ווייניקער ווי אַ האַנטפֿול מעגאַ־קאָרפּאָראַציעס קאָנטראָלירן יעדן אַספּעקט פֿון אונדזער לעבן.
דאָס קען קלינגען איבערגעטריבן, אָבער פֿון דעם פרישטיק אויפֿן טיש אין דער מאָרגן ביז דעם מאַטראַץ אויף וועלכן מיר
שלאָפֿן בײַ נאַכט, און אַלץ וואָס מיר טאָן, טראָגן אָדער פֿאַרנוצן צווישן, הענגט גרויס טייל אויף די פֿירמעס.
דאָס זענען אינוועסטירונג־פֿירמעס פֿון ריזיקער גרייס, וואָס פֿאַרוואַלטן די גרעסטע געלט־שטראָמען אין דער וועלט.
זיי זענען די הויפּט־פּראָטאַגאָניסטן פֿון דער דראַמע וואָס מיר איצט זעען.
כדי נישט צו נעמען צו פיל פֿון אייער צײַט, האָב איך די וויכטיקסטע אינפֿאָרמאַציע קורץ ווי מעגלעך צוזאַמענגעפֿאַסט.
ווי אַזוי אַרבעט עס?
לאָמיר נעמען אַ פֿירמע ווי פּעפּסי־קאָ, די מוטער־פֿירמע פֿון אַ סך פֿון די וועלטס פּאָפּולערסטע
סאָפֿט־געטראַנקען און סנאַקס, ווי אַ בײַשפּיל.
עס זעט אויס אַז עס זענען פֿיל פֿאַרשיידענע קאָנקורירנדיקע מאַרקעס, אָבער אַלע שטאַמען פֿון די פֿאַבריקן פֿון אַ קליינער צאָל
פֿירמעס וואָס צוזאַמען האָבן אַ מאָנאָפּאָל אין דער אינדוסטריע.
צווישן די פּראָדוצירער פֿון פּאַקירטע עסנוואַרג זענען אַ צאָל אַנדערע גרויסע פֿירמעס, אַזױ ווי
יוניליווער, קאָקאַ־קאָלאַ קאָמפּאַניע, מאָנדעלעז און נעסטלע.
אין דעם בילד קען מען זען אַז כּמעט יעדער באַקאַנטער מאַרקע פֿון פּאַקעטירטע עסנוואַרג
געהערט צו איינער פֿון די דאָזיקע קאָרפּאָראַציעס.
איר קענט גרינג באַקומען דעם טיפּ אינפֿאָרמאַציע.
איר קענט לייענען וועגן זיי אויף די וועבזײַטן פֿון די באַטרעפֿנדיקע מאַרקעס אָדער אויף וויקיפּעדיע.
פֿירמעס פֿון אַזאַ גרייס ווערן געוויינטלעך געפֿירט אויף דער בערזע און האָבן אַ דירעקטאָרן־ראַט, אין
וועלכן די גרעסטע אַקציאָנערן האָבן דאָס לעצטע וואָרט.
אויף וועבזײַטן ווי יאַהו פֿינאַנץ קען מען געפֿינען דעטאַלירטע אינפֿאָרמאַציע וועגן פֿירמעס,
אַרײַנגערעכנט די גרעסטע אַקציאָנערן פֿון די דאָזיקע פֿירמעס.
לאָמיר ווידער נעמען פּעפּסי־קאָ אלס בײַשפּיל.
מיר באַמערקן אַז 73.14% פֿון די אַקציעס ווערן געהאַלטן דורך נישט ווייניקער ווי 3,379 אינסטיטוציאָנעלע אינוועסטאָרן.
דאָס אַרײַננעמט אינוועסטמענט־פֿירמעס, אינוועסטמענט־פֿאָנדן, פֿאַרזיכערונג־פֿירמעס, באַנקען און, אין עטלעכע פאַלן, רעגירונגען.
לאָמיר זען ווער זענען די גרעסטע אינסטיטוציאָנעלע אינוועסטאָרן פֿון פּעפּסי־קאָ.
ווי מען זעט, נאָר צען פֿון די 3,379 אינוועסטאָרן באַטראָגן כּמעט אַ דריטל פֿון אַלע אַקציעס.
דער גאַנץ אַקציע־קאַפּיטאַל פֿון די צען פֿירנדיקע פֿירמעס איז ווערט בערך 60 ביליאָן דאָלאַר.
אָבער דרײַ פֿון די צען אינוועסטאָרן האָבן מער אַקציעס ווי די אַנדערע זיבן.
לאָמיר זייערע נעמען געדענקען און זען ווער האָט די מערסטע אַקציעס אין דער קאָקאַ־קאָלאַ
פֿירמע, דער הויפּט־קאָנקורענט פֿון פּעפּסי.
מיר באַמערקן אַז, ווי בײַ פּעפּסי־קאָ, די מערהייט פֿון די אַקציעס ווערן געהאַלטן דורך אינסטיטוציאָנעלע אינוועסטאָרן.
לאָמיר אַ קוק טאָן אויף די שפּיץ צען און אָנהייבן מיט דעם לעצטן.
מיר האָבן אויך געזען פֿיר פֿון די זעקס אינסטיטוציאָנעלע אינוועסטאָרן אין די לעצטע זעקס פֿון פּעפּסי־קאָ.
דאָס זענען נאָרדערן טראַסט, דזשיי־פּי מאָרגאַן טשייס, גיאָד קאַפּיטאַל מאַנאַדזשמענט און וועלינגטאָן מאַנאַדזשמענט.
לאָמיר איצט קוקן אויף די פיר גרעסטע אַקציע־באַזיצער.
מיר האָבן אויך געזען דריי פֿון זיי אין די שפּיץ־פֿיר פֿון פּעפּסי־קאָ.
זיי זענען בלאקרוק, וואַנגאַרד און סטייט סטריט, און נאָך איין איז בערkshīr Hathaway.
דאָס זענען די פֿיר גרעסטע אינוועסטירונג־פֿירמעס אין דער וועלט.
