Koronawirus pandemiýasy başlamazdan ozal, Germaniýanyň Bundestagy "Kızamıkdan goramak hakyndaky kanun"y kabul etdi
– bu kanun jemgyýetçilik we saglyk edaralarynda çagalar we işgärler üçin sanjymy hökmany etdi.
Esasy hukuklar barada agyr aladalara garamazdan, Federal Konstitusiýa Kazyýeti 2022-nji
ýyldaky kanuny konstitusiýa laýyk diýip yglan etdi.
Saglyk, Azatlyk we Demokratiýa üçin Lukmançylyk Hünärmenleri we Ylym Adamlary Jemgyýeti (MWGFD)
"Kızamıkdan Goranmak Kanuny Iş Toparyny" döretdi.
Bu topar, lukmanlardan, alymlardan we hukukçylardan ybarat bolup, kanuny fiziki bitewilik we ene-ata hukuklaryna
konstitusiýa garşy basgançak hökmünde hasaplaýar – we ony derrew ýatyrylyp bilinmegini talap edýär.
Şu gün, 2025-nji ýylyň 15-nji noýabrynda, MWGFD-niň metbugat simpoziumi şu ýerde, owadan Dunaj
derýasynyň kenarynda, Passau şäherinde geçirilýär.
Mowzuk: Çaga dizenteriýasyndan goramak hakyndaky kanun seljerilýär.
Kla.TV şu ýerde göni efirde siziň üçin habar berýär!
Aşakda iň möhüm beýanatlaryň gysgaça mazmunyny taparsyňyz.
"Temamyz: "Kızamık Gorag Kanuny" seljerilýär.
Bu gün üns berýän sanjymymyzyň henizem köne sanjymlar toparyna degişlidir; onda belli mukdarda antigen – difteri
ýagdaýynda gowşadylan wirus – beýleki soragly goşmaça maddalaryň hemmesi bilen bilelikde derä enjeksiyon edilýär.
Emma biz bu gowşadylandan soňky wirusyň bedenimizde nirede we näçe wagtlap işjeň galjakdygyny takyk bilip bilmeris.
Dogrusy aýdanyňda, bu MMR sanjymy hakykatda üç ýa-da hatda dört wirus görnüşiniň bir wagtda sanjylmagyny öz içine alýar, sebäbi
Germaniýada ýa-da Ýewropada çaga ýokuş keseline garşy sanjym ýeke sanjym hökmünde elýeterli däl, eýsem diňe üçlü (çaga
ýokuş, mumps we rubella) ýa-da dörtlü (çaga ýokuş, mumps, rubella we suwçiçeği) kombinasiýa görnüşinde berilýär.
Ýeri gelende aýtsak, bir pursatdan soň size görkezjek bolşumyz ýaly, bu däp bolan sanjymlar hiç hili zyýansyz ýa-da ýan täsirden
azat däldir; olar BMG-niň başlangyjy bilen ýakyn wagtda Covid sanjymlarynda ulanylýan häzirki
zaman, täze mod-RNA tehnologiýasyna öwüriler.
Elbetde, munuň hem her näçe bahasyna bolanda-da öňüni almak zerurdyr.
Emma indi biziň şu günki taslamamyzyň fonuna.
2019-njy ýylyň noýabr aýynda, şol atlandyrylýan koronawirus pandemisi başlamazdan ozal, saglyk ministri Jens
Spahnyň ýolbaşçylygynda Germaniýanyň parlamentiňden bir kanun çalt geçirilip, ol 2020-nji ýylyň martynda güýje girdi.
Bu "Kızamıkdan goramak hakyndaky kanun" diýlip atlandyrylýan kanun, çagalar baglaryna, çagalar öýlerine ýa-da mekdeplere
barýan ähli çagalaryň, şeýle hem 1970-nji ýyldan soň doglan we jemgyýetçilik ýa-da saglyk edaralarynda işlemek
isleýän ähli adamlaryň faktiki hökmünde qızamığa garşy hökmany sanjym edilmegini öz içine alýar.
STIKO-nyň maslahatlaryna görä , çaga 11 we 15 aýlyk ýaşynda iki gezek difteriýa-tetanys-boýunçaga garşy sanjym edilmeli, immunitet
ýoklugynda bolsa çaga ulalanda sanjym gaýtadan edilmeli.
Her ýyl doglan tutuş bir topar – Germaniýada bu takmynan 650,000–700,000 ene-ata we olaryň kiçi
çagalary – täsirlenýär, bu bolsa derman kompaniýalaryna her ýyl on millionlarça girdeji getirýär.
Emma bu kanun Esasy Kanunyň 2-nji maddasynda berkidilen fiziki bitewilik hukugy ýaly möhüm esasy hukuklaryň agyr bozulmalaryny
öz içine alýandygyna garamazdan, ýa-da 6-njy maddada kesgitlenen ene-ata hukuklaryna garamazdan, bu kanun 2022-nji ýylyň iýulynda
Federal Konstitusiýa Kazyýetiniň gaty şübheli, şeýle diýlip atlandyrylýan "Kita" karary
bilen konstitusiýa laýyk diýip tassyklanyldy.
Bu, elbetde, Çiçekden goramak hakyndaky kanunyň geljekde göz öňünde tutulmagy mümkin bolan islendik goşmaça sanjym talaplary
üçin hem oňat bir nusga bolup durýandygyny aňladýar; bu ýagdaý bolsa Dünýä saglyk guramasynyň häzirki
hereketleri netijesinde çalt hakykata öwrülip biler.
We munuň üstünde derrew durmak gerek bolsa, 2019-njy ýylyň ahyrynda Federal Geňeşi tarapyndan bu taslamanyň şonça çalt
tassyklanylmagynyň hem esasy sebäbi şol boldy; sebäbi olar "meýilleşdirilen pandemiýanyň" ýakyn wagtda geljekdigini bilip,
meýilleşdirilen umumy koronawirus kanuny we hökmany koronawirus sanjymy üçin hukuk nusgasyny taýýarlamak isleýärdiler.
Men bu kanunyň, onuň hökmany sanjym talaby bilen, 2022-nji ýylyň aprel aýynda parlament agzalarynyň arasynda
köpçülikleýin ses almandygynyň bir böleginiň MWGFD tarapyndan eden tagallalarymyz netijesinde bolandygyna ynanýaryn.
