Дүйнө өзгөрүп жатат. Бүгүн ал мурдагыдан да негиздүү жана кеңири масштабда өзгөрүп жатат.
2026-жыл өнүгүүлөрдүн ылдамдыгынын кескин жогорулашын билдирген коркунучтуу белгилер менен башталды:
Алгач Венесуэла президенти Мадуронун кармалышы, андан соң Гренландиядагы курчуп бараткан жаңжал, Ирандагы зомбулук менен
коштолгон нааразылыктар жана акыры Дүйнөлүк экономикалык форумдун жыйынында бийлик тең салмагынын
өзгөрүшүнүн белгилери. Мунун баарын кантип түшүнсө болот?
Бүгүн Kla.TV экономикалык жана каржылык талдоочу Эрнст Вольф менен маек куруп жатат.
Ал окуялардын геосаясий контекстин баалоодо өзүн өзгөчө алыскы көз караштуу жана так экенин далилдеди.
Волф мырза, бул маекке убакыт бөлгөнүңүз үчүн чоң рахмат.
Ооба, чакырганыңыз үчүн чоң рахмат.
Жакында эле сиз жарыяланган маектериңиздин же видеолоруңуздун биринде быйылкы Дүйнөлүк экономикалык форум
(2026-жылдын 19–23-январы) «биздин дүйнөдө массалык өзгөрүүлөрдүн башталышы» экенин айтканыңыз.
Сиз сүрөттөгөн трансформациянын негизги элементтерин кыскача түшүндүрүп бере аласызбы?
Ооба, эң маанилүү эки таяныч — биринчиден, биздин глобалдык каржы системабыз акыркы деңгээлге келип калды, экинчиден, биз
CBDCдерге, же борбордук банктын санариптик валюталарына негизделген жаңы каржы системасын киргизүүгө жакындап калдык.
Жана дагы бир нерсе, жумуш дүйнөсү ири өзгөрүүлөргө дуушар болууда, анткени жасалма
интеллект күндөн-күнгө кеңири жайылып баратат.
Ошондуктан биз жумуш дүйнөсүнүн кескин өзгөрөрүн күтүшүбүз керек жана биз чоң жумушсуздук толкунуна туш болуп жатабыз.
Жана так ушул нерсеге бийликтегилер азыр даярданып жатышат.
Ал эми Дүйнөлүк экономикалык форум акыркы он эки айда сөзсүз эле кызыктуу тарыхка ээ болду.
Башкаруу алмаштырылды. Ларри Финк эми жетекчи.
Натыйжада, арткы пландагы элита өзү бийликти колго алган.
Ооба, бул Ларри Финктин тууралуу бир нече сөз гана. Ал ким болгон адам?
Адамдар муну эмне деп түшүнүшү керек?
Ал мурда BlackRock компаниясында иштеген, же балким азыр да иштеп жүр. Анда ал кандай адам?
Ооба, Ларри Финк BlackRock компаниясынын негиздөөчүсү жана башкы аткаруучу директору.
Ал эми BlackRock активдерди башкаруучу компания болуп саналат, жана активдерди башкаруучу компания катары ал дүйнө
тарыхта көргөн эң күчтүү каржылык фирма болуп эсептелет.
Өткөн кылымда каржы дүйнөсүнө ири америкалык банктар үстөмдүк кылган.
BlackRock азыр бул ири банктардын баарынын эң ири акция ээси болуп, алардын баарынан биргелешип алда канча көп бийликке ээ.
Ошентип, Ларри Финк да адам катары өзгөчө кызыктуу эмес, анткени BlackRock эми жасалма интеллектке да таянып жатат.
Ошентип, аларда Aladdin деп аталган каржылык маалыматтарды талдоо системасы бар, аны 1980-жылдары Ларри Финк киргизген.
Бул дүйнөдөгү эң күчтүү жана эң маанилүү каржылык маалыматтарды талдоо системасы.
Жана бардык борбордук банктар ушул каржылык маалыматтарды талдоо системасына таянат. Бардык ири корпорациялар да ага таянат.
Көпчүлүк адамдар бүгүнкү күндө бүткүл каржы дүйнөсү дээрлик жасалма интеллектке көз каранды экенин билбейт.
Ооба, андан кийин калкка эмне болот?
Алар дайыма санариптик түрмө жөнүндө сүйлөшүп жүрүшөт.
Бул жалпы элге эмнени билдирет?
Чоң көйгөй – биз баарыбыз бир аз же толугу менен ачык болуп баратабыз, санариптик көзөмөлгө алынып
жатабыз, толугу менен байкоого алынышыбыз мүмкүн.