פּעפּסי־קאָ און קאָקאַ־קאָלאַ זענען גאָר נישט קאָנקורענטן, אָבער די אַנדערע גרויסע פֿירמעס וואָס באַזיצן פילע בראַנדן, ווי
יוניליווער, מאָנדעלעז און נעסטלע, זענען אויך אין באַזיצונג פֿון דער זעלביקער קליינער גרופּע אינסטיטוציאָנעלע אינוועסטאָרן.
און די נעמען ווערן נישט נאָר געפֿונען אין דער אינדוסטריע פֿון פּאַקירטע עסנוואַרג.
לאָמיר נעמען אַ קוק אויף וויקיפּעדיע, למשל, צו זען וועלכע זענען די גרעסטע פֿירמעס אין דער טעכנאָלאָגיע־אינדוסטריע.
פֿייסבוק באַזיצט וואַטסאַפּ און אינסטאַגראַם.
צוזאַמען מיט טוויטער, זיי פאָרמען די מערסט פּאָפּולערע געזעלשאַפֿטלעכע מידיאַ־פּלאַטפֿאָרמען אין דער וועלט.
אַלפֿאַבעט איז די מוטער־פֿירמע פֿון אַלע גוגל־פֿירמעס, אַרײַנגערעכנט יוטוב און דזשימייל, אָבער זיי זענען אויך די גרעסטע
ספּאָנסאָרן און אַנטוויקלער פֿון אַנדרויד, איינע פֿון די צוויי אָפּעריר־סיסטעמען וואָס טרײַבן
כּמעט אַלע סמאַרטפֿאָנעס און טאַבלעטן אין דער וועלט.
די אַנדערע אָפּעראַציע־סיסטעם איז עפּלס iOS.
לעסאָף, ווען מיר לייגן מייקראָסאָפֿט צו די אַנדערע דרײַ, זעען מיר אַז פֿיר פֿירמעס פּראָדוצירן די ווייכווארג,
אויף וועלכע כּמעט אַלע קאָמפּיוטערס, טאַבלעטן און סמאַרטפֿאָנען אין דער וועלט זענען אָפּהענגיק.
לאָמיר קוקן ווער באַזיצט די גרעסטע אַקציעס אין די שטאַרק פֿירמעס.
אויף פֿייסבוק זעען מיר אַז מער ווי 80% פֿון די אַקציעס ווערן געהאַלטן דורך אינסטיטוציאָנעלע אינוועסטאָרן.
דאָס זענען די זעלבע נעמען וואָס מיר האָבן געזען אין דער עסנוואַרג־אינדוסטריע.
אויך דאָ זענען די זעלבע אינוועסטאָרן אויבן.
מיר זעען דאָס בײַ עפּל, אָבער אויך בײַ איר הויפּט־קאָנקורענט מייקראָסאָפֿט.
ווען מיר קוקן אויף אַלע אַנדערע פֿירמעס וואָס דאַמינירן דעם טעכנאָלאָגיע־סעקטאָר און פּראָדוצירן אונדזערע קאָמפּיוטערס,
טעלעוויזיעס, סמאַרטפֿאָנעס און הויזגעצייַג, זעען מיר די זעלבע הויפּט־אינוועסטאָרן וואָס באַזיצן אַ גרויסן טייל פֿון די אַקציעס.
דער קליינער קלוב פֿון אינוועסטמענט־פֿירמעס, באַנקען און אינוועסטמענט־פֿאָנדן איז אויך דער גרעסטער
אַקציע־באַזיצער אין די פּרימאַרע אינדוסטריעס, פֿון וועלכע אונדזערע רוי־מאַטעריאַלן שטאַמען.
אויב מיר זוכן אויף וויקיפּעדיע די גרעסטע מינערישע פֿירמעס אין דער וועלט, זעען מיר אַז זייערע אַקציאָנערן
זענען די זעלבע אינסטיטוציאָנעלע אינוועסטאָרן ווי אַנדערש.
דאָס זעלבע געלט אויך פֿאַר די וועלטס גרעסטע לאַנדווירטשאַפֿטלעכע פֿירמעס, אויף וועלכע
אונדזער גאַנצע שפּײַז־אינדוסטריע איז אָפּהענגיק.
למשל, זיי באַזיצן באַער, די מוטער־פֿירמע פֿון מאָנסאַנטאָ, דער וועלטס גרעסטער זוימ־פּראָדוצירער, וואָס
פּראָדוצירט 90% פֿון אַלע קאָטאָן־זוימען אויף דער ערד און די מערהייט פֿון אַלע אַנדערע זוימען.
צי עס זענען די וועלטס גרעסטע זון־פּאַנעל־פֿאַבריקאַנטן אָדער די גרעסטע אױל־רעפֿיניריעס, די
אַקציעס ווערן פֿאַרוואַלטעט דורך די זעלבע פֿירמעס.
זיי באַזיצן די טאַבאַק־פֿירמעס וואָס פּראָדוצירן אַלע פּאָפּולערע טאַבאַק־מאַרקעס פֿון דער וועלט.
אָבער זיי באַזיצן אויך אַלע די הויפּט־פֿירמעס אין דער פֿאַרמאַסעווטישער אינדוסטריע און די
וויסנשאַפֿטלעכע אינסטיטוטן וואָס פּראָדוצירן די מעדיקאַמענטן.
זיי באַזיצן די פֿירמעס וואָס פּראָדוצירן אונדזערע מעטאַלן און רוי־מאַטעריאַלן, און די גאַנצע
אויטאָמאָביל-, פֿליִגער־ און וואָפֿן־אינדוסטריעס וואָס פֿאַראַרבעטן די מעטאַלן און רוי־מאַטעריאַלן.
זיי באַזיצן די פֿירמעס וואָס פּראָדוצירן אונדזערע עלעקטראָניק.
זיי באַזיצן די גרויסע דעפּאַרטמענט־קראָמען און די אָנליין־מאַרקפּלאַץ.
און אפילו די צאָלונג־מיטלען וואָס מיר נוצן צו באַצאָלן פֿאַר זייערע פּראָדוקטן.
ווי איך האָב שוין דערמאָנט, זענען די אינסטיטוציאָנעלע אינוועסטאָרן בעיקר
אינוועסטירונג־פֿירמעס, באַנקען און פֿאַרזיכערונג־פֿירמעס.