Emma, Çaga diwaz keseline garşy goramak hakyndaky Kanuna degişli düşündiriş memorandumynyň hem-de Federal Konstitusion Kazyýetiň
çagalar baglary baradaky kararynyň esasynda geçirilen seljeriş, mejbury sanjym zerurlygyny öňe sürmek üçin birnäçe lukmançylyk
we ylmy taýdan esaslandyrylyp bilinmeýän çaklamalaryň we beýanatlaryň delil hökmünde ulanylandygyny görkezýär.
Şonuň üçin biz MWGFD-de şu iş toparyny döretmegiň zerurdygyny gördük, ol bolsa şu gün size şu ýerde hödürlenýär.
Maksadymyz bu sanjym talaby mümkin boldugyça çalt ýatyrylmagydyr.
Şu maksat bilen biz çagalykdaky kesellik bolan çaga grippi we çaga grippi sanjymy barada ähli möhüm maglumatlary we ylmy çeşmeleri
öz içine alýan jikme-jik maglumat blankasyny taýýarladyk.
Biz şu irden bu haty elektron poçta arkaly işgärlerimize, Federasiýa Parlamentiniň we döwlet parlamentleriniň ähli
agzalaryna, käbir toparlara hem-de Federasiýa Konstitusiýa Kazyýetiniň kazylerine iberdik, şol ýerde
garaşyp duran konstitusiýa şikaýatlaryny goldamak üçin goşmaça deliller hödürlemek maksady bilen.
Indi men ilkinji çykyşçyny, MWGFD-niň hormatly başlygy, prof. Dr. Sucharit Bhakdini yglan etmekden hoşal.
Ýigrimiňinji asyryň başynda çaga keseli ýokançlary örän howplydy.
Agyr ýagdaýlaryň esasy sebäbi ikinji derejeli bakterial pneýmoniýa bolup, ol Orta asyrlarda weba ýaly çalt ýaýrap,
esasanam dar we sanitariýa şertleri ýaramaz ýerlerde ýaşaýan ýeterlik iýmitlenmedik
we açlyk çekýän adamlaryň arasynda ýaýrady.
Ýaşaýyş şertleriniň gowulaşmagy Birinji jahan urşunyň tamamlanmagyndan soň çaga keseli
pidalarynyň sanynyň çalt azalmagyna getiripdi.
Ikinji derejeli bakterial infeksiýalary bejermek üçin häzirki zaman antibiotikleriniň ornaşdyrylmagy bilen, çaga keseli ahyrynda
howply ýokuşly kesalaryň hatarynda bolan derejesini ýitirdi.
Netije: Çiçäk keseline garşy sanjym etmeli hiç hili zerurlyk galmady.
Küçük çaga garşy diri واکسین hünärmenleriň, saglyk syýasatçylarynyň we köpçülikleýin habar beriş
serişdeleriniň aýdýan ýaly, hakykatdanam howpsuzmy?
Hormatly hanımlar we jenaplar, daşary maddany bedeniňize çuňňur girizmek hiç haçan töwekgelçilikler
bolmazdan amala aşyrylyp bilinmeýändigini bilýärsiňizmi?
Bu, işläp duran daşary ýurt genlerini girizmekde aýratyn-da dogry. Hakykatda hiç zat bilinmeýändigini bilýärsiňizmi?
Wirus köpüsýän köp sanly agzalaryň, şol sanda beýniň, hakda hiç zat ýokmy?
Ýaýramagyň dowamlylygy barada hiç zat we, elbetde, mümkin bolan netijeler barada hem hiç zat?
"Meniň çykyşym hakykatdan hem hökmany difteriýa garşy sanjym ýa-da sanjymlar barada däl.
Aslynda mesele biz näme çydap biljekdigimiz, hassalar hökmünde näme çydamaly
boljakdygymyzy we näme çydap bilmejegimiziň üstünde.
Bu hakykatdanam şeýle etiki meseleleriň esasy ýörelgelerine we jemgyýetdäki ähmiýetine degişlidir.
Ilkinji ýörelge fiziki bitewilik hukugy ýörelgesidir.
Näsag öz bedeni we fiziki biteweligi boýunça doly eýeçilik hukugyna eýedir.
Medisina talyby bolup okaýan mahalym, näsagyň saçyny, eger ol islemeýän bolsa, taramak hem rugsat berilmeýändigini öwrendim.
Ikinji ýörelge: Maglumatly razylyk ýörelgesi. Maglumatly razylyk näme diýmekdir?
Habarly razylyk, oňa habar berlen wagty, lukman bilen hassanyň arasynda gönüden-göni, şahsy gatnaşykdyr.
Doktor hassasy peýdalary, töwekgelçilikleri we ýany täsirleri barada agyzça habardar etmeli.
Soňra oňa eýe bolup biljek bir zady, ýazma görnüşindäki bir zady berip biler.
Emma iň möhüm zat bu sözlü düşündirişdir, sebäbi bu ýerde hassada sorag bermek mümkinçiligi bolýar we hakykatdanam,
eger nemes kanunyny okaýan bolsaňyz, ony kabul etjekdigine ýa-da etjekdigine karar bermek üçin hem wagty bar.
Soňra üçünjisine gelýäris, we bu esasy ýörelge: Ilki bilen zyýan ýetirme!
Bu, olaryň öňünde duran her bir hassanyň bejergisiniň oňa zyýan däl-de peýda
getirjekdigine lukmanyň doly ynanmalydygyny aňladýar.
Bu, ünsüň jemlenýändiginiň jemgyýete ýa-da jemgyýetçilik guramasyna däl-de, her bir
hassanyň özüne gönükdirilendigini aňladýar.
Häzirki wagtda biziň başdan geçirýän kynçylygymyz şundan ybarat: lukman bilen hassanyň arasynda örän ýakyn, örän nazuk gatnaşyk
bar, indi bolsa döwlet gelip, şeýle diýsek, päsgelçilik edýär.
Meniň pikirimçe, azyndan, hökmany difteriýa garşy sanjym meselesi esasan iň esasy bolup biljek jemgyýetçilik-syýasy
we ahlak meseleleriniň töwereginde aýlanýar.
Birinji sorag şudur: Biziň bedenlerimize we çagalarymyzyň bedenlerine kim gözegçilik edýär?
Muny bizmi karar berýäris, ýa-da döwletmi karar berýär?
Ikinji nokat: lukman kim öňünde borçlu?