Санариптик дүйнө азыр дүйнөдөгү ар бир адам үчүн жеке профил түзө ала турган деңгээлге жетти.
Көзгө көрүнбөгөн артында бир компания турат: Palantir. Алар өзгөчө маанилүү роль ойношот.
Palantir АКШнын бардык чалгын кызматтарынан, тактап айтканда ЦРУдан, ФБРден жана NSAдан алынган маалыматтарды уюштурат.
Мындан тышкары, АКШ Коргоо министрлиги, мурда Согуш министрлиги деп аталган.
Palantir ошондой эле Украинанын Россия менен кагылышуусунда аскердик максаттарды аныктайт жана
Израилдин Ливан, Сирия жана Газа тилкеси менен кагылышууларында аскердик максаттарды аныктайт.
Демек, бул компания ушул бардык маалыматтарды чогултууга багытталган.
Эми Дональд Трамп ошондой эле бардык америкалык жарандардын маалымат базасын түзүүнү буйруду.
Алар англичандар үчүн файлдарды буга чейин эле даярдап жатышат.
Германияда Палантир азыр бир нече штаттык полиция күчтөрү тарабынан колдонулат.
Ошентип, биз толугу менен жана түп-тамырынан санариптик байкоо астында жашап жатабыз.
Албетте, бул биздин пайдабызга эмес, тескерисинче, артта чыныгы бийликти кармап турган корпорациялардын пайдасына.
Ал эми бул коомчулукка терс кесепеттер алып келиши мүмкүн деп коркосузбу?
Көпчүлүк адамдар мунун болуп жатканын деле байкабайт.
Азыркы күндөрү мындай лоялдуулук карталары, тиркемелер жана башка ушундай нерселер көбөйүүдө.
Сизди акырындап аларды колдонууга мажбурлап жатышат.
Кийинки кадам талашсыз түрдө санариптик валюта – CBDCдер. Ал эми көпчүлүк адамдар ага жооп бербей жатышат.
Алар: «Жакшы, Lidl дүкөнүнөн арзандатуу алам, ошондуктан макулмун», – дешет.
Ооба, бул чоң көйгөй: көптөгөн адамдар натыйжада эмне болорун билишпейт.
Ошентип, бул CBDCтер киргизилгенде, алар ар бирибизге жекече салык жана пайыздык чендерди киргизе алышат.
Бизге айып пул салынышы мүмкүн. Бүт системаны Кытайдын үлгүсүндөгү социалдык кредит системасына туташтырууга болот.
Алар бизди каржылоонун бардык булактарынан да ажыратышы мүмкүн.
Ошондо биз толугу менен борбордук банктын ырайымында калабыз.
Бүгүнкү күндө негизги борбордук банктар – Федералдык резерв системасы болобу, Европа Борбордук Банкы болобу
же Англия Банкы болобу – баары азыр BlackRock тарабынан көзөмөлдөнөт экенин түшүнүү маанилүү.
BlackRock 2007–2008-жылдардагы глобалдык каржы кризисинен бери анын негизги кеңешчиси болуп келет.
Жана алар мен мурда айтып өткөн бул Аладдин платформасына да туташкан.
Ошентип, биз баарыбыз жеке менчик компанияга көз каранды болор элек.
Андан кийин, экинчи жагынан, бул системаны киргизип, бийликти акырындап ушул каржылык конгломераттарга өткөрүп берүүгө
тийиш болгон өлкөлөр бар. Бардык өлкөлөр бул ишке аралашканбы?
Кээде бир нече өзгөчө учурлар бардай сезилет, мисалы Иран – же алар чындап эле биргелешип,
Дэвид Айк айткандай, кукла шоу коюп жатышабы?
Жок, жок, албетте, алар бири-бири менен координациялашат.
Жакшы, ошондой эле БРИКС өлкөлөрү АКШга каршы бириккен фронт түзүп жатат деген кеңири тараган миф да бар.
Муну түшүнүү үчүн тарых жөнүндө бир аз маалымат билишиңиз керек.
Ошентип, эң биринчи кезекте, бизге Биринчи дүйнөлүк согуш учурунда калп айтышкан.
Ошентип, Экинчи дүйнөлүк согуш учурунда бизге калп айтышкан. Бүгүн да бизге так ошол эле ыкма менен калп айтылып жатат.
Ошентип, Биринчи дүйнөлүк согуш бизге немис милитаризмине каршы күрөш катары көрсөтүлгөн.
Ошол кезде АКШга каршы күрөштө немис милитаризминин пайда болгонун түшүнүү маанилүү.
Чындыгында, Биринчи дүйнөлүк согуш Британ империясынын мураскорлугуна байланыштуу болгон.