זיי זענען אויך אין באַזיצונג פֿון אַקציאָנערן.
און וואָס איז די מערסט פֿאַרווונדערנדיקע זאַך דערפֿון?
אַלע די אינסטיטוציאָנעלע אינוועסטאָרן באַזיצן די אַקציעס פֿון איינעם דעם אַנדערן, און צוזאַמען פאָרמען זיי אַ
ריזיקע נעץ וואָס מע קען פֿאַרגלײַכן מיט אַ פּיראַמיד.
קלענערע אינסטיטוציאָנעלע אינוועסטאָרן געהערן צו גרעסערע אינוועסטאָרן, וואָס ווידער געהערן צו נאָך גרעסערע אינוועסטאָרן.
דער אומזעענער שפּיץ פֿון דער פּיראַמיד באַשטייט נאָר פֿון צוויי פֿירמעס, וועלכע נעמען מיר האָבן שוין פיל מאָל געזען:
זיי זענען וואַנגאַרד און בלאקרוק.
די מאַכט פֿון די צוויי פֿירמעס איז כּמעט איבער אונדזער פֿאַנטאַזיע.
ניט נאָר זענען זיי די גרעסטע אינסטיטוציאָנעלע אינוועסטאָרן אין אַלע די הויפּט־פֿירמעס פֿון דער וועלט, נאָר זיי
באַזיצן אויך די אַנדערע אינסטיטוציאָנעלע אינוועסטאָרן אין די פֿירמעס, וואָס גיט זיי אַ גאַנץ מאָנאָפּאָל.
לויט אַ באריכט פֿון בלומבערג, איינער פֿון די וועלטס מערסט געערטע אינסטיטוציעס אין דעם געביט פֿון פינאַנציעלע דאַטן און אַנאַליז,
פאָרויסזאָגן עקספּערטן אַז ביז 2028 וועלן די צוויי פֿירמעס צוזאַמען פאַרוואַלטן בערך 20 טריליאָן דאָלאַר
אין אינוועסטירונגען און באַזיצן כּמעט אַלץ אויף דער ערד.
בלומבערג אַליין האָט באַשריבן בלאקרוק ווי דעם פֿערטן אָרעם פֿון דער רעגירונג, ווײַל עס איז די איינציקע
ניט־רעגירונגס־אינסטיטוציע וואָס האַלט נאָענטע באַציִונגען מיט די פֿעדעראַלע באַנקען, אויך באַקאַנט ווי צענטראַלע באַנקען.
בלאקרוק לאנט נישט נאָר געלט צו די בונדעסבאַנקען, נאָר איז אויך זייער וויכטיקסטער ראַטגעבער און דער אַנטוויקלער
פֿון דער קאָמפּיוטער־סיסטעם וואָס די בונדעסבאַנקען נוצן.
צענדליקער בלאקרוק־אָנגעשטעלטע האָבן געהאַלטן עלטערע פּאָזיציעס אין דעם ווייסן הויז בשעת די בוש און
אָבאַמאַ אַדמיניסטראַציעס און איצט אונטער דזשאָו ביידען.
דער CEO פֿון בלאקרוק, לאַרי פֿינק, איז אַ באַגריסענער גאַסט צווישן פילע שטאַט־העדס און פּאָליטיקער – און דאָס איז פֿאַרשטענדלעך.
ער איז דאָס פּנים פֿון דער פֿירמע וואָס ציט די שטריק.
אָבער לאַרי פֿינק ציט נישט אַליין די שטריק.
טאַקע, בלאקרוק אַליין געהערט צו די אַקציאָנערן.
און ווען מיר קוקן ווער די אַקציע־האַלטער זענען, קומען מיר צו אַ פרעמדן מסקנא.
מיר זעען אַז דער גרעסטער אַקציע־באַזיצער פֿון בלאקרוק איז וואַנגאַרד. און דאָ ווערט עס טונקל.
וואַנגאַרד אַליין האָט אַ ייחודית סטרוקטור וואָס מאַכט עס אוממעגלעך צו אידענטיפיצירן
ווער זײַנע אַקציע־האַלטערס אָדער קונדן זענען.
די עליטע וואָס באַזיצן וואַנגאַרד ווילן נישט אַז קיינער זאָל וויסן אַז זיי זענען די
באַזיצער פֿון דער מעכטיקסטער פֿירמע אין דער וועלט.
אָבער פֿאַרשטייט זיך, דאָס איז
קיין סוד פֿאַר די וואָס ווילן אַרײַנקוקן.
באריכטן פֿון אָקספֿאַם און בלומבערג ווײַזן אַז 1% פֿון דער וועלט־באַפעלקערונג באַזיצט מער געלט ווי די אַנדערע 99%.
פֿאַרשטייט זיך, די וואָס באַזיצן די מעכטיקסטע פֿירמע אין דער וועלט, זענען אויך די רײַכסטע צווישן דעם 1%.
אין אַנדערע ווערטער, איר זענט צווישן די שפּיץ 0.001%.
דאָס מיינט אַז וואַנגאַרד איז אין די הענט פֿון די רײַכסטע משפּחות אין דער וועלט.
ווען מיר שטודירן זייער געשיכטע, געפֿינען מיר אַז די משפּחות האָבן שטענדיק געשטאַנען אויף שפּיץ פֿון דער פּיראַמיד, עטלעכע אפילו
לאַנג איידער דער אָנהייב פֿון דער אינדוסטריעלער רעוואָלוציע.
אָבער אָן צו גיין צו פיל אין דעטאַל, וויל איך נאָר אָנווייזן אַז פילע פֿון די משפּחות געהערן צו מלכותדיקע בלוטליניעס און אַז זיי
זענען די גרינדער פֿון אונדזער באַנקינג־סיסטעם, די פֿאַראייניקטע נאַציאָנען און יעדן אינדוסטריעלער סעקטאָר אין דער וועלט.
