1
00:00:00,000 --> 00:00:04,625
Kei te huri haere te ao. I tēnei rā, he tino hōhonu, he
whānui ake hoki ngā panonitanga i mua atu i ngā wā katoa.

2
00:00:04,625 --> 00:00:10,039
Kua tīmata te tau 2026 me ngā tohu
whakamataku o te tere haere o ngā whanaketanga:

3
00:00:10,039 --> 00:00:15,294
Tuatahi, te mauheretanga o te Perehitini o Venezuela, Maduro;
katahi ka piki haere te pakanga i Greenland; ka whai ake te

4
00:00:15,294 --> 00:00:19,712
korenga rangimarie i Iran; ā, hei whakamutunga, te hui
a te WEF me ngā tohu o te panoni i te taurite mana. Me

5
00:00:19,712 --> 00:00:22,765
pēhea e taea ai e tētahi te mārama ki ēnei mea katoa?

6
00:00:22,765 --> 00:00:27,648
I tēnei rā, kei te kōrero a Kla.TV ki te
tātari ōhanga me te tātari pūtea, a Ernst Wolff.

7
00:00:27,648 --> 00:00:31,077
Kua whakaatu ia i a ia he tino mātakitaki-roa,
he tino tika hoki ia ina tae mai ki te

8
00:00:31,077 --> 00:00:33,734
aromatawai i te horopaki ā-ao tōrangapū o ngā kaupapa.

9
00:00:33,734 --> 00:00:36,945
E te rangatira Wolff, tēnā koe e tino mihi
mō te tango wā ki te whakahaere i tēnei uiui.

10
00:00:36,945 --> 00:00:39,832
Āe, ngā mihi nui mō te tono.

11
00:00:39,832 --> 00:00:45,552
I kī koe tata nei i tētahi o ōu uiuitanga kua whakaputaina
rānei i ngā ataata, ko te WEF o tēnei tau (19–23 Hānuere

12
00:00:45,552 --> 00:00:48,867
2026) he "tīmatanga o tētahi korikori nui i tō tātou ao".

13
00:00:48,867 --> 00:00:54,204
Ka taea e koe te whakamārama poto i ngā āhuatanga
matua o te panonitanga kua whakamāramaia e koe?

14
00:00:54,204 --> 00:01:01,597
Āe, ko ngā tūāpapa e rua tino hira, tuatahi, ko te mea kei te
tata mutunga tō tātou pūnaha pūtea ā-ao, ā, tuarua, kei te

15
00:01:01,597 --> 00:01:09,218
tata tātou ki te whakauru i tētahi pūnaha pūtea hou e
hāngai ana ki ngā CBDC, arā, ngā moni matihiko a te pēke matua.

16
00:01:09,218 --> 00:01:14,933
Ā, ko tētahi atu mea, kei te pāngia te ao
mahi e tētahi panonitanga nui, nā te mea

17
00:01:14,933 --> 00:01:18,040
kei te whānui haere te mātauranga hangarau.

18
00:01:18,040 --> 00:01:25,406
Nō reira, me tūmanako tātou ka tino rerekē te ao
mahi, ā, kei mua i a tātou he ngaru nui o te kore mahi.

19
00:01:25,406 --> 00:01:28,390
Ā, koirā tonu te mea e whakarite
ana te hunga whai mana i tēnei wā.

20
00:01:28,390 --> 00:01:34,164
Ā, kua tino whai wāhi te WEF ki ngā āhuatanga
whakamīharo i roto i ngā tekau mā rua marama kua pahure.

21
00:01:34,164 --> 00:01:38,382
Kua whakakapia te whakahaere. Kei
te whakahaere a Larry Fink ināianei.

22
00:01:38,382 --> 00:01:44,039
Nō reira, kua riro i ngā rangatira kei
muri i ngā āhua te whakahaere mā rātou anō.

23
00:01:44,039 --> 00:01:46,460
Āe, he kupu poto noa mō tēnei a
Larry Fink. Ko wai ia, nō hea rānei?

24
00:01:46,460 --> 00:01:47,880
He aha tā te tangata e whakaarohia ana kia puta i tērā?

25
00:01:47,880 --> 00:01:52,344
I mahi ia mō BlackRock i mua, tērā pea kei te mahi
tonu ia mō rātou. He aha te momo tangata ia, nō reira?

26
00:01:52,344 --> 00:01:55,250
Āe, ko Larry Fink te kaiwhakatū me te Tumuaki Matua o BlackRock.

27
00:01:55,250 --> 00:02:04,540
Ā, ko BlackRock he kaiwhakahaere rawa, ā, hei kaiwhakahaere
rawa, koia te kamupene pūtea kaha rawa atu kua kitea e te ao.

28
00:02:04,540 --> 00:02:09,664
I te rautau kua pahure, i rangatira
ngā pēke matua o Amerika i te ao pūtea.

29
00:02:09,664 --> 00:02:14,061
Ko BlackRock ināianei te kaipupuri hea nui
rawa atu i ēnei pēke matua katoa, ā, he nui

30
00:02:14,061 --> 00:02:16,873
ake tōna mana i a rātou katoa i te kotahitanga.

31
00:02:16,873 --> 00:02:23,128
Nō reira, ehara a Larry Fink i te tangata tino
whakamīharo, nā te mea kei te whakawhirinaki hoki

32
00:02:23,128 --> 00:02:26,281
a BlackRock ināianei ki te mātauranga hangarua.

33
00:02:26,281 --> 00:02:34,882
Nō reira, he pūnaha tātari raraunga pūtea tā rātou e kīia
nei ko Aladdin, i whakaurua e Larry Fink i ngā tau 1980.

34
00:02:34,882 --> 00:02:39,014
Koinei te pūnaha tātaritanga raraunga
pūtea kaha rawa, tino hira rawa hoki i te ao.

35
00:02:39,014 --> 00:02:43,482
Ā, e whakawhirinaki ana ngā pēke matua katoa ki
tēnei pūnaha tātaritanga raraunga pūtea. E

36
00:02:43,482 --> 00:02:46,531
whakawhirinaki ana hoki ngā kamupene matua katoa ki a ia.

37
00:02:46,531 --> 00:02:52,292
Kāore te nuinga o te tangata e mōhio ana, i ēnei
rā, kei te whakawhirinaki te ao pūtea katoa,

38
00:02:52,292 --> 00:02:56,100
neke atu rānei, ki te mātauranga atamai hangarua.

39
00:02:56,100 --> 00:02:59,140
Āe, ā, he aha ka tupu ki te taupori i taua wā?

40
00:02:59,140 --> 00:03:01,250
Kei te kōrero tonu rātou mō tētahi whare herehere matihiko.

41
00:03:01,250 --> 00:03:03,765
Nā, he aha ngā mea kei te tatari mō te iwi whānui?

42
00:03:03,765 --> 00:03:08,494
Ko te raru nui, ko tātou katoa e noho ana hei mārama
ake, hei mārama iti ake rānei; kei raro tātou i te

43
00:03:08,494 --> 00:03:11,745
whakahaere matihiko; ā, ka taea te aroturuki katoa i a tātou.

44
00:03:11,745 --> 00:03:20,898
Kua tae te ao matihiko ki te taumata e taea ai e ia te
waihanga kōtaha whaiaro mō ia tangata katoa o te ao.