АКШ Биринчи дүйнөлүк согушта ошол согушту жеңди.
Экинчи дүйнөлүк согуш Биринчи дүйнөлүк согуштун уландысынан башка эч нерсе болгон жок.
Жана айтыш керек, Германияда бул дүйнөлүк согушту расмий түрдө нацисттер баштаган.
Нацисттер АКШнын жардамы болбосо эч качан бийликке келмек эмес.
1929-жылдагы Улуу кыйроо нацисттердин бийликке көтөрүлүшүнө түрткү болду.
Бул АКШнын Федералдык резерв системасы тарабынан атайылап жаратылган.
Ошентип, АКШ Адольф Гитлерди бийликке алып келүүдө негизги ролду ойноп, кийин согушта аны душман катары колдонду.
Андан кийин, Экинчи дүйнөлүк согуштун аягында, алар өзүнүн глобалдык үстөмдүгүн орнотуу үчүн.
Жана алар муну каржы бөлүмүндө өзгөчө жакшы жасашты.
Чындыгында, алар долларды өзүнүн резервдик валютасы катары кабыл алышты.
Көпчүлүк адамдар түшүнбөйт: резервдик валюта түшүнүгүн башында нацисттер ойлоп табышкан, ал
эми америкалыктар аны жөн гана кабыл алышкан.
Жана бүгүн америкалыктар бүт дүйнөгө башкарат.
Дүйнөдө бир да өкмөт жок, ал жок дегенде бир бөлүгүндө америкалыктардан көз каранды эмес. Бул Иранга да тиешелүү.
Ошондуктан ар дайым сахнанын артындагы келишимдер болуп турат.
Бирок бул чоң өкмөттөргө да тиешелүү.
Бул ири өлкөлөргө – Индияга, Кытайга жана Россияга – тиешелүү, алардын баары АКШ менен артка салмакчы иштеп жатышат.
Жана мунун да далили бар.
Ошентип, Базелде жайгашкан Эл аралык эсеп-кысап банкы (BIS) жаңы валюта – CBDC – киргизүүдө негизги ролду ойноп жатат.
Бул бардык борбордук банктардын борбордук банкы.
Ошентип, финанс тармагындагы ири аттар биргеликте иштеп жатышат.
Кызыгы, БРИКС өлкөлөрү – тактап айтканда Бразилия, Россия, Индия, Кытай жана Түштүк Африка – да ушул Эл
аралык төлөм системасында (BIS) өкүлчүлүк кылышат.
Алардын төртөөсү башкаруу кеңешине да кирет. Ошондуктан баары экинчи дүйнөлүк согуш маалындагыдай эле артка сахнада чечилет.
Адамдарга бири-бирине каршы согуш жүргүзүүгө уруксат берилген.
Өтө көп адамдар – жалпысынан 60 миллиондон ашык – өлүмгө жөнөтүлгөн.
Бирок арткы планда негизги каржылоочулар бири-бири менен макулдашып, биргеликте иштеп келишкен.
Бирок сырткы көрүнүшүндө ресурстар үчүн күрөш жүрүүдө.
Айрыкча көңүл Африкага жана Түштүк Америкага бурулат.
Бул Сандык күн тартибине кандай тиешеси бар?
Ооба, санариптик күн тартиби жасалма интеллекттин кеңейиши менен дал келгендиктен,
ресурстар үчүн бул күрөш өзгөчө мааниге ээ болду.
Ошентип, жасалма интеллектти илгерилетүү максатында маалымат борборлору ар кайсы жерде таң
каларлык ылдамдык менен жана ири көлөмдө курулуп жатат.
Ал эми бул борборлор белгилүү чийки заттарды, өзгөчө сейрек кездешүүчү металлдарды талап кылат.
Ал, албетте, талаш-тартышты жаратты.
Бирок сахнанын артындагы чыныгы бийлик ээлери, албетте, жеке өлкөлөрдүн ортосунда ушундай кагылыштар чыгып жатканына
кубанышат, анткени бул адамдардын көңүлүн чындап эле сахнанын артында бир топ бар экени жана алар бири-бири менен
үзгүлтүксүз координацияланып иштеп жатканы чындыгынан бурат.
Ооба. Жакында эле дүйнөнү, айткандай, үч күчтүү блокко же таасир чөйрөсүнө бөлгөн моделдер пайда болду.
Дэвид Айк бул тууралуу ондогон жылдан бери айтып келет.
1984-жылы төмөнкү бөлүнүүлөр бар: Океания, Евразия жана Чыгыш Азия.