די משפּחות האָבן קיינמאָל נישט פאַרלוירן זייער מאַכט, אָבער צוליב דער וואַקסנדיקער וועלט־באַפעלקערונג זענען זיי געצווונגען זיך צו
פאַרבאָרגן הינטער אינוועסטמענט־פֿירמעס ווי Vanguard, וועלכע גרעסטע אַקציע־באַזיצער זענען די פּריוואַטע
פֿאָנדן און ניט־פֿאַר־נוץ־אָרגאַניזאַציעס פֿון די משפּחות.
זיי זענען דער פֿאַרבינדונג צווישן געשעפֿט, פּאָליטיק און מעדיע, וואָס פירט צו באַטײַטנדיקע אינטערעסן־קאָנפליקטן.
אָבער בײַם ערשטן בליק איז דאָס נישט באַזונדערס אויפֿפֿאַלנדיק.
ניט־פֿאַר־נוץ אָרגאַניזאַציעס, אויך באַקאַנט ווי פֿונדאַציעס, זענען אָרגאַניזאַציעס וואָס פֿאַרלאָזן זיך
אויף נדבֿות, און זיי זענען נישט פֿאַרפֿליכטעט צו אַנטפּלעקן פֿון וועמען זיי באַקומען די נדבֿות.
זיי קענען אינוועסטירן דאָס געלט אין וואָס זיי ווילן און דאַרפֿן נישט באַצאָלן שטײַער אויף זייערע רווחים, אַזוי
לאַנג ווי די רווחים ווערן ווידער אינוועסטירט אין אַנדערע פּראַיעקטן, אין וועלכע זיי זענען באַטייליקט.
צדקה־אָרגאַניזאַציעס קענען אַריבערפֿירן הונדערטער ביליאָנען דאָלאַר פֿון אומזעעוודיקע אינוועסטאָרן.
לויט אַ באַריכט פֿון דער אויסטראַלישער רעגירונג, זענען ניט־פֿאַר־נוץ אָרגאַניזאַציעס דעריבער אידעאַל פֿאַר
פינאַנצירן טעראָריסטישע גרופּעס און וואַשן גרויסע סומעס געלט.
די פֿונדאַציעס און פֿאָנדן פֿון די משפּחות אויפֿן שפּיץ פֿון דער 1% היראַרכיע
פֿאַרשטעלן זיך הינטער די קוליסן אַזוי פיל ווי מעגלעך.
אָבער פֿאַר הויך־פּראָפֿילירטע און אויפֿמערקזאַמקייט־צויִענדיקע פֿאַלן, ווענדן זיי זיך צו די פֿונדאַציעס פֿון
פֿילאַנטראָפּישע משפּחות, וואָס זענען נידעריקער אין די ראַנגקירונגען, אָבער זענען אויך זייער רײַך.
דאָס זענען די ביל און מעלינדה גייטס פֿונדאַציע, די אָפֿן געזעלשאַפֿט פֿונדאַציעס פֿון דעם קאָנטראָווערסאַלן
מולטי־ביליאָנער דזשאָרדזש סאָראָס, און די קלינטאָן פֿונדאַציע.
אַ קורצע הקדמה צו געבן אײַך אַ געדאַנק פֿון דער גרייס פֿון די דאָזיקע יסודות.
לויט דעם אָפֿיציעלן וועבזײַטל פֿונעם וועלט־עקאָנאָמישן פֿאָרום, איז די גייטס־פֿונדאַציע דער גרעסטער נדבֿן צו דער
וועלט־געזונט־אָרגאַניזאַציע, נאָכדעם ווי פּרעזידענט דאָנאַלד טראָמפּ האָט אין 2020
אָפּגעשטעלט די אַמעריקאַנער פֿינאַנצירונג פֿאַר דער וווּ.
דאָס מאַכט די גייטס־פֿונדאַציע פֿאַר איינע פֿון די מערסט־אײַנפֿלוסרײַכע אָרגאַניזאַציעס אין דער וועלט
אין אַלע געביטן וואָס זענען שייך צו אונדזער געזונט.
די גייטס־פֿונדאַציע האָט אַ נאָענטע פּאַרטנערשאַפֿט מיט די 16 גרעסטע פֿאַרמאַצעווטישע פֿירמעס אין דער וועלט, אַרײַנגערעכנט
פֿײַזער, אַסטראַזענעקאַ, דזשאָנסאָן & דזשאָנסאָן, ביאָנטעק און בײַער, און מיר האָבן נאָר געזען
ווער עס באַזיצט די מערסטע אַקציעס אין די פֿירמעס.
ביל גייטס איז געווען גאָרנישט ווי אַ אָרעמער קאָמפּיוטער־גיק, וואָס האָט עס געשאַפֿט צו ווערן איינער פֿון די רײַכסטע מענטשן
אין דער וועלט. ער איז געקומען פֿון אַ פֿילאַנטראָפּישער משפּחה, וואָס, ווי ער אַליין, האָט געאַרבעט פֿאַר די אַבסאָלוט עליטע.
ביל איז דער גרינדער פֿון מייקראָסאָפֿט, וואָס געהערט צו בלאק־ראָק, וואַנגאַרד און ביז לעצטנס צו בערkshīr Hathaway.
איך מיין אַז די קומענדיקע טעמע זאָל אָנהייבן מיט אַ פֿראַגע.
אַ צופאַלדיקער מענטש ווי איך, מיט זייער ווייניק דערפֿאַרונג אין ווידעא־עדיטירונג און ניצנדיק אַ אַלטן לאַפּטאַפּ, קען
אָביעקטיוו אין 20 מינוט ווײַזן אַז נאָר צוויי פֿירמעס האָבן אַ גאַנץ מאָנאָפּאָל אויף אַלע אינדוסטריעלע סעקטאָרן וועלטווייט.
דאָס ברענגט די פֿראַגע: פֿאַרוואָס ווערט גאָרנישט פֿון דעם אין די מעדיע באריכטעט?
מיר באַקומען דעם ענטפֿער ווידער פֿון וויקיפּעדיע.
כמעט 90% פֿון די אינטערנאַציאָנאַלע מעדיע־אויסגאַבעס געהערן צו נײַן מעדיע־קאָנגלאָמעראַטן.
די פֿירמעס וואָס געהערן צו די מעדיע־קאָנגלאָמעראַטן זענען צו פיל צו אויפֿרעדנעמען.
