WEBVTT

00:00.240 --> 00:06.054
Into ebikade ingathathwa nenzulu
njengombono woyikiso iya isiba yinyani eyoyikisayo:

00:06.054 --> 00:13.100
Ukwaziswa kobuni obunyanzelekileyo
obukwi-elektroniki kummi ngamnye, obushwankathelwe njenge-eID.

00:13.100 --> 00:17.320
Oku kuthetha ukuchongwa ngobuchwepheshe kwayo yonke umntu.

00:17.320 --> 00:24.685
Zonke iimodyuli ezifana nee-akhawunti zebhanki, iirekhodi
zezigulana ze-elektroniki, imeko yokugonywa, iilayisensi

00:24.685 --> 00:30.111
zokuqhuba zedijithali, imidiya yentlalo yobuqu
kunye neendlela zonxibelelwano, ii-ID

00:30.111 --> 00:34.020
zerhafu, njl.njl. ziya kuthi ke ziqhutywe ngale eID.

00:34.020 --> 00:42.772
Oku kuthetha: ummi ocacileyo kwimo yawo
esulungekileyo kunye nethuba elingenamda lokulawula wonke umntu.

00:42.772 --> 00:46.892
I-eID ngoku ikhuthazwa ngesantya esiphezulu
kwihlabathi jikelele, nto leyo ebonisa ukuba

00:46.892 --> 00:49.843
ikhona i-ajenda yabaqhubi behlabathi ngasemva kwayo.

00:49.843 --> 00:54.470
EGermany, uxanduva lokusebenzisa i-eID
sele lufakwe kwisivumelwano somanyano.

00:54.470 --> 01:00.064
INkulumbuso yaseBritane uStarmer
usandula ukwazisa ngokwethulwa kweBrit Card.

01:00.064 --> 01:07.060
Ngaphandle kobungqina besazisi ngale ID, akusayi
kuphinda kube nokwenzeka ukusebenza e-United Kingdom.

01:07.060 --> 01:14.286
Kwaye seso kanye isizathu endibhengeza ngalo namhlanje ukuba siza
kwenza isazisi sedijithali esitsha, sasimahla, sibe

01:14.286 --> 01:22.964
yimfuneko ngokomthetho ukuze umntu abe nelungelo
lokusebenza, phambi kokuba kuphele le nkqubo yepalamente.

01:22.964 --> 01:28.504
Ngaphandle kwesi simamaka sedijithali,
awuzukwazi ukusebenza e-United Kingdom.

01:28.504 --> 01:31.240
Kulula ngolo hlobo!

01:31.240 --> 01:37.041
ESwitzerland, uMthetho we-eID wamkelwe luninzi
oluncinci kuvoto lukawonke-wonke ngoSeptemba.

01:37.041 --> 01:42.312
Apha, kufanele kube kusekusisihlandlo
ukuba uyikhuphele na i-app kwiselfowuni yakho.

01:42.312 --> 01:46.020
Ukuba oku kuza kuhlala kunjalo
kwixesha elizayo kusaza kubonakala.

01:46.020 --> 01:48.917
Imeko yahluke kakhulu eVietnam.

01:48.917 --> 01:54.432
Ibhanki yesizwe ngoku iqhuba "ucoco" lwenkqubo yayo yebhanki.

01:54.432 --> 02:02.326
Ukusukela ngoSeptemba 2025, i-akhawunti zebhanki ezizizigidi
ezingama-86 ezingasebenziyo okanye ezingqiniswanga nge-biometric,

02:02.326 --> 02:06.562
oko kukuthi, ezingenabo ubuni bedijithali, ziye zacinywa.

02:06.562 --> 02:13.673
Kuthiwa 'ucoco lwenkqubo' linyathelo elisingise ekulweni
inkohlakalo nasekuqiniseni iziseko zemali zelizwe ngokwalo.

02:13.673 --> 02:19.466
Ikwatsho ukuba ii-akhawunti ezininzi ziyaphindaphindwa okanye
azisetyenziswa, nto leyo ekhokelela kwizikhewu zokhuseleko.

02:19.466 --> 02:25.856
Ukuqinisekiswa kobu-mntu – okufana neminwe okanye ukuqondwa
kobuso – kujolise ekuboneleleni ngokhuseleko olungcono.

02:25.856 --> 02:30.731
IVietnam iza kuba yindawo engenamali yedijithali. Ingxaki ithini?

02:30.731 --> 02:39.179
Intatheli ezimeleyo uTom-Oliver Regenauer uyishwankathela
kudliwanondlebe noSimo Azzaoui we-meetyourmentor:

02:39.179 --> 02:46.760
Ewe, ndicinga ukuba abantu kufuneka baqonde ukuba
le eID isiseko sazo zonke izinto ezizayo emva kwayo.

