מער און מער מענטשן אַנטוויקלען דעמענציע און אַלצהיימער־קרענק, בערך 1.8 מיליאָן אין
דײַטשלאַנד; מער ווי 10 פּראָצענט ליידן פֿון דיפּרעסיע.
און עס זענען אויך מער און מער מעדיקאַמענטן, זאָרג, קאָסטן און פּחדים וואָס זענען פֿאַרבונדן דערמיט.
הײַנט רעד איך מיט אַ ספּעשאַליסט אין אַלגעמיינע מעדיצין, פּסיכאָטעראַפּיע און נאַטוראָפּאַטישער באַהאַנדלונג.
זי איז די ספּאָקספּערזאָן פֿון דער פּאַציענטן־שוץ־אַסאָציאַציע "Natürlich gesund werden für
alle e.V." (נאַטירלעך געזונט ווערן פֿאַר אַלע) .
זי איז אויך די פאַרוואַלטונגס־דירעקטאָרין, מיטגרינדערין און ספּאָקספּערזאָן פֿון דער
מעדיצינישער פאַכ־אַסאָציאַציע "היפּפּאָקראַטישע שבֿועה".
די אַסאָציאַציע האָט זיך געשטעלט דעם ציל צו צוריקצושטעלן די עטיק אין מעדיצין.
אין פילע פאַלן האָבן לאָבייִרונג און פינאַנציעלע באַטראַכטונגען די אויבערהאַנט גענומען.
אָפֿט צו שאָדן פֿון די פּאַציענטן, זאָגט ד״ר סאָניאַ רייטץ. ברוכים הבאים צו אונדזער סטודיאָ.
יאָ, אַ גרויסן דאַנק פֿאַר דער איינלאַדונג. איך בין זייער צופרידן צו זײַן דאָ און האָף אַז איך קען בײַשטײַערן
עפּעס צו דעם טעמע, וואָס איז פֿאַר אַ סך מענטשן אינטערעסאַנט.
יאָ. ד״ר רייטץ, איר רעדט שטענדיק וועגן נאָכהאַלטיקייט ווען עס קומט צו היילונג.
וואָס מיינסטו גייט פאַלש, למשל אין באַציִונג צו דעמענציע?
יאָ, איר האָט שוין אַרײַנגענומען דעם שליסל־וואָרט אין אייער פֿראַגע.
דער פאקט איז אַז זייער אָפֿט גייט עס אין געזונטהייט־זאָרג נישט וועגן היילונג.
און דאָס איז פּונקט דערפֿאַר, וואָס קיימות איז נישט אַ זעלבסטפֿאַרשטענדלעכע זאַך אין דעם געזונטהייט־סעקטאָר.
כדי אַז אַ מענטש זאָל ווערן געזונט, דאַרף מען קודם אָפּנעמען אַלץ וואָס האָט אים קראַנק געמאכט.
און אויב קיינער איז נישט אינטערעסירט אין דעם, איז קלאָר אַז עס קען ווערן, לאָמיר זאָגן, אַ כראָנישע קרענק וואָס שטענדיק
צוריקקומט, אויב איך פֿרעג נישט וועגן די גורמים און באַהאַנדל זיי נישט, אָדער אפילו נישט לערנען די גורמים צו
מענטשן, צו סטודענטן, בשעת זייערע מעדיצינישע שטודיעס.
פילע אַלגעמיינע דאָקטוירים וואָלטן איצט אָפּלייקענען אַז זיי פֿרעגן נאַטירלעך וועגן די סיבות.
קענסטו דאָס דערקלערן? פֿאַרוואָס ביסטו צו דעם מסקנא געקומען?
יאָ, נו, ווי איר זיכער ווייסט, די קאָלעסטעראָל־לעוועלס ווערן אָפֿט געצילט דורך אַלגעמיינע דאָקטוירים ווי אַ גורם פֿון
קראַנקייט, ווי אויב זיי זײַנען דער שולדיקער, אַזוי צו זאָגן.
עס איז גענוג ליטעראַטור און עדות וואָס ווײַזן אַז די קאָלעסטעראָל־לעוועלס זענען נישט אַ גורם, נאָר בעסטנס אַ סימפּטאָם
פֿון A אָדער B, און זיי אַליין פֿאַרשאַפֿן נישט קיין קראַנקייט.
די אמתע סיבות ליגן אַנדערש, און ווערן אָפֿט איבערגעזען.
צו צוריקקומען צו דײַן פֿראַגע וועגן דעמענציע, יאָ, דאָס איז אויך אַ טייל דערפון.
דעמענציע איז נאָר איין סימפּטאָם, אַז עמעצער קען ניט מער געדענקען זאַכן, אַז עמעצער קען האָבן שטימונג־שפּרונגען וואָס ער קען בכלל
נישט דערקלערן, אָדער וואָס זײַנע קרובֿים קענען נישט דערקלערן.
דאָס קען אויך האָבן פילע סיבות, פּונקט ווי דיפּרעסיע.
און די (סיבות) ווערן נישט סיסטעמאַטיש אונטערזוכט.
איך וואָלט נאָר געוואָלט געבן אַ פּאָר ביישפּילן, אויב דאָס איז אין אָרדענונג.
למשל, איז עס גוט באַקאַנט, און איז אויך פֿאַרעפֿנטלעכט געוואָרן אין דער בריטישער מעדיצינישער זשורנאַל, אַז איבער 20 פּראָצענט
פֿון מענטשן איבער 60 יאָר האָבן אַ B12-אָפּזאָרפּציע-שטערונג.
וויטאַמין B12 איז נישט נאָר אַ וויטאַמין; עס איז וויכטיק פֿאַר טראַכטן, פֿאַר דער אימון־סיסטעם, פֿאַר
קאָנצענטראַציע און אויך פֿאַר עמאָציאָנעלן געזונט.
אויב דאָקטוירים דורכפֿירן נישט אַ סקרינינג פֿאַר דעם וויטאַמין בעת די נאָרמאַלע סקרינינג־אונטערזוכונגען
(סיסטעמאַטישע (פּרעווענטיווע) אונטערזוכונגען/טעסט־פּראָצעדורן), וועט אַ מאַנגל נאַטירלעך איבערזען ווערן.
דאַן זענען דאָ אַ גאַנץ ריי מעדיקאַמענטן וואָס טראָגן דערצו אַז וויטאַמין B12 ווערט נישט אַבסאָרבירט, אפילו אויב מען נעמט גענוג.
אַזוי האָבן מיר נאָך עטלעכע אַנדערע פאַקטאָרן וואָס וואָלטן געפֿירט צו אַזאַ B12-מאַנגעל. דאָס ווערט אויך נישט באַטראַכט.
אַזוי ריזיקיר איך אַלצהיימער, דעמענציע און, צופֿעליק, דעפּרעסיע ווען עס קומט צו B12-מאַנגל.
יאָ, מען מוז זאָגן אַז אין אינטערעסן פֿון די פּאַציענטן זאָל יעדע געזונטהייט־פֿאַרזיכערונג־פֿירמע האָבן די גרעסטע אינטערעס צו
סיסטעמאַטיש דורכקוקן די B12־לעוועלס פֿון עלטער 50 און ווייטער.
אָבער בלוט־לעוועלס זענען נישט גענוג; מען דאַרף דורכפֿירן אורין־טעסטן, ווײַל עס זענען
פּאַראַמעטערס וואָס געבן אַ מער פּינטלעכע אינדיקאַציע.
און דאַן נעמט מען צילגעריכטע פּרעווענטיווע מיטלען, כּדי צו פֿאַרהיטן אַז כראָנישע, ערנסטע קראַנקייטן, ווי
אַנעמיע און דעפּרעסיע, זאָלן זיך בכלל נישט אַנטוויקלען.
אַ B12־מאַנגל קען אויך פירן צו ערנסטע דיפּרעסיע און אפילו צו פּסיכאָטישע שטערונגען.
אגב, דאָס געלט אויך פֿאַר אַ גאַנצע ריי מענטשן וואָס האַלטן זיך איצט צו אַ וועגעטאַרישער אָדער וועגאַנישער
דיעטע און שענקען דערצו נישט גענוג אויפֿמערקזאַמקייט.
אַזוי זענען גאַנץ אַ פּאָר וואָס זענען זייער, זייער באַוווסט דערפֿון און אויך נעמען דיעטעטישע סופּלאַמענטן.
אבער אַנדערע מיינען אַז עס איז גענוג פשוט צו עסן פּלאַנץ, און דעמאָלט איז אַ B12-מאַנגל אומפֿאַרמיידלעך.
און דערפֿאַר געלט וואָס איך האָב נאָר געזאָגט אויך פֿאַר יונגע מענטשן, פֿאַר פֿרויען, בפרט פֿאַר
שוואַנגערע פֿרויען, וואָס האָבן פֿאַרגרעסערטע נויטן.
