Дунё тағйир меёбад. Имрӯз он аз ҳарвақта бештар, амиқтар ва ҳамаҷониба тағйир меёбад.
Соли 2026 бо нишонаҳои ноумедкунандаи суръатгирии босуръати рушд оғоз ёфт:
Аввал боздошти президенти Венесуэла Мадуро, сипас шиддат гирифтани низоъ дар Гренландия, нооромиҳои хушунатомез дар
Эрон ва ниҳоят нишасти Форуми иқтисодии ҷаҳонӣ бо нишонаҳои тағйир дар мувозинати қудрат. Чӣ гуна бояд ҳамаи инро фаҳмид?
Имрӯз Kla.TV бо таҳлилгари иқтисодӣ ва молиявӣ Эрнст Вольф суҳбат мекунад.
Ӯ дар арзёбии заминаи геополитикии рӯйдодҳо худро махсусан дурбино ва дақиқ собит кард.
Ҷаноби Вольф, бисёр ташаккур, ки вақт ҷудо кардед, то ин мусоҳибаро анҷом диҳед.
Бале, барои даъват бисёр ташаккур.
Шумо ахиран дар яке аз мусоҳибаҳои нашршуда ё видеоҳо гуфтед, ки WEF-и имсола (19–23 январи
2026) «оғози як буҳрони бузург дар ҷаҳони мост».
Оё метавонед унсурҳои асосии табдилоте, ки шумо тавсиф кардаед, мухтасаран шарҳ диҳед?
Бале, ду сутуни асосии муҳим инҳоянд: аввалан, он ки низоми молиявии ҷаҳонии мо дар марҳилаи ниҳоии худ қарор дорад, ва
дуюм, он ки мо дар остонаи ҷорӣ кардани низоми нави молиявӣ бар асоси CBDCҳо, яъне пулҳои рақамии бонкҳои марказӣ, ҳастем.
Ва чизи дигар ин аст, ки ҷаҳони кор дар ҳоли тағйири бузург қарор дорад, зеро зеҳни сунъӣ рӯз ба рӯз бештар паҳн мешавад.
Пас мо бояд интизор шавем, ки ҷаҳони кор ба таври драматикӣ тағйир меёбад ва мо бо як мавҷи бузурги бекорӣ рӯбарӯ мешавем.
Ва ҳамин дақиқ он чизест, ки ҳокимиятдорон дар ҳоли ҳозир барои он омодагӣ мебинанд.
Ва бешубҳа, дар тӯли дувоздаҳ моҳи охир WEF таърихи хеле пурғановат доштааст.
Роҳбарият иваз карда шуд. Ҳоло Ларри Финк масъул аст.
Дар асл, элитаи паси пардаҳо амалан худи онҳо масъулияти идоракуниро ба ӯҳда гирифтаанд.
Хуб, танҳо як сухани кӯтоҳ дар бораи ин Ларри Финк. Вай дар асл кист?
Мардум аз ин бояд чӣ хулоса бароранд?
Ӯ қаблан барои BlackRock кор мекард, ё шояд ҳанӯз ҳам кор мекунад. Пас, ӯ чӣ гуна шахс аст?
Бале, Ларри Финк асосгузор ва директори иҷроияи BlackRock аст.
Ва BlackRock як идоракунандаи дороиҳост ва ҳамчун идоракунандаи дороиҳо он пурқувваттарин
ширкати молиявиест, ки ҷаҳон то ҳол дидааст.
Дар асри гузашта дар ҷаҳони молиявӣ бонкҳои асосии амрикоӣ ҳукмронӣ мекарданд.
BlackRock ҳоло бузургтарин саҳмдор дар ҳамаи ин бонкҳои асосӣ мебошад ва нисбат ба ҳамаи онҳо якҷоя қудрати бештар дорад.
Пас Ларри Финк ҳамчун шахс низ чандон ҷолиб нест, зеро ҳоло BlackRock низ ба зеҳни сунъӣ такя мекунад.
Пас онҳо як системаи таҳлили маълумоти молиявӣ доранд, ки онро «Аладдин» меноманд ва онро
Ларри Финк дар солҳои 1980-ум муаррифӣ кардааст.
Ин пурқувваттарин ва муҳимтарин системаи таҳлили маълумоти молиявӣ дар ҷаҳон аст.
Ва ҳамаи бонкҳои марказӣ ба ин системаи таҳлили маълумоти молиявӣ такя мекунанд. Ҳамаи ширкатҳои калон низ ба он такя мекунанд.
Аксари одамон намедонанд, ки дар рӯзҳои охир тамоми ҷаҳони молиявӣ бештар ё камтар ба зеҳни сунъӣ вобаста аст.
Бале, ва он гоҳ бо аҳолӣ чӣ мешавад?
Онҳо ҳамеша дар бораи зиндони рақамӣ гап мезананд.
Ин барои омма чӣ маъно дорад?
Мушкили асосӣ дар он аст, ки мо ҳама бештар ё камтар шаффоф мешавем, ки мо ба таври рақамӣ
назорат мешавем, ки моро метавон пурра назорат кард.
Ҷаҳони рақамӣ ҳоло ба марҳилае расидааст, ки метавонад барои ҳар як шахс дар ҷаҳон профили шахсӣ эҷод кунад.
Дар пасманзара як ширкат қарор дорад: Palantir. Онҳо нақши махсусан муҳимро мебозанд.