ווי ערוואַרטעט, די גרעסטע אַקציע־באַזיצער זענען וואַנגאַרד און בלאקרוק.
איך קען שעהן לאַנג פאָרזעצן, און ווײַזן אַז אין כּמעט יעדן לאַנד אויף דער ערד איז די היימישע מעדיע אין די הענט פֿון אַזעלכע
קאָנגלאָמעראַטן, וואָס זײַנען אין באַזיצונג פֿון אונדזערע אינסטיטוציאָנעלע אינוועסטאָרן
אָדער פֿון זייער רײַכע און מאַכטיקע עליטע־משפּחות.
אין פֿאַראייניקטן קעניגרייך, למשל, געהערן כּמעט אַלע פּאָפּולערע צײַטונגען און מאַגאַזינען צו דער דיילי
מייל גרופּע, ריטש און דער אויבן דערמאָנטער ניוז קאָרפּ.
אין די נידערלאַנדן זענען אַלע מעדיע־אויסגאַבעס קאָנטראָלירט דורך De Persgroep, Mediahuis און Bertelsmann.
און אין דײַטשלאַנד ווערט די גאַנצע מעדיע קאָנטראָלירט אָדער דורך די דײַטשישע רעגירונג, ProSiebenSat1, Axel
Springer און ווידער דורך Bertelsmann, וואָס איז אויך אַ קאָנגלאָמעראַט פֿון אומפּרעצעדענטירטער גרייס.
בערטלסהאַן איז נישט נאָר די מוטער־פֿירמע פֿון דער וועלטס גרעסטער בוך־פֿאַרלאַג Penguin Random House און דער אייגנטומער און גרינדער
פֿון BMG Music, נאָר קאָנטראָלירט אויך אַ גרויסן טייל פֿון די אייראָפּעיִשע מעדיע דורך איר טאָכטער־פֿירמע
RTL, אַ פֿירמע מיט 67 טעלעוויזיע־קאַנאַלן, צען סטרימינג־פּלאַטפֿאָרמען און 38 ראַדיאָ־סטאַנציעס.
צוזאַמען מיט RTL, באַרצעלמאַן באַזיצט אויך אַ גרויסן טייל פֿון די פֿראַנצויזישע הויפּט־מידיאַ, און צוזאַמען מיט Media Set, דעם
שטאַרקן איטאַליענישן קאָנגלאָמעראַט וואָס געהערט צום פֿריִערדיקן פּרעזידענט בערלוסקאָני און וואָס קאָנטראָלירט די
מערהייט פֿון די איטאַליענישע הויפּט־מידיאַ, באַזיצן זיי אויך אַלע פּאָפּולערע שפּאַנישע טעלעוויזיע־סטאַנציעס.
די פֿאַרשיידענע נייעס־מידיאַ פּראָדוצירן נישט זייער אייגענע נייעס, נאָר נוצן אינפֿאָרמאַציע און בילדער פֿון נייעס־אַגענציעס
ווי רויטערס, די האָלענדישע ANP און די פֿראַנצויזישע AFP.
די אָרגאַניזאַציעס זענען גאָרנישט אַנדערש ווי ניט־אומאָפּהענגיק.
די וויכטיקסטע זשורנאַליסטן און רעדאַקטאָרן וואָס אַרבעטן פֿאַר אונדזערע מידיאַ־אויסגאַבעס אָדער די נייעס־אַגענציעס
זענען פֿאַרבונדן מיט וויכטיקע זשורנאַליסטישע אָרגאַניזאַציעס ווי דער אייראָפּעיִשער זשורנאַליזם־צענטער.
דער אייראָפּעיִשער זשורנאַליסטיק־צענטער איז איינער פֿון די גרעסטע פינאַנצירער פֿון
מידיאַ־פֿאַרבונדענע פּראָיעקטן איבער גאַנץ אייראָפּע.
פֿאַר זשורנאַליסטישע אַנאַליז און מיינונג נוצן אַלע די הויפּט־מעדיע־אויסגאַבעס פֿון דער וועלט Project
Syndicate, די מעכטיקסטע אָרגאַניזאַציע אין איר פעלד.
עס צושטעלט די 506 וויכטיקסטע מעדיע־אויסגאַבעס אין 156 לענדער.
פּראָיעקט סינדיקייט און אָרגאַניזאַציעס ווי דער אייראָפּעיִשער זשורנאַליזם־צענטער, צוזאַמען מיט
נייעס־אַגענטורן, זענען דער פֿאַרבינדונג צווישן פֿאַרשיידענע מעדיע־אויסגאַבעס אַרום דער וועלט.
ווען נייעס־לייענער לייענען די נייעס פֿון זייערע טעלעפּראָמפּטערס, איז אַ גרויסע מסתּמא אַז דער
טעקסט קומט פֿון איינער פֿון די אָרגאַניזאַציעס.
דעריבער איז די גלאבאלע מעדיע־דעקונג אָפֿט סינכראָניזירט.
לאָמיר אַ קוק טאָן אויף די אָרגאַניזאַציעס וואָס פּראָדוצירן אונדזערע נייעס אין צוזאַמענאַרבעט מיט נייעס־אַגענציעס.
בײַ פּראָיעקט סינדיקייט זעען מיר די ביל און מעלינדה גייטס פֿונדאַציע, די אָפֿן געזעלשאַפֿט
פֿונדאַציע, און דעם אייראָפּעיִשן זשורנאַליזם־צענטער.
דערנאָך איז דאָ דער אייראָפּעיִשער זשורנאַליזם־צענטער אַליין.
דאָ זעען מיר אויך די גייטס־פֿונדאַציע און די אָפּען סאָסיעטי־פֿונדאַציע, וואָס אויך באַקומען גרויסע נדבֿות פֿון
פֿייסבוק, גוגל, דעם האָלענדישן מיניסטעריום פֿאַר בילדונג, קולטור און וויסנשאַפֿט, און דעם
האָלענדישן מיניסטעריום פֿאַר אויסערן ענינים.