און דאָס איז אַזאַ בײַשפּיל. דערצו זענען נאָך אַנדערע געוויינטלעכע סיבות פֿאַר קראַנקייט וואָס מען פשוט נישט אונטערזוכט.
דער רעזולטאַט איז אַז כראָנישע קראַנקייטן ווערן מער און מער געוויינטלעך, און געזונטהייט־זאָרג ווערט שטענדיק טייערער.
גאָרנישט פֿון דעם איז אין די בעסטע אינטערעסן פֿון די פּאַציענטן. אָבער וועמענס אינטערעסן דינט דאָס?
און עס איז קלאָר אַז די פֿאַרמאַסיוטישע אינדוסטריע נוצט באַזונדערס פֿון אַזוי פילע כראָניש
קראַנקע, לאַנג־צײַטיקע פּאַציענטן ווי מעגלעך.
און איצט פֿרעגט מען זיך, צי איז דאָס טאַקע דער פאַל?
אין קרימינאַל־ראָמאַנען זאָגן זיי שטענדיק צו נאָכגיין דעם געלט־שפּור. איז דאָס טאַקע אמת?
און אויב איר קוקט נאָענטער, קענט איר זען אַז עס הייבט זיך אָן בשעת זייערע שטודיעס, אַז דאָקטוירים,
מעדיצינישע פאַכמענטשן און סטודענטן ווערן סיסטעמאַטיש טריינירט צו אַנטוויקלען רעפֿלעקסן לויט דעם מוטאָ:
דאָס סימפּטאָם פֿון דעם מעדיקאַמענט, דאָס סימפּטאָם פֿון דעם מעדיקאַמענט.
און די סיבהדיקע און לאָגישע געדאַנקען, וואָס די השׂכּלה אונדז טאַקע געלערנט האָט — נעמלעך צו פֿרעגן וועגן די סיבות און
זיי דערנאָך אויסמעקן, כּדי צו דערגרייכן לאַנג־האַלטנדיקע און נאָכְהאַלטיקע ווירקונגען — ווערן ביסלעכווײַז פֿאַרלוירן.
דאַן איז דאָ די מוח־וואַשונג וואָס די מערסטע דאָקטוירים דערלעבן שפּעטער, ווען זיי באַקומען פֿיר אָדער פינף גלאַנציקע
בראָשורן אַ וואָך, פֿרײַ פֿון קאָסטן, וואָס למעשה לערנען זיי וואָס זיי זאָלן טראַכטן פֿאַר דער רעשט פֿון זייער לעבן.
אַזוי זענען סימנים אַז די פֿאַרמאַסיוטישע אינדוסטריע אויסטוישט השפּעה אין אַ זייער פריערדיקן שטאַפּל, ווען פּראָפֿעסאָרן
באַקומען דריטע־פּאַרטיי־פֿינאַנצירונג (פֿאָרשונג־פּראָיעקטן, וואָס ווערן בעיקר פינאַנצירט דורך אויסערלעכע מקורות) פֿון דער
פֿאַרמאַסיוטישער אינדוסטריע – און אויב די געוואָלטע רעזולטאַטן ווערן נישט דערגרייכט, ווערט די שטודיע נישט פּובליצירט.
מיר זענען באַקאַנט מיט אַלע די פּראָבלעמען, אַזוי בלײַבן זיי די געוויינטלעכע חשודים.
אַזוי מוז מען זאָגן אַז אין זײַן איצטיקער פאָרעם דינט דאָס נישט בעיקר די אינטערעסן פֿון די פּאַציענטן אין דער געזונטהייט־סיסטעם.
און דאָס איז אַ זייער, זייער שווערע סיטואַציע, אַ זייער שלעכטע סיטואַציע, וואָס מיר דרינגענדיק דאַרפֿן טוישן.
אויב ווערטן זענען וויכטיק פֿאַר אונדז, אויב הומאַניטאַרישע ווערטן זענען וויכטיק פֿאַר אונדז, מוזן מיר
אויפֿשטעלן אַ פּאַציענט־אָריענטירטע געזונטהייט־סיסטעם.
און עס וועט נישט מצליח זײַן, אַזוי לאַנג ווי די באַשלוס־נעמער זענען נישט באַקאַנט מיטן געזונטהייט־סיסטעם, זײַן
אינהאַלט און די טעותים אין דעם אינהאַלט, און מאַכן בלויז פּאָליטישע אָדער בלויז פינאַנציעלע באַשלוסן.
עס רעדט זיך שטענדיק וועגן דער אײַננעמען־זײַט פֿון די געזונט־פֿאַרזיכערונג־פֿאָנדן, וועגן
העכערונגען פֿון די בײַשטײַערונגען און אַזוי ווײַטער.
אָבער די העכערונגען אין בײַשטײַערונגען מאַכן די מעדיצין נישט בעסער.
יעדער לעגיסלאַטיווער פּעריאָד רעדט מען וועגן רעדוקציע פֿון קאָסטן אין דער געזונטהייט־סיסטעם – דאַן ווערן
בודזשעטן אויסגעאַרבעט, דאַן ווערן אַרײַנגעפֿירט עפּעס מין פלאַך־צאָלן וואָס דאָקטוירים באַקומען.
אָבער דאָס איז אויך קאָנטראָלירט. קענסטו דאָס דערקלערן?
יאָ, ליידער איז דאָס דער פאַל, דו ביסט גאָר ריכטיק.
אַזוי זעען מיר אין די אָפּצאָל־פּלאַנען אַ באַטײַטנדיקע אונטערצאָלונג פֿאַר רעדנדיקער מעדיצין.
רעדן וועגן מעדיצין איז נישט גרינג. איך זאָג דיר נישט נאָר וואָס צו טאָן. רעדן וועגן מעדיצין מיינט
ערשטנס אויספֿינען ווי די קראַנקייט איז אָנגעקומען.
וואָס איז געשען? וואָס האָסטו דערלעבט? זענען געווען קיין שאָקס? זענען געווען קיין אָפּעראַציעס?
צי זענען דאָ קיין נאַרבן? צי זענען געווען קיין פּראָבלעמען מיט די וואונד־היילונג?
למשל, פילע מענטשן ווייסן נישט אַז נאַרבן קענען זײַן אַ באַטײַטנדיקער גורם פֿון
קראַנקייט, ווײַל זיי צעשניידן מערידיאַנען .
דער פּראָבלעם מיט מערידיאַנען איז אַז דאָקטוירים לערנען זיך נישט וועגן זיי בשעת זייערע שטודיעס.
בײַ זייערע שטודיעס לערנען דאָקטוירים נישט סיסטעמאַטיש, וועלכע מערידיאַנען אין דעם גוף טאָן וואָס און
וואָס זײַנען די קאָנסעקווענצן אויב זיי ווערן אָפּגעשניטן אָדער ענערגעטיש געבלאָקירט.
דאָס מיינט אַז דער מאַנגל אין וויסן אין האָליסטישער מעדיצין האָט אויך אַ השפּעה אויף די קוואַליטעט פֿון מעדיצין.
דערפֿאַר רופן מיר פּאַציענט־אַסאָציאַציעס און מעדיצינישע אַסאָציאַציעס, למשל, צו שטאַרקער אינטעגרירן האָליסטישע
מעדיצין, ווײַל די וויסן וואָס זי צושטעלט קען פאַרמיידן אַ סך, אַ סך פאַלן פֿון ווייטאג און כראָנישע קראַנקייטן, למשל.
אָבער אַ אַלגעמיינער פּראַקטיקער וועט טענהן אַז מערידיאַנען עקזיסטירן נישט, ווײַל קיין
פֿיזיאָלאָגישער קורעלאַט קען נישט געפֿונען ווערן.
אַזוי איז נישטאָ קיין מערידיאַן וואָס רעפּרעזענטירט דאָס.
איך וואָלט בעסער נישט אָנהייבן די דיסקוסיע הײַנט. וואָס איר זאָגט איז נישט ריכטיק.
נאָר ווײַל דער אַלגעמיינער דאָקטער זאָגט אַזוי, מיינט דאָס נישט אַז עס איז אמת.
בײַ זייערע שטודיעס ווערן די אַלגעמיינע דאָקטוירים שטענדיק געלערנט אַז זיי מוזן גלייבן אין האָמיאָפּאַטיע אָדער
מערידיאַנען אָדער וואָס־ניט־איז, אָבער דאָס איז נאַרישקייט.