Палантӣ маълумотро аз ҳамаи ниҳодҳои истихборотии ИМА, яъне ЦРУ, ФБР ва АНБ, ташкил мекунад.
Илова бар ин, Вазорати дифои Иёлоти Муттаҳида, ки қаблан бо номи Вазорати ҷанг маъруф буд.
Палантir инчунин ҳадафҳои низомии Украинаро дар низоъи он бо Русия муайян мекунад ва ҳадафҳои низомии Исроилро дар
низоъҳои он бо Лубнон, Сурия ва Сектори Ғазо муайян мекунад.
Пас, ин як ширкат аст, ки ба ҷамъоварии ҳамаи ин маълумот тамаркуз кардааст.
Ва ҳоло Доналд Трамп низ фармон додааст, ки пойгоҳи додаҳои ҳамаи шаҳрвандони Амрико эҷод карда шавад.
Онҳо аллакай файлҳоро барои англисҳо истеҳсол мекунанд.
Дар Олмон ҳоло Палантирро чандин нерӯҳои пулиси давлатӣ истифода мебаранд.
Пас мо дар ҷаҳоне зиндагӣ мекунем, ки дар он комилан ва пурра зери назорати рақамӣ қарор дорем.
Ва, албатта, ин ба манфиати мо нест, балки ба манфиати ширкатҳоест, ки дар пас саҳна қудрати воқеиро дар ихтиёр доранд.
Ва оё шумо метарсед, ки ин метавонад барои ҷомеа оқибатҳои манфӣ дошта бошад?
Аксари одамон ҳатто намефаҳманд, ки ин рӯй дода истодааст.
Имрӯзҳо чунин кортҳои вафодорӣ, барномаҳо ва монанди онҳо рӯз ба рӯз зиёд мешаванд. Шумо
тадриҷан маҷбур мешавед, ки онҳоро истифода баред.
Қадами оянда бешубҳа пули рақамӣ – CBDCҳо мебошад. Ва аксари мардум ба он вокуниш нишон намедиҳанд.
Онҳо мегӯянд: «Аъло, ман дар Лидл тахфиф мегирам, пас бо он розӣ мешавам.»
Бале, ҳамин мушкили калон аст: бисёре аз мардум намедонанд, ки дар натиҷа чӣ метавонад рӯй диҳад.
Пас, вақте ки ин CBDCҳо ҷорӣ мешаванд, онҳо метавонанд барои ҳар кадоми мо андозҳо ва сатҳҳои фоизиро инфиродӣ таъин кунанд.
Моро метавонанд ҷарима кунанд. Ҳамаи система метавонад ба низоми кредитии иҷтимоӣ, ки бар асоси
намунаи чинӣ сохта шудааст, пайваст карда шавад.
Онҳо инчунин метавонистанд моро аз ҳамаи манбаъҳои маблағгузорӣ ҷудо кунанд.
Пас мо комилан дар ихтиёри Бонки марказӣ ҳастем.
Ва муҳим аст, ки дарк кунем, ки дар ин давраи имрӯза бузургтарин бонкҳои марказӣ – хоҳ Федерал Резерв, хоҳ
Бонки Марказии Аврупо (ECB) ё Бонки Англия – ҳама ҳоло таҳти назорати BlackRock қарор доранд.
Блэкрӯк аз замони буҳрони молиявии ҷаҳонии 2007–2008 машваратгари асосии он будааст.
Ва онҳо инчунин ба ин платформаи Аладдин, ки ман қаблан зикр карда будам, пайваст ҳастанд.
Пас мо ҳама ба як ширкати хусусӣ вобаста мешудем.
Пас, аз тарафи дигар, кишварҳое ҳастанд, ки ҳоло бояд инро ҷорӣ кунанд ва тадриҷан қудратро ба ин конгломератҳои
молиявӣ супоранд. Оё ҳамаи кишварҳо дар ин кор иштирок доранд?
Баъзан чунин эҳсос меояд, ки чанд истисно ҳастанд, мисли Эрон – ё оё онҳо воқеан ҳамоҳанг амал мекунанд ва,
чунон ки Дэвид Айк мегӯяд, намоиши куклӣ мегузоранд?
Не, не, албатта онҳо бо ҳамдигар ҳамоҳангӣ мекунанд.
Хуб, инчунин як афсонаи васеъ паҳншуда вуҷуд дорад, ки кишварҳои БРИКС як фронти муттаҳид бар зидди ИМА ташкил медиҳанд.
Барои фаҳмидани ин, шумо бояд каме дар бораи таърих донед.
Пас, пеш аз ҳама, дар Ҷанги Якуми Ҷаҳонӣ ба мо дурӯғ гуфтанд.
Пас дар давраи Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ ба мо дурӯғ гуфтанд. Ва имрӯз низ ба ҳамин тариқ ба мо дурӯғ мегӯянд.
Пас Ҷанги Якуми Ҷаҳонӣ ба мо ҳамчун мубориза бар зидди милитаризми олмонӣ муаррифӣ шуд.
Муҳим аст, ки дарк кунем, ки низомизми олмонӣ он замон дар мубориза бар зидди ИМА пайдо шуд.
Дар асл, Ҷанги Якуми Ҷаҳонӣ дар бораи меросбарии Империяи Бритониё буд.
Иёлоти Муттаҳида дар Ҷанги Якуми Ҷаҳонӣ он ҷангро бурд.
Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ чизе ҷуз идомаи Ҷанги Аввали Ҷаҳонӣ набуд.
Ва бояд гуфт, ки маҳз нацистҳо буданд, ки ин ҷанги ҷаҳониро расман дар Олмон оғоз карданд.
Нацистҳо бидуни кӯмаки ИМА ҳеҷ гоҳ ба қудрат намеомаданд.
Фоҷеабори бузурги соли 1929 катализатор барои ба сари қудрат омадани нацистҳо буд.
Ин аз ҷониби Федеролӣ Резерви ИМА бо ният барқарор карда шуд.
Пас ИМА нақши калидӣ дар ба сари қудрат овардани Адолф Гитлер бозид, то дар ҷанг ӯро ҳамчун душман истифода барад.
Ва сипас, дар охири Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ, барои таъсиси ҳукмронии ҷаҳонии худ.
Ва онҳо ин корро дар шӯъбаи молия махсусан хуб анҷом додаанд.
Онҳо дар асл долларро ҳамчун асъори захиравии худ қабул кардаанд.
Бисёриҳо намедонанд, ки мафҳуми асъори эҳтиётӣ аслан идеяи нацистӣ буд, ки амрикоиҳо онро ба осонӣ қабул карданд.
Ва имрӯз амрикоиҳо тамоми ҷаҳонро ҳукмронӣ мекунанд.
Дар ҷаҳон ягон ҳукумат нест, ки ҳадди ақал қисман ба амрикоиҳо вобаста набошад. Ва ин ҳатто ба Эрон низ дахл дорад.
Пас ҳамеша дар паси саҳна созишҳо идома доранд.
Аммо ин ба ҳукуматҳои калон низ дахл мекунад.
Ин ба кишварҳои асосӣ – Ҳиндустон, Чин ва Русия – дахл дорад, ки ҳамаи онҳо дар пас саҳна бо ИМА кор мекунанд.
Ва барои ин низ далел вуҷуд дорад.
Пас, Бонки байналмилалии ҳисоббарорӣ (BIS) дар Базел дар муаррифии асъори нави рақамӣ, CBDC, нақши калидӣ мебозад.
Ин бонки марказии ҳамаи бонкҳои марказӣ аст.
Пас ҳамин ҷо номҳои бузурги соҳаи молия бо ҳам кор мекунанд.
Ва ҷолиб аст, ки кишварҳои БРИКС – яъне Бразилия, Русия, Ҳиндустон, Чин ва Африқои
Ҷанубӣ – низ дар ин BIS намояндагӣ мешаванд.
Чор нафари онҳо ҳатто дар шӯро менишинанд. Пас ҳама чиз дар паси парда ҳал карда
мешавад, ҳамон тавре ки дар Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ буд.
Ба одамон иҷозат дода шуд, ки бар зидди якдигар ҷанг кунанд.
Шумораи зиёди одамон – дар маҷмӯъ беш аз 60 миллион нафар – ба марг фиристода шуданд.
Аммо дар пас саҳна сармоягузорони асосӣ бо ҳам ҳамдастӣ карда, ҳамкорӣ мекарданд.
Аммо дар рӯи замин мубориза барои захираҳо ҷараён дорад.
Таваҷҷӯҳ махсусан ба Африқо ва Амрикои Ҷанубӣ равона шудааст.
Ин ба Агендаи рақамӣ чӣ рабт дорад?
Бале, ин мубориза барои захираҳо махсусан муҳим шудааст, зеро барномаи рақамӣ ҳоло бо густариши зеҳни сунъӣ ҳамгиро мешавад.
Пас, зеҳни сунъӣ – барои пешбурди ин зеҳни сунъӣ, марказҳои додаҳо дар ҳама ҷо бо суръати
беназир ва дар миқёси васеъ бунёд мешаванд.
Ва ин марказҳо ба маводи хоми муайян, бахусус унсурҳои нодири заминӣ, ниёз доранд.
Ва ин, албатта, баҳсро барангехт.
Аммо воқеан қудраторон дар пас саҳна, албатта, хурсанданд, ки ин низоъҳо байни кишварҳои алоҳида сар мезананд, зеро ин
мардумро аз он воқеият дур мекунад, ки дар пас саҳна як гурӯҳ ҳаст, ки пайваста амалҳояшро бо ҳам ҳамоҳанг мекунад.
Бале. Дар охирҳо моделҳое пайдо шуданд, ки ҷаҳонро, ба ибораи дигар, ба се блоки қудратӣ ё минтақаҳои нуфуз тақсим мекунанд.
Давид Айк даҳсолаҳо дар бораи ин ҳарф мезанад.
Дар соли 1984 чунин тақсимотҳо ҳастанд: Осеания, Евразия ва Осиёи Шарқӣ.
Ва харитаи гӯё аз Штаби генералии Русия ахиран ошкор шуд, ки табиби олмонӣ Ҳайко Шёнинг онро мавриди омӯзиш қарор додааст.
Ӯ ба «Трампия» ишора мекунад, ки маънояш ИМА, Канада, Гренландия ва Амрикои Ҷанубӣ аст – таҳти таъсири Vanguard.
Сипас Путин – яъне, Русия ва Аврупо аллакай таҳти назорати BlackRock қарор доранд, чунон ки шумо аллакай зикр кардед.
Ва Синия – яъне Чин, Ҳиндустон, Африқо ва Стейт Стрит. Ин ду бозигари асосии дигар мебошанд.