די אָרגאַניזאַציעס אין צענטער פֿון אונדזער אינפֿאָרמאַציע־פֿלוס ווערן פינאַנצירט דורך די צדקה־אָרגאַניזאַציעס פֿון
דער זעלבער עליטע, וואָס אויך קאָנטראָלירט די גאַנצע מעדיע.
אָבער אַ טייל פֿון אונדזערע שטײַער־געלט גייט אויך צו די אָרגאַניזאַציעס.
די עליטע וואָס קאָנטראָלירן יעדן אַספּעקט פֿון אונדזער לעבן, אַפֿילו ביז די אינפֿאָרמאַציע וואָס מיר באַקומען, פֿאַרלאָזן זיך
אויף אַן אומפֿאַרשטענדלעך קאָאָרדינירטן אָנשטרענג צו פֿאַרבינדן אַלע פֿאַרשיידענע אינדוסטריעס אויף דער ערד, כּדי צו פֿאַרזיכערן
אַז זיי אַלע אַרבעטן אין די אינטערעסן פֿון דער עליטע.
דאָס פּאַסירט בײַם וועלט־עקאָנאָמישן פֿאָרום, איינע פֿון די וויכטיקסטע אָרגאַניזאַציעס אין דער וועלט.
בײַ זײַן יערלעכן זיצונג אין דאַוואָס קומען די הויפּט־פֿירער פֿון די גרעסטע פֿירמעס פֿון דער וועלט צוזאַמען מיט
שטאַט־העדס, פּאָליטיקער און אַנדערע השפּעה־האָבנדיקע יחידים און אָרגאַניזאַציעס ווי יוניסעף און גרינפּיס.
דער באָרד פֿון טראַסטיז פֿון דער וועלט־עקאָנאָמישער פֿאָרום (WEF) אַרײַננעמט דעם פֿריִערדיקן אמעריקאַנער וויצע־פּרעזידענט און
"קלימאַט־ענדערונג־גורו" אַל גאָר, דעם CEO פֿון בלאק־ראָק לאַרי פֿינק, די פּרעזידענטין פֿון דער אייראָפּעישער צענטראַל־באַנק
קריסטינע לאַגאַרד, די דירעקטאָרין פֿון CERN פֿאַביאָלאַ דזשיאַנאָטי, די מלכה פֿון ירדן, דעם דירעקטאָר פֿון דער
אינטערנאַציאָנאַלער קאָמיטעט פֿון רויטן קרייץ פּיטער מאַוער, און פילע אַנדערע פּאָליטיקער און
CEOs פֿון די וועלטס מערסט השפּעהדיקע פֿירמעס.
וויקיפּעדיע באריכטעט די פאלגנדע:
לויט קריטיקער איז דער וועלט־עקאָנאָמישער פֿאָרום אַ עקאָנאָמישער פֿאָרום, וווּ די רײַכסטע פֿירמעס קענען
פֿאַרהאַנדלען געשעפֿטן מיט אַנדערע פֿירמעס אָדער פּאָליטיקער.
פֿאַר פילע טיילנעמערס איז דער ציל פֿון דער וועלט־עקאָנאָמישער פֿאָרום פּערזענלעכע נוץ, נישט צו לייזן גלאבאלע פּראָבלעמען.
עס ווערט שנעל קלאָר אַז די קריטיקער פֿון דער WEF האָבן רעכט, ווען מיר קוקן ווער זענען די וויכטיקסטע פּאַרטנערס,
וואָס באַטראָגן כּמעט 71% פֿון דער בודזשעט פֿון דער WEF.
דאָס אַרײַננעמט בלאקרוק, די אָפּען סאָסיעטי פֿאַונדיישאַנז, די ביל און מעלינדה גייטס פֿאַונדיישאַן און פילע אַנדערע
גרויסע פֿירמעס, וועלכע זייערע אַקציעס זענען דירעקט אָדער אומדירעקט אין באַזיצונג פֿון וואַנגאַרד און בלאקרוק.
דער פּרעזידענט און גרינדער פֿון דער וועלט־עקאָנאָמישער פֿאָרום איז קלאַוס שוואַב, אַ דײַטשער פּראָפֿעסאָר און געשעפֿטסמאַן.
אין זײַן בוך "דער גרויסער ריסעט" באַשרײַבט ער די פּלענער פֿון זײַן אָרגאַניזאַציע אין דעטאַל.
לויט שוואב זאָל אונדזער אַלטע געזעלשאַפֿט ווערן אויסגעטוישט מיט אַ נײַער, אין וועלכער לענדער אָפּגעבן זייער סאָווערעניטעט צו אַ
גאַנץ־אַרײַננעמענדיקער וועלט־רעגירונג, אין וועלכער מענטשן באַזיצן גאָרנישט, נאָר אַרבעטן פֿאַר דער מדינה, און
אין תּמורה באַקומען וווינונג, געזונטהייט־זאָרג און אַלע אַנדערע יסודותדיקע נויטיקייטן.
איר האָט מסתּמא געהערט גאַנץ אַ סך וועגן דעם נייעם וועלט־אָרדענונג.
די מעדיע וויל אונדז גלייבן לאָזן אַז דאָס איז אַ טעמע פֿאַר קאָנספּיראַציע־טעאָרעטיקער, כאָטש
פּרעזידענטן ווי דזשאָרדזש בוש סעניאָר, נעלסאָן מאַנדעלאַ און ביל קלינטאָן רעדן שוין דורות דערפֿון.
די וויכטיקע פּערזאָנען, וואָס, אויסער מאַנדעלאַ, אַלע געהערט האָבן צו דער עליטע בשעת זייער לעבן, זענען נישט די
איינציקע וואָס חלומען פֿון אַ אַלעמאַכטיקער וועלט־רעגירונג.
אין 2015 האָט די פֿאַראייניקטע נאַציאָנען פאָרגעשטעלט איר קאָנטראָווערסאַלע אַגענדע 2030, וואָס
איז כּמעט גלייך צו קלאַוס שוואַב'ס גרויסער ריסעט.
לויט זייערע אייגענע ווערטער, ווילן די פֿאַראייניקטע נאַציעס און שוואַב פֿאַרזיכערן אַז ביז 2030 וועט מער נישט זײַן קיין אָרעמקייט,
הונגער, סביבה־פֿאַרפּעסטיקונג אָדער קראַנקייט אויף דער ערד.