דאָס איז פשוט נאַרישקייט. עס איז וויסנשאַפֿטלעך באַוויזן געוואָרן אַז הויך פּאָטענצן זענען עפעקטיוו און אַז דער געזעץ פֿון
ענלעכקייט אַרבעט, וואָס מיינט אַז האָמיאָפּאַטיע איז באַוויזן געוואָרן אין זיינע יסודות און רעזולטאַטן (טעראַפּיע־רעזולטאַטן).
ווי אין אַקופּונקטור, וווּ די אַקופּונקטור־מערידיאַנען, למשל, ווײַזן געענדערטע
קאָנדוקטיוויטעט, האָבן רוסישע פֿאָרשער אַנטדעקט אַז
דאָס אַלץ איז וויסנשאַפֿטלעך באַוויזן.
נאָר עס ווערט נישט דערמאָנט אין מעדיצינישע שטודיעס.
דאָס מיינט אַז מעדיצינישע שטודיעס זענען ניט מער וויסנשאַפֿטלעך, ניט מער טאַקע וויסנשאַפֿטלעך,
נאָר אַ מין "דרעסאַזש־אַקט", מע קען כּמעט זאָגן.
איך וויל עס נישט צו שטאַרק אויסדריקן, אָבער דער פאקט איז אַז די סטודענטן לערנען נישט וואָס זיי דאַרפֿן וויסן צו האַלטן מענטשן
געזונט אָדער צו באַהאַנדלען קראַנקייטן בײַ זייערע גרונט־סיבות.
דערפֿאַר דאַרפֿן מיר אַ רעפֿאָרם, אַרײַנגערעכנט אין מעדיצינישע שטודיעס, וואָס באַהאַנדלט די גרונט־סיבות.
מיר האָבן אין אָנהייב גערעדט וועגן נאָכהאַלטיקייט.
איז באַהאַנדלען די סימפּטאָמען נישט אַ קורצצײַטיקע לייזונג?
יאָ, באַהאַנדלען די סימפּטאָמען איז נאַכהאַלטיק אויב, למשל, איר האָט אויסגעמעקט די גורם.
דאָס מיינט אַז דו האָסט אַ אַקצידענט, דער אַקצידענט האָט זיך אויפגעהערט.
דערנאָך איז די באַהאַנדלונג פֿון די סימפּטאָמען, פֿון דעם צעבראָכענעם ביין, פֿון דער געראַפּטער הויט,
וואָס עס איז געווען, זייער נוצלעך און זייער הילפֿרײַך.
סימפּטאָם־אָריענטאַציע איז פּאַסיק ווען די סיבה האָט אויפגעהערט צו עקזיסטירן.
אָבער אויב, למשל, דו ליידסט פֿון כראָנישן עקזיסטענציעלן דרוק און דערפֿון האָסט
מאָגן־ווייטיקן, און דאַן נעמסטו נאָר אַ מאָגן־מיטל...
און דאַן האַלטסטו אויף עס צו נעמען און האָסט ווידער מאָגן־ווייטיקן – ווײַל די סיבה איז דאָך נישט אַוועק.
אַזוי אויב איר באַזייַטיקט נישט די סיבות, וועט דער סימפּטאָם בלײַבן.
און פֿאַרשטייט זיך, עס איז נישט שטענדיק אַזוי גרינג ווי איך מאַך עס קלינגען.
מאָל האָט מען אויך מולטיפאַקטאָריאַלע קראַנקייטן, וואָס מיינט אַז מען קען האָבן פֿיר אָדער פֿינף גורמים צוזאַמען.
און דאַן, פֿאַרשטייט זיך, מוז מען זוכן די גרונט־סיבות און באַהאַנדלען זיי.
און דאַן האָסטו אויך גרעסערע ווירקונגען אויף אַ נאַכְהאַלטיקער לאַנג־צײַטיקער היילונג.
איך קען דאָס זאָגן פֿון איבער 30 יאָר פּראַקטישער דערפֿאַרונג.
איך בין ספּעשאַליזירט אין באַהאַנדלונג פֿון כראָנישע חולאות, וואָס זיכער האָבן שוין דורכגעמאַכט די גאַנצע קאַנווענציאָנעלע
מעדיצינישע פּראָגראַם, און דאָס האָט זיי נישט געהאָלפֿן.
און דאַן טו איך, איך ווייס נישט, עפּעס נאַרבע־טעראַפּיע, און דאַן ווערט דער פּראָבלעם פֿאַר
אייביק געלייזט אין, לאָמיר זאָגן, דרײַ־ווערטל שעה.
נו, איך קען דיר געבן אַ בײַשפּיל פֿון אַ פּאַציענטקע וואָס איז צו מיר געקומען מיט דיפּרעסיע, שלאָף־שטערונגען און
אַזוי גערופענע פּסיכאָנעוראָז , וואָס האָט פריער דורכגעמאַכט צוויי אָפּעראַציעס אויף אירע לונגען.
די דאָקטוירים האָבן עס נישט ערנסט גענומען און האָבן זיי באַהאַנדלט מיט פסיכאָטראָפּישע מעדיקאַמענטן, געשיקט זיי
אין אַ פסיכיאַטרישן אָפּטייל – פּסיכאָסאָמאַטיק, אאז״וו.
איך האָב די נאַרבן פֿון דער לונג־אָפּעראַציע לויט דעם באַהאַנדלט און האָב זיך אָפּגענומען מיט דער טראומע וואָס דער פּאַציענט האָט
געליטן צוליב דעם וואָס די דאָקטוירים האָבן אים נישט ערנסט גענומען – וואָס, צופֿעליק, איז
אויך אַ טראומע וואָס קען פֿירן צו קראַנקייט.
דאָס איז עפּעס וואָס דו זאָלסט אין זינען האָבן. דאָקטוירים זענען נישט שטענדיק ריכטיק, און פּסיכאָטעראַפּיסטן אויך נישט.
יאָ, דיפּרעסיע דאַרף נישט נייטיק זײַן געפֿירט דורך אַ נויראָטישן קאָנפליקט אָדער עפּעס ענלעך. זי קען אויך האָבן אַנדערע סיבות.
און דאָרט, ווי איך האָב געזאָגט, האָב איך די נאַרבן אויסגערייניקט און די טראומע באַהאַנדלט.
דאָס האָט געדויערט דרײַ פֿערטל שעה, און דערנאָך איז זי נאָך דרײַ וואָכן צוריקגעקומען צו דער אַרבעט.
און זי האָט געדאַרפֿט באַקומען פרי־פּענסיע. אַזוי שלעכט איז געווען די סיטואַציע.
נו, איך האָב נאָר געוואָלט זאָגן אַז האָליסטישע מעדיצין האָט פילע לייזונגען.
און די מעדיצינישע סיסטעם בכלל וואָלט ווערן פיל, פיל מער עפעקטיוו און אויך ביליקער, אויב מען וואָלט דאָס
סיסטעמאַטיש און מיט אַ קאָז־אָריענטירטן צוגאַנג נוצן.
אַזוי נישט נאָר האָליסטישע מעדיצין צוליב האָליסטישער מעדיצין.
האָליסטישע מעדיצין זוכט פֿאַר פילע סיבות פֿון קראַנקייט. זי זוכט שווער־מעטאַל־פֿאַרגיפֿטונג און טרינקט עס אַרויס.
און ווי פילע מענטשן פאַרלירן זייער האַרץ־אַריטמיע, ווײַל זיי האָבן שווערע מעטאַלן אויסגעמעקט?
ווי פילע מענטשן קענען גלייך ווערן שוואַנגער, ווען זיי פריער זענען געווען אומפֿרוכטבאַר?
ווײַל זיי באַזייַטיקן שווערע מעטאַלן. דאָס זענען נאָר אַ פּאָר ביישפּילן.
עלעקטראָסמאָג איז אַן אַנדערע פּראָבלעם – אַזאַ וואָס הײַנט ווערט אויך גענומען צו לייכט.
אָבער עס זענען אויך שטודיעס וואָס ווײַזן אַז מוח־טומאָרן שטייען אין אויפֿשטײַג, די צאָל פֿאַלן פֿון קענסער וואַקסט, און
קאָנצענטראַציע־פּראָבלעמען בײַ קינדער ווערן מער געוויינטלעך, און אַז דאָס איז אָפּהענגיק
פֿון דער באַניצונג פֿון מאָביל־טעלעפֿאָנען.
איך האָב נאָר געוואָלט זאָגן אַז עס זענען פֿיל, פֿיל בײַשפּילן.
וואָס אַנדערע גורמים פֿון קראַנקייט זענען וויכטיק, אָבער אָפֿט איבערזען? פּאָסט־טראומאַטישער סטרעס־דיסאָרדער.
עס איז דאָ אַ זייער וויכטיקער פּונקט: מענטשן פֿאַרשטיין נישט אַז ווען זיי ווערן אַנאַסטעזירט, למשל,
דער גוף דערלעבט נאָך ווייטאָג, ער נאָר פֿילט עס נישט.