Шумо дар бораи чунин моделҳо чӣ фикр доред ва ин намояндагиро чӣ гуна арзёбӣ мекунед?
Бале, ин ба ҷомоат пешниҳоди таҳрифоти азими далелҳост.
Хуб, он се ширкате, ки шумо номбар кардед – BlackRock, Vanguard ва State Street – дар асл бо ҳам даст ба даст ҳастанд.
Пас Vanguard бузургтарин саҳмдори BlackRock аст, ва BlackRock ва Vanguard, ба навбати худ,
бузургтарин саҳмдорони State Street мебошанд.
Пас дар куҷое дар Уолл-Стрит як штаб-квартира вуҷуд дорад, ки бо Силикон-Валлей ҳамкорона
кор мекунад ва аз паси пардаҳо симҳоро мекашад.
Ва мардумро водор мекунанд, ки бовар кунанд, гӯё се блоки асосӣ вуҷуд доранд, то онҳо дар паи яке аз ин блокҳо муттаҳид шаванд,
бе он ки дарк кунанд, ки ҳамаи онҳо аз ҷониби як қудрате, ки дар пас саҳнаҳо риштаҳоро мекашад, фиреб дода мешаванд.
Ва дар айни замон нерӯи асосӣ дар пас саҳна маҷмӯаи рақамӣ-молиявӣ мебошад.
Бигзор ман кӯтоҳ шарҳ диҳам, ки ин чист.
Пас, аз як тараф, комплекси рақамӣ-молиявӣ аз Уолл-Стрит иборат аст ва Уолл-Стрит аз
ҷониби менеҷерони асосии дороиҳо тасарруф шудааст.
Дар байни ин идоракунандагони асосии дороиҳо, дар аввали рӯйхат BlackRock, Vanguard, State Street ва Fidelity қарор доранд.
Онҳо тамоми низоми молиявии ҷаҳониро таҳти назораташон доранд.
Ва сипас нерӯи дуюм вуҷуд дорад, ки аз солҳои 1970-ум ба вуҷуд омадааст ва аз он вақт ба инҷониб ҳамон
қадар муҳим шудааст, ки конгломератҳои асосии молиявӣ.
Ва инҳо ширкатҳои асосии IT дар Силикон-Валлей мебошанд.
Дар болои болоии ҳама ҳастанд онҳое, ки онҳоро «Ҳафтгонаи афсонавӣ» меноманд.
Ҳафтгонаи афсонавӣ иборатанд аз Apple, Microsoft, Alphabet, Amazon, Nvidia, Google ва Tesla.
Ва онҳо қудрати худро дар ҳамкорӣ бо ин мудирони асосии дороиҳо истифода мебаранд.
Ҷолиб аст, ки дар шаш аз ҳафт ширкати бузурги IT бузургтарин саҳмдорон BlackRock, Vanguard ва State Street мебошанд.
Пас ин як қудрати пинҳонӣ аст, ки аз ҳар ҳукумати ҷаҳон қавитар аст ва, албатта, метавонад ҳар
ҳукумати ҷаҳонро ба самти дилхоҳаш тела диҳад.
Бале. Аммо, албатта, кишварҳои гуногун низ нақш мебозанд.
Ман мехоҳам чанд минтақа ё кишварро номбар кунам ва назари шуморо дар бораи он, ки ин кишварҳо бояд чӣ нақшро бозанд, пурсам.
Аввалан, се бозигари асосӣ, албатта, ИМА, Русия ва Чин мебошанд.
Бале, дақиқ, чун гуфтам, ҳар се узви Шӯрои иҷроияи Бонки байналмилалии ҳисобрасонӣ (BIS)
ҳастанд ва дар он ҷо ҳамин барнома амалӣ мешавад.
Хуб, Чин аллакай CBDC-и худро муаррифӣ кардааст ва ҳоло беш аз 300 миллион шаҳрванди
чинӣ дар телефонҳои мобилии худ ҳамён доранд.
Русия ҳоло низ рублҳои рақамиро ҷорӣ мекунад, бо он асос, ки бояд худро аз таҳримҳои ИМА ва системаи SWIFT
ҳифз кунад. Ва ҳамин барнома дар ИМА низ амалӣ мешавад.
Шояд президенти мо шахсе бошад, ки қаблан ваъда дода буд, ки CBDC-ро ҷорӣ намекунад, аммо ҳамаи
амалҳои пинҳонии ӯ ба ҳамин кор равона шудаанд.
Пас ӯ воқеан ба ҳамин криптовалютаҳо, ба стаблкоинҳо тамаркуз мекунад.
Ва стаблкоинҳо чизе ҷуз роҳи пинҳонии омодасозии замина барои CBDCҳо нестанд.
Пас, ин се кишвари асосӣ ҳастанд, ки дар пас саҳна бо ҳам кор мекунанд, вале дар рӯи замин, албатта, бо ҳам меҷанганд.
Муҳим дар ин ҷо он аст, ки ин ихтилофи гумонбаршуда ба зарурати ҳимояи худ аз дигарон меорад. Ва ин чӣ маъно дорад?
Ба таври хеле содда, ин маънои онро дорад, ки саноати силоҳсозӣ бояд пайваста ва бештар ва бештар густариш дода шавад.
Ва чун ҳоло мебинем, саноати силоҳсозӣ дар саросари ҷаҳон дар миқёси бесобиқа густариш меёбад, ки ин ба онҳое, ки дар
пасманзаранд, имкон медиҳад фоидаҳои калон ба даст оранд.