Жакында Орусиянын Башкы штабынан чыккан деп айтылып жүргөн карта жарык көрдү, аны немис дарыгери Хайко Шёнинг колго алган.
Ал «Трампия» дегенге шилтеме кылат, ал АКШ, Канада, Гренландия жана Түштүк Американы билдирет – Vanguardдын таасири астында.
Андан кийин Путин бар – мен айткым келген нерсе, сен буга чейин айтып өткөндөй, Россия менен Европа BlackRockтун көзөмөлүндө.
Ал эми Синия – демек, Кытай, Индия, Африка жана Стейт-стрит. Бул дагы эки ири оюнчу.
Мындай моделдер тууралуу сиздин оюңуз кандай, жана бул көрүнүштү кантип баалайсыз?
Ооба, бул элди массалык алдоо.
Жакшы, сен айткан ошол үчөө – BlackRock, Vanguard жана State Street – чындыгында эле биргелешип иштешет.
Ошентип, Vanguard BlackRock компаниясынын эң ири акция ээси болуп саналат, ал эми BlackRock менен Vanguard өз кезегинде
State Street компаниясынын эң ири акция ээлери болуп саналат.
Ошентип, Уолл-стриттеги бир борбордук түйүн Силикон өрөөнү менен биргеликте иштеп, арткы планда жиптерди тартат.
Андан соң адамдарды үч ири блок бар деп ишендиришет, ошентип алар бир блоктун же экинчисинин айланасында
биригишет, бирок көрүнбөгөн артында жип тарткан бир эле күч аларды алдап жатканын байкашпайт.
Азыркы учурда сахнанын артындагы негизги күч санариптик-каржылык комплекс болуп саналат.
Муну кыскача түшүндүрүп берейин.
Ошентип, бир жагынан санариптик-каржылык комплекс Уолл-Стриттен турат, ал эми Уолл-Стрит
ири активдерди башкаруучулардын колуна өттү.
Бул ири активдерди башкаруучулардын тизмесинде эң жогорку орунда BlackRock, Vanguard, State Street жана Fidelity турат.
Алар бүткүл дүйнөлүк каржы системасын өз көзөмөлүндө кармап турушат.
Андан кийин 1970-жылдардан бери пайда болуп, азыр ири каржылык конгломераттардай эле маанилүү болуп калган экинчи күч бар.
Ал эми бул Силикон өрөөнүндөгү ири IT компаниялары.
Тизмеде эң жогорку орунда «Улуу жети» деп аталгандар турат.
Кереметтүү жетилерге Apple, Microsoft, Alphabet, Amazon, Nvidia, Google жана Tesla кирет.
Жана алар бул ири активдерди башкаруучулар менен биргеликте өз бийлигин колдонушат.
Кызыгы, бул жети ири IT компаниялардын алтысында эң ири акция ээлери BlackRock, Vanguard жана State Street болуп саналат.
Бул сахнанын артындагы күч дүйнөдөгү кайсы гана өкмөттөн да күчтүү жана, албетте, дүйнөдөгү кайсы
гана өкмөттү болбосун каалаган багытка түртө алат.
Ооба. Бирок ар башка өлкөлөр да, албетте, роль ойнойт.
Мен бир нече аймактарды же өлкөлөрдү атап, алардын ойношу керек ролү боюнча сиздин пикириңизди билгим келет.
Биринчи кезекте, үч негизги оюнчу ачык эле АКШ, Россия жана Кытай.
Ооба, так ошондой, мен айткандай, үчөө тең Эл аралык эсептөөлөр банкынын (BIS) Аткаруучу кеңешинин мүчөсү,
жана ал жакта да ошол эле күн тартиби ишке ашырылып жатат.
Жакшы, Кытай өзүнүн CBDCсин киргизип койду, жана азыр 300 миллиондон ашык кытайлыктардын мобилдик телефонунда капчык бар.
Россия эми АКШ санкцияларынан жана SWIFT системасынан коргонуу зарылдыгына байланыштуу санариптик рубльди киргизип
жатат. Ал эми АКШда да ушул эле күн тартип жүргүзүлүүдө.
Бизде мурда CBDC киргизбей турганын убада кылган президент болушу мүмкүн, бирок анын артында жүргүзгөн
бардык аракеттери аны киргизүүгө жол ачууга багытталган.
Ошондуктан ал чындап эле бул криптовалюталарга, стабилкойндорго көңүл буруп жатат.
Ал эми стабилкойндор CBDC киргизүүнүн арткы эшик ыкмасынан башка эч нерсе эмес.
Демек, бул сахнанын артында биргеликте иштеп жаткан, бирок сыртынан, албетте, бири-бири менен күрөшүп жаткан үч ири өлкө.