יאָ, און מאָל איז די אַנעסטעזיע נישט טיף גענוג, וואָס קען פירן צו פּאָסט־טראומאַטישער סטרעס־דיסאָרדער, וואָס קען
אויך גורם זײַן צו כראָנישע חולאות, ביידע גײַסטיק און גשמיות.
און אַלע די זאַכן קען מען לערנען מענטשן, איך וואָלט געזאָגט, סטודענטן.
עס נעמט מיר נישט לאַנג צו פשוט זאָגן: דו קענסט דאָס אויספֿינען דורך טאָן דאָס און דאָס;
דו דאַרפֿסט נאָר נעמען מעדיצינישע געשיכטן .
און איצט, צוריק צו אייער פֿראַגע: אויב דער אָפּצאָל־סיסטעם פֿאַרהיט דאָקטוירים פֿון אָנהייב אָן צו נעמען די געשיכטעס פֿון
פּאַציענטן, און אויב די מעדיצינישע טרענירונג פֿאַרהיט דאָקטוירים פֿון לערנען וועגן די
סיבות, דאַן יאָ, די קיימות איז נישט גאַראַנטירט.
דערפֿאַר זאָג איך, אַז מיר האָבן ריזיקע, ריזיקע פּאָטענציעלע שפּאָרונגען אין ביליאָנען, אויב מיר וואָלטן אינטעגרירן די גורמים
אין מעדיצינישע שטודיעס און באַהאַנדלונגען אין דאָקטאָרישע פּראַקטיקן, און האָליסטישע מעדיצין
איז אַ טייל דערפון; אָן דעם וועט עס נישט אַרבעטן.
אָבער דאָס איז גוטע נייעס פֿאַר זיך אַליין, אַז די קאָסטן קענען טאַקע ווערן רידוצירט און פּאַציענטן
קענען הנאה האָבן פֿון צוגעלייגטע אַדוואַנטאַזשן.
לאָמיר ווידער צוריקקומען צו דער פּסיכאָסאָמאַטיק.
דאָס איז למעשה די לעצטע קאַרטל וואָס דער דאָקטער שפּילט, ווען אַלע זײַנע דיאַגנאָסטיקן און קאַנווענציאָנעלע
מעדיצינישע וויסן פֿאַלן; דאַן איז עס אַ פּסיכאָסאָמאַטישער פאַל.
יאָ, איר פֿאַרשטייט אַז איר רעדט מיט אַ ספּעשאַליסט אין פּסיכאָסאָמאַטישער און פּסיכאָטעראַפּיע־מעדיצין.
אקעי, ווידער אַמאָל רירט איר מיט רעכט אויף אַ ווייטיקדיקן פונקט.
עס איז פשוט אַזוי: פּסיכאָטעראַפּיסטן, צי זיי זענען פּסיכאָלאָגן אָדער דאָקטאָרן אין פּסיכאָטעראַפּיע, לערנען
אַז ווען זיי האָבן אַ דיפּרעסיווע סינדראָם, מוזן זיי זוכן די קאָנפליקטן, אָדער וואָס עס איז.
וואָס איר האָט פֿאַרגעסן אָדער וואָס מען האָט אײַך נישט געזאָגט, איז אַז אָפֿט זענען דאָ פֿיזישע סיבות דערפֿון.
און דאָס איז נישט נאָר היפּערטהײַראָידיזם, דאָס איז וואָס דער אַלגעמיינער דאָקטער ווייסט וועגן און וואָס ער קאָנטראָלירט.
אָבער B12-מאַנגל, פֿאָליִישע זויער-מאַנגל , B6-מאַנגל, פּאָסט-טראומאַטישער סטרעס-דיסאָרדער, שווער-מעטאַל-פֿאַרגิפֿטונג.
ווי פילע פּאַציענטן אין מײַן פּראַקטיק, האָב איך געהאַט פּאַציענטן וואָס האָבן אַנטוויקלט אָבסעסיוו-קאָמפּולסיווע
שטערונגען, ווײַל זיי האָבן געהאַט קוועקזילבער-פֿאַרגิפֿטונג, אָדער עפּילעפּסיע, ווײַל זיי האָבן געהאַט קוועקזילבער-פֿאַרגิפֿטונג.
און אַלץ דאָס קען מען באַהאַנדלען, אפילו פּערמאַנענט און כראָניש, דאָס הייסט גאַנץ היילן, דורך דעטאָקסיפיקאַציע.
אַזוי, דאָס זענען די וויכטיקע פּונקטן, וווּ איך זאָג אַז מעדיצין קוקט אַוועק, אַוועק, אַוועק, אַוועק, אַוועק...
עס זענען נאָך פּונקטן וווּ זי אויך קוקט אַוועק.
אָבער דאָס קען גיין צו גאָר אַנדערע לעוועלן, למשל צו דער טעמע פֿון אויס-פון-דעם-קערפּער-פּערצעפּציע.
יאָ, דאָס קען זײַן אַ ביסל ווײַטער פֿון דער גרענעץ פֿון דער דיסקוסיע, אָבער איך וויל נאָר קורץ דערמאָנען עס.
עס זענען עטלעכע פֿענאָמענען וואָס אַ סך טויזנטער מענטשן האָבן דערלעבט, וואָס מעדיצין פשוט קען נישט דערקלערן, און
ווײַל זי קען זיי נישט דערקלערן, פשוט איגנאָרירט זי זיי.
מענטשן קוקן פשוט אַוועק, ווי עס וואָלט נישט דאָרט געווען.
ווי אויב מיר וואָלטן געווען אין מיטלעלטער און נישט געהאַט די אויפקלערונג, און עס וואָלט נישט געווען קיין אמתדיקער רוף צו
קלאָרשטעלן קעגנשטעלונגען צו דער הערשנדיקער לערנ־סיסטעם, צו דער הערשנדיקער ריי היפּאָטעזן, און צו פֿאַרברייטערן די היפּאָטעזן .
דאָס איז דרינגענדיק נייטיק און שוין לאַנג איבערפֿאַלן אין מעדיצין.
דאָס באַרירט אויך די טעמעס פֿון אָרגאַן־דאָנאַציע, אָרגאַן־אַנטנעמונג, באַשטימונג פֿון טויט, אאז״וו.
אַזוי, נאָך אַ קאָנטעקסט, אין וועלכן איך זאָג אַז מיר דאַרפֿן אַ רעפֿאָרמאַציע 2.0 אין מעדיצין,
כּדי אַז פּאַציענטן זאָלן קענען בעסער אָפּ זײַן.
מיר דאַרפֿן מענטשן וואָס זענען מחויבֿ און וועלן דאָס פאָרויסשטופּן, ווײַל פּאָליטיקער הערן נישט צו די פֿאָדערונגען
פֿון פּאַציענטן ווען זיי ווערן פאָרגעשטעלט דורך יחידים.
יאָ, אויב איר רופֿט זיי און זאָגט: "איך ווייס עפּעס, האָט איר נישט געוואָלט שפּאָרן דרײַ מיליאַרד עוראָס אַ יאָר?"
דערנאָך איגנאָרירט ער עס אַלץ, ווײַל אַנדערע זאָגן אים: מיר טוען עס נישט, מיר טוען עס נישט.
אָבער אויב אפֿשר אַ מיליאָן פּאַציענטן פֿלאָדן דעם בריוו־קאַסטן פֿון דעם פּאָליטיקער, אָדער די פּאַרלאַמענטאַרישע גרופּע אָדער די
באַטייליקטע פּאַרטייען אַלע צוזאַמען הייבן זייערע שטימען און פֿאָרמולירן אַ בקשה, דאַן איז פיל בעסער די
מעגלעכקייט צו ווערן געהערט, ווײַל דאַן פֿאַרשטיין מענטשן:
אָקעי, די קומענדיקע וואַלן קענען זײַן אַ נאָענטער.
צי ווילן מיר טאַקע קלאָר מאַכן פֿאַר די מענטשן אַז מיר וועלן ווייטער זיי איגנאָרירן, אָדער ווילן מיר זיי נעמען ערנסט?
און דערפֿאַר זאָג איך, אַז מענטשן מוזן זיך אָרגאַניזירן, זיי מוזן זיך פֿאַראייניקן און לאָזן הערן זייער קול.
איידער מיר גייען ווײַטער צו דעם, האָסטו דערמאָנט די פּאַרטייען.
ווי איז דאָס? עס זענען איצט גאַנץ אַ פּאָר נײַע שפּילערס אויפֿן מאַרק, אַזוי צו זאָגן. ווייסן זיי דאָס?
נו, איך מיין אַז די נײַע פּאַרטייען נאָך פעלן גענוג מומחיות אין דעם געביט.