Бале. Ҷанг ҳоло, масалан, дар Эрон низ қариб воқеият аст.
Шумо ҳоло дар остонаи ҷанги шаҳрвандӣ қарор доред. Эрон дар ин раванд чӣ нақш дорад?
Эрон дар ин ҷиҳат хеле кумак мерасонад, зеро, ба ҳар ҳол, Эрон низ қисман — ё беҳтар гӯем, дар ҳадди зиёд — ба
доллари ИМА вобаста аст, мисли ҳар кишвари дигари ҷаҳон.
Ва ИМА кафолат дод, ки пули эронӣ таҳти фишори шадид қарор гирад.
Пас мардум дар Эрон бар зидди паст шудани қудрати харид ва коҳиши он эътироз карданд.
Ва ИМА сипас инро бо фиристодани агентҳо ба он ҷо дастгирӣ кард ва дар асл худи онҳо нооромиҳоро шиддат бахшиданд.
Ин дақиқ ҳамон чизест, ки мо дар Украина таҷриба кардем.
Дар Украина низ нооромиҳо вуҷуд дошт. Ин низ аз берун ташвиқ мешуд, то дар он ҷо нооромиҳои ҷиддӣ ба вуҷуд оянд.
Ва, албатта, байни ИМА ва Эрон низ фарқиятҳои муайян вуҷуд доранд.
Иёлоти Муттаҳида, албатта, мехост, ки тамоми захираҳои нафтии Эронро комилан таҳти назораташ дошта
бошад, бе он ки касе дигар дар ин бора сухан гӯяд.
Ва ҳамзамон Эрон табиатан баҳонаи аълоест барои санҷидани силоҳҳои нав ё таҳияи як қатор силоҳҳои нав.
Ва ман воқеан бовар дорам, ки ин ҷанг бо Эрон дар як лаҳза рӯй хоҳад дод, зеро агар он сар шавад, нархи нафт ба осмон мебарояд.
Ва ИМА то андозае назорат бар захираҳои ғайриэронии ҷаҳонро таъмин кардааст.
Ҳоло онҳо аз гази табиии моеъшуда истифода мебаранд; терминалҳоро дар ҳама ҷо сохтаанд, аз ҷумла дар
инҷо, дар Аврупо, масалан. Хусусан дар инҷо, дар Олмон.
Ва агар бо Эрон ҷанг сар шавад ва Тангари Ҳормуз баста шавад, амрикоиҳо бо газу нафти худ омода хоҳанд буд.
Бале, ин чизест, ки бояд аз он битарсем. Исроилро чӣ гуна бояд арзёбӣ кард?
Ин рақиби асосии Эрон аст ва боз аз ҷониби ИМА қавиян дастгирӣ мешавад. Онҳо чӣ нақш мебозанд?
Бале, ИМА аз аввалин рӯзҳо ҳамеша Исроилро дастгирӣ кардааст, аммо ҳоло Исроил низ таъсири хеле қавиро ба сиёсати Амрико дорад.
Пас, мо AIPAC-ро дорем, Кумитаи Амрикоии Исроил оид ба умури ҷамъиятӣ.
Пас, масалан, ин маблағҳо ба сиёсатмадороне, ки дар давраи интихобот ба Исроил ҳамдардӣ доранд, равона мешаванд.
Сипас дар Силикон-Валлей чанд нафар ҳастанд, ки нисбати Исроил муносибати хеле мусбат
доранд, масалан Ларри Эллисон ва Илон Маск.
Бояд гуфт, ки Исроил имрӯз таъсири хеле назаррасро ба сиёсати хориҷии Амрико ва ҳатто ба сиёсати дохилии он дорад.
Бале, Ҳиндустон, шумо чӣ фикр доред?
Он инчунин мақоми махсусе дорад, гӯё наметавонад байни Чин ва Ғарб қарор гирад ва кӯшиш
мекунад нақши дугона бозад. Он ҷо чӣ мегузарад?
Бале, Ҳиндустон яке аз пешсафтарин пайоварҳо дар ҷорӣ намудани асъори нав аст.
Пас, бо кӯмаки Амрико, Ҳиндустон дар соли 2016 беш аз 80 фоизи пули нақди худро – яъне
купюраҳои кӯҳна – дар як шабонарӯз бекор кард.
Пас ҷаноби Моди чандин купюраҳоро беэътибор эълон кард.
Ва ин кор дар ҳамкорӣ бо, масалан, созмоне, ки дар пасманзари он Билл Гейтс маблағгузорӣ мешуд,
яъне Better Than Cash Alliance, анҷом дода шуд.
Пас, ба ин тариқ, онҳо то андозае дар муаррифии CBDCҳо пешсаф шудаанд.
Он вақт онҳо инчунин ба мардуми Ҳиндустон ваъда дода буданд, ки рупияи рақамӣ ҳеҷ гоҳ барномапазир нахоҳад шуд.
Онҳо ҳоло онро тағйир додаанд. Ҳоло он барномапазир карда шудааст.
Пас Ҳиндустон бештар ё камтар майдони санҷишӣ барои ҷорӣ кардани CBDC дар саросари ҷаҳон аст.
Бале, хеле ҷолиб. Дар бораи Африқо чӣ?