02:46.760 --> 02:55.224
Ngoko ke, leyo yeyona nto iphambili kwihlabathi ledijithali elibi
esiya kulo ngokungazi, ukuba asikwazi ukuqonda amandla alo

02:55.224 --> 03:03.584
angafihlakeleyo kuluntu olulawulayo, kwabo basencochoyini,
kwi-0.01%, kuxhomekeke ekubeni umisela imida yayo njani.

03:03.584 --> 03:06.915
Kuba okuninzi kuxhomekeke kwi-eID kamva.

03:06.915 --> 03:12.302
Ukuba ukhe wajonga umxholo 'we-Facebook graph', umzekelo,
yiprofayile yakho, kunye nabantu oqhagamshelana nabo,

03:12.302 --> 03:17.422
kunye nabantu abaqhagamshelana nabo, kunye nabantu
abaqhagamshelana nabo, ukuya kutsho kwinqanaba le-10.

03:17.422 --> 03:21.968
Yimephu enkulu yendawo yakho yentlalo, kunye nazo
zonke izinto ozikhethayo umqeshi wakho, umculo,

03:21.968 --> 03:24.781
uhambo, kwaye ngubani owaziyo ukuba yintoni enye.

03:24.781 --> 03:27.790
Likhulu kakhulu elo bungqina ozakhela lona.

03:27.790 --> 03:30.040
Kwaye ekugqibeleni kuya kuba njalo nge-eID.

03:30.040 --> 03:36.877
Ngoko ke nabani na onesmartphone enenkqubo yokusebenza i-Android
okanye i-iOS kwaye enesipaji sommi kuyo,

03:36.877 --> 03:42.920
ekugqibeleni uya kumiselwa ngokupheleleyo ngale
eID, kuquka lonke uthungelwano lwakhe lwentlalo.

03:42.920 --> 03:48.433
Kwaye, ewe kona, izinto ziya kunxulunyaniswa
ne-eID; oku kuyabonakala kwiingxelo ezahlukeneyo.

03:48.433 --> 03:55.880
Ndisandul' ukupapasha kwakhona inqaku ngalo mbandela kwiblogi
yam, onokulifunda, kwaye kulo ndichaza kwakhona ndicaphula

03:55.880 --> 03:59.380
uMphathiswa weManyano yaseJamani weMicimbi yeDijithali.

03:59.380 --> 04:06.100
Nanku eSwitzerland kananjalo, sele kukho iingxelo ezibonisa
ukuba amanyathelo alandelayo kwesi senzo ngoku anokuphunyezwa.

04:06.100 --> 04:11.960
I-eID iqondwa apho "njengenkqubo"
kongezwa kuyo imisebenzi eyongezelelweyo.

04:11.960 --> 04:15.423
Kwaye ezi zinto zongezelelweyo,
ngokuqinisekileyo, ngokungathandabuzekiyo,

04:15.423 --> 04:17.600
yimali yedijithali, nokuba ikwimo yantoni na.

04:17.600 --> 04:24.160
Oku kungaba zizinto zakho zeBitcoin okanye iingxowa
zakho zobuqu kunye neengqekembe ofuna ukuzisebenzisa.

04:24.160 --> 04:28.493
Kodwa ke, loo nto ikwayimali yedijithali
ezinzileyo, ekwayi-euro yedijithali, nokuba ivela

04:28.493 --> 04:30.780
kwibhanki engundoqo okanye kwibhanki yabucala.

04:30.780 --> 04:36.482
Ngoko ke ekugqibeleni, imali yakho ibambeke kuyo, kulandele
iirekhodi zakho zonyango ze-elektroniki ezidibanisiweyo nayo,

04:36.482 --> 04:41.618
emva koko kukho iilayisensi zokuqhuba zedijithali, zonke
ii-social media zakho, nendlela oqhagamshelana ngayo

04:41.618 --> 04:44.560
nabantu – iGrisi ibisenza oku ukusukela ekuqaleni kuka-2025.

04:44.560 --> 04:49.297
Ii-ID zerhafu zidityaniswe nama-akhawunti eendaba
zentlalo ngeenjongo zokuqinisekisa iminyaka yobudala.

04:49.297 --> 04:50.923
Ungafunda nangaloo nto.

04:50.923 --> 04:55.143
Kwaye ngoku, ndikholelwa ukuba amazwe
ali-17 agqibe ngokupasisa imithetho ye-eID

04:55.143 --> 04:57.820
kwiiveki ezimbini ukuya kwezintathu ezidlulileyo.