Бул жерде эң маанилүүсү, бул болжолдонгон кагылышуу бирөөнүн алдында өзүн коргоо зарылдыгын жаратат. Ал эмнени билдирет?
Жөн эле айтканда, бул курал-жарак өнөр жайын дагы да көбөйтүп, кеңейтүү керек экенин билдирет.
Азыркы учурда көрүп тургандай, курал-жарак өнөр жайы дүйнө жүзү боюнча мурда болбогон масштабда кеңейүүдө, бул болсо арткы
пландагы оюнчуларга чоң киреше табууга мүмкүндүк берип жатат.
Ооба. Мисалы, согуш азыр Иранда да дээрлик чындыкка айланды.
Сиз азыр жарандык согуштун чекесинде турасыз. Бул жагдайда Иран кандай роль ойноп жатат?
Иран бул жагынан абдан пайдалуу, анткени, акыры, Иран да дүйнөдөгү башка бардык өлкөлөр сыяктуу эле АКШ долларына
жарым-жартылай – же тактап айтканда, чоң деңгээлде – көз каранды.
АКШ Ирандын валютасын катуу басымга дуушар кылды.
Андан кийин Ирандагы адамдар сатып алуу жөндөмдүүлүгүнүн жоктугуна жана анын төмөндөшүнө каршы нааразылык билдире башташты.
Андан кийин АКШ бул окуяны колдоп, агенттерин жөнөтүп, нааразылыкты өзү дагы күчөткөн.
Бул так Украинада биз баштан өткөргөн нерсе.
Украинада да тынчсыздануулар болгон. Ал жерде олуттуу тынчсызданууларды козутуу максатында тыштан да дем берилген.
Албетте, АКШ менен Ирандын ортосунда да белгилүү айырмачылыктар бар.
АКШ, албетте, Ирандын бардык мунай запастарын эч кимдин пикирин эске албастан толугу менен өз көзөмөлүнө алгысы келет.
Ошол эле учурда Иран жаңы куралдарды сыноо же бир катар жаңы куралдарды иштеп чыгуу
үчүн табигый түрдө сонун шылтоо болуп саналат.
Мен чындап эле Иран менен согуштун качандыр бир учурда чыныгы болоруна ишенем, анткени эгер
ал чыкса, мунайдын баасы асманга чабары анык.
Жана АКШ дүйнөдөгү иранга таандык эмес запастардын үстүнөн ири өлчөмдө көзөмөлдү камсыз кылды.
Азыркы күндөрү алар суюлтулган табигый газды колдонуп жатышат; мисалы, бул жерде, Европада,
анын ичинде Германияда терминалдар курулган.
Эгерде Иран менен согуш чыкса жана Ормуз кысыгы жабылса, америкалыктар өз газдары жана мунайлары менен даяр болушат.
Ооба, бул коркунучтуу. Израилди кандай баалоо керек?
Бул Ирандын негизги атаандашы, жана аны кайрадан АКШ катуу колдоп жатат. Алар кандай роль ойношот?
Ооба, АКШ башынан бери Израилди ар дайым колдоп келген, бирок эми Израил Америкалык саясатка абдан күчтүү таасир тийгизип жатат.
Ошентип, бизде AIPAC — Америкалык-Израил коомдук иштер боюнча комитет бар.
Мисалы, бул каражат шайлоо учурунда Израилге симпатиясы бар саясатчыларды каржылайт.
Андан тышкары, Силикон өрөөнүндө Израилди абдан колдогон бир нече адам бар, мисалы Ларри Эллисон жана Илон Маск.
Айтыш керек, бүгүнкү күндө Израил Американын тышкы саясатына жана ички саясатына да өтө чоң таасир тийгизет.
Ооба, Индия, сен эмне деп ойлойсуң?
Ал ошондой эле белгилүү бир өзгөчө макамы бар, Кытай менен Батыштын ортосунда чечим кабыл ала албай, эки ролду
ойноого аракет кылып жаткандай. Ал жакта эмне болуп жатат?
Ооба, Индия жаңы валютаны киргизүүдө алдыңкы пионерлердин бири.
Ошентип, Американын жардамы менен Индия 2016-жылы бир түндө акчасынын 80 пайыздан ашыгын
— тактап айтканда эски банкнотторду — жойду.
Ошентип, мырза Моди бир нече банкнотту жараксыз деп жарыялады.
Бул, мисалы, Билл Гейтстин артында каржыланган Better Than Cash Alliance уюму менен биргеликте жасалган.