Оё ба назар мерасад, ки ин танҳо таъминкунандаи ашёи хом аст, ё нақшаҳои дигари дар ҳоли таҳия ҳастанд?
Бале, Африқои Ҷанубӣ низ дар ин кор даст дорад, зеро, албатта, он ҳанӯз захираҳои бузурги тилло дорад.
Албатта, ин низ муҳим аст, зеро тилло дар оянда низ нақши муҳим хоҳад дошт.
Мо, ниҳоят, мебинем, ки нархи тилло дар рӯзҳои охир ба таври назаррас боло рафтааст.
Ва ман гумон мекунам, ки ин таркиш ҳоло ҳам дар марҳилаҳои ибтидоӣ қарор дорад.
Зеро вақте тамоми низоми молиявии ҷаҳонӣ фурӯ мепошад – ва он албатта фурӯ мепошад; ҳатто низоми нави молиявӣ
низ фурӯ мепошад – мардум ба он баргаштанд, ки дар тӯли беш аз 3000 сол ҳамчун пул шинохта мешуд.
Ва онҳо тилло ва нуқра буданд. Пас ман барои ҳардуяшон ояндаи дурахшонро мебинам.
Ва ин ду, албатта, ашёи хомиест, ки дар Ҷануби Африка фаровон ёфт мешавад.
Аз ин сабаб, ҳоло Ҷануби Африка барои онҳое, ки дар қудрат ҳастанд, хеле ҷолиб аст.
Ва пас, албатта, дар қитъаи Африқо муноқишаҳои хеле ҷиддии манфиатҳо вуҷуд доранд, аз ҷумла байни ИМА ва Чин.
Ҳамааш дар бораи кобалт, литий ва ҳамаи он унсурҳо, аз ҷумла унсурҳои нодири заминӣ аст.
Оё ин ба он чизе, ки шумо қаблан мегуфтед – яъне густариши зеҳни сунъӣ – рабте дорад?
Бале, комилан. Комилан.
Пас, зеҳни сунъӣ ба ҳамаи ин маводҳо ниёз дорад ва ҳоло як ҷанги бузург ҷараён дорад.
Ва, албатта, ин аз ҷониби онҳое, ки дар пас саҳна риштаҳоро мекашанд, ташвиқ карда мешавад, зеро он доимо
ихтилофоти сиёсиро барангезад ва мардумро водор месозад, ки воқеан метавонанд дар сатҳи сиёсӣ тағйирот эҷод кунанд.
Аммо бояд гуфт, ки сиёсат имрӯз таҳти фишори шадиди ин корпоратсияҳои калон қарор дорад ва ба амал
овардани ҳар гуна тағйироти сиёсӣ дар ҷаҳон ғайриимкон аст.
Ҳамин ки фишори сахти ширкатҳои калон – яъне Силикон-Валлей ва Уолл-Стрит – бар ҷаҳон шикаста
нашавад, дар ҷаҳон ҳеҷ чиз тағйир нахоҳад ёфт.
Шумо низ ахиран дар бораи Гренландия сухан гуфтед ва гуфтед, ки ин марказҳои калони додаҳо бояд дар он
ҷо, дур аз дастрасии аҳолии маҳаллӣ, сохта шаванд.
Ман ахиран як паёмро дидам, ки дар он гуфта мешуд, ки Илон Маск низ, ба ибораи дигар, тамоми ин корро ба фазо
кӯчонданро нақша дорад, гӯё дар он ҷо барқи кофӣ вуҷуд дорад.
Аммо ин, албатта, боз ҳам дуртар аз дастрас аст. Оё ин ҳамон самт аст?
Бале, бале, ин комилан девонагист.
Аммо дар асл онҳое, ки дар қудрат ҳастанд, мефаҳманд, ки бо муқовимати бениҳоят рӯбарӯ ҳастанд.
Хуб, шумо танҳо бояд ба ин воқеият назар андозед, ки ҷорӣ кардани CBDCҳо, масалан, дар Нигерия, қаблан дар
Иттиҳоди асъории Шарқи Кариб, дар Ямайка ва ғайра санҷида шудаанд. Ва ҳамаи ин озмоишҳо ноком шуданд.
Ва онҳое, ки ҳокимиятро дар даст доранд, ҳоло мефаҳманд, ки азбаски зеҳни сунъӣ сатҳи зиндагии мардумро дар саросари ҷаҳон
ба таври шадид коҳиш медиҳад, муқовимат ба он низ меафзояд.
Ва албатта, онҳо сипас ҷойҳоеро меҷӯянд, ки дар он ҷо ин муқовимат ба онҳо чандон таъсир намерасонад.
Ва Гренландия, албатта, барои ин идеалӣ аст, зеро ҳеҷ кас наметавонад ба Гренландия расад.
Дар Гренландия на эътирозҳо баргузор хоҳанд шуд ва на амалҳои саботажӣ, монанди онҳое, ки ҳоло дар
Венесуэла алайҳи ширкатҳои нафтии Амрикоӣ тарсонида мешаванд.
Пас ҳамин вақт буд, ки онҳо худро аз ҷаҳон ҷудо карданд.
Ва вақте ки ҳамаи ин дар фазо идома меёбад, инсон ниҳоят худро аз боқимондаи башарият ҷудо мекунад ва
метавонад қудрати худро бе ягон монеа истифода барад.
Пас ин ҳамон фантазияи ваҳшӣ аст, ки бешубҳа дар сар Элон Маск низ чарх мезанад – ҳоло ӯ бо сарвати
800 миллиард доллар бойтарин шахси ҷаҳон шудааст.