45
00:03:20,898 --> 00:03:25,546
He kamupene kei muri i ngā tirohanga e kīia
nei ko Palantir. He tino hira tā rātou tūranga.

46
00:03:25,546 --> 00:03:32,476
Ka whakarite a Palantir i ngā raraunga mai i ngā tari
mōhiohio katoa o Amerika, arā ko te CIA, te FBI me te NSA.

47
00:03:32,476 --> 00:03:39,287
Hei tāpiri, ko te Tari Tiaki o Amerika,
i mua nei i mōhiotia ko te Tari Pakanga.

48
00:03:39,287 --> 00:03:46,007
Ka tautuhi hoki a Palantir i ngā whāinga hōia mō Ūkraine i
tōna pakanga ki Ruhia, ā, ka tautuhi hoki i ngā whāinga hōia mō

49
00:03:46,007 --> 00:03:49,679
Iharaira i āna pakanga ki Libanona, Siriā me te Rohe o Gaza.

50
00:03:49,679 --> 00:03:54,210
Nō reira, he kamupene tēnei kua
arotahi ki te kohi i ēnei raraunga katoa.

51
00:03:54,210 --> 00:04:01,843
Āianei kua whakahau hoki a Donald Trump kia waihangatia
he pātengi raraunga mō ngā tāngata whenua katoa o Amerika.

52
00:04:01,843 --> 00:04:04,875
Kei te hanga kē rātou i ngā kōnae mō ngā Pākehā.

53
00:04:04,875 --> 00:04:09,945
I Tiamana, e whakamahia ana a
Palantir e ētahi rōpū pirihimana ā-rohe.

54
00:04:09,945 --> 00:04:15,000
Nō reira, e noho ana tātou i roto i tētahi ao e
tino aroturukihia ana tātou e te hangarau matihiko.

55
00:04:15,000 --> 00:04:18,979
Ā, kāore tēnei e whai painga ana ki a mātou,
engari he painga tēnei ki ngā kamupene e

56
00:04:18,979 --> 00:04:22,812
pupuri ana i te mana tūturu i muri i ngā āhua.

57
00:04:22,812 --> 00:04:26,148
Ā, kei te mataku koe ka puta pea he pānga kino ki te iwi whānui?

58
00:04:26,148 --> 00:04:28,515
Kāore te nuinga o te tangata e mōhio ana kei te tupu tēnei.

59
00:04:28,515 --> 00:04:34,945
Kei te piki haere ngā kāri ūmanga, ngā taupānga me
ērā atu i ēnei rā. Kei te āta herea koe ki roto i ēnei.

60
00:04:34,945 --> 00:04:38,972
Ko te hiko moni ā-matihiko, arā ko ngā CBDC, te
hiko moni e whai ake nei, kāore e ruarua. Ā,

61
00:04:38,972 --> 00:04:41,273
kāore te nuinga o te tangata e urupare ana ki a ia.

62
00:04:41,273 --> 00:04:46,367
Ka mea rātou, 'Āe, ka whiwhi hekenga
utu ahau i Lidl, nō reira ka whakaae au.'

63
00:04:46,367 --> 00:04:50,484
Āe, koinei te raru nui: kāore te nuinga
o te tangata e mōhio ki ngā hua ka puta.

64
00:04:50,484 --> 00:04:56,741
Nā reira, ka whakarewahia ēnei moni matihiko
ā-pāremata, ka taea e rātou te whakarite i ngā reiti

65
00:04:56,741 --> 00:05:00,625
tāke me ngā reiti huamoni mō ia tangata o tātou katoa.

66
00:05:00,625 --> 00:05:05,254
Ka taea te whiunga moni ki a mātou. Ka taea te
hono i te pūnaha katoa ki tētahi pūnaha nama

67
00:05:05,254 --> 00:05:07,867
pāpori i hangaia i runga i te tauira Hainamana.

68
00:05:07,867 --> 00:05:11,585
Ka taea hoki e rātou te tapahi i a mātou i ngā puna pūtea katoa.

69
00:05:11,585 --> 00:05:17,468
Nō reira, kei raro mātou katoa i te mana o te pēke matua.

70
00:05:17,468 --> 00:05:23,977
He mea nui kia mōhio, i ēnei rā, kua riro katoa ngā pēke
matua o te ao – arā ko te Federal Reserve, te ECB, me te

71
00:05:23,977 --> 00:05:27,648
Bank of England – i raro i te mana whakahaere a BlackRock.

72
00:05:27,648 --> 00:05:33,757
Kua noho a BlackRock hei kaitohutohu matua rawa atu
mōna mai i te raru pūtea ā-ao o te tau 2007–2008.

73
00:05:33,757 --> 00:05:37,851
Ā, kei te hono hoki rātou ki tēnei
papaanga Aladdin i kōrero ai au i mua.

74
00:05:37,851 --> 00:05:43,296
Nō reira, ka whakawhirinaki tātou
katoa ki tētahi kamupene tūmataiti.

75
00:05:43,296 --> 00:05:49,317
Nō tērā atu taha, kei reira ngā whenua e mea ana me
whakauru i tēnei, ā, kei te tuku haere rātou i te mana ki

76
00:05:49,317 --> 00:05:52,546
ēnei rōpū pūtea nunui. Kei roto katoa ngā whenua i tēnei?

77
00:05:52,546 --> 00:05:58,308
I ētahi wā ka rongo koe he tokoiti ngā āputa, pērā i a Īrana
– engari kei te mahi tahi rānei rātou, ā, pēnei i tā David

78
00:05:58,308 --> 00:06:01,968
Icke e kī ana, kei te whakaatu rātou i tētahi whakaari pūpeti?

79
00:06:01,968 --> 00:06:04,539
Kāo, kāo, āe rā, ka whakakōtahi rātou ki a rātou anō.

80
00:06:04,539 --> 00:06:10,656
Āe, he pūrākau whānui anō e mea ana kei te hanga
tahi ngā whenua BRICS i tētahi aro kotahi ki Amerika.

81
00:06:10,656 --> 00:06:14,078
Hei mārama ki tēnei, me mōhio koe ki tētahi wāhanga o te hītori.

82
00:06:14,078 --> 00:06:17,187
Nō reira, tuatahi rawa, i teka ki a
mātou i te Pakanga Tuatahi o te Ao.

83
00:06:17,187 --> 00:06:20,914
Nā, i teka ki a mātou i te wā o te Pakanga Tuarua o te Ao. Ā,
kei te teka tonu ki a mātou i tēnei rā i taua huarahi tonu.

84
00:06:20,914 --> 00:06:26,617
Nā reira i whakaaturia mai ki a mātou te Pakanga
Tuatahi o te Ao hei whawhai ki te hāhi hōia Tiamana.

85
00:06:26,617 --> 00:06:34,039
He mea nui kia mōhio ko te hīrahi a Tiamana i
puta ake i taua wā i te pakanga ki Amerika.

86
00:06:34,039 --> 00:06:38,078
I te tūturu, ko te Pakanga Tuatahi o te Ao e
pā ana ki te whai mana ki te Emepaea Piritene.

87
00:06:38,078 --> 00:06:40,914
I toa te United States i taua
pakanga i te Pakanga Tuatahi o te Ao.

88
00:06:40,914 --> 00:06:45,140
Ko te Pakanga Tuarua o te Ao ehara i te mea kē atu,
he haere tonu noa iho o te Pakanga Tuatahi o te Ao.