דאָס קלינגט ווי אַ גוטער פּלאַן ביז מען לייענט די קליינע דרוק.
דער געדאַנק איז אַז אַגענדאַ 2030 זאָל באַצאָלט ווערן דורך אונדז, די בירגער.
און אַזוי ווי מען בעט אונדז איצט אויפצוגעבן אונדזערע יסודותדיקע רעכטן צוליב דער ציבור־געזונט, אַזוי וועט מען בעטן אונדז
אויפצוגעבן אונדזערע וווילטאָג צוליב דער רעדוקציע פֿון אָרעמקייט.
דאָס זענען נישט קאָנספּיראַציע־טעאָריעס. איר קענט דאָס אַליין לייענען אויף דער אָפיציעלער וועבזײַט.
אין קורצן, עס קומט אויס אַזוי:
די פֿאַראייניקטע נאַציעס ווילן נעמען די שטײַער־געלט פֿון אַלע מערבֿדיקע לענדער און עס געבן צו די
מעגאַ־קאָרפּאָראַציעס פֿון דער עליטע, וואָס וועלן דאַן האָבן די אויפֿגאַבע צו איבערבויען די געזעלשאַפֿט.
די פֿאַראייניקטע נאַציאָנען זאָגן אַז דער ריזיקער פּראָיעקט דאַרף אַ וועלט־רעגירונג, און די פֿאַראייניקטע נאַציאָנען האָבן
זיך אַליין אָנגענומען די אויפֿגאַבע צו זײַן די וועלט־רעגירונג.
פּונקט ווי שוואב, גלייבט אויך די פֿאַראייניקטע נאַציאָנען אַז אַ פּאַנדעמיע איז די פּערפעקטע
געלעגנהייט צו פֿאַרגיכערן די דורכפֿירונג פֿון אַגענדאַ 2030.
עס איז באַזאָרגנדיק אַז דער WEF און די UN אָפֿן צוגעבן אַז זיי זעען פּאַנדעמיעס און אַנדערע קאַטאַסטראָפֿעס ווי אַ געלעגנהייט צו
אומפֿאָרמען די געזעלשאַפֿט, ספּעציעל ווײַל מיר האָבן געזען אַז די עליטע האָבן אַלע מיטלען צו מאַכן אונדז גלייבן אַז
עס איז אַ פּאַנדעמיע, און אפילו צו שאַפֿן אַ פּאַנדעמיע.
די עליטעס האָבן גאָר קיין כוונה צו טיילן זייער רייכטום מיט אונדז.
אין פאַקט זענען זיי ערלעך וועגן זייערע פּלאַנען צו נעמען אפילו דעם לעצטן שטיקל פֿון אונדז.
אָבער פֿאַר איצט קענט איר מיט פּשוטער לאָגיק פֿאַרשטיין אַז אַ נײַע וועלט־אָרדענונג אָדער אַ גאַנץ־אַרײַננעמענדיקע וועלט־רעגירונג
איז דער איינציקער וועג פֿאַר אַ קליינער עליטע צו באַהאַלטן איר מאַכט איבער אַ שטענדיק וואַקסנדיקער וועלט־באַפעלקערונג.
פֿירמעס ווי בלאקרוק און וואַנגאַרד האָבן נישט קיין נוץ פֿון נאַציאָנאַלע גרעניצן, אימפּאָרט־שטייערן און אמתע פֿאַרשיידנקייט.
נאָר דורך מורא און מעדיע־מאַניפּולאַציע קענען זיי האַלטן זייער השפּעה אויף אונדז אַלע.
די עליטעס האָבן נישט קיין כוונה אונדז צו היילן פֿון די אומצאָליקע קראַנקייטן וואָס מיר האָבן זיך
אָנגעשטעקט פֿון דעם גיפֿטיקן עסן וואָס זיי פּראָדוצירן.
און פֿון דער סביבה־פֿאַרפּעסטיקונג וואָס עס האָט פֿאַראורזאַכט.
ווייל אויב מיר וואָלטן נישט קראַנק ווערן, וואָלט די גאַנצע פֿאַרמאַסיוטישע אינדוסטריע צוזאַמענגעפֿאַלן.
"גאָרנישט פֿאַרקויפֿט זיך אַזוי גוט ווי מורא" איז דער מוטאָ פֿון פֿירנדיקע וויראָלאָגן ווי מאַרק וואַן ראַנסט.
איך האָף אַז איך קען דיר דערגרייכן מיט דעם ווידעא, צו פאַרקלענערן די שטענדיק וואַקסנדיקע דיסטאַנץ צווישן אונדז.
נאָר ווען מיר זענען צעטיילט, קענען די עליטע האַלטן זייער מאַכט איבער אונדז.
די גרעסטע מורא פֿון דער עליטע איז אַז מיר וועלן פֿאַרשטיין וואָס טאַקע פּאַסירט אויף דער ערד.
און דער איינציקער וועג וואָס די עליטע גלייבט אַז זי קען דאָס פאַרמיידן, איז דורך צענזור.
פֿאַרהיטן מענטשלעכן קאָנטאַקט.
די שטענדיקע באַשמוצונג פֿון פּאָליטישע קעגנערס אָדער פֿון די וואָס טראַכטן אַנדערש.
און דער באַניץ פֿון ברוטאַלער קראַפֿט.
די פּלאַנען פֿון דער עליטע זענען קלאָר, ווי אויך דער אומבאַרעמעדיקער אופֿן, אין וועלכן זיי פּלאַנירן זיי דורכצופירן.
אויב מיר לאָזן דאָס פּאַסירן, וועט אַ נײַע געזעלשאַפֿט אויפֿשטיין פֿון די אַשן פֿון דעם וואָס מיר אַמאָל האָבן געוווּסט.
אַ נײַע געזעלשאַפֿט, אין וועלכער מיר וועלן גאָרנישט באַזיצן, ניט אַמאָל אונדזערע אייגענע היימען.
די עליטע ווילן זיכער מאַכן אַז צווישן איצט און 2030, אַלץ וואָס איר איצט באַזיצט, וועט געהערן צו זיי.