איך וויל נישט זאָגן אַז עס פעלט ווילן; איך וואָלט נישט געוואָלט עס אַזוי אויסדריקן.
עס זענען זיכער סימנים אַז זיי ווילן די אינטערעסן פֿון בירגערס מער ערנסט נעמען.
אָבער עס פעלט נאָך אַ ביסל מומחיות, כדי טאַקע אינטעגרירן דאָס וויסן פֿון האָליסטישער מעדיצין, וואָס טאַקע
פֿאַרבעסערט מעדיצין אויף אַ גורם־אָריענטירטן אופֿן.
ווייל, נאָך אַמאָל, דער הויפּט־געדאַנק איז: עס קען נישט זײַן קיין היילונג אויב די סיבה נאָך עקזיסטירט.
קיין שטענדיקע היילונג איז מעגלעך.
דערפֿאַר דאַרפֿן מיר אומאָרדענען דעם געזונטהייט־סיסטעם אויף אַ אופֿן וואָס באַהאַנדלט די גרונט־סיבות.
דאָס געלט אויך פֿאַר וויסנשאַפֿט, וווּ מיר האָבן אויך די צוגעפּאַסטע טעותן.
און דער ICD-קאָד אויך.
דו ווייסט אַז די דאָקטוירים' דיאַגנאָסטישע קאָדן זענען גאָר סימפּטאָם־אָריענטירט.
עס שטייט נאָר "גאַסטריטיס" – עס שטייט נישט "גאַסטריטיס צוליב עקזיסטענציעלער אַנגסט" אָדער עפּעס
אַזוי. יאָ, אַזוי איז נישטאָ קיין פֿאַרבינדונג.
און אין דעם הינזיכט איז די דורכגעפֿירטע פֿאָרשונג אָפֿט מאָל פֿעלערהאַפֿטיק, ווײַל זי מאַכט נישט קיין אונטערשייד צווישן די
סיבות און דערפֿאַר געפֿינט זי נישט דאָס וואָס פּאַסט צו דער סיבה.
דאַן וועסטו נאָר געפֿינען עפּעס וואָס פּאַסט צו אַלץ גלײַך־צײַטיק.
און דאָס איז געוויינטלעך דאָס מערסטע טאַקסיש.
און דאַן האָב איך ווידער דעם פּראָבלעם פֿון זייַטיקע ווירקונגען און נאָכפֿאָלגנדיקע שאָדנס.
אַזוי זאָגסטו אַז דאָס איז אַ סיסטעמאַטישער טעות וואָס דורכגייט די מעדיצין?
יאָ, לפּחות איין. אַזוי, אויב איר נעמט דעם סיסטעמאַטישן טעות פֿון סיבה־אָריענטירונג, האָבן מיר איין.
דער ווייַטערער הייסט שלעכטע פאַרוואַלטונג אין דער געזונטהייט־סיסטעם.
אַזוי די פינאַנציעלע שלעכטע פאַרוואַלטונג, אַז גאָרנישט פֿון דעם ווערט נישט באַצאָלט.
וואָס העלפֿט, וואָס טאַקע היילט, ווערט נישט באַצאָלט.
זאַכן וואָס האָבן ווייניק זייַט־ווירקונגען ווערן אויסגעשלאסן.
אַלץ וואָס האָט זייַט־ווירקונגען איז באַגרענעצט.
עס איז נאָך ערלויבט פֿאַר עלטערע קאָנסולטאַנטן צו האָבן באָנוס־קאָנטראַקטן – דאָס מיינט אַז זיי באַקומען
צוגעלייגטע באַצאָלונג פֿאַר באַזונדערס טייַערע באַהאַנדלונגען, בשעת ווייניקער טייַערע פּראָצעדורן ווערן נישט באַצאָלט.
אַזוי זענען דאָ עטלעכע סיסטעמאַטישע טעותן וואָס פֿירן דערצו אַז פּאַציענטן קריגן נישט וואָס טאַקע איז גוט פֿאַר זיי.
דעריבער, וועגן דער מעדיצינישער אַסאָציאַציע און דער ווידעראויפֿשטעלונג פֿון עטיק אין מעדיצין:
דער פאָקוס זאָל זײַן אויף צו פֿאַרזיכערן אַז דער פּאַציענט באַקומען די בעסטע מעגלעכע
באַהאַנדלונג, באַזירט אויף אַלע וויסן וואָס דער דאָקטער האָט.
און נישט ווײַל ער קריגט דערפֿאַר מער געלט אָדער ווייניקער געלט.
דערפֿאַר איז נייטיק צו פֿאָדערן אַז אַלע מעדיצינישע פּראָצעדורן זאָלן גלייך באַצאָלט
ווערן, אומאָפּהענגיק פֿון דעם באַנוצטן מעטאָד.
און דער דאָקטער מוז באַשליסן, וועלכער מעטאָד זאָל ווערן גענוצט.
און כדי ער זאָל קענען נעמען דעם באַשלוס, מוז ער אויך געלערנט ווערן אין אַלע מעטאָדן. נישט נאָר דרײַ פֿון פינף אָדער זעקס.
דערפֿאַר דאַרפֿן מיר טאַקע אַ רפורמאַציע 2.0 אין דער געזונטהייט־זאָרג, כּדי זי זאָל ווערן מער
באַצאָלבאַר, מער נאַכהאַלטיק, מער פּאַציענט־אָריענטירט און – דאָ קומט נאָך אַ זייער וויכטיקער פּונקט – זיכערער.
יאָ, זיכערהייט איז אַ וויכטיקער ענין. ווו זעסטו פּלאַץ פֿאַר פֿאַרבעסערונג?
יאָ, דאָס איז געוואָרן אַ זייער וויכטיקער ענין, ווײַל אין עטלעכע געביטן דאַרף מען אַ סך נאָככאַפּן.
אַזוי איז עס אָפיציעל אַז פיל מער מענטשן גייען אונטער אָפּעראַציע אין דײַטשלאַנד ווי אין די שכנותדיקע, גוט
אינדוסטריאַליזירטע לענדער, למשל אויף זייערע היפֿטן, אאז״ו.
דאָס מיינט אַז מיר זענען קלאָר אַ ביסל מער נדיב ווען עס קומט צו באַשטימען די אינדיקאַציעס פֿאַר אַ אָפּעראַציע.
די פֿראַגע איז אַז יעדע אָפּעראַציע האָט ריזיקן און זייַט־ווירקונגען – עס זענען אינפֿעקציעס, עס זענען טויטן פֿון
אַנעסטעזיע, פֿון זייַט־ווירקונגען פֿון אָפּעראַציע, אאז״ו.
דאָס איז אַ טעמע וואָס ווערט אויך ברייט דיסקוטירט צווישן די מעדיצינישע פּראָפֿעסיע.
אָבער אַנדערע ענינים זענען אפֿשר אפילו וויכטיקער.
דאָס הייסט, דער טעמע פֿון נעמעסיס אין מעדיצין .
דאָס איז שוין פֿאַרעפֿנטלעכט געוואָרן אין די 1970ער יאָרן , און פֿרעגט צי מעדיצין טוט מער שאָדן ווי נוץ אין פילע געביטן.
און איצט אַז איך האָב דערמאָנט די זייַט־ווירקונגען פֿון מעדיקאַמענטן, עס זענען דאַטן, באַשטימט ביידע אין דײַטשלאַנד דורך
פּראָפֿעסאָר שױנהאָפֿער אין ברעמען און אין יענער צײַט אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן, וואָס ווײַזן אַז אין דײַטשלאַנד אומגעפֿער
50,000 מענטשן שטאַרבן יעדן יאָר פֿון די זייַט־ווירקונגען פֿון מעדיקאַמענטן וואָס זיי האָבן גענומען ריכטיק – דאָס הייסט נישט
אין איבערדאָז אָדער מיט זעלבסטמאָרד־כוונות אָדער עפּעס אַזוי.
דאָס איז געווען איידער מיר האָבן געהאַט קאָראָנאַווירוס, איידער מיר האָבן באַקומען די mRNA וואַקצין.
דאָס איז געווען אַ ממש ממש גרויסער פּראָבלעם, וווּ מענטשן – עס זענען 200,000 אויפנעמען אין שפּיטאָלן
צוליב זייַט־ווירקונגען, דאָס הייסט פֿון מעדיקאַמענטן.
דאָס מיינט אַז עס איז נייטיק צו רעדוצירן די באַניצונג פֿון מעדיקאַמענטן מיט פילע זייַט־ווירקונגען און זיי אויסטוישן מיט
אַנדערע מעדיקאַמענטן אָדער סובסטאַנצן וואָס זענען אויך עפעקטיוו אין באַהאַנדלונג פֿון דער צושטאַנד,
פאַרמינערן די סימפּטאָמען און האָבן ווייניקער זייַט־ווירקונגען.