Ошентип, ушул жол менен алар CBDCтерди киргизүүдө бир топ алдыңкы сапта болуп калышты.
Ошол кезде алар ошондой эле индиялык элге санариптик рупий эч качан программалануучу болбойт деп убада беришкен.
Аны азыр өзгөртүштү. Эми аны программалоого болот.
Ошентип, Индия дээрлик CBDCни дүйнөлүк деңгээлде жайылтуу үчүн сыноо аянты болуп саналат.
Ооба, абдан кызыктуу. Африка жөнүндө эмне дейсиз?
Бул жөн гана чийки заттын жеткирүүчүсү болуп көрүнөбү, же дагы башка пландар каралуудабы?
Ооба, Түштүк Африка да катышууда, анткени ал, албетте, азыр дагы зор алтын запастарына ээ.
Албетте, бул да маанилүү, анткени алтын келечекте да чоң роль ойнойт.
Акыры, биз алтындын баасы жакында асманга чапчып өскөнүн көрө алабыз.
Мен бул жарылуу азыр дагы баштапкы этапта деп эсептейм.
Анткени бүткүл дүйнөлүк каржы системасы кулайт — жана ал сөзсүз кулайт; жаңы каржы системасы да кулайт — адамдар 3000 жылдан ашык
убакыттан бери акча катары эсептелип келген нерсеге кайрылышат.
Алтын менен күмүш эле. Ошондуктан мен экөө үчүн да жаркын келечек көрүп турам.
Албетте, бул экөө Түштүк Африкада мол табылган чийки заттар.
Ошондуктан Түштүк Африка учурда бийликтегилер үчүн чоң кызыгуу жаратат.
Андан кийин, албетте, Африка континентинде, анын ичинде АКШ менен Кытай ортосунда абдан
олуттуу кызыкчылыктардын кагылышуулары бар.
Баары кобальт, литий жана башка бардык элементтер, анын ичинде сейрек кездешүүчү жер элементтери жөнүндө.
Бул мурда айтканыңа – жасалма интеллекттин санариптик кеңейишине – кандайдыр бир тиешеси барбы?
Ооба, толугу менен. Толугу менен.
Ошондуктан жасалма интеллектке ушул бардык материалдар керек, жана азыр чоң согуш жүрүп жатат.
Албетте, бул көрүнбөгөн артында жип тарткандар тарабынан дем берилет, анткени ал дайыма саясий
айырмачылыктарды козгоп, адамдарды чындап эле саясий деңгээлде өзгөрүү жарата аларын ишендирет.
Бирок бүгүнкү саясат ушул ири корпорациялардын өтө катуу басымынын астында турганын айтуу керек, анткени
дүйнөдө эч кандай саясий өзгөрүүнү ишке ашыруу мүмкүн эмес.
Ошондуктан дүйнөдө чоң корпорациялардын – тактап айтканда Силикон өрөөнү менен Уолл-Стриттин – катуу
үстөмдүгү бузулбаса, дүйнөдө эч нерсе деле өзгөрбөйт.
Сиз жакында Гренландия жөнүндө да сөз кылып, ал жерде жергиликтүү калктын жетүүсүнөн алыс ири
маалымат борборлору курулаарын белгилегенсиз.
Жакында эле бир постту көрдүм, анда Элон Маск, айткандай, баарын космоско көчүрүүнү да пландап жатканы
айтылыптур, себеби ал жакта жетиштүү энергия бар экен.
Бирок ал, албетте, андан да жеткис. Бул ошол эле багытпы?
Ооба, ооба, бул толугу менен акылга сыйбас.
Бирок чындыгында бийликтегилер өздөрүнө каршы абдан күчтүү каршылык көрсөтүлүп жатканын түшүнүп жатышат.
Жөн гана карасаңыз, мисалы, CBDC киргизүү Нигерияда сыноодон өткөн, андан мурун Чыгыш Кариб валюталык союзунда, Ямайкада
жана башка жерлерде. Бул сыноолордун баары ийгиликсиз аяктады.
Азыр бийликтегилер түшүнүп жатышат, анткени жасалма интеллект дүйнө жүзү боюнча адамдардын жашоо деңгээлин өтө
кескин төмөндөтүп жатканы үчүн ага каршылык да өсүүдө.
Албетте, андан кийин алар бул каршылык аларга анчалык таасир этпеген жерлерди издейт.
Албетте, Гренландия муну үчүн эң идеалдуу, анткени эч ким Гренландияга бара албайт.
Гренландияда демонстрациялар болбойт, ошондой эле азыр Венесуэлада америкалык мунай компанияларына
каршы коркулуп жаткан саботаждык аракеттер да болбойт.