Doktor hassalaryna borçlymy – bolmaly ýaly? Ýa-da ol döwlete borçlymy?
Üçünjiden, eger lukman döwletiň uzaldylan eli bolsa, onda ynam nirede galýar?
Bu bolsa lukman-hassa gatnaşyklaryny nirede goýýar?
Çünki eger lukman şeýle ulgamyň içinde işleýän bolsa, onda sorag bermeli: Ol henizem lukmanmy?
Ýa ol diňe döwlet adyndan işleýän lukmançylyk tehniki mi? – bu bolsa düýbünden başga zat.
"Indi bolsa Germaniýadaky ähli sagdyn çagalarda çiçek sanjymy üçin hakykatdanam garşy görkezme bardygyna seredeliň.
Mysal üçin, qızamyk sanjymy üçin doly garşy görkezme agyr döredilme immun ýetmezçiligi bolup, bu
ýagdaýda diri wiruslar berilmez, sebäbi adam agyr keseller.
Garislama garşy görkezme – peýdasyndan has uly mümkin bolan zyýan ýa-da töwekgelçiligi bolan lukmançylyk prosedurasy.
Indi gelin, difteriýa garşy sanjymynyň hakykatdanam şeýle nisbi gadaganlyk döredýändigine seredeliň.
Şol ýerde sanjymyň peýdalaryny sanjymyň döredýän zyýanlary bilen deňeşdirmeli.
2023/24-nji ýyllarda ölüm ýagdaýlary bolmady. Çaga keseli habar berilýän kesellere girizileninden bäri
Germaniýada çaga keseli sebäpli 14 ölüm ýagdaýy habar berildi.
Emma biz adamlaryň difteriýa bilen ýa-da difteriýadan ölüp-ölmänligini jikme-jik bilmeýäris.
Hawa, agyr kynçylyklar – sanlar müňde birden on müňde birine çenli görkezilýär – ahyrsoňy örän seýrek duş gelýär.
Onlar Germaniýada onlarça ýyl bäri amalda ýokdy.
Bu, dizenteriýanyň zyýanlyk töwekgelçiliginiň örän dolandyrylyp bilinýändigini aňladýar.
Şonuň üçin Germaniýada qızamyk keselini ýokuşdyrmak howpy, ony göterime öwürseňiz, 0,0006 göterimdir.
We dizenteriýadan agyr bir komplikasiýa döremek howpy, hawa, şonyň üstüne üç sany nol
goşalyň, sebäbi ol her müň adamyň birinde bolýar.
Ömürboýy töwekgelçilik, ony ýene-de 80-e köpeltsek, henizem diňe 0,0005 göterim galýar.
Çiçäk keseline tutulmak ýa-da ondan ölmek howpy örän az.
Esasy hukuklary çäklendirmegi aklap biljek epidemiýa ýagdaýy ýok.
Şonuň üçin hökmany difteriýa sanjymy Aýratyn Kanun bilen açyk garşy gelýär.
Çiçek sanjymy ölümleriň öňüni alýarmy? Gaty şübheli.
Sucharit Bakhdi muny eýýäm aýtdy. Bu häzir ABŞ-dan alnan sanlar.
20-nji asyryň başynda çaga keseli sebäpli ölüm derejesi hakykatdan hem henizem gaty ýokarydy.
Emma 1960-njy ýyllara gelende, ol amalda düýbünden ýok boldy.
Sanjym ABŞ-da 1963-nji, Germaniýada bolsa 1973-nji ýyla çenli girizilmändi.
Şonuň üçin bu ýerde sanjym elbetde gaty gijikdi.
Ol indi hiç bir ölümiň öňüni alyp bilmeýär, sebäbi ölümler öňünden ýok bolup gitdi.
Çiçek sanjymy zyýanlymy? Bu tema boýunça Cochrane gözden geçirişi bar .
We sanjymdyrmagyň mümkin bolan zyýan howpynyň bardygy düýbünden aýdyň.
Iň möhüm ýan täsirler aseptik menenjitdir .
Sucharit Bhakdi muny eýýäm aýtdy.
Bu janly wiruslar bolup, olar bedeniň ähli ýerine ýaýrap, nerw dokumalaryna we miýä girip, şol ýerde köpelýärler.
Olar ýabanji wirus ýaly, masal ýaly açyk kesellere sebäp bolmaýarlar.
Emma bu organizma girizilýän we organizmada köpelýän wirus bolup, bedeniň dürli böleklerine, mysal üçin miýa we nerw dokumalaryna
zeper ýetirýär. Ol gyzgynlyk tutmalaryna we epilepsiýa getirýär.
Bu, immun ulgamyň öz gan trombositlerini ýok edýän idiopatik trombositopenik purpura (ITP) we gan
damarlarynyň awtoimmun keseli bolan Schönlein-Henoch purpura ýaly awtoimmun kesellere getirýär.
Şeýle hem iltihabi içegä keselleriniň mümkin alamatlary bar – mysal üçin ülserli kolit, Crohn keseli, çagalykdaky
ösüş gijä galmalary, dermatit, ekzema, 1-nji tipli diabet, allergiýalar, astma, awtizm spektr bozuklyklary.
Bularyň hemmesi 2001-den 2012-nji ýyla çenli Paul Ehrlich institutyna tabşyrylan hasabatlardyr.
Takmynan 1 700 şübheli ýagdaý we 5 300 sanjym reaksiýasy hasaba alyndy, şol sanda 1 300 şübheli ýagdaý agyr ýan täsirler bilen.
Hasabatlaryň 3,4 göterimi hemişelik zeperleri, 0,9 göterimi bolsa ölümli netijäni belleýär.
PEI özü bu habar berlen ýagdaýlaryň takmynan ýarysynda sebäp-nätije baglanyşygynyň ähtimal ýa-da mümkin hasaplaýar.
Netije düýbünden aýdyň: şahsy çaga nukdaýnazaryndan risk-peýda nisbeti, esasy zat şol, doly negatiw, sebäbi difteriýa ýokançlygy
ýa-da onuň agyrlaşmagyndan ejir çekmek howpy amalda ýok.
Waksinaň agyr ýan täsirine sezewar bolmak howpy ýyllyk 1,2 million waksina sanawyna barabar – we men häzir Paul Ehrlich
institutyna gelen 110 sany agyr hasabatyny ýarysyna çenli azaltdym, sebäbi Paul Ehrlich instituty hadysalaryň diňe
ýarysynda sebäp-nätije baglanyşygyny görýär – zyýan howpy henizem 0,005 göterim bolup, bu difteriýa ýokanç howpundan
on esse ýokary we difteriýadan ömrüň dowamynda agyr komplikasiýa döremegiň howpundan ýüz esse ýokarydyr.