89
00:06:45,140 --> 00:06:52,007
Me kī, i runga i te ā-ture, ko ngā Nazi
i tīmata i tēnei pakanga ā-ao i Tiamana.

90
00:06:52,007 --> 00:06:56,312
Kāore rawa ngā Nāhi i eke ki te mana
mehemea kāore te āwhina a Amerika.

91
00:06:56,312 --> 00:07:03,601
Ko te Pakaru Nui o te tau 1929 te
take i ara ake ai ngā Nāhi ki te mana.

92
00:07:03,601 --> 00:07:07,554
I whakaritea tēnei e te Federal Reserve o Amerika.

93
00:07:07,554 --> 00:07:11,548
Nā reira, i whai wāhi matua te United States
ki te whakatairanga i a Adolf Hitler ki te

94
00:07:11,548 --> 00:07:13,968
mana, ā, i whakamahia ia hei hoariri i te pakanga.

95
00:07:13,968 --> 00:07:18,703
Ā, i te mutunga o te Pakanga Tuarua o te Ao,
kia whakatū i tō rātou ake rangatiratanga ā-ao.

96
00:07:18,703 --> 00:07:21,718
Ā, kua tino pai tā rātou mahi i te tari pūtea.

97
00:07:21,718 --> 00:07:25,000
Kua whakaae rātou, i te mea pono,
ki te tāra hei moni pūtea whakarite.

98
00:07:25,000 --> 00:07:29,378
He maha ngā tāngata kāore e mōhio ko te ariā o
te moni pūtea tārai i whakaarohia tuatahi e

99
00:07:29,378 --> 00:07:31,984
ngā Nazi, ā, nā ngā Amerikana i whakamahi noa.

100
00:07:31,984 --> 00:07:35,171
Ā, i tēnei rā, e rangatira ana ngā Amerikana i te ao katoa.

101
00:07:35,171 --> 00:07:41,351
Kāore he kāwanatanga kotahi i te ao e kore e
whakawhirinaki, ahakoa he wāhanga noa iho, ki

102
00:07:41,351 --> 00:07:44,983
ngā Amerikana. Ā, e pā ana tēnei ki Irānia hoki.

103
00:07:44,983 --> 00:07:47,218
Nō reira, kei te haere tonu ngā kōrero i muri i ngā tirohanga.

104
00:07:47,218 --> 00:07:48,984
Engari, ka hāngai anō tēnei ki ngā kāwanatanga nui.

105
00:07:48,984 --> 00:07:56,789
E pā ana tēnei ki ngā whenua matua – ko Inia, ko Haina,
ko Ruhia – e mahi ana katoa i muri i ngā āhua me Amerika.

106
00:07:56,789 --> 00:07:58,367
Ā, kei reira hoki ngā taunakitanga hei tautoko i tēnei.

107
00:07:58,367 --> 00:08:03,869
Nō reira, ko te moni hou ka whakaurua – arā,
te CBDC – e whakawhanakehia nuitia ana e te

108
00:08:03,869 --> 00:08:06,351
Peeke mō ngā Whakatau ā-Ao kei Basel (BIS).

109
00:08:06,351 --> 00:08:09,242
Koinei te pēke matua o ngā pēke matua katoa.

110
00:08:09,242 --> 00:08:13,500
Nō reira, ko reira ngā ingoa nui o te pūtea e mahi tahi ana.

111
00:08:13,500 --> 00:08:19,082
Ā, he mea whakamīharo, kei te whakaaturia hoki
ngā whenua BRICS – arā ko Parahi, Rūsia, Inia,

112
00:08:19,082 --> 00:08:22,425
Haina me Awherika ki te Tonga – i roto i tēnei BIS.

113
00:08:22,425 --> 00:08:27,012
E whā o rātou e noho ana ki te poari. Nō reira,
ka whakatauhia ngā mea katoa i muri i ngā āhua,

114
00:08:27,012 --> 00:08:29,398
pērā tonu i te wā o te Pakanga Tuarua o te Ao.

115
00:08:29,398 --> 00:08:31,429
I whakaaetia ngā tāngata kia whawhai ki a rātou anō.

116
00:08:31,429 --> 00:08:35,640
He tino nui te tokomaha o ngā tāngata – neke
atu i te 60 miriona katoa – i tukuna ki te mate.

117
00:08:35,640 --> 00:08:41,840
Engari i muri i ngā āhua, kua whakakotahitia ngā
kaiwhakarato pūtea matua, ā, e mahi tahi ana rātou.

118
00:08:41,840 --> 00:08:46,807
Heoi, i te mata o runga, kei te pakanga mō ngā rauemi.

119
00:08:46,807 --> 00:08:50,632
Ko te aro motuhake ki Āwherika me Amerika ki te Tonga.

120
00:08:50,632 --> 00:08:54,521
Me pēhea tēnei e hāngai ana ki te Rārangi Mahi Matihiko?

121
00:08:54,521 --> 00:09:00,583
Āe, kua tino hira tēnei pakanga mō ngā rauemi,
i te mea kua hono te rārangi kaupapa matihiko

122
00:09:00,583 --> 00:09:04,116
ki te whakawhānuitanga o te mātauranga hangarua.

123
00:09:04,116 --> 00:09:10,397
Nō reira, mō te whakatairanga i te mātauranga
hangarua, kei te hanga ngā pokapū raraunga puta noa

124
00:09:10,397 --> 00:09:13,921
i te ao i te tere whakamīharo, ā, i te rahi nui.

125
00:09:13,921 --> 00:09:18,320
Ā, e hiahiatia ana e ēnei pokapū
ētahi rauemi mata, otirā ngā onepu uaua.

126
00:09:18,320 --> 00:09:20,120
Ā, koia tonu te take i puāwai ai tētahi pakanga.

127
00:09:20,120 --> 00:09:26,318
Engari ko ngā tino kaiwhai mana kei muri i ngā tirohanga, kāore e
kore, e tino harikoa ana rātou kua puta ake ēnei pakanga i waenga

128
00:09:26,318 --> 00:09:31,712
i ngā whenua takitahi, nā te mea ka whakararuraru i te aro o
te iwi ki te mea kei te tūturu he rōpū kei muri i ngā

129
00:09:31,712 --> 00:09:35,632
tirohanga e whakarite ana i ā rātou mahi i waenga i a rātou anō.

130
00:09:35,632 --> 00:09:42,757
Āe. I ngā rā tata nei, kua puta ētahi tauira e wehe ana i te
ao, arā, ki ngā rōpū mana e toru, ki ngā rohe pānga rānei.

131
00:09:42,757 --> 00:09:45,093
Kua kōrero a David Icke mō tēnei mō ngā tekau tau.

132
00:09:45,093 --> 00:09:51,078
I te tau 1984, e toru ēnei wehenga:
Ōseania, Euraia me Ahia ki te Rāwhiti.

133
00:09:51,078 --> 00:09:55,537
Ā, kua puta tata nei tētahi mahere e kīia nei he
mea nā te Tari Matua Taua o Ruhia, ā, kua whai ake

134
00:09:55,537 --> 00:09:57,632
i taua mahere te tākuta Tiamana a Heiko Schöning.