04:57.820 --> 05:01.205
Ngoko ke, asiyonto yenzeke ngamabona-ndenzile
ukuba oku kuxhonywe ngaxeshanye kwihlabathi jikelele.

05:01.205 --> 05:04.080
Kuba lisiseko sazo zonke izinto ezilandelayo.

05:04.080 --> 05:11.520
Nje ukuba uthe "ewe" koku, ngelishwa ubanjiswe kule
nkqubo, kuba andikaboni ndawo apho unokuzikhupha kuyo.

05:11.520 --> 05:18.680
Ngoko ke, mhlawumbi kuza kufuneka uye kutsho kwiNkundla
Ephakamileyo, okanye ufumane enye indlela yokuphuma kuko.

05:18.680 --> 05:26.040
Ngoko ke, xa ujonga i-Austria, apho iindwendwe kwiintetho zam
zandichazela ukuba malunga nama-50% abemi sele benale eID, kuba

05:26.040 --> 05:30.927
kungenjalo kunzima kakhulu ukusebenza
njengotitshala okanye kwiziko likarhulumente,

05:30.927 --> 05:35.168
umzekelo. Ke ngoko, kuba yinto ebaluleke kakhulu.

05:35.168 --> 05:40.391
Ingcali yezemali nomhlalutyi u-Ernst Wolff naye
unombono ogxeka kakhulu ngeenkqubela ezikhoyo ngoku.

05:40.391 --> 05:44.777
Kudliwano-ndlebe ne-Kla.TV olunomxholo
othi "Ngubani olawula isiphithiphithi

05:44.777 --> 05:48.256
ehlabathini?", wakhomba ingozi ethile kulo mxholo:

05:48.256 --> 05:55.248
"Ngoko ke i-ID yedijithali iyimfuneko ngokupheleleyo, kuba xa
i-CBDC ifika, kuthetha ukuba ngamnye wethu uya kuba 'nesipaji'

05:55.248 --> 05:58.560
, mhlawumbi kwifowuni yethu ephathwayo okanye kwi-smartphone."

05:58.560 --> 06:06.580
Emva koko kufuneka kuqinisekiswe ukuba wonke umntu unokuchongwa
ngokwenene, ukuze abantu bangakwazi ukufikelela kwenye "isipaji".

06:06.580 --> 06:13.340
Ngoko ke, umzekelo, ukuba urhulumente umnqamla umntu othathwa
njengombonisi okanye umenzi wengxaki kuzo zonke iindlela

06:13.340 --> 06:19.871
zokufumana imali, kwaye kungekho siqinisekiso sobuqu
sedijithali, loo mntu angaya kumhlobo okanye isizalwane sakhe

06:19.871 --> 06:23.714
aze athi, "Ungandihlawulela na usebenzisa i-akhawunti yakho?"

06:23.714 --> 06:30.120
Kodwa ukuba banokuchongwa nge-eID
yabo, ngoko ke bahlala ngaphandle.

06:30.120 --> 06:36.080
Ngoko ke ulawulo olupheleleyo luyenzeka.
Kwaye yiyo leyo indlela esikuyo ngoku.

06:36.080 --> 06:42.918
Ukungeniswa kwemali yedijithali esembindini, njengoko
kucwangcisiwe ngabaxhasi bebhunga lehlabathi, ngoko ke

06:42.918 --> 06:49.680
kufuna ukuchongwa okukhethekileyo kommi ngamnye
ngophawu lweminwe nobuqukumbiso bobuso nge-ID yedijithali.

06:49.680 --> 06:55.948
Into ethengiswa ebantwini njenge "ncedo" nange "nokhuseleko"
lwabo, iveza ukuba sisixhobo esingundoqo sokulawula

06:55.948 --> 07:02.871
"qela elilawulayo," njengoko esibizwa nguOliver
Regenauer, kwaye isetyenziselwa ukulawula nokuthoba uluntu.

07:02.871 --> 07:05.524
Ngoko ke umntu ngamnye kuza kufuneka enze isigqibo:

07:05.524 --> 07:13.248
Ndingayamkela le ID ndize ndizimanye nale nkqubo,
okanye mandiyale ndize ndiphelelwe ngumsebenzi nemali yam?

07:13.248 --> 07:16.914
Zeziphi iindlela eziseleyo zabantu zokubaleka le meko imbi?

07:16.914 --> 07:25.320
Usapho lomseki weKla.TV, u-Ivo Sasek, lufingqe impendulo yalo
kwimibuzo yala maxesha anzima kwingoma. Ziphulaphule ngokwakho!