Mundan başga-da, sanjym zeper ýetirme hadysalarynyň 10–20 esse az hasaba alynýandygy çaklanylýar.
Bu, her sagdyn nemes çaga üçin şahsy derejede çaga çotga garşy sanjym etmäge nisbi gadaganlyk bardygyny aňladýar we şonuň üçin
Infeksiýalardan Goranmak Kanunyň 20-nji maddasynyň 9-njy bölegine laýyklykda sanjymdan boşadylmak
baradaky rugsady bermek üçin doly kanuny esas bolýar.
"Men diňe bir mowzuga ünsi jemlemäge aň-bilinli karar berdim."
Bu mesele takyk meseläniň düýp nokady, şahsy lukmançylyk kararynyň nähili jemgyýetçilik borçnamasyna öwrülip biljekdigi.
Bu bolsa soragy döredýär: gaýtalanyp-gaýtalanyp agzalýan bu sürüni goragy, bu sürüni immuniteti hakykatdanam bar my?
Eger şeýle bolsa, bu termin sanjymlar barada hem degişli bolarmy?
Bu termin Dünýä Saglyk Guramasynda örän meşhurdyr.
We esasan-da Tedros janaplary şeýle zatlary aýdanda, hemmeler üçin duýduryş çanlary çalmaly.
Ol muny biraz başgaça aýdýar: "Hemmeler howpsuz bolýança hiç kim howpsuz däl."
Bu argument, elbetde, örän ýönekeý bir çaklama esaslanýar.
Esasan hem siz gidip, meseläniň şahsy haýwan ýa-da şahsy jandarda däl-de, eýsem sürüde ekenini aýdanyňyzda.
Şeýlelik bilen, şahsy hukuklar – Paul Cullen şu gün eýýäm düşündirşi ýaly – doly kenara goýuldy.
Emma, mysal üçin sanjymlardan bilşimiz ýaly, bu sanjym prinsipine ynanan hem bolsaňyz, hiç bir sanjym, hatda
gysga möhlete hem bolsa, uzak dowamly goragy üpjün etmeýär.
Emma bu sürüni goramak temasynyň öňünden bolmaly şertidir.
Emma, bu 100% immunitet üçin degişlidir.
Mysal üçin, bu diňe kimdir biri çaga keseli ýaly bir keselden kesip, soňra şol kesele
garşy immunitet döreden halatynda ýüze çykýar.
Bu sürüni goramak düşünjesi hakykatdan nireden gelip çykýar?
Şeýlelik bilen, bu ilkinji gezek 1923-nji ýylda britaniyaly bakterioolog tarapyndan agzalypdy,
ýöne hiç hili sanjymlar bilen baglanyşykly däldi.
Soňra bu düşünje 1933-nji ýylda Baltimorda çaga keseli epidemiýasyny syn eden bir amerikan lukmany tarapyndan
kabul edildi we ol epidemiýanyň çagalaryň takmynan 55 göterimi keselden geçenden soň togtandygyny anyklady.
Emma bu, 1933-nji ýyldaky ýagdaýda bolşy ýaly, çynlakaý immunitetiň çaga kesenden soň gazanylandygyny çaklaýar.
1960-njy ýyllarda derman senagaty bu pikiri, 1933-nji ýyldan bäri amerikan lukmanynyň tejribesini ýönekeýçe kabul etdi we "herd
protection" hem-de "herd immunity" terminlerini ulanaly diýdi, sebäbi biz sanjymy immunitet döredýän tebigy keselden geçmek
bilen deň hasap edýäris – bu, elbetde, düýbünden ýalňyşdyr.
Toplumy immunitet sanjym ýaýramagynyň derejesi we ilaty sanjym etmek bilen baglanyşykly ýagdaýda hiç haçan ulanylmaz.
Bu diňe tebigy kesellerden çekmek bilen baglanyşykly.
Bu sanjymlar bilen toplum immunitetiniň biri-biri bilen baglanyşygy ýok diýmekdir.
Bu bolsa bir tarapdan bu termini ulanmagy we beýleki tarapdan şahsy kararyň toparyň bähbitleri bilen agyrlanmagy
mümkin diýip basyş etmek arkaly ony doly kanunsyz edýär.
"Bir gezek, çagasyny söýýän ene bardy."
Ol hakykaty aýdjak doktory gözledi.
Ol aýtdy: "Siziň ogluňyz agaç ýaly sagdyn."
Emma sanjym edilmez bolsa... – onda ol diňe arzuw bolup galýar.
Emma ene sorady: "Sanjym edilen adamlaryň sagdynrakdygyny gara-ak reňkde nirede ýazylan we onuň bahasy näçe?"
Meniň üçin subutnama ber, diňe bir delil hem bolsun – kör ynanç ýeke özi durmuşda bagt getirmeýär.
Doktor kekeläp galdy, sagatyna seredip, bejerilmeýän gorkunç keseller bolan suğak we poliomielit barada gürrüň berdi.
Emma ol munuň subut edilýändigini görkezýän hiç bir gözlegi sitat getirmändir.
"Esasan, bu aýdym hakykatda sanjym meselesinde düşnüklilige ýetmek ugrunda eden syýahatym barada."
Bu bolsa ilki bilen özüňe şu soragy bermäge rugsat bermekden başlaýar.
Ikinjiden, subutnamanyň ýükü ene-atalarda däl-de, bu fiziki zeperiň berilmegine rugsat bermeli diýýänleriň üstünde.
Şonuň üçin meselä degmezden ozal bu örän möhüm ädimdir.
Men bu beýannamany gyzykly tapdym, sebäbi häkimiýetlere edilen köp sanly soraglar – hiç kim
antitelalaryň immuniteti kepillendirmeýändigini öňe sürmeýär.
RKI we Paul Ehrlich Institutyndan gaty düşnükli beýanat.
Bu häzirki wagtda çaga keseline garşy sanjym üçin näme aňladýar?
2006-njy ýylda Maglumat Azatlygy baradaky kanun güýje girdi, bu meniň soraglaryma federal
häkimiýetlerde has uly ähmiýet berilmegini aňladýardy.