135
00:09:57,632 --> 00:10:01,398
Kei te tohu ia ki 'Trumpia', arā ko te United
States o Amerika, a Kanata, a Greenland me Amerika

136
00:10:01,398 --> 00:10:03,914
ki te Tonga – katoa kei raro i te awe o Vanguard.

137
00:10:03,914 --> 00:10:08,601
Ā, ko Putin anō – arā, kei raro i te mana whakahaere a
BlackRock a Rūsia me Īropi, pēnei i tāu i kī ake nei.

138
00:10:08,601 --> 00:10:14,429
Ā, ko Cinia – arā, ko Haina, ko Inia, ko Āwherika me
State Street. Ko ēnei ētahi atu kaitākaro matua e rua.

139
00:10:14,429 --> 00:10:17,757
He aha ō whakaaro mō ēnei tauira, ā,
pēhea tōu tirohanga ki tēnei whakaaturanga?

140
00:10:17,757 --> 00:10:20,414
Āe, he whakaaturanga hē nui rawa
atu o ngā kōrero ki te iwi whānui.

141
00:10:20,414 --> 00:10:27,617
Āe, ko ēnā tokotoru i whakahuatia e koe – ko BlackRock, Vanguard
me State Street – kei te mahi tahi rātou i roto i te huna.

142
00:10:27,617 --> 00:10:33,434
Nō reira, ko Vanguard te kaipupuri hea nui rawa atu
o BlackRock, ā, ko BlackRock rāua ko Vanguard anō

143
00:10:33,434 --> 00:10:36,773
hoki ngā kaipupuri hea nui rawa atu o State Street.

144
00:10:36,773 --> 00:10:41,549
Nō reira, kei reira tētahi tari matua i tētahi
wāhi o Wall Street e mahi ngātahi ana me Silicon

145
00:10:41,549 --> 00:10:44,328
Valley, ā, e tarai ana i ngā aho i muri i ngā āhua.

146
00:10:44,328 --> 00:10:51,553
Ā, ka ārahi i te hunga kia whakapono he toru ēnei rōpū matua, kia
tautoko rātou i tētahi rōpū, kāore rātou e mōhio

147
00:10:51,553 --> 00:10:58,085
kei te whakatohetohe katoa rātou e tēnei mana
kotahi e tarai ana i ngā aho i muri i ngā tirohanga.

148
00:10:58,085 --> 00:11:02,156
Ko te pūmanawa matua kei muri i ngā āhua
i tēnei wā ko te pūnaha pūtea matihiko.

149
00:11:02,156 --> 00:11:04,132
Me whakamārama poto e au he aha tēnei.

150
00:11:04,132 --> 00:11:08,903
Nō reira, i tētahi taha, ko te pūnaha pūtea
matihiko he mea hanga e Wall Street, ā, kua riro

151
00:11:08,903 --> 00:11:11,554
a Wall Street i ngā kaiwhakahaere rawa matua.

152
00:11:11,554 --> 00:11:17,664
Ko ēnei kaiwhakahaere rawa matua, kei te tihi o te
rārangi, ko BlackRock, Vanguard, State Street me Fidelity.

153
00:11:17,664 --> 00:11:21,523
Kei raro i tō rātou mana te pūnaha pūtea ā-ao katoa.

154
00:11:21,523 --> 00:11:30,679
Ā, kua puta ake tētahi kaha tuarua mai i ngā tau
1970, ā, kua rite tōna hiranga ki ngā rōpū pūtea matua.

155
00:11:30,679 --> 00:11:33,842
Ānei ngā kamupene IT matua o Silicon Valley.

156
00:11:33,842 --> 00:11:37,617
Kei te tihi rawa atu ko ngā e kīia nei ko Ngā Whitu Whakamīharo.

157
00:11:37,617 --> 00:11:45,570
Ko ngā Whitu Whakamīharo ko Apple,
Microsoft, Alphabet, Amazon, Nvidia, Google me Tesla.

158
00:11:45,570 --> 00:11:49,781
Ā, ka whakamahi rātou i tō rātou mana i te
mahi tahi me ēnei kaiwhakahaere rawa matua.

159
00:11:49,781 --> 00:11:56,791
He mea whakamīharo, ko BlackRock, Vanguard me
State Street ngā kaipupuri hea nui rawa atu i

160
00:11:56,791 --> 00:12:00,445
roto i ngā rōpū IT matua e ono o ēnei whitu.

161
00:12:00,445 --> 00:12:07,172
Nō reira, he kaha kei muri i ngā āhua, he kaha ake i ngā
kāwanatanga katoa o te ao, ā, ka taea e ia, arā, te pana i ngā

162
00:12:07,172 --> 00:12:11,601
kāwanatanga katoa o te ao ki te ahunga e hiahiatia ana e ia.

163
00:12:11,601 --> 00:12:18,515
Āe. Engari, kāore e kore he wāhi anō ā ngā whenua rerekē.

164
00:12:18,515 --> 00:12:23,064
E hiahia ana ahau ki te whakahua i ētahi rohe,
i ētahi whenua rānei, ā, ki te pātai i tō

165
00:12:23,064 --> 00:12:26,015
whakaaro: he aha te tūranga me mahi e ēnei whenua?

166
00:12:26,015 --> 00:12:29,921
Tuatahi, ko ngā kaitākaro matua e
toru, arā, ko Amerika, ko Ruhia, ko Haina.

167
00:12:29,921 --> 00:12:34,129
Āe, tino tika, pēnei i taku i kī ai, kei te noho katoa
rātou tokotoru ki te Poari Whakahaere o te Peeke mō ngā

168
00:12:34,129 --> 00:12:36,640
Whakatau ā-Ao (BIS), ā, kei te whai tonu i taua kaupapa i reira.

169
00:12:36,640 --> 00:12:41,256
Nō reira, kua whakarewahia e Haina tana moni matihiko
ā-motu, ā, e neke atu ana i te 300 miriona ngā tāngata

170
00:12:41,256 --> 00:12:44,015
Hainamana kua whai pēke moni i runga i ā rātou waea pūkoro.

171
00:12:44,015 --> 00:12:50,528
Kei te whakaurua ināianei te rūbēra matihiko i Ruhia, i runga i
te take me tiaki te whenua i a ia anō i ngā

172
00:12:50,528 --> 00:12:55,798
whakatūpato a Amerika me te pūnaha SWIFT.
Ā, kei te whai tonu i taua kaupapa i Amerika.

173
00:12:55,798 --> 00:13:01,381
Tērā pea he perehitini tā mātou i whakapae i mua kāore ia e
whakauru i tētahi moni matihiko ā-motu,

174
00:13:01,381 --> 00:13:06,843
engari ko ngā mahi katoa e mahia ana e ia i
muri i ngā āhua hei whakarite i te ara mō tērā.

175
00:13:06,843 --> 00:13:10,546
Nō reira, kei te tino aro ia ki ēnei
moni matihiko, ki ngā moni taurite .

176
00:13:10,546 --> 00:13:15,062
Ā, ehara ngā moni taurite i tētahi atu mea kē atu i tētahi huarahi
huna hei whakarite i te ara mō ngā moni ā-ipurangi ā-motu.

177
00:13:15,062 --> 00:13:19,224
Nō reira, ko ēnei ngā whenua matua e toru e mahi
tahi ana i muri i ngā āhua, engari i runga i te

178
00:13:19,224 --> 00:13:21,398
mata, kāore e kore e whawhai ana rātou ki a rātou anō.