דאָס ברענגט מיך צוריק צו דער טעמע פֿון האָליסטישער מעדיצין.
פּלאַנץ זענען אָפֿט פיל זיכערער ווי פילע אַנדערע זאַכן.
פֿאַרשטייט זיך, איך דאַרף קאַנווענציאָנעלע מעדיצין; איך וואָלט קיינמאָל נישט געוואָלט זיך אָן איר אָפּצוטאָן.
מיר זענען זייער, זייער דאַנקבאַר פֿאַר דער אַרבעט וואָס איז געטאָן געוואָרן דורך אינטענסיווע
זאָרג־מעדיצין, טראַוומע־כירורגיע און אַזוי ווייטער.
אָבער עס איז אַ אמתדיקע נויט צו נאָככאַפּן אין פילע געביטן, כּדי צו העכערן די באַוווּסטזייַן וועגן
אַלטערנאַטיוון מיט ווייניק זייַט־ווירקונגען און זיי אַרײַננעמען אין דער ערשטער שורה פֿון באַהאַנדלונג.
אַזוי פֿאָדערן מיר אַז פּאַציענט־אַסאָציאַציעס זאָלן שטענדיק ערשטנס אַדמיניסטרירן דעם מעדיצין מיט די
ווייניקסטע זייַט־ווירקונגען, אויב ער האָט די זעלבע, לאָמיר זאָגן, עפעקטיווקייט.
אַזוי דאָס איז נישט ערלויבט; די איין זאַך ווערט באַצאָלט דורך דעם געזונטהייט־פֿאַרזיכערונג־פֿאָנד, די זאַך
וואָס גורם שאָדן, און די זאַך וואָס איז, אַזוי צו זאָגן, זיכערער, מוזסטו באַצאָלן פֿאַר זיך.
דאָס איז צווייט־ און דריט־קלאַס מעדיצין, וואָס איז אומעטיש און מאַכט מענטשן מיט ווייניק געלט אומנויטיק קרבנות פֿון
זייַט־ווירקונגען. דאָס זענען זאַכן וואָס מוזן אויפגעהערט ווערן.
און ווער עס מאַכט שפּאָט פֿון האָמיאָפּאַטיע אָדער קרײַטערישע מעדיצין, ווייסט פשוט נישט וואָס די מעדיצין קען דערגרייכן.
יאָ, דאָס איז עפּעס וווּ איך וואָלט געזאָגט אַז עס איז פּלאַץ פֿאַר פֿאַרבעסערונג.
מיר האָבן אַ זייער גרויס פּראָבלעם ווען עס קומט צו וואַקסינאַציעס.
די לעצטע שטודיע אין אַמעריקע, וואָס איז איצט פּובליצירט געוואָרן פֿון דער הענרי פֿאָרד פֿונדאַציע, ווײַזט אַז געװאַקסינירטע
קינדער, וואָס האָבן אַ זייער ברייטן וואַקסין־פּלאַן אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן, 57 פּראָצענט פֿון די
קינדער ווערן כראָניש קראַנק ביז זיי ווערן 10 יאָר אַלט.
דערווייל אַנטוויקלען 17 פּראָצענט פֿון אומגעװאַקסענע קינדער כראָנישע קראַנקייטן ביז זיי ווערן צען יאָר אַלט.
צו זאָגן עס גלײַך, 40 פּראָצענט פֿון קינדער ווערן כראָניש קראַנק, ווײַל זיי ווערן געװאַקסינירט.
פֿאַרשטייט זיך, מיט אַ ביסל וויסנשאַפֿטלעכן געדאַנק, קען איך נישט מסכים זײַן מיט דער דערקלערונג, ווײַל
זיכער זענען דאָ אַ פּאָר באַגלייטנדיקע פֿאַקטאָרן.
אָבער אַ גרויסער טייל, 30 פּראָצענט, 35 פּראָצענט, קען מען זאָגן מיט זיכערקייט, ווערן נאָר
קראַנק, ווײַל זיי זענען מערמאָל געוואַקסינירט געוואָרן.
און עס זענען נישט קיין שטודיעס וועגן די ווירקונגען פֿון קאָמבינירטע וואַקסינאַציעס.
גאָר קיין פאָרשונג ווערט נישט דורכגעפֿירט. עס זענען נישט קיין אמתע פּלאַסעבאָ־אַנאַליזן.
דאָס מיינט אַז דאָ, אויך, זעען מיר ווידער דעם שפּור פֿון געלט. פארוואס זענען זיי נישט געמאכט געוואָרן?
אַזוי ווערן קינדער געגעבן מעדיקאַמענטן אָן קיין פּלאַסעבאָ־קאָנטראָלירטע
שטודיעס וואָס זענען דורכגעפֿירט געוואָרן.
איך האַלט דאָס פֿאַר פֿאַרדאַמבאַר, אַזוי אויך מיר בײַ דער פּאַציענט־שוץ־אַסאָציאַציע און דער מעדיצינישער אַסאָציאַציע.
זאַכן זאָלן ווערן פֿאָרזיכטיק אונטערזוכט און אַנאַליזירט לויט עדות .
מיט דער COVID-19 וואַקסינאַציע, אָדער בעסער געזאָגט דער mRNA וואַקסינאַציע, האָבן מיר אַ נײַע טעכנאָלאָגיע צו אונדזער
באַדינונג, וווּ, לאָמיר זאָגן, קליינע מאַשינען ווערן גענוצט צו פּראָדוצירן פּראָטעינען
וואָס קענען פֿאַראורזאַכן ערנסטן שאָדן צום גוף.
און די קליינע מאַשינען זענען איבערגעפֿירט געוואָרן אין אַלע צעלן פֿון דעם גוף דורך די פּאַקירונג, די ליפּיד־נאַנאָפּאַרטיקלען .
זיי האָבן נאָך אַ ווירקונג אפילו נאָך חדשים און יאָרן, ווי שטודיעס און פאָרשונגען איצט אַנטדעקן.
דאָס מיינט אַז זיי האָבן אין מענטשן צײַט־באָמבעס אימפּלאַנטירט און זיי געזאָגט אַז דאָס איז אַ וואַקסינאַציע.
די עפעקטיווקייט פֿון דער וואַקסינאַציע, ווי אויך איר זיכערהייט, איז קיינמאָל נישט באַוויזן געוואָרן.
עס האָט קיינמאָל נישט באַשיצט קעגן אינפֿעקציע. עס איז אויך קיינמאָל נישט געווען דער טעמע פֿון פאָרשונג.
דאָס איז געוואָרן אַ ריזיקע געזונטהייט־פּראָבלעם, דערפֿאַר פֿאָדערן מיר אַז אַלע דערלויבענישן פֿאַר די דאָזיקע סובסטאַנצן
זאָלן אָפּגערופֿן ווערן ביז אַלץ וועט געהעריק אויפֿגעקלערט ווערן.
ווײַל אַפֿילו איצט שטאַרבן נאָך מער מענטשן פֿון די זייַט־ווירקונגען, כאָטש די וואַקסינען
זענען געגעבן געוואָרן צוויי אָדער דרײַ יאָר צוריק.
דאָס קען מען באַשטימען דורך בלוט־טעסטן, געוועב־טעסטן, וואַסקולאַרע טעסטן – למשל, אויב מען דורכפֿירט אַ אָפּטאָפּסיע אויף געשטראָקענע
פּאַציענטן, די טראָמבען אַנטהאַלטן די שפּיק־פּראָטעין .
לויט וואָס מען האָט אונדז געזאָגט, זאָלן זיי טאַקע שוין נאָך 14 טעג ניטאָ זײַן.
נאָך צוויי און אַ האַלב יאָר זענען זיי נאָך דאָרט. דאָס געפֿינט מען אין טומאָרן.
אַזוי דאַרף מען אויך איבערקוקן דאָס אַלץ.
און דאָרט דאַרפֿסטו די ליצענץ־דערמאָנונג.
ווען עס קומט צו וואַקסינאַציעס פֿאַר קינדער, זאָלן אַלע רעקאָמענדאַציעס פֿאַר דער צײַט אויפֿגעהאַלטן ווערן, אַזוי אַז אין
אָנהייב זאָל זײַן נאָר די רעקאָמענדאַציע פֿון דעם דאָקטער און, איך ווייס נישט, אפֿשר אויך די באַשלוס־מאַכט פֿון די
עלטערן, ביז די רעזולטאַטן פֿון דער שטודיע ווערן באַשטעטיקט.
און צו טאָן דאָס, מוז מען דורכפֿירן ריינע שטודיעס.