Men şu wagta çenli takmynan 200 sany sorag iberdim we heniz hem hemmesini çap etmedim.
Eger hakykatdanam has çuňňur barlasaň, jogaplar köplenç aýlanma argumentler bolýar.
Eger hakykatdanam has çuňňur barlasaňyz, advokat işe alyp, işi administratiw kazyýete çykarsañyz, azrak
üstünlik bilen, ahyrynda jogap köplenç şeýle bolýar: "Bu hakykat, sebäbi ol ders kitaplarynda bar."
Bu hiç bir gülkünç zat däl, we men hakykatdanam geň galdym – bu dogry bolup bilmez.
Hemmesi dogry ýerde dogry soraglary bermekden we özüňi aldanyp goýbermezlikden ybarat.
Bu bolsa köp ene-atalaryň öňünde uly kynçylyk döredýär.
Ähli ene-atalara meniň ýüzlenşim: eger izolýasiýada galan bolsaňyz, batarsyňyz.
Sizi pes görmeýän, ýöne şol bir ýagdaýda bolan pikirdeş ene-atalar bilen aragatnaşyk guryň,
tejribeleriňizi alyş-çalyş ediň we biri-biriňizi güýçlendiriň.
Biz geljekde boljak zatlara taýýar däldiris.
Şu wagt hakykatdanam akylimda şol bar.
Hawa, majburly qızamyk sanjagy nädogry we soragsyz ýatyrylmaly!
Emma bize tarap gelýän zat ses tizliginde hereket edýän tsunami.
Ýolda 100-den hem has köp gen sanjymlary bar. Farmasewtiki mafia häzir ähli güýjüni goýýar.
Men derman öndürijileriň we sanjym öndürijileriniň iň gowşak tarapynyň jogapkärçilik meselesi bolup durýandygyna ynanýaryn.
Sanjym öndürijileriniň, hemmelerden hem, jogapkärçilikden boşadylmagy dogry bolup bilmez.
Men ynanýaryn, biz bu meselä bilelikde garşy durmaly, sanjym garşy hereketiniň hemmesini bilelikde
ýeňip geçmeli we ony jemgyýetçilik ünsüne getirmeli.
Sebäbi sanjymyň tarapdarlary hem hakykatda şeýle pikirde bolmalydyrlar:
Hawa, öndürijiler jogapkärçiligi öz üstüne alanda, biziň has gowy sanjymlarymyz bar.
"Ene-atalar öz vicdanlaryna çuňňur täsir edýän kararlary kabul etmäge mejbur edilýärler.
Öňden aýratyn agyr sanjym reaksiýasy bolan çagasy bolan ene-atalar iki saýlawyň öňünde durýarlar: geljekde has agyr zyýan
howpy ýa-da çagalar bagyndan ýa-da mekdepden çetleşdirilmek.
Mysal üçin, ýaş ene Sabrina bilen şeýle boldy.
Çagalygynda ol özü sanjymlardan soň agyr neurodermit we astma kesellerine tutuldy, şonuň üçin ogly Timony
sanjym etdirmän galdyrdy, we ol saglykdan doly boldy.
Timo dört ýaşyna dolanda çagalar bagyna başlamaly bolanda, Sabrina maliýe sebäpleri bilen bölekleýin işlemeli
boldy we çaga difteriýa garşy sanjymynyň ýerine ýetirilendigini tassyklaýan resminama talap edildi.
Bolmasa, ol kabul edilmezdi.
Çagalar lukmany her barlagda emlenmegi berk talap etdi.
Üstünlige ynanýan ol häzir MMR sanjymyny, ýagny çaga keseli, çene şişi we rubella sanjymyny berdi.
Soňra Timo birnäçe gün ýadaw boldy we dokuz gün soň 41 derejä çenli ýokary gyzmyş boldy, soňra tutma hem boldy.
Timo soňra tiz kömek lukmany tarapyndan hassahana äkidildi, ol ýerde oňa bakterial däl menenjit diagnozy goýuldy.
Timo üç ýyl soň aspirasion pneýmoniyadan, pneýmoniýanyň agyr görnüşinden öldi – ol boğuldy.
Bu sanjym hadysasyndan bäri ol ýüz göterim maýyp we awtistik boldy.
Pediatr we beýleki lukmanlar hem-de resmiler, "Tam bir tesadüf" diýip, sanjymlar bilen hiç hili
baglanyşyk ýokdugyny tebigy ýagdaýda inkär edýärler.
Emma lukmanlar munuň diňe tesadübi bolandygyna nähili kepil geçip bilerler, esasanam paket goşundylarynda
bakterial ýa-da abakterial menenjit hem agzalýan mahaly?
Öz raýatlaryny zyýansyz çagalyk keseline garşy mejburlyk arkaly gorajakdygyny öňe sürýän döwlet bu
prosesiň dowamynda öz esasy gymmatlyklaryny unutmaly däldir.
Adam mertebesi, fiziki bitewilik we ene-atalyk hukuklary lyuks däl; olar hemmämiziň hukuklarymyz we biziň erkin
we demokratik konstitusion tertibimiziň binýadyny düzýär.
Biziň täzeden seretmegiň wagty geldi. Syýasatçylaryň we hukukçylaryň bu difteriýa garşy gorag kanuny soraga çekmäge
we ony täzeden ýatyryp salmaga gaýrat tapmagyň wagty geldi.
"Hawa, gysgaça aýdanyňda, men umumy praktik lukman hökmünde qızamık we qızamık
sanjymy barada beren käbir teswirlerim şulardyr.
Meniň hünär işimi başlanda, difteriýa bilen baglanyşykly ölümleriň amalda ýokdugy hemmelere mälimdi.
Bu pese gaçma hiç hili sanjymlar sebäpli däldi.
Bularyň ählisi sanjymlardan garaşsyz ýagdaýda boldy. Bu durmuş şertleriniň netijesinde boldy.
Şonuň üçin has gowy arassaçylyk, has gowy iýmitlenme, uruş hem-de gorku ýok. Şol zatlar möhümdi.
Hans Tolzin şu gysga wagtda örän owadan görkezşi ýaly, sanjym etmegi goldamak üçin üç faktor gerek:
Zerurlyk, peýda we az töwekgelçilikler.
Hemmesi hem düýpli derňelmelidir. Emma bu üç zadyň hiç biri ýerine ýetirilmändir.