179
00:13:21,398 --> 00:13:26,247
Ko te mea nui i konei, ko tēnei pakanga e ai ki
te kī nei, e arahi ana ki te hiahia kia tiaki i

180
00:13:26,247 --> 00:13:28,773
a koe anō i te atu. Ā, he aha te tikanga o tērā?

181
00:13:28,773 --> 00:13:32,632
Hei kī noa iho, ko te tikanga me
whakawhānui ake tonu, ake tonu atu i te ahumahi pū.

182
00:13:32,632 --> 00:13:38,159
Ā, pērā i tā mātou e kite nei i tēnei wā, kei te whakawhānuihia
te ahumahi patu ki te taumata kāore i kitea i

183
00:13:38,159 --> 00:13:43,781
mua puta noa i te ao, ā, nā konei ka āhei ēnei
kaitākaro kei muri i ngā āhua ki te whiwhi hua nui.

184
00:13:43,781 --> 00:13:48,960
Āe. He tata tonu te pakanga ināianei, hei tauira, ki Īrana hoki.

185
00:13:48,960 --> 00:13:52,375
Kei te tū koutou ināianei i te pito tata o te pakanga
ā-iwi. He aha te tūranga e whai ana a Īrana i roto i tēnei?

186
00:13:52,375 --> 00:13:57,335
He tino āwhina a Īrana i tēnei āhuatanga, nā te mea, i muri i ngā
mea katoa, kei te whakawhirinaki hoki a Īrana

187
00:13:57,335 --> 00:14:01,992
ki te tāra o Amerika, ahakoa he wāhanga noa iho,
he nui rānei, pērā i ngā whenua katoa o te ao.

188
00:14:01,992 --> 00:14:07,102
Ā, kua whakarite a Amerika kia pāngia e
te pēhanga tino kaha te moni o Īrana.

189
00:14:07,102 --> 00:14:14,391
Nāwai ka tīmata ngā tāngata i Īrana ki te whakahe i te
ngoikore haere tonu o tō rātou mana hoko me tōna hekenga.

190
00:14:14,391 --> 00:14:25,578
Ā, i tautoko a Amerika i tēnei mā te tuku
māngai ki reira, ā, i whakakaha tonu i te riri.

191
00:14:25,578 --> 00:14:27,600
Koinei tonu tā mātou i wheako ai i Ukaraina.

192
00:14:27,600 --> 00:14:34,851
I puta hoki he riri i Ukaraina. I whakakaha hoki tēnei
riri mai i waho, me te whāinga kia puta he riri nui i reira.

193
00:14:34,851 --> 00:14:39,304
Ā, kāore e kore, he rerekētanga anō
hoki i waenga i te United States me Iran.

194
00:14:39,304 --> 00:14:43,908
Ka tino hiahia te United States kia mau katoa ngā
pūhui hinu o Iran ki raro i tōna mana whakahaere, kia

195
00:14:43,908 --> 00:14:46,414
kore ai he tangata kē e whai kōrero mō tēnei take.

196
00:14:46,414 --> 00:14:51,638
Ā, i taua wā anō, ka tino whakarato a Īrana i tētahi
take whakamīharo hei whakamātautau i ngā patu hou, hei

197
00:14:51,638 --> 00:14:54,484
whakawhanake rānei i tētahi rōpū nui o ngā patu hou.

198
00:14:54,484 --> 00:15:04,210
Ā, e whakapono ana au ka tū tēnei pakanga ki Irānia i tētahi
wā, nā te mea mēnā ka tae ki tērā, ka piki rawa te utu hinu.

199
00:15:04,210 --> 00:15:10,600
Ā, kua riro i Amerika, neke atu, neke atu rānei, te mana
whakahaere i ngā pūhui hinu o te ao, ahakoa kāore i Irānia.

200
00:15:10,600 --> 00:15:15,890
Nō reira, kei te whakamahi rātou i te hau māori kua whakamāwātea
i ēnei rā, ā, kua hanga ngā tauranga puta noa i ngā wāhi katoa,

201
00:15:15,890 --> 00:15:18,742
tae atu ki konei i Īropi, hei tauira. Ina koa ki konei i Tiamana.

202
00:15:18,742 --> 00:15:23,430
Mēnā ka puta he pakanga ki Iran, ā, ka katia
te Whāwhā o Hormuz, ka rite ngā Amerikana

203
00:15:23,430 --> 00:15:27,359
ki te whakamahi i ā rātou ake hau me te hinu.

204
00:15:27,359 --> 00:15:32,265
Āe, he mea whakamataku tērā. Me pēhea te aromatawai i a Iharaira?

205
00:15:32,265 --> 00:15:42,375
Ko ia te hoa whakataetae matua o Īrana, ā, kei te tautokohia
kaha anō e te United States. He aha te tūranga e whai ana rātou?

206
00:15:42,375 --> 00:15:48,284
Āe, kua tautokona tonu e Amerika a Iharaira mai
i te tīmatanga, engari ināianei e tino kaha

207
00:15:48,284 --> 00:15:51,078
ana te awe a Iharaira ki ngā tōrangapū o Amerika.

208
00:15:51,078 --> 00:15:57,007
Nō reira, kei a mātou a AIPAC, te
Komiti Take Tūmatanui o Amerika mō Iharaira.

209
00:15:57,007 --> 00:16:03,386
Nō reira, hei tauira, ka tautokona e tēnei ngā pūtea
ngā kaitōrangapū e aroha ana ki a Iharaira i ngā wā pōti.

210
00:16:03,386 --> 00:16:11,265
He tokoiti ngā tāngata i Silicon Valley e tino tautoko
ana i a Iharaira, pērā i a Larry Ellison rāua ko Elon Musk.

211
00:16:11,265 --> 00:16:16,999
Me kī, e tino kaha ana te awe a Īharaira i ēnei
rā ki ngā kaupapa here ā-waho o Amerika, ā,

212
00:16:16,999 --> 00:16:21,476
tae noa atu ki ngā kaupapa here ā-rohe o Amerika.

213
00:16:21,476 --> 00:16:24,621
Āe, e Inia, he aha tāu e whakaaro ana mō tērā?

214
00:16:24,621 --> 00:16:29,256
He tūnga motuhake anō tōna, pēnei kāore ia i te mōhio mēnā
me whiriwhiri i waenga i Haina me te Hauāuru, ā, e ngana ana

215
00:16:29,256 --> 00:16:32,001
ia ki te tākaro i ngā taha e rua. He aha kei te tupu i reira?

216
00:16:32,001 --> 00:16:35,471
Āe, ko Inia tētahi o ngā kaiārahi
matua i te whakaurunga o te moni hou.

217
00:16:35,471 --> 00:16:40,925
Nā te āwhina a Amerika, i whakakore e Inia i te
neke atu i te 80 ōrau o āna moni ā-ringa – arā, ngā

218
00:16:40,925 --> 00:16:43,979
pire moni tawhito – i te pō kotahi i te tau 2016.

219
00:16:43,979 --> 00:16:48,914
Nō reira, i whakataua e Mr Modi kia
kore e whai mana ētahi moni pepa.

220
00:16:48,914 --> 00:16:54,782
Ā, i mahia tēnei i roto i te mahi ngātahi me tētahi
whakahaere, hei tauira, i tautokohia ā-pūtea e Bill Gates i

221
00:16:54,782 --> 00:16:58,085
muri i ngā tirohanga – ko te Better Than Cash Alliance.