דאָס מיינט אַז מיר קענען ניט מער דערלויבן די פאַבריקאַנטן מאַכן קליימס און פאָרשטעלן שטודיעס אָן אַז עמעצער
זאָל זיי איבערקוקן. דערווייַל ווערן זיי נישט איבערגעקוקט.
מיר האָבן אַן אויטאָריטעט פֿאַר מעדיקאַמענטן־זיכערקייט, דעם פּאָל ערליכ אינסטיטוט, וואָס האָט בלינדערהייט אָנגענומען די
ספּעציפֿיקאַציעס פֿונעם פּראָדוצירער פֿאַר דער קאָוויד־19 וואַקצין, האָט נישט דורכגעפֿירט קיין שום פּאַרטיע־קאָנטראָלן
און האָט נישט איבערגעקוקט אַ סך אַנדערע זאַכן.
ווען עס קומט צו קינדער־וואַקסינאַציעס, ווערן זאַכן געמעלט, אָבער עס זענען נישט קיין קאָנטראָלן.
דאָס איז עפּעס, וווּ איך וואָלט געזאָגט, אַז מיר האָבן נאָך אַ ביסל צו אויפכאַפּן ווען
עס קומט צו דער זיכערהייט פֿון מעדיקאַמענטן.
צו דערגרייכן דאָס, איז נייטיק פֿאַר אונדז צו באַשטימען אומאָפּהענגיקע עקספּערטן צו אַלע העכסטע געזונטהייט־אויטאריטעטן.
דאָס מיינט אַז אַלע באַשלוס־נעמערס וואָס זענען געווען אַקטיוו אין די קאַמיטעטן אין די לעצטע
יאָרן, זאָלן לויט מײַן מיינונג איצט אָפּגעזאָגט ווערן.
ווײַל מע קען באַווײַזן אַז יעדער איינצעלנער האָט נישט געהאַנדלט וויסנשאַפֿטלעך און נישט אין די אינטערעסן פֿון דער באַפֿעלקערונג.
און אין דעם מאָמענט מוז מען גרינדן אַ זעלבסטשטענדיקע מאַנשאַפֿט פֿון עקספּערטן, וואָס קענען
אומאָפּהענגיק איבערקוקן די שטודיעס ווידער און ווידער.
און, פֿאַרשטייט זיך, איז עס אומאַננעמלעך אַז לאָביסטן קומען און גייען אין די קאָרידאָרן פֿון דעם
געזונטהייט־דעפּאַרטמענט און דיקטירן זיי געזעצן.
אויך דאָ דאַרפֿן מיר אומאָפּהענגיקע פּאָליטיקער דאָס צו טאָן.
און דערפֿאַר קען עס זײַן נייטיק אַרויסצונעמען פּאָליטיקער פֿון דעם פּאַרטיי־סיסטעם, אַרויסצונעמען געזונטהייט־פּאָליטיקער
פֿון דעם פּאַרטיי־סיסטעם און זיי פֿאַרבײַטן מיט עקספּערטן וואָס רעפּרעזענטירן אַ פּלוראַליטעט פֿון מיינונגען.
אין אַנדערע ווערטער, וווּ ספּעציאַליסטישע עקספּערטיז פֿון אַ ברייטער פאַרשיידנקייט פֿון פעלדער צוזאַמענקומען.
איך קען אייך הײַנט דאָ נישט ווײַזן דעם לעצטן טיוטה.
איך קען נאָר זען אַז מיר האָבן פֿאַרפירטע פּאָליטיק אויף פילע ניוואָען, מיט לאָבייסטן וואָס
אויסאיבן השפּעה אין דער העכסטער שפּיץ פֿון פּאָליטיק.
פּאָליטיק באַשטימט וואָס די העכסטע געזונטהייט־אויטאריטעטן, STIKO, PEI און RKI, האָבן צו
זאָגן צו דער אויסערער וועלט, אַזוי צו זאָגן.
עס איז נישט וויסנשאַפֿט. און דאָס שטעלט די פּאַציענטן אין סכנה.
און דאָס איז נישט פּאַסיק פֿאַר אַ דעמאָקראַטיע, ווי מען זאָגט, עס שפּיגלט נישט גוט אויף אײַך.
עס זאָל זײַן וועגן די אינטערעסן פֿון די פּאַציענטן, עס זאָל זײַן וועגן בילדונג און וויסן, וועגן מעדיצין באַזירט אויף עדות.
איך האָב נאָך אַ פֿראַגע. וואָס מיינט "באַווייזן־באזירט"?
יאָ, עדות־באזירט קען מען אויסלייגן אויף פֿאַרשידענע אופנים.
מיר גלייבן אַז עס איז נאָר לאָגיש צו רעדן וועגן עדות־באזירטער מעדיצין, אויב מען נעמט אין חשבון
די אינדיווידועלע דערפֿאַרונג פֿון יעדן פּאַציענט.
עדות־באזירט מיינט בעצם אָפּוועגן די נוץ און די שאָדן.
אַזוי, צום סוף, מוז עס זײַן אַ פּאָזיטיווע רעכענונג.
אַזוי האָבן אַלע זאַכן זייַט־ווירקונגען און סכּנות.
אָבער עס מוז זײַן אַ קלאָרער נוץ, כּדי עפּעס זאָל זײַן גערעכטפֿאַרטיקט, מאָראַליש גערעכטפֿאַרטיקט, עטיש גערעכטפֿאַרטיקט.
און די באַטראַכטונג מוז זײַן מעגלעך אויף אַ יחיד־באַזע.
און דאַן איז, למשל, איינער פֿון די מיטגרינדער פֿון דער עדות־באזירטער מעדיצין, דוד סאַקעט.
למשל, האָט ער קלאָר געזאָגט אַז עס זענען בײַװײַזן פֿון שטודיעס.
איך האָב שוין דיסקוטירט די פּראָבלעם אַז שטודיעס קענען אויך ווערן מאַניפּולירט און פאַלשמאַכט.
דעריבער, כאָטש די שטודיע־באַווייַזן זענען וויכטיק, זיינען זיי נישט דער איינציקער באַשטימענדיקער פאַקטאָר.
דערצו איז אָפֿט מאָל נאָר מעגלעך צו נוצן סטאַטיסטישע דורכשניטן.
און אויב דער סטאַטיסטישער דורכשניט איז אַז עמעצער איז 1.70 מעטער הויך, אָבער דער סטאַטיסטישער מענטש
איז 1.90 מעטער, דאַן פּאַסטו שוין נישט מער אַרײַן.
און דאָס איז אויך דער פאַל מיט פילע סימפּטאָמען פֿון קראַנקייט, אַז די רעזולטאַטן פֿון דער שטודיע
שפּיגלען נישט די פאַקטישע רעאַליטעט פֿאַרן יחיד.
און דערפֿאַר איז עס וויכטיק צו פֿאָדערן אַז מען זאָל אויך באַטראַכטן די אינדיווידועלע דערפֿאַרונג,
אַז מען זאָל אויך באַטראַכטן די ווילנס פֿון דעם פּאַציענט, בפרט זיינע ווילנס און ווערטן.
איינער וויל נאָך אַז עפּעס זאָל ווערן באַהאַנדלט, דער צווייטער וויל דאָס ניט מער.
און אַז די פאַכמעסיקע עקספּערטיזע פֿון דעם דאָקטער ווערט אויך אין חשבון גענומען.
דורך זײַנע פילע יאָרן פֿון פאַכמעסיקער דערפֿאַרונג האָט ער געוווּנען דערפֿאַרונג מיט
A, B, C, D, E און אויך מיט דעם פּאַציענט.
און אויב ער איצט קומט צו אַ מסקנא וועגן דעם, דאַרף מען עס נישט גלייך אָפּוואָרפֿן.
נאָר ווײַל עס עקזיסטירט עפּעס אַ שטודיע מיט אַ דורכשניטלעכן ווערט ערגעץ.
אָבער עס איז אָפֿט נישט קלאָר צי די שטודיע טאַקע האָט ראַנדאָמיזירט די גורמים וואָס זענען פאראַן בײַ דעם פּאַציענט .
ווי איך האָב געזאָגט, מיר האָבן אַ סיסטעמאַטישן מאַנגל אויף וויסנשאַפֿטלעכן ניוואָ, ווײַל ראַנדאָמיזאַציע ווערט נישט
דורכגעפֿירט ריכטיק לויט די פֿאַרשיידענע גורמים פֿון קראַנקייט.
ראַנדאָמיזירט מיינט אַז איך אונטערזוך פֿאַרשידענע שטודיע־אַרמען.
עטלעכע, אַזוי צו זאָגן, האָבן איצט פילע נאַרבן, בשעת אַנדערע בכלל נישט.