Şeýle-de bolsa, pediatrlar hemişe sanjym etmegi goldap gelýärler we häzir hem şunuň ýaly dowam edýärler.
Käbir ene-atalar hakykatdan hem pediatr lukmanyň ofisinden kowuldy ýa-da kabul edilmän,
parazitler ýa-da antisosial raýatlar diýlip peseldildi.
Bu diňe betbagtçylyk. Lukman hökmünde hiç haçan şeýle söz aýtmaly dälsiň.
We biz sanjymdan soňky ýan täsirleri başdan geçirýäris – gysgaça aýdýaryn.
Emma bizem çaga keseline-de peýda görýäris – muny hem agzaman geçmek islemeýärin.
Çiçek keseli geçiren çagalar ömrüniň soňrak döwürlerinde has gowy saglyga eýe bolýarlar.
Çagaçygy geçiren çagalar soňky ýaşlarynda rak keseline duçar bolmak ähtimallygy ep-esli az, şeker keseline
duçar bolmak ähtimallygy ep-esli az we awtoimmun kesellere duçar bolmak ähtimallygy hem ep-esli az.
Şonda men diňe şeýle diýip bilýärin: çaga keseli gelsin!
Men praktikamda çaga keseli ýagdaýlaryny başdan geçirdim. Olaryň bilen men näme etdim?
Birinji nokat: iň möhüm zat – ene-atalaryň gorkusyny azaltmak!
Çaga keseli ýokary gyzgynlyk we ýaramaz dökünti döredýär.
Bu gaty "shitty" ýaly görünýär – bagyşlaň.
Soňra ilkinji etmeli zadym ene bilen hasaplaşmak.
Ejenin gorkusy çaga bir-birine geçirilýär.
Ikinji nokat: ýokary gyzmygy peseltmäň! Gyzmyk ýokuşly kesellere garşy göreşmekde peýdaly kömekdir.
Eger onuň ýaragyny alyp goýsaňyz, onuň immun ulgamy işläp bilmez.
Soňra ýatmakda dynç almak meniň üçin hemişe möhüm boldy.
Meselem: ýatmakda dynç almak diýmek ýatakta dynç ALMAK, telewizor ýanýan divan däl, ha. Ýatmakda dynç ALMAK
Ondan soň, çaga dört günden soň ýokuşly bolmasa-da, men ony öýde saklar ederdim. Bir ýa-da hatda iki hepde.
We ene-atalar "Bu biziň üçin mümkin däl, ikimiz hem işleýäris" diýende, men derrew razy bolmaýaryn. Bu dogry däl.
Biziň kanun taýdan kepillendirilýän aýlyklaryň yzygiderli tölenmegi bar, her ene-ata üçin ýylda 15 gün.
Psixoneýroimmunologiýa psixe, nerw ulgamy we immun ulgamy arasyndaky özara täsirleri öwrenýär we soňky onýyllyklarda
gündelik durmuşymyzdaky umumy faktorlar, psihologik faktorlar, sosial faktorlar, gatnaşyk faktorlary we hatda
jemgyýetçilik faktorlarynyň immun işjeňligimize uly täsir ýetirýändigini örän aýdyň görkezdi.
Psixoneвроimmunologiýadan alnan anyk subutnamalar görkezýärkä, adaty sanjymlar hiç haçan üstünlikli bolmaýar we adamlar
dowamly stres astynda we/ýa-da sanjym etmeli bolandygyny duýanda olaryň agyr ýan täsirleri bilen baglanyşyklydyr.
Biz psixoneýroimmunologiýadan hem bilýäris, zulum astynda bolan, basyş we mejburlama bilen ýüzbe-ýüz bolan adamlarda
awtoimmun reaksiýalar döräp, bu hem ähli sanjymlara täsir etdi.
Bularyň hemmesi çaga keseline garşy sanjym bilen nähili baglanyşygy bar?
Gowy, aýdylanlara görä, sanjym giňişleýin kontekstde seredilmelidir.
Birnäçe ýyl bäri hökmany bolup gelýän difteriýa garşy sanjym ýokaryda agzalan sebäplere
görä uly şübhe we tankyt bilen garalmagy gerek.
"Hawa, men bu ýyl hakykatdanam gaty öz-özünden bu kitaby ýazmaga karar berdim, "Kızamık
sanjymy we Kızamıkdan goramak hakyndaky kanun".
Ol bazarda üç aý bäri bar we bu netijelere esaslanyp, meniň şu günki temam: Çiçäkden goramak hakyndaky kanun
näme üçin adalatsyz kanun hasaplanýar – onuň 10 sebäbi.
Bu meniň 464 sahypanyň ahyrynda çykaran netijämdi.
Şeýlelik bilen, çaga keseline garşy goragyň hakyndaky kanun 21-nji asyryň hukuk taryhynda ýazyljak bolar.
Meselem, bu kanunyň saglyk we sanjym tiranlygyny sessiz we gizlin usulda ornaşdyrmak
üçin niýetlenendiginiň täsirli mysaly hökmünde.
Bu iş ylmy we saglygy goraýyş ady bilen, Federal Konstitusiýa Kazyýetiniň tassyklamasy bilen kanunlaryň merhemesiz we ýalňyş
peýdalanylmagy arkaly, şeýle hem aňsat aldanýan raýatlaryň ynamyny we ähtimal saglyk edaralarynyň hem-de kazyýetleriň
ynamyny batyrgaý bozmaga ýol açmak arkaly amala aşyryldy.
Näme üçin men çaga keseline garşy gorag hakyndaky kanunyň adalatsyz kanun bolandygyna ynanýaryn?
Çünki bu kanun bilen eýe bolmak islenýän maksatlar ýa biri-birine garşy gelýär, ýa ýetip bolmajak
ýa-da eýýäm gazanylan we şonuň üçin ikiýüzlüdir.
Agyr, howply keseliň bardygy baradaky öňe sürme, Prof. Sönnichseniň öňem belläp geçişi ýaly, şonuň üçin nädogrydyr.
Men ony ýüzsüz we utançsyz ýalan diýýärin.
Germaniýada difteriýa 2020-nji, 21-nji, 22-nji we 23-nji ýyllarda ýok edildi.
Ol WHO kriteriýalaryna görä indi ýokdy.
Kesellik eýýäm ýok edilenden soň näme üçin hökmany sanjym gerek?
Şonuň üçin sanjymy hökmany edeliň? Bu hakykatdan näme barada?