222
00:16:58,085 --> 00:17:03,226
Nō reira, i tēnei ara, kua tata rātou kua noho hei
kaiārahi mō te whakaurunga o ngā moni matihiko ā-pāpā.

223
00:17:03,226 --> 00:17:09,804
I taua wā, i oati hoki rātou ki ngā tāngata o Inia kāore
rawa e taea te whakarite papatono i te rūpia matihiko.

224
00:17:09,804 --> 00:17:13,476
Kua whakarerekē rātou i tērā
ināianei. Kua taea ināianei te whakamahere.

225
00:17:13,476 --> 00:17:20,820
Nō reira, he papa whakamātautau a Inia
mō te whakarewatanga ā-ao o te CBDC.

226
00:17:20,820 --> 00:17:23,414
Āe, he tino mīharo. Me pēhea rā mō Āwherika?

227
00:17:23,414 --> 00:17:27,750
He kaiwhakarato rauemi mata noa iho
rānei, kei te whakamahere ētahi atu mahere?

228
00:17:27,750 --> 00:17:32,117
Āe, kei roto anō a Awherika ki te Tonga, nā te
mea, arā, kei a ia tonu ngā pūhui koura nui.

229
00:17:32,117 --> 00:17:35,898
Āe mārika, he mea nui anō tērā, nā te mea ka
whai wāhi nui hoki te koura ā muri ake nei.

230
00:17:35,898 --> 00:17:38,750
Ka kitea e tātou, i te mutunga iho, kua
piki rawa te utu o te koura i ngā rā tata nei.

231
00:17:38,750 --> 00:17:43,445
Ā, e whakapae ana ahau kei ngā wāhanga
tuatahi tonu tēnei pahūtanga i tēnei wā.

232
00:17:43,445 --> 00:17:49,931
Nā te mea, ka pakaru te pūnaha pūtea ā-ao katoa – ā, ka pakaru
tonu; ahakoa ka pakaru hoki te pūnaha pūtea hou

233
00:17:49,931 --> 00:17:55,593
– ka huri ngā tāngata ki ngā mea kua
whakaarohia hei moni mō te neke atu i te toru mano tau.

234
00:17:55,593 --> 00:17:59,445
Ā, he koura, he hiriwa ēnā. Nō reira, ka
kite au i tētahi anamata kanapa mō rāua e rua.

235
00:17:59,445 --> 00:18:03,796
Ā, kāore e kore, he rauemi mata ēnei e rua e
kitea ana i te nui i Awherika ki te Tonga.

236
00:18:03,796 --> 00:18:07,835
Koia te take e tino aro nui ana ngā
kaiwhakahaere ki Awherika ki te Tonga i tēnei wā.

237
00:18:07,835 --> 00:18:14,111
Ā, nō reira, he tino taumaha ngā pakarutanga painga kei te whenua
o Āwherika, tae atu ki waenga i te United States me Haina.

238
00:18:14,111 --> 00:18:19,120
Ko te kōrero katoa mō te kōbāla, te rītia me ērā
atu matū katoa, tae atu ki ngā matū whenua uaua.

239
00:18:19,120 --> 00:18:25,171
He pānga tēnei ki tāu i kī ai i mua –
te whakawhānuitanga matihiko o te AI?

240
00:18:25,171 --> 00:18:26,335
Āe, tino. Tino.

241
00:18:26,335 --> 00:18:31,734
Nō reira, me whai e te AI ēnei rauemi
katoa, ā, kei te tū ināianei tētahi pakanga nui.

242
00:18:31,734 --> 00:18:36,861
Ā, kāore e kore, e whakatenatena ana tēnei e te hunga e tarai ana
i ngā aho i muri i ngā tirohanga, nā te mea ka whakaoho tonu

243
00:18:36,861 --> 00:18:41,914
i ngā rerekētanga tōrangapū, ā, ka ārahi i te iwi kia
whakapono ka taea e rātou te whakarerekē i te taumata tōrangapū.

244
00:18:41,914 --> 00:18:47,252
Engari me kī, kei raro rawa te tōrangapū o ēnei
rā i te pēhanga kaha a ēnei kamupene nunui, ā,

245
00:18:47,252 --> 00:18:50,375
kāore e taea anō te whakarerekē tōrangapū i te ao.

246
00:18:50,375 --> 00:18:57,136
Nō reira, kia mau tonu te pākeke whakamate e mau ana
ngā kamupene nunui – arā ko Silicon Valley me Wall

247
00:18:57,136 --> 00:19:02,125
Street – ki te ao, kāore rawa he mea ka huri i te ao.

248
00:19:02,125 --> 00:19:08,306
I kōrero anō koe i ngā rā tata nei mō Greenland, ā, i
kī koe ka hangaia ēnei pokapū raraunga nui ki reira, he

249
00:19:08,306 --> 00:19:11,835
tawhiti rawa atu i te tae atu a te hunga noho o te rohe.

250
00:19:11,835 --> 00:19:18,252
Kua kite au i tētahi pou tata nei e kī ana kei te whakamahere
hoki a Elon Musk ki te neke i te mea katoa ki te ātea, kia

251
00:19:18,252 --> 00:19:21,687
pērā ai te kī, ā, ko te take he nui rawa te hiko kei reira.

252
00:19:21,687 --> 00:19:26,765
Engari, he tino tawhiti rawa atu tērā, kāore
e taea te toro atu. He rite tonu tērā ahunga?

253
00:19:26,765 --> 00:19:28,164
Āe, āe, he tino pōrangi tērā.

254
00:19:28,164 --> 00:19:32,734
Engari, i te tūturu, kei te mōhio haere te hunga whai
mana kei te anga atu rātou ki tētahi ātete whakamīharo.

255
00:19:32,734 --> 00:19:37,861
Heoi, me tiro noa koe ki te mea kua whakamātauria te whakaurunga
o ngā moni ā-ipurangi a te kāwanatanga (CBDC), hei tauira, i

256
00:19:37,861 --> 00:19:41,511
Nīgeria, ā, i mua atu i reira i te
Kotahitanga Moni o te Rawhiti Karipiana, i Jamaica, me

257
00:19:41,511 --> 00:19:43,695
ērā atu. Kua rahua katoa ēnei whakamātautau.

258
00:19:43,695 --> 00:19:50,221
Ā, kei te mōhio ināianei ngā rangatira whai mana, nā te mea
kei te whakaheke nui a AI i te taumata oranga o te tangata

259
00:19:50,221 --> 00:19:53,101
puta noa i te ao, ā, kei te piki haere hoki te whakahē ki a ia.

260
00:19:53,101 --> 00:19:58,789
Ā, kāore e kore, ka rapu rātou i ngā
wāhi kāore tēnei ārai e pā nui ki a rātou.

261
00:19:58,789 --> 00:20:02,421
Ā, he tino pai a Greenland mō tērā, nā te mea
kāore he tangata e taea te tae ki Greenland.

262
00:20:02,421 --> 00:20:09,184
Kāore he whakahe whakakitenga i Greenland, ā, kāore hoki
he mahi whakangaronga, pērā i ngā mea e mataku ana ināianei

263
00:20:09,184 --> 00:20:12,632
i Venezuela, hei tauira, ki ngā kamupene hinu o Amerika.