Бале, аммо шумо мегӯед, ки низоми нави молиявӣ низ фурӯ хоҳад рафт. Шумо кадом нишонаҳоро мебинед?
Мушкили асосӣ дар он аст, ки пул ба ин тарз кор намекунад.
Пул танҳо маҷмӯи сабтҳои маълумотӣ нест. Пул дар тӯли 3000 сол инкишоф ёфтааст.
Ва пул аз иқтисоди бартерӣ пайдо шуд. Ва он ҳамеша ба молҳои моддӣ марбут буд.
Ва ин мушкили бузурги замони мост: ки мо низ бо арзишҳои ғайривоқеӣ сарукор дорем.
Яке аз чунин дороиҳои маҷозӣ, масалан, Биткоин аст .
Пас ин чизе ҷуз маҷмӯи додаҳо нест, ки ба ягон арзишҳои физикӣ пайваст нест.
Онҳое, ки дар қудрат ҳастанд, ҳоло фаҳмиданд, ки ин воқеан кор намекунад.
Ва ҳамин аст сабаби он, ки онҳо ҳоло ба стаблкоинҳо гузаштаанд.
Стаблкоинҳо, албатта, бо он хосият фарқ мекунанд, ки ба дороии воқеӣ бастабандӣ шудаанд.
Ва ин ба ман нишон медиҳад, ки чизҳо ба кадом самт ҳаракат мекунанд.
Пас, воқеият дар он аст, ки мо ҳоло воқеан ба ин арзишҳои қадимӣ баргашта истодаем.
Ва барои ман, ин низ омилест асосӣ, ки дар паси афзоиши бениҳоят нархҳо дар соҳаи
металлҳои қимматбаҳо дар моҳҳои охир қарор дорад.
Ин на танҳо дар бораи тилло ва нуқра аст; инчунин дар бораи мис ва дигар маводҳо, ба
монанди латун ва дигар гузаронандаҳо низ мебошад.
Пас дар тафаккури онҳое, ки дар қудрат ҳастанд, тағйирот рӯй дода истодааст, ки ногаҳон мефаҳманд, ки
воқеан наметавонӣ ҷаҳонро танҳо бо маълумот идора кунӣ.
Ва қадами навбатӣ он аст, ки вақте мо дар саросари ҷаҳон ба сабаби зеҳни сунъӣ коҳиши ҷойҳои корӣ мебинем – ва ин воқеан ба
миллионҳо ҷойҳои корӣ таъсир мерасонад, яъне миллионҳо одамон дар саросари ҷаҳон бекор хоҳанд шуд – он гоҳ
ҷорӣ кардани даромади умумиҷаҳонии асосӣ ҳатмӣ мешавад.
Ва ин даромади умумиҷаҳонии асосӣ сипас бояд дар миқёси васеъ сарф карда шавад.
Ва, албатта, инҳо танҳо сабтҳои маълумот хоҳанд буд.
Ин сипас дар шакли CBDCҳо нашр карда мешавад.
Ва саноат, албатта, хеле зуд дарк хоҳад кард, ки агар мардум даромади асосӣ дошта бошанд – ки метавонад муҳлати эътибораш
дошта бошад – онҳо миқдори муайяни пул дар ихтиёрашон хоҳанд дошт, ки шояд лозим ояд дар давоми 30 рӯз харҷ карда шавад.
Ва пас, албатта, онҳо нархҳояшонро танзим хоҳанд кард.
Ва ин фавран як спирали инфлясияро ба вуҷуд меорад, ки аз инфлясияи муқаррарӣ ба инфлясияи
босуръат ва ниҳоят ба гиперинфлясия мебарад.
Ва ин маънои онро дорад, ки низоми нав ниҳоят фурӯпошӣ хоҳад шуд, гарчанде дар ибтидо он бо шавқу ҳаяҷони зиёд,
махсусан дар байни гурӯҳҳои камдаромад, пешвоз гирифта мешавад.
Зеро онҳо мегӯянд: «Аҷоиб, агар ҳукумат ба ман дар як моҳ 1 000 ё 2 000 евро диҳад, пас
ҳаёти ман дар пояи устувор қарор хоҳад дошт.»
Ҳеҷ кадоме аз ин дуруст нест. Пас ин ҳаёт ва ин пул хеле зуд арзишашонро аз даст медиҳанд.
Мо худро дар вазъияте хоҳем ёфт, ки ба вазъияти Ваймар монанд аст, ва қудрат харидории мо хеле зуд коҳиш хоҳад ёфт.
Ва агар мардум баъд бар зидди он бархезанд, ин ба шароити монанди ҷанги шаҳрвандӣ меорад.
Аммо воқеият ин аст, ки онҳое, ки дар қудрат ҳастанд, муқовимат мекунанд; онҳо дар Гренландия ё ҷои дигар қарор доранд ва
мисли ҳукумати худи мо, ки мо метавонистем тавассути эътирозҳо ё шаклҳои дигари эътироз ба он фишор орем, дастрас нестанд.
Шумо ба мардум чӣ маслиҳат медиҳед, ки чӣ гуна барои ин вазъият омодагӣ бинанд ва кадом қадамҳоро барои
пешгирӣ кардани афзоиши ин тамаркузи қудрат андешанд?