Elbetde hassalary goramak üçin däl, eýsem iki sanjym öndürijisiniň girdejilerini goramak üçin.
Bu hökümet buýrugy bilen doly sanjymlanan raýatlaryň maksady barada.
Ahyrynda kanun çykaryjy hökmany sanjym, sanjylmaga mümkinçiligi ýok hasaplanýan gowşak hassalary gorar diýip öňe sürýär.
Çagalara gelince, eziz Ronny, sen öňem aýdanyň ýaly, eneleri tebigy ýagdaýda gyzylça keseline tutulsa, olar adatça
aljak goraglylyk sanjym arkaly azaldylýar, şonuň üçin kanun çykaryjy hakykatda çagalary has gowşak ýagdaýda goýýar.
Göwreliler barada: Bu ýerde hem göwrelileriň çaga keseline aýratyn howp astynda durýandygyny görkezýän bir-de bir gözleg ýok.
Immuniteti peselen adamlarda , önüm baradaky maglumatyň aýtmagyna görä, olaryň sanjym edilmezligi aňsatlyk bilen çaklap bolýar.
Meniň tejribämden bir ýagdaý: Münster uniwersitet hassahanasyndaky alt-tämin ediji kärhananyň bir işgäri dializ
gerek edýär we şonuň üçin doly immunosupressiýa astyndadyr.
Ony Münster uniwersitetiniň hassahanasy sanjym etdirip mejbur etdi, titre öňden hem gaty
çäkli bolup, häzir munuň hem tassyklanyldy.
Erkek adam 50 ýaşynyň başlarynda, şonuň üçin ol henizem bu toparyň agzasydyr, bu topar ähtimal kiçi ýokuşly kesel geçiren.
Ona sanjym edilmäge mejbur edildi, jerime salyndy we jaýa girmäge gadagan edildi.
Immunosupressiýa astyndaky, gorag üçin sanjym edilmegi zerur hasaplanýan we netijede sanjym edilmäge mejbur edilýän
gowşak goragly diýlip hasaplanýan hassalaryň toparyna näçe-de köp zat aýdyldy. Münster Uniwersitet Hassahanasy, bu utanç!
Emlenen we emlenmedik adamlaryň arasynda delillere esaslanan bir-de bolsa deňeşdirme barlagy ýok – biz muny eýýäm şu ýerde ara
alyp maslahatlaşdyk – ol barlag çaga difteri (measles) garşy sanjymyň zerurlygyny,
täsirliligini we howpsuzlygyny subut etmändir.
Näme bar? Öndürijileriň öňki sanjymlaryny täze wariantlar bilen deňeşdirýän barlaglary bar we – örän täsirli
(biziň hem olary şu ýerde çap etdik) – öndürijileriň sanjymlaryny deňeşdirýän barlaglary:
GlaxoSmithKline öz waksinasyny Merkiň waksinasy bilen deňeşdirdi we arasynda uly tapawut ýokdy.
Çünki eger men şeýle etsem we birinji sanjymyň ýan täsirlerini kabul etsem, onda bu diňe görnüş üçin bəzeg bolar.
Meniň pikirimçe, difteriýa garşy sanjymlaryň täsirli we howpsuzdygy baradaky iddiýa jan howp salýan ýalandyr we onuň
ýokary jenaýat mümkinçiligi bardygyny hem aýtmaly. Şeýle diýeliň!
Sanlar we statistika görkezýär, ki, difteriýa garşy sanjymdan soň ölüm derejesi difteriýa
ýokuşmasyndan soňky derejesinden birnäçe esse ýokarydyr.
Şonuň üçin, Federal Konstitusiýa Kazyýetiniň öňe sürşi ýaly, ähli çagalaryň hökmany sanjym edilmegi indi
konstitusiýa laýyk däl, eýsem bu ölüm howp-hatarlyk-peýda deňagramlygyny nazara alanyňda jenaýatdyr.
Çünki döwlet öz raýatlaryny düýbünden zerur däl we manysyz çaga keseline garşy sanjym arkaly
janlaryny we bedenlerini howp astyna salmaga mejbur edýär.
Men ahyryna gelýärin. Adam mertebesi doly bozulmajakdyr we Esasy Kanun tarapyndan ebedi kepillendirilýär.
Şeýle-de bolsa, bu ýörelge 2022-nji ýylda Federal Konstitusiýa Kazyýetiniň aýdyp bolmajak
çagalar ideg karary bilen aýak astynda gyraldy.
Bu, sagdyn bagça çagalaryny diňe qızamaga garşy sanjym edilmändigi sebäpli bagçadan çykarmak düşünilmejek derejede
diskriminasiýa, bu çagalaryň adam mertebesiniň bagyşlanyp bolmajak derejede bozulmagy we şol bir wagtyň özünde
ene-atalaryň çagalaryny terbiýelemek we ideg etmek, şeýle hem saglyk babatda öz-özüni kesgitlemek hukugynyň bozulmagydyr.
Bu bozulma üçin düýbünden hiç hili esas ýok.
Eger Federal Konstitusiýa Kazyýeti şonuň bilen birlikde difteriýa garşy sanjym talabyny konstitusiýa laýyk hasaplasa, onda ol
açyk-aydyn çagalaryň we raýatlaryň hukuklaryny goramakdan el çekip, diňe derman
kompaniýalarynyň girdeji gözleýän maksatlaryny gorap gelýär.
Hanymlar we jenaplar, soňky kitabyma birnäçe aýlyk zähmet sarp edip, ünsli medisina we hukuk barlaglarymy jemläp – 464 sahypaly,
700-den gowrak salgydan ybarat – men aşakdaky netije çykardym:
Çaga keseline garşy gorag hakyndaky kanun hak we adalata bolan kabul edilmejek garşylyklary we adam
mertebesiniň bozulmagy sebäpli adalatsyz kanun bolup durýar – şonuň üçin ol ýatyrylan we geçersizdir!
Men Bundestagdan bu adalatsyz kanuny ertesi däl-de şu gün, koronawirus pandemiýasynyň kölegesinde
sessiz we gizlin kabul edilişi ýaly çalt we sessiz ýagdaýda ýatyryp salmagy talap edýärin.
Şol wagta çenli, bu kanun ýatyrylmança, saglyk edaralary, mekdep administrasiýasy, çagalar bagy administrasiýasy we
esasan sudlar bu adalatsyz kanuna boýun egmekden ýüz öwürmeli.