264
00:20:12,632 --> 00:20:14,601
Nō reira, i taua wā ka wehe rātou i a rātou anō i te ao.

265
00:20:14,601 --> 00:20:20,596
Ā, ka oti katoa ēnei mea ki te ātea, ka
motuhake koe i te toenga o te tangata, ā, ka taea

266
00:20:20,596 --> 00:20:23,906
e koe te whakamahi i tō mana me te kore ārai.

267
00:20:23,906 --> 00:20:30,310
Nō reira, koinei tērā moemoeā pōrearea kua mārama kua huri
haere i roto i te mahunga o Elon Musk – kua riro ia hei tangata

268
00:20:30,310 --> 00:20:34,226
whai rawa rawa atu o te ao, ā, he rawa āna e waru rau piriona.

269
00:20:34,226 --> 00:20:41,750
Āe, engari e kī ana koe ka hinga anō hoki te pūnaha
pūtea hou. He aha ngā tohu e kite ana koe mō tēnei?

270
00:20:41,750 --> 00:20:44,679
Ko te raru nui, kāore te moni e mahi pēnei.

271
00:20:44,679 --> 00:20:49,070
Ehara te moni i te kohinga noa o ngā rekoata
raraunga. Kua whanake te moni i roto i te toru mano tau.

272
00:20:49,070 --> 00:20:53,687
Ā, i whanake te moni i te ōhanga whakawhiti
taonga. Ā, he mea tonu tērā mō ngā rawa ā-tinana.

273
00:20:53,687 --> 00:20:58,335
Ā, koinei te raru nui o tō tātou wā: kei te anga
hoki tātou ki ngā uara kāore e taea te whakatutuki.

274
00:20:58,335 --> 00:21:01,265
Ko tētahi tauira o tērā rawa whakapae ko Bitcoin .

275
00:21:01,265 --> 00:21:06,335
Nō reira, ehara tēnei i te mea kē atu i tētahi
huinga raraunga kāore e hono ana ki ngā uara ā-tinana.

276
00:21:06,335 --> 00:21:10,226
Kua mōhio ināianei ngā tāngata whai
mana kāore tēnei e tino whai hua ana.

277
00:21:10,226 --> 00:21:13,093
Ā, koia rā te take kua huri rātou ki ngā moni pūmau ināianei.

278
00:21:13,093 --> 00:21:18,312
Ko ngā moni pūmau, arā, e tautuhia ana e te mea
kua herea rātou ki tētahi momo uara o te ao tūturu.

279
00:21:18,312 --> 00:21:20,400
Ā, e whakaatu ana tēnei ki ahau te ahunga e anga ana ngā mea.

280
00:21:20,400 --> 00:21:25,382
Nō reira, kei te hoki tūturu mātou ināianei ki ēnei uara tawhito.

281
00:21:25,382 --> 00:21:30,539
Ā, mōku anō, koia hoki te take matua i muri i te
pikinga whakamīharo o ngā utu kua kitea e mātou i ngā

282
00:21:30,539 --> 00:21:33,062
marama tata nei i te rāngai o ngā metara whakahirahira.

283
00:21:33,062 --> 00:21:38,656
Ehara i te mea mō te koura me te hiriwa anake; he
mea hoki mō te parahi me ētahi atu rauemi, pērā i

284
00:21:38,656 --> 00:21:41,343
te parahi koura me ētahi atu kaiwhakawhiti hiko.

285
00:21:41,343 --> 00:21:48,446
Nō reira, kei te puta he panoni i roto i te hinengaro
o te hunga whai mana, ā, kua mōhio ohorere rātou

286
00:21:48,446 --> 00:21:52,781
kāore e taea te rangatira i te ao mā ngā raraunga anake.

287
00:21:52,781 --> 00:22:01,828
Ā, ko te mea e whai ake nei, mēnā ka kite tātou i tēnei hekenga
ā-ao o ngā mahi nā te mātauranga atamai (AI) – ā, ka pā tūturu ki

288
00:22:01,828 --> 00:22:08,211
ngā miriona mahi, arā, ka kore mahi ngā
miriona tāngata puta noa i te ao – kāore he huarahi

289
00:22:08,211 --> 00:22:11,695
kē hei whakauru i tētahi moni ā-pāpāpā ā-ao.

290
00:22:11,695 --> 00:22:16,070
Ā, me whakapaua tēnei moni ā-motu taketake ki te rahi.

291
00:22:16,070 --> 00:22:18,039
Ā, kāore e kore, he rekoata raraunga noa iho ēnei.

292
00:22:18,039 --> 00:22:21,015
Ka tukuna tēnei ā muri ake nei i roto
i te āhua o ngā moni matihiko ā-motu.

293
00:22:21,015 --> 00:22:31,630
Ā, kāore e roa ka mōhio te umanga, mēnā ka whiwhi ngā tāngata
i tētahi moni pūtea taketake – tērā pea he rā paunga tōna –

294
00:22:31,630 --> 00:22:37,226
ka whai rātou i tētahi moni hei whakamahi i roto i ngā 30 rā.

295
00:22:37,226 --> 00:22:39,578
Ā muri ake, āe rānei, ka whakarerekē rātou i ā rātou utu.

296
00:22:39,578 --> 00:22:45,873
Ā, ka whakaoho tonu tērā i tētahi hurihanga pikinga
utu, e ārahi ana i te pikinga utu noa ki te pikinga utu

297
00:22:45,873 --> 00:22:49,359
tere, ā, hei whakamutunga, ki te pikinga utu tino nui.

298
00:22:49,359 --> 00:22:55,168
Ā, ko te tikanga ka hinga ā muri ake nei te
pūnaha hou, ahakoa ka tino hihiko te hunga

299
00:22:55,168 --> 00:22:58,742
tuatahi ki a ia, otirā ko te hunga whai moni iti.

300
00:22:58,742 --> 00:23:03,936
Nō te mea ka mea rātou, 'He tino pai, mēnā ka hoatu e te
kāwanatanga ki ahau te 1,000, te 2,000 rānei euro ia

301
00:23:03,936 --> 00:23:06,367
marama, ka tū tōku oranga ki runga i te tūāpapa haumaru.'

302
00:23:06,367 --> 00:23:11,289
Kāore he mea pono i ēnei kōrero. Nō reira, ka
ngaro wawe te uara o tēnei oranga, o tēnei moni.

303
00:23:11,289 --> 00:23:17,390
Ka kitea e tātou anō i roto i tētahi āhuatanga ōrite
ki tērā o Weimar, ā, ka heke tere rawa te mana hoko.

304
00:23:17,390 --> 00:23:23,953
Ā, mēnā ka ara ake ngā tāngata ki tēnei, ka
arahi ki ngā āhuatanga pērā i te pakanga ā-iwi.

305
00:23:23,953 --> 00:23:29,886
Ko te mea, ahakoa tērā, kua piri rawa ki ā rātou tūranga te hunga
whai mana; kei Greenland rānei, kei tētahi atu wāhi rānei, ā,

306
00:23:29,886 --> 00:23:35,071
kāore rātou e māmā te toro atu pērā i tō tātou ake
kāwanatanga, ā, ka taea pea e tātou te pēhi i a rātou mā ngā

307
00:23:35,071 --> 00:23:38,734
whakahe whakakitenga, mā ētahi atu momo whakahe rānei.