Ошондо алар дүйнөдөн өзү-өзүн бөлүп алышты.
Бул баары космосто уланса, адам акыры калган адамзаттан өзүн толугу менен бөлүп, андан соң өз
бийлигин эч кандай тоскоолдуксуз колдоно алат.
Бул – Элон Масктын да башында айланып жүргөн ошол жапайы фантазия: ал азыр 800 миллиард доллар
байлыгы менен дүйнөдөгү эң бай адам болуп калды.
Ооба, бирок сиз жаңы каржы системасы да кулайт деп айтасыз. Мунун белгилерин кайдан көрөсүз?
Чоң көйгөй – акча жөн эле ошондой иштебейт.
Акча жөн гана маалымат жазууларынын жыйнагы эмес. Акча 3000 жылдан ашык убакыт ичинде өнүгүп келди.
Акча алмашуу экономикасынан өнүгүп чыккан. Ал ар дайым колго тийе турган товарлар жөнүндө эле болчу.
Жана бул биздин доорубуздун эң чоң көйгөйү: биз дагы эле реалдуу эмес баалуулуктар менен иштеп жатабыз.
Мындай виртуалдык активдердин бири, мисалы, Биткоин .
Демек, бул физикалык маанилерге байланышпаган маалыматтар топтомунан башка эч нерсе эмес.
Бийликтегилер эми бул чындыгында иштебей жатканын түшүнүштү.
Ошондуктан алар эми стабилкойндорго өттү.
Стаблкойндор, албетте, чыныгы дүйнөдөгү активге бекитилгени менен мүнөздөлөт.
Ал мага нерселердин кайсы багытта бара жатканын көрсөтөт.
Ошентип, биз азыр чындыгында эле ушул эски баалуулуктарга кайра кайтып жатабыз.
Мен үчүн бул дагы акыркы айларда баалуу металлдар тармагында баалардын таң калыштуу
өсүшүнө түрткү берген негизги фактор болуп саналат.
Бул жөн гана алтын менен күмүш тууралуу эмес; ошондой эле мис жана латунь сыяктуу башка өткөргүч материалдар тууралуу да.
Ошентип, бийликтегилердин ой-жүгүртүүсүндө өзгөрүү болуп жатат: алар бир заматта дүйнөнү маалымат
менен гана башкаруу мүмкүн эместигин түшүнүп жатышат.
Андан кийинки нерсе: жасанма интеллекттин натыйжасында дүйнө жүзү боюнча жумуш орундарынын кыскарышын байкай баштаганда — жана ал
чындап эле миллиондогон жумуш орундарына таасир этет, демек дүйнө жүзү боюнча миллиондогон адамдар жумушсуз калат —
анда жалпы негизги кирешени киргизүүдөн башка арга калбайт.
Жана бул универсалдуу негизги киреше кийин кеңири масштабда сарпталууга тийиш болот.
Албетте, булар жөн гана маалымат жазуулары болот.
Бул андан соң CBDC түрүндө чыгарылат.
Албетте, тармак өтө тез эле түшүнөт: эгерде адамдарга негизги киреше (ал мөөнөтү чектелген болушу мүмкүн)
берилсе, анда алардын 30 күндүн ичинде сарптоого тийиш болгон белгилүү бир суммадагы акчасы болот.
Андан кийин, албетте, алар бааларын тууралашат.
Бул дароо эле инфляциянын спиралин козгоп, кадимки инфляциядан чапкан инфляцияга жана акыры гиперинфляцияга алып барат.
Бул жаңы система акыры кулайт, бирок башында, айрыкча кирешеси аз топтор арасында чоң кубаныч менен кабыл алынат.
Анткени алар: «Керемет, эгерде өкмөт мага айына 1000 же 2000 евро берсе, анда менин жашоом бекем негизде болот», — дешет.
Булардын бирөөсү да чын эмес. Ошондуктан бул жашоо, бул акча өтө тез баасын жоготот.
Биз өзүбүздү Ваймар доорундагыдай абалда табабыз, жана сатып алуу жөндөмдүүлүгү өтө ылдам төмөндөйт.
Эгер адамдар андан кийин ага каршы көтөрүлсө, бул жарандык согушка окшогон абалга алып келет.
Чындыгында, бирок бийликтегилер бекем орун алып алышты; алар Гренландияда же башка бир жерде жүрүшөт жана демонстрациялар
же башка каршылык көрсөтүү формалары аркылуу басым жасай ала турган өз өкмөтүбүзгө караганда жеткиликтүү эмес.
Бул абалга кантип даярдануу жана бийликтин мындай топтолушунун өсүшүн токтотуу үчүн кандай кадамдарды
жасоо керектиги боюнча адамдарга кандай кеңеш бересиз?