Aýdyň garşylyklary we adam hukuklarynyň bozulmalaryny indi hiç wagt dözmäň!
Şübheli bähbitleriň siziň üstüňizden hasam peýdalanmagyna ýol bermäň. Kanun we tertibi, ylymy, arassa lukmançylygy we
hakyky saglygy goraýşy dikeltmäge işjeň goşant goşuň! Sag boluň.
"Indi size bir web sahypasyny tanyşdyrmak isleýärin."
Bir hepde öň, geçen şenbe güni men Şweýsariýada geçirilen AZK, Cenzurany Garşy Koalisiýa Konferensiýasyna Kla.TV topary
bilen Sasek maşgalasynyň töwereginde gatnaşmak üçin çagyryldym.
Men hem jogapkär redaktorlaryň biri bolan Elias Sasekden täsir aldym; ol düýbünden täze bir taslamany hödürledi:
mazmunyny şekillendirmekde işjeň gatnaşyp boljak platforma.
Ony senzürasyz we bezelmedik hakykatlaryň ensiklopediasi diýip atlandyrmak bolýar.
Men ony size ýylylyk bilen maslahat bermek isleýärin. Onuň vetopedia.org saýtyna girip bilersiňiz.
We şol ýere baranyňyzda, baş sahypada belli mowzuklaryň ele alynandygyny görüp bilersiňiz.
Waksiniň zyýany, mobil telefonyň zyýany, Mason esaslary, Ritual zorluk, krizis girdejileri.
Siz 21 dili bir wagtda görüp bilersiňiz.
Ähli makalalar bu dillerine terjime edildi. Sensasion!
Gel bir göz aýlaýalyň, "sanjym zyýany" diýen ýere basalyň.
Soňra siz görersiňiz, eýýäm pidalaryň 64,507 hekaýasy bardygyny.
Eger seretseňiz, belli sanly sanjymlar barada 805 sany akademiki makalanyň sanalýandygyny görersiňiz.
Muny hemişe giňeltmek bolýar. Her kim bir zat goşup biler.
Redaksiýa topary çap edilmezden ozal hemmesiniň şol görnüşde çap edilip bilinjekdigini barlaýar. Meniňçe, bu sensasion.
Eger seretseňiz, sol ýokarky burçda barlaglary we faktlary görüp bilersiňiz: 805 barlag
makalasy bar, olar dürli dillerə terjime edilip bilner.
Şonuň üçin hemmeler bu ýere gatnaşmaga höweslendirilýär, bu saýtyň hakykatdan hem doldurylandygyny we
ulanylmagynyň dowam etdirilýändigini üpjün etmek üçin.
Men pikir edýärin, hemmämize hyzmat edýän şeýle ajaýyp ensiklopediyanyň şu ýerde döredilip bilmeginiň özü gaty täsin.
"Şonuň üçin, siz bizleriň çaga difteri goramak kanunyny we onuň içindäki hökmany sanjym talabyny
ýatyrmak boýunça kampaniýamyzy nähili goldap bilersiňiz?"
Şonuň üçin, haýyş edýärin, häzir elýeterli bolan https://masernschutzgesetz.mwgfd.org atly web sahypasyna serediň.
Bu web sahypasynda ähli işlerimiz we netijelerimiz barada hemişe habarly bolarsyňyz.
Şeýle hem, şol ýerde aragatnaşyk formasyny dolduryň!
Haýsydyr bir sebäpli işler öçüp galyp biljek ýagdaýda petisiýalara gatnaşýanlary hemişe
habarly we işjeň saklamak örän, örän möhümdir.
Biz munuň yzynda gitmegi dowam etdireris, we näçe köp salgymyz bar bolsa, şonça-da köp adamy hereket
etmäge höweslendirip, olary habarly edip bileris.
Şu wagta çenli näme etdik? Topar hökmünde ähli möhüm çeşme salgylaryny öz içine
alýan dokuz sahypalyk maglumat hatyny düzdük,
Muny hem şu web sahypasyndan göçürip alyp bolýar.
Her kim muny ýükläp, çap edip, sanjym barada gürleşende özüniň bilen alyp biler. Şeýle hem ony
sanjym edýän lukmanlaryňyz we ş.m. bilen paýlaşyň.
Biz iş toparymyz bilen bilelikde bir flýer taýýarladyk; ony paýlap, gol ýygnamak üçin ulanyp bilersiňiz
– iň gowusy, tutuş Germaniýa boýunça kampaniýalar üçin. Bu flýeri ýükläp alyp bilersiňiz.
Şeýle hem gol ýygnama sahypalaryny ýükläp bilersiňiz.
We biziň petisiýanyň talaplarymyz, men olary häzir Bundestag-a hem tabşyrdym, hemişe gol çekme sahypasyna girizilmegi möhümdir.
Şonuň üçin millet wekilleriňiz bilen, syýasatçylar bilen gürleşiň! Biz aşakdan basyş etmelimiz gerek!
Doktorlaryňyz bilen gürleşiň, bu barada dostlaryňyz we kärdeşleriňiz bilen ara alyp maslahatlaşyň!
Täsirlenen maşgalalar bilen, ähli ýaş maşgalalar bilen gürleşiň!
Bu ýyllyk 700 000 adama täsir edýär. Meseläni jemgyýetçilik ünsüne çykaryň!
Şeýle hem, Ýewropadaky beýleki ýurtlarda hem hökmany sanjym talaplary bar, olaryň käbiri diňe dizenteriýa sanjymyndan
başga-da goşmaça talaplary öz içine alýar; mysal üçin Italiýa, Fransiýa, Sloveniya, Horwatiýa, Çeh
Respublikasy, Wengriýa, Slowakiýa, Bulýariýa, Latwiýa we Polşa.
Men bu ýurtlara hem ýüzlenýärin – pikirimçe, Kla.TV arkaly bu ýurtlara ýaýlym edilip bileris.
Elbetde, bu ýurtlar hem fiziki bitewilik boýunça esasy hukugy tanýarlar.
Bu, sanjym hökmany bolan ýerlerde fiziki bitewilik baradaky esasy hukuklaryň we ene-atalyk
hukuklarynyň aýak astynda galýandygyny aňladýar.
Biz muny kabul edip bilmeris. Gel, bilelikde Ýewropa hereketini başlatalyň!
Men hemmäni bize goşulmaga çagyrýaryn!