308
00:23:38,734 --> 00:23:44,498
He aha ngā tohutohu ka hoatu e koe ki te iwi mō te
whakarite mō tēnei āhuatanga, me te tango i ngā

309
00:23:44,498 --> 00:23:48,164
hikoinga hei aukati i te tipu tonu o tēnei kohinga mana?

310
00:23:48,164 --> 00:23:53,046
Ko te mea tino nui i konei, he mea tika kia
hoki whakamuri i tētahi taumata i te ao matihiko.

311
00:23:53,046 --> 00:23:58,742
Nā reira, e whakahaere ana ēnei kamupene matua
me ngā rangatira pūtea nunui i te ao matihiko.

312
00:23:58,742 --> 00:24:00,953
Ā, kātahi ka tika kia poroporoaki koe ki a ia.

313
00:24:00,953 --> 00:24:06,382
Ā, e tino mōhio ana ka mutu ka kite tātou
i te puta ake o ngā hapori taurite nui.

314
00:24:06,382 --> 00:24:11,218
Nō reira, ka kitea e te tangata kei te
paku heke haere tonu tō rātou taumata oranga.

315
00:24:11,218 --> 00:24:14,695
Ā, ka pātai ngā tāngata, 'Nā wai rā te hē?'

316
00:24:14,695 --> 00:24:16,656
Ka mōhio hoki rātou i tētahi wā.

317
00:24:16,656 --> 00:24:19,562
Ā muri ake, ka poroporoaki rātou ki ēnei papa matua.

318
00:24:19,562 --> 00:24:27,046
Engari, ka whakarite rātou, āe mārika, kia
raru hoki ētahi atu papa hou i te ao matihiko.

319
00:24:27,046 --> 00:24:34,437
Ā, ki taku whakaaro, ka kite tātou i tētahi wā kāore te ao
matihiko e tino hira ana, engari ka hira anō te ao ā-tinana.

320
00:24:34,437 --> 00:24:38,765
Nō reira, ka taunaki noa ahau kia
whakaritea e te katoa mō ēnei wā.

321
00:24:38,765 --> 00:24:44,773
Hei tīmatanga, e tino whakapono ana ahau ka whai
wāhi nui te hiriwa, hei tauira, ki te oranga o ia rā.

322
00:24:44,773 --> 00:24:52,034
Nō te mea, mēnā ka whakaurua te CBDC, ā, ka whakahē ngā tāngata i
a ia – arā, kāore rātou e hiahia ki te whakamahi – rānei mēnā ka

323
00:24:52,034 --> 00:24:59,071
ngaro tūturu te uara o te CBDC nā te pikinga utu, kāore anō ngā
tāngata e taea te huri ki te moni ā-ringa, nā te mea i taua wā

324
00:24:59,071 --> 00:25:02,945
kua whakakore katoatia rānei te moni ā-ringa, kua aukatia rānei.

325
00:25:02,945 --> 00:25:09,859
Engari, ki taku whakaaro, ka huri anō hei tikanga noa te
utu mā ngā moni hiriwa i ia rā i roto i te oranga o ia rā.

326
00:25:09,859 --> 00:25:15,851
Koia rā te take i akiaki ai au i ngā tāngata i
ēnei rā kia kohi he pūrua moni hiriwa, ā, mō tēnei wā,

327
00:25:15,851 --> 00:25:18,843
kia puritia e rātou he moni ā-ringa ki te kāinga.

328
00:25:18,843 --> 00:25:24,710
Nō te mea kei te aroaro tonu mātou i tētahi raru
pēke nui hou, nā ngā raruraru katoa kei raro iho nei.

329
00:25:24,710 --> 00:25:28,242
Nō reira, hei tauira, ka wheako mātou i ngā hararei pēke.

330
00:25:28,242 --> 00:25:31,460
Nā reira, kāore hoki koe e taea te tiki moni i ngā mīhini ATM.

331
00:25:31,460 --> 00:25:36,920
I tēnei wā whakawhitinga, he mea nui kia puritia he
moni ā-ringa e tau ana mō ngā marama e rua ki te toru.

332
00:25:36,920 --> 00:25:41,860
Engari mō te wāhanga e whai ake nei, e tino
taunaki ana ahau kia whiwhi koe i ētahi moni hiriwa.

333
00:25:41,860 --> 00:25:48,943
Engari, i tua atu i ngā whakaritenga whaiaro, e mārama ana me
hono tātou ki ētahi whatunga – he whatunga e mōhio ana

334
00:25:48,943 --> 00:25:56,198
ngā tāngata ki a rātou anō, kāore i te āhua matihiko, ā,
ka taea e tātou te āwhina i a tātou anō i ngā wā uaua.

335
00:25:56,198 --> 00:26:00,640
He tino hira tērā. He tino hira te whatunga – te
whatunga ki ngā tāngata e rite ana ngā whakaaro.

336
00:26:00,640 --> 00:26:05,333
Āe, ki taku whakaaro, ko te hunga e noho
takitahi ana i roto i te ao ka raru nui, nā te mea

337
00:26:05,333 --> 00:26:07,882
kei mua i a tātou he panonitanga nui rawa atu.

338
00:26:07,882 --> 00:26:13,794
Engari, ki taku whakaaro, he tino hira kia
whakawhānuihia ēnei whatunga ināianei, ā, kia rite hoki

339
00:26:13,794 --> 00:26:16,100
mō te mea kāore ēnei whatunga e mahi ā-matihiko.

340
00:26:16,100 --> 00:26:22,979
Kia hoki koe ki ngā tikanga tawhito o te tiki pārongo – pērā i a
koe, kāore au e mōhio, ka tīmata anō ki te whakamahi i aua puka

341
00:26:22,979 --> 00:26:28,944
rārangi tawhito, ka tango rānei koe i tētahi pepa, ka
tiki rānei koe i tētahi pukapuka tuhipoka – hei whakarite

342
00:26:28,944 --> 00:26:32,257
mō te wā ka taea pea te whakaweto katoa o te ipurangi.

343
00:26:32,257 --> 00:26:38,514
Nō te mea e tino whakapono ana au kua tino pākia rātou
e te mana ki tētahi kokonga, ā, ka huri rātou ki ngā

344
00:26:38,514 --> 00:26:42,727
tikanga tino kaha, pērā i tētahi aitua rorohiko ā-ao.

345
00:26:42,727 --> 00:26:46,914
Kua kite kē mātou i Īrana ka taea tēnei.

346
00:26:46,914 --> 00:26:47,234


347
00:26:47,234 --> 00:26:49,671
Āe, e Ernst Wolff, ngā mihi nui mō tō aromatawai.

348
00:26:49,671 --> 00:26:54,629
He tino whakamārama tērā – e whakaatu ana me
kaua e tukua koe kia whakararuraru e ngā pakanga

349
00:26:54,629 --> 00:26:57,437
kei mua, engari me toro ki te pakiaka o te raru.

350
00:26:57,437 --> 00:27:02,843
Ā, me tō karanga tata nei hei tautoko i
te āhua tūturu. Ngā mihi nui mō tērā!

351
00:27:02,843 --> 00:27:05,325
Tēnā koe!

352
00:27:05,325 --> 00:27:10,359
Mārama mā ngā kai tātari atamai – Kla.TV.