דאָס פֿאָדערט אַ חורבןדיקן עקאָנאָמישן קריזיס.
ערשטנס, די מיטלשטאָק, וואָס איז דער רוקנביין פֿון דער געזעלשאַפֿט, ווערט אַטאַקירט.
אונטערנעמערס ווערן געצווונגען צו נעמען אויף זיך ריזיקע חובות, וואָס צום סוף פֿירט דערצו אַז זיי פאַרלירן אַלע זייערע נכסים.
נאָך דעם וועלן זאַכן זיך שנעל אַנטוויקלען.
די באַנקען וועלן צוזאַמענפֿאַלן, געלט וועט אויפֿהערן צו עקזיסטירן, און דער איינציקער וועג צו פֿאַרמיידן הונגער וועט זײַן
אָנצונעמען רעגירונגס־שטיצע, וואָס וועט זײַן אונטערטעניק צו פֿאַרשיידענע באַדינגונגען, ווי למשל
פאָרשטעלן אַ וואַקסינאַציע־צערטיפֿיקאַט און איבערגעבן אַלע פּריוואַטע אייגנטום.
ווייל די אונטערנעמערס זענען די ערשטע וואָס פאַלן, וועלן פילע אַנדערע נישט גלייך דעם קריזיס פילן.
מענטשן בלײַבן צעטיילט צווישן זיך ביז עס איז צו שפּעט.
דאָס איז נישט קיין סוף־וועלט־סצענאַר וואָס איך האָב אויסגעטראַכט.
דאָס איז פשוט דער גרויסער ריסעט, דער נײַער וועלט־אָרדענונג, וואָס איז שוין צוגעגרייט געוואָרן במשך פֿון פֿיל
דורות און איז גרונטלעך אויסגעפּרוּווט געוואָרן אין יעדער קאָמוניסטישער דיקטאַטור אין דער וועלט.
אָבער דאָס קען אויך גיין אין אַ אַנדערע ריכטונג, און אַנשטאָט אַ גרויסן ריסעט קענען מיר ברענגען אַ גרויסן אויפוועק און שאַפֿן אַ
וועלט, אין וועלכער קיינער דאַרף נישט הונגערן און אין וועלכער מיר קענען לעבן צוזאַמען מיט דער
נאַטור אין פרייהייט אויף אַ נאַכהאַלטיקן אופֿן.
דאָס איז נישט קיין אידעאַליסטישע טאָג־חלום.
עס זענען שטענדיק געווען כּוחות וואָס האָבן פּרוּווט צעברעכן די מאַכט פֿון דער עליטע, אָבער ביז לעצטנס זענען
אונדזערע מיטלען פֿון קאָמוניקאַציע שטענדיק געווען אומגענוג צו אַקטיוויזירן אַ מאַסן־נעץ.
די עליטע האָבן אונדז שטענדיק אין פינצטערניש געהאַלטן וועגן די אַנטדעקונגען פֿון געניעס ווי טעסלאַ, וואָס איז
געווען ווײַט פאָרויס אין דעם געביט פֿון ריין, פֿרײַע ענערגיע.
אָדער ד״ר ריף, וואָס האָט גענוצט ראַדיאָ־וואָלן צו היילן לפּחות 16 טערמינאַלע קאַנסער־פּאַציענטן, איידער
ער, ווי טעסלאַ, איז געשטאָרבן אונטער חשודדיקע אומשטענדן.
אָדער הענרי פֿאָרד, וואָס שוין אין 1941 האָט געמאַכט אַ אויטאָ פֿון ביאָפּלאַסטיק, וואָס האָט זיך באַוויזן שטאַרקער ווי שטאָל.
די עליטע האָבן אונדז אומצאָליקע אַזעלכע טעכניקן פֿאַרהאַלטן, ווײַל זיי שטעלן אַ סכּנה
פֿאַר זייערע מאָנאָפּאָלן אין אַלע אינדוסטריעס.
דאָס זענען געווען טעכנאָלאָגיעס וואָס וואָלטן אונדז געגעבן פרייהייט און געשטעלט אין סכנה די מאַכט פֿון
די עליטעס, וואָס איז באַזירט אויף אונדזער מורא און אָפּהענגיקייט פֿון זייערע פּראָדוקטן.
דאָס זענען נישט קאָנספּיראַציע־טעאָריעס, נאָר פאַקטן.
וואָס איך מיין דערמיט איז אַז אַ וועלט פֿון נײַע מעגלעכקייטן עפֿנט זיך פֿאַר אונדז אַלעמען, אַ וועלט אָן אָרעמקייט,
פֿאַרפּעסטיקונג, קראַנקייט אָדער מלחמה, וווּ רעגירונגען אַרבעטן פֿאַרן גוטן פֿון דעם פֿאָלק און נישט פֿאַרקערט.
אָןצאָליקע קראַנקייטן, וואָס פֿאַרדינען הונדערטער ביליאָנען פּאַונד פֿאַר דער
פֿאַרמאַצעווטישער אינדוסטריע, וועלן געהיילט ווערן.
מען דאַרף שוין נישט מער אַרבעטן ביז די פֿינגער ווערן ביין, כּדי צו פֿירן אַן אָנגעזעענעם לעבן.
מענטשן וועלן ניט מער לעבן אין מורא פֿון די ליגנס וואָס ווערן פֿאַרשפּרייט דורך די מעדיע, די
פֿאַרמאַצעווטישע אינדוסטריע, קלימאַט־לאָביסטן און פּאָליטיקער.
אַלץ דאָס קען מען זען אויפֿן האָריזאָנט, אָבער מיר מוזן קודם דורכשטיין דעם שטורעם און דערקענען
וואָס דער אמתער פּראָבלעם איז אין אונדזער געזעלשאַפֿט.
דאָ הייבט זיך אונדזער רייזע אָן, און זי וועט זײַן אַ שווערע רייזע, אָבער מיר וועלן זי צוזאַמען
אָנהייבן און זיך העלפֿן אויפֿצושטיין ווען מיר פֿאַלן.
מיר וועלן נישט מורא האָבן. מיר זענען די 99%.