegirisi sing saiki kita digawa menyang kono.
Lan kowe mung kudu mbebasake awakmu saka kuwi.
Kowe kudu nyadari yèn saiki wektu iki pancèn ala banget, kita urip ing jaman sing peteng banget, suram kaya jaman
pertengahan, nanging ing tingkat teknologi sing dhuwur banget.
Ana kamungkinan, bisa ana cara kanggo ngapikake donya kanthi cara sing ora bisa dibayangake.
Yen kita njupuk kabèh dhuwit sing dienggo kanggo senjata, mandhegake pangembangan senjata ing saindenging jagad lan
nggunakake dhuwit mau kanggo mbangun rumah sakit, taman kanak-kanak lan sekolah, lan njamin ana sistem kesehatan
sing layak ing endi-endi ing donya, mula donya bakal dadi papan sing luar biasa luwih apik tinimbang sadurunge.
Nanging sayangé, saiki kahanan lagi obah persis ing arah sing kebalikan.
Lan kita bisa weruh yèn saiki kita uga nggunakake donya digital.
Kita padha ngomong siji lan sijine tanpa kudu ana jejere siji lan sijine.
Lan ana kaluwihan uga.
Nanging kowe bakal ngomong apa, piye carane kowe nglindhungi awakmu utawa piye kowe bisa nglindhungi awakmu
saka digitalisasi lan, ya, kuwi pancen wis kaya ngono, kabeh pangumpulan data iki lan sapiturute.
Apa sing sampeyan anggep cara paling apik kanggo nglindhungi awakmu saka iki?
Kowe kudu metu saka kana.
Kowe kudu metu saka kabèh iki.
Ya, aku wis nyebutake iku ing wawancara bubar iki.
Aku biasane wong sing seneng mlaku-mlaku adoh, mlebu alas, kadhang watara rong jam.
Lan bubar iki aku meksa awakku, mikir, ya wis, aku mung bakal nyoba.
Aku arep mlaku-mlaku limang jam ing alas.
Lan aku kudu ngomong, sawisé jam katelu utawa kaping papat, ana sing kelakon ing jeroku sing aku ora ngerti babar pisan.
Aku wis dadi luwih tentrem ing njero ati.
Dadi kowe mung kudu ngentekake wektu.
Iku sing penting.
Kita ana ing mesin, ing roda hamster, ing ngendi kita dibombardir karo propaganda.
Sapa waé mesthi kepengin ngerti luwih akèh sawisé nampa informasi apa waé, amarga iku bertentangan banget karo
informasi sadurungé nganti sapa waé kepengin nampa informasi sabanjuré supaya bisa luwih cetha.
Kowe mung kudu ngandhani awakmu dhéwé yèn kowe ora bakal éntuk kajelasan kuwi.
Aku mung bisa nggayuh kajelasan iki kanthi adoh saka kabeh iki, mundur saka kahanan
sakabehe, lan nyoba nemokake maneh keseimbangan batin.
Aku mikir saiki iki pancen penting banget kanggo mateni kabeh piranti digital, utamane sing digunakake
bocah-bocah, lan eling kepiye urip sadurunge jaman digital, lan mbok menawa nindakake loro-lorone bebarengan.
Sampeyan ora perlu nggawé kabeh dadi setan.
Kecerdasan buatan, yen digunakake kanthi becik, bisa ningkatake urip kita ngluwihi imajinasi.
Nanging sayangé, saiki kuwi ana ing tangané para kriminal sejati, sing banjur kerja bareng karo para kriminal sejati ing politik.
Lan kuwi mesthi nggegirisi.
Ing tembe bakal ana sing kudu owah.
Lan saiki kita ora bisa nindakake kuwi.
Kita kudu ngarepake yèn CBDC, umpama, bakal dikenalké.
Kita kudu ngarepake yèn pangakuan biometrik bakal dadi kasunyatan.
Nanging kita uga kudu ngarep-arep yèn bakal ana perlawanan lan yèn kita bakal ngalami jaman geger sosial sing gedhé banget.
Lan ing geger sosial iki, ing kahanan darurat, wong-wong tansah nemokake solusi paling apik ing jaman kepungkur.
Mula panemuan paling gedhe ora digawe ing wektu apik, nanging tansah digawe ing wektu ala.
Lan kuwi, mesthi wae, iku sawijining prospek sing pantes diperjuangake.