אַז דער ענין פֿון נאַרבן ווערט אויך באַהאַנדלט, צוזאַמען מיט סביבה־פֿאַרפּעסטיקונג.
למשל, איין מענטש האָט קוועקזילבער־פֿאַרגิפֿטונג און הויך סטרעס־לעוועלס, דער צווייטער האָט
אַלערגיעס, און דער דריטער האָט קיינער פֿון די פּראָבלעמען.
אַז מען דאַרף עס באַטראַכטן אויף אַ דיפערענצירטן אופֿן, כּדי צו זען: אָקיי, ווי רעאַגירן די
פֿאַרשיידענע קאָהאָרט־גרופּעס אויף געוויסע באַהאַנדלונג־מיטלען.
אַזוי מוז מען באַטראַכטן דעם עדות־באזירטן געדאַנק אויף דריי וועגן.
און די שטודיע־באַווייַזן דאַרפֿן נאָך ווערן אונטערװאָרפֿן צו ווײַטערדיקער דורכקוק, ווײַל מיר זעען דאָרט באַטײַטיקע חסרונות.
דאָס איז אויך אָפֿיציעל באַקאַנט און איז שוין געווען דער טעמע פֿון גרויסע וויסנשאַפֿטלעכע קאָנפֿערענצן.
דער פאקט אַז פילע שטודיעס דאָ האָבן מעטאָדאָלאָגישע חסרונות און אַז קלאָרע מאַניפּולאַציעס זענען דורכגעפֿירט געוואָרן
– דאָס הייסט פאַלסיפיקאַציעס און פּרוּוון צו פאַלסיפיצירן.
און דאַן ווערט עס שפּעטער פֿאַרקויפֿט ווי וויסנשאַפֿט.
דאָס ברענגט פּאַציענטן אין קאָנטאַקט מיט אַ פאַלשן באַגריף פֿון וויסנשאַפֿט אָדער מיט פאַלשער וויסנשאַפֿט.
און אַזוי איז וויסנשאַפֿט ניט מער אונדזער פֿרײַנד און העלפֿער, נאָר די סכּנה וואָס מיר שטייען קעגן.
און דערפֿאַר, בפרט אין דעם געביט פֿון מעדיצין, דאַרפֿן מיר רעפֿאָרמאַציע 2.0 – איך ווידערהאָלע זיך דאָ –
כדי צו פֿאַרזיכערן און אויפֿצושטעלן זיכערהייט פֿאַר מענטשן און די בעסטע מעגלעכע קוואַליטעט.
אומאָפּהענגיק פֿון די פּראָפֿיט־אינטערעסן פֿון געוויסע שפּילערס אינעם געזונט־זאָרג־סעקטאָר.
אָבער דאָס וואָלט אויך רעדוצירן די קאָסטן פֿאַר דער עקאָנאָמיע, וואָס וואָלט זײַן אַ געוואלטער זייַט־עפעקט.
מען קען אָננעמען אַז.
איצט האָבן מיר דעם פּראָבלעם אַז די וואָס האָבן מאַכט זענען נישט גרייט צו אָפּגעבן זייער מאַכט, און עס
איז ווייניק מסתּמא אַז זיי וועלן דאָס טאָן פֿרײַוויליק.
און אויב זיי זאָגן אַז די נײַע פּאַרטייען האָבן דאָס טאַקע אויך נישט אויף זייער אַגענדע, דאַן קען
מען פֿון זיי נישט דערוואַרטן קיין פֿאַרבעסערונג.
וואָס איז אייער צוגאַנג? ווי קען די באַפעלקערונג דאָס באַאײַנפֿלוסן?
איך וואָלט נישט געמאָלן אַזאַ טרויעריק בילד. מיר ווייסן נישט.
ביז איצט איז מײַן אײַנדרוק אַז זיי זוכן נישט גענוג פּלוראַליסטישע עצות.
נו, איך האָב דעם אײַנדרוק אַז זיי נאָך אלץ גייען נאָר צו די געזונטהייט־פֿאַרזיכערונג־פֿירמעס אָדער צו די פֿאַרמאַצעווטישע
פֿירמעס און הערן וואָס זיי האָבן צו זאָגן, און אַז זיי האָבן טאַקע נישט געהערט די שטימען פֿון די פּאַציענטן.
אַזוי, אויב איר מאַכט די שטימען פֿון די פּאַציענטן געהערט, גלייב איך אַז פֿאַרשיידענע פּאַרטייען וואָלטן זײַן זייער אָפֿן דערצו.
און דערפֿאַר איז עס נייטיק, אַז די פּאַציענטן זיך אָרגאַניזירן.
דערפֿאַר איז דאָ דער פּאַציענט־שוץ־פֿאַרבאַנד מיטן נאָמען "Natürlich gesund werden für alle e.V."
(www.natuerlichgesundwerdenfueralle.org). די יערלעכע מיטגלידשאַפֿט־געלט איז 30 אייראָ.
מיר וואָלטן זיכער זײַן צופרידן, אויב פילע פֿון די מענטשן וואָס הײַנט הערן וואָלטן זאָגן: "אָקעי, מיר
שטיצן דאָס." עס איז ווי אַ מין פּאַציענט־פֿאַרבאַנד.
אַזוי איז נישטאָ קיין דירעקטער נוץ דערפון, אָבער דאָס קען קומען שפּעטער, אויב עס זענען אַ סך פֿון זיי און אַזוי ווײַטער.
אָבער מיר זענען באַגריסט צו פֿאַרבינדן אונדזערע כּוחות און צוזאַמען אַקציע נעמען.
דאָס מיינט אַז אויב עס איז אַ פּראָבלעם וואָס מיר ווילן טוישן, קענען מיר אַלע צוזאַמען שרײַבן אַ אימעיל, אָדער
מיר קענען אַלע צוזאַמען שרײַבן אַ בריוו אָדער אַ קאַרטל.
און דאָס מאַכט אַן אימפּרעסיע. אויף דעם אופֿן האָבן פֿרויען אויך מצליח געווען צו פֿאַרשרײַבן גלייכקייט אין דער קאָנסטיטוציע.
עס איז געווען אַ פּאָסטקאַרטל־קאַמפּאַניע. אָקעי, די נומערן האָבן אויך געשפּילט אַ ראָלע.
איר האָט דערמאָנט די פּאַציענט־שוץ־אַסאָציאַציע, בײַ וועלכער מענטשן קענען זיך רעגיסטרירן.
צי זענען דאָ נאָך וועגן צו שטיצן דעם ציל?
יאָ, אַזוי איז עס מיט דער פּאַציענט־שוץ־אַסאָציאַציע.
ווי איך האָב געזאָגט, קען מען ווערן מיטגליד פֿאַר £30 אַ יאָר. יעדער קען זיך דאָס באַצאָלן.
און די אַנדערע זאַך איז אַז מיר בײַ דער מעדיצינישער אַסאָציאַציע האָבן אויף אונדזער וועבזײַט אַ קנעפּל מיטן נאָמען "מיטמאַכן"
, וואָס איז אַ טייל פֿון דער היפּפּאָקראַטישער שבֿועה.
און דאָרט קענט איר זיך אײַנשרײַבן צו באַקומען אַ מעלדונג ווען, למשל, מיר פֿירן דורך קאַמפּאַניעס צו
פֿאַרבעסערן איין אָדער אַן אַנדערן געביט פֿון דער געזונט־סיסטעם.
און עס איז אויך די מעגלעכקייט – איך האָב דאָס קורץ דעמאָנסטרירט, אפֿשר קען איך עס אײַך
ווײַזן – מיר האָבן צוגעגרייט אַ אונטערשריפֿט־ליסטע.
ווען איר זענט אין דער היים און טרעפֿט זיך מיט פֿרײַנד, רעדט וועגן געזונט און ווי שלעכט אַלץ איז אָדער וואָס אַרבעט נישט, דעמאָלט
ביטע ווײַזט זיי די פּעטיציע און בעט זיי אויך צו אונטערשרײַבן.
דאַן וועסטו אויך באַקומען אַ מעלדונג ווען עס איז נאָך אַ פּראָמאָציע צו ברענגען איין אָדער צוויי פּונקטן אין פאָקוס.
אַזוי, איז עס אַז מען האָט פשוט דאָס רעכט צו ווערן אינפֿאָרמירט.
דאָס איז אַ דערקלערונג פֿון צוזימונג אַז מיר מעגן ניצן דעם אימעיל־אַדרעס.
יאָ, אַ גרויסן דאַנק.
איר זענט זייער באַגריסט.
ד״ר סאָניאַ רייטץ, אַ דאַנק פֿאַרן רעדן מיט אונדז. אַלץ גוטס, און ביז צום נעקסטן מאָל.
אַ גרויסן דאַנק טאַקע.