Бул жерде эң маанилүүсү — бир азга санариптик дүйнөдөн алыстап туруу.
Ошентип, санариптик чөйрө бул ири корпорациялар жана ири каржылык гиганттар тарабынан көзөмөлдөнөт.
Анан чындап эле коштошуп калууга туура келет.
Жана биз акыры ири параллелдүү коомдордун пайда болушун көрө турганыбыз анык.
Ошентип, адамдар өмүр деңгээлинин туруктуу түрдө начарлап баратканын байкашат.
Андан кийин адамдар: «Чындыгында күнөө кимде?» деп сурашат.
Алар муну акыры түшүнүшөт.
Андан кийин алар бул ири платформаларга коштошушат.
Бирок, албетте, алар башка жаңы платформалардын да санариптик чөйрөдө кыйынчылыктарга дуушар болушун камсыз кылышат.
Менимче, андан кийин биз санариптик дүйнөнүн анчалык маанилүү болбой калган учурун көрөбүз, ал эми
аналогдук дүйнө кайрадан өзүнүн маанисин калыбына келтирет.
Ошондуктан мен баарына ушул учурларга даярданууну гана сунуштай алам.
Биринчиден, мен бекем ишенем, мисалы, күмүш күнүмдүк жашоодо маанилүү роль ойнойт.
Эгерде CBDC киргизилип, адамдар ага каршылык көрсөтсө — башкача айтканда, аны колдонгусу келбесе — же эгерде CBDC чындап эле
инфляциянын айынан баасын жоготсо, анда адамдар акчага кайрыла алышпайт, анткени ошол учурда
акча толугу менен жоюлуп же тыюу салынган болот.
Бирок менин оюмча, күнүмдүк жашоодо күмүш тыйындар менен төлөө кайрадан кадимки көрүнүшкө айланат.
Ошондуктан мен азыркы күндөрү адамдарга күмүш тыйындардын запасын топтоп, азырынча белгилүү бир
суммадагы накты акчаны үйдө сактоону ар дайым сунуштайм.
Азыркы учурда биз бардык негизги көйгөйлөрдөн улам ири жаңы банктык кризиске дуушар болуп турабыз.
Ошентип, мисалы, биз «банктык майрамдарды» баштан өткөрөбүз.
Андан кийин банкоматтардан да накталай акча ала албай каласың.
Ал эми бул өтүү мезгилинде үйдө болжол менен эки-үч айга жетерлик накталай акча сактап туруу маанилүү.
Бирок кийинки этап үчүн мен сизге бир нече күмүш тыйындарды колго киргизип алууну катуу сунуштайм.
Бирок жеке камсыздоолордон тышкары, бизге күчтөрүбүздү бириктирүү үчүн бири-бирин тааныган, санариптик эмес жана кыйын учурларда
бири-бирибизге жардам бере турган тармактар да керек экени ачык.
Бул абдан маанилүү. Нетворкинг өтө маанилүү – бирдей ойдогу адамдар менен байланыш түзүү.
Жакшы, менимче, жалгыз карышкырдай жашаган ар бир адам чоң кыйынчылыктарга туш болот, анткени биз
ушунчалык ири өзгөрүүлөргө дуушар болуп жатабыз.
Бирок менимче, бүгүн бул тармактарды кеңейтүү жана алар чындыгында санариптик болбой
турганын эске алуу менен даярдануу абдан маанилүү.
Ошентип, сиз маалымат алуунун эски ыкмаларына кайрыласыз – мисалы, кайрадан ошол эски буклеттерди колдонуп, бир
барак кагаз алып же блокнот кармап – бүт интернет толугу менен өчүрүлүп калышы мүмкүн болгон учурга даярдануу үчүн.
Анткени мен чын ыкластан бийликтегилер абдан кысымга кабылып, чындап эле мындай өтө курч чараларга,
мисалы, глобалдык кибер кырсыкка кайрылышат деп ишенем.
Биз буга чейин эле Иранда мунун болуп жатканынын белгилерин көргөнбүз.
Ооба, Эрнст Вольф, бааңыз үчүн чоң рахмат.
Бул абдан түшүндүрмө болду – ал алдыңкы пландагы согуштардан алаксып калбоо керектигин, тескерисинче
көйгөйдүн түпкү себебин табуу зарылдыгын көрсөтөт.
Ошондой эле аналогду жактап жакында айткан өтүнүчүңүз үчүн чоң ырахмат!
Сураныч!
Акылдуу талдоочулар аркылуу ачыктык – Kla.TV.