Муҳимтарин чиз дар ин ҷо воқеан ин аст, ки муддате аз ҷаҳони рақамӣ дур шавед.
Пас соҳаи рақамӣ аз ҷониби ин корпоратсияҳои калон ва гигантҳои бузурги молиявӣ назорат мешавад.
Ва пас воқеан бояд ба он хайрбод гӯед.
Ва бешубҳа мо дар ниҳоят мебинем, ки ҷомеаҳои калони параллелӣ пайдо мешаванд.
Пас мардум хоҳанд фаҳмид, ки сатҳи зиндагии онҳо пайваста коҳиш меёбад.
Ва мардум пас мепурсанд: «Пас воқеан кӣ гунаҳкор аст?»
Онҳо ниҳоят инро дарк хоҳанд кард.
Ва сипас онҳо ба ин платформаҳои асосӣ хайр мегӯянд.
Аммо онҳо, албатта, боварӣ ҳосил мекунанд, ки дигар платформаҳои нав низ дар фазои рақамӣ бо мушкилот рӯбарӯ шаванд.
Ва ман фикр мекунам, ки он гоҳ мо замонеро хоҳем дид, ки ҷаҳони рақамӣ дигар чандон муҳим нахоҳад буд,
балки ҷаҳони аналогӣ аҳамияти худро барқарор хоҳад кард.
Хуб, ман метавонам танҳо тавсия диҳам, ки ҳар кас барои ин замонҳо омодагӣ бинад.
Хуб, аввалан, ман бовар дорам, ки, масалан, нуқра дар ҳаёти ҳаррӯза нақши асосӣ хоҳад дошт.
Зеро агар CBDC ҷорӣ шавад ва мардум ба он муқобилат кунанд – яъне намехоҳанд онро истифода баранд – ё агар CBDC воқеан ба далели
таваррум арзишашро аз даст диҳад, мардум дигар наметавонанд ба пули нақд такя кунанд, зеро то он замон пули
нақд ё комилан барҳам дода шуда ё манъ карда шудааст.
Аммо ба назари ман, боз пардохт бо тангаҳои нуқра дар ҳаёти ҳаррӯза маъмул хоҳад шуд.
Аз ин сабаб ман дар ин рӯзҳо ҳамеша ба мардум маслиҳат медиҳам, ки захираи тангаҳои нуқраро ҷамъ кунанд ва, то
муддате, миқдори муайяни пули нақдро дар хона нигоҳ доранд.
Зеро мо ҳоло бо сабаби ҳамаи мушкилоти амиқ ба буҳрони нави бузурги бонкӣ рӯбарӯ ҳастем.
Ва, масалан, мо «идҳои давлатӣ»-ро таҷриба хоҳем кард.
Пас шумо низ наметавонед аз банкоматҳо пули нақд гиред.
Ва дар ин давраи гузаришӣ муҳим аст, ки дар хона маблағи нақдӣ ба андозае нигоҳ дошта
шавад, ки барои тақрибан ду то се моҳ кофӣ бошад.
Аммо барои марҳилаи оянда ман ба таври қатъӣ тавсия медиҳам, ки шумо чанд тангаи нуқра ба даст оред.
Аммо ҷуз аз таъминоти шахсӣ, равшан аст, ки мо инчунин ба шабакаҳо ниёз дорем, то нерӯҳоямонро муттаҳид созем –
шабакаҳое, ки одамон якдигарро мешиносанд, рақамӣ нестанд ва дар онҳо мо метавонем дар замонҳои душвор ба ҳамдигар кӯмак расонем.
Ин воқеан муҳим аст. Шабакасозӣ бениҳоят муҳим аст – бо одамони ҳамфикр пайваст шудан.
Хуб, ман фикр мекунам, ҳар касе, ки дар зиндагӣ ҳамчун гурбаи танҳо роҳ меравад, бо мушкилоти бузург рӯ ба рӯ
мешавад, зеро мо бо чунин нооромиҳои азим рӯ ба рӯ ҳастем.
Аммо ман фикр мекунам, ки имрӯз воқеан муҳим аст, ки ин шабакаҳоро васеъ кунем ва ҳамзамон барои он омодагӣ
бинем, ки онҳо дар асл ба таври рақамӣ кор намекунанд.
Барои он ки шумо ба усулҳои қадимаи дастрасӣ ба маълумот баргардед – шумо, намедонам, боз он варақаҳои қадимиро истифода
баред, ё як варақаи коғаз гиред, ё дафтарчаро бардоред – то барои замоне омода шавед, ки
шояд тамоми интернет комилан қатъ карда шавад.
Зеро ман воқеан бовар дорам, ки онҳое, ки дар қудрат ҳастанд, то ҳадде ба кунҷ фишурда шудаанд, ки воқеан ба чораҳои
шадид, масалан, садамаи глобалии киберӣ, даст хоҳанд зад.
Мо аллакай дар Эрон дидаем, ки ин метавонад рӯй диҳад.
Бале, Эрнст Вольф, барои арзёбиатон бисёр ташаккур.
Ин хеле равшанкунанда буд – он нишон медиҳад, ки шумо набояд худро бо ҷангҳои дар саҳнаи пеш
парешон кунед, балки бояд ба решаи мушкилот расед.
Ва инчунин муроҷиати охирини шумо ба манфиати аналогӣ. Барои ин бисёр ташаккур!
Лутфан!
Шаффофият тавассути таҳлилгарони доно – Kla.TV.