WEBVTT

00:00.805 --> 00:06.529
Ulrich Weiner, molwela-ditokelo tsa mehala ya letsoho ya neng a
kile a tshwarwa ke bokulo ba ho se mamelle

00:06.529 --> 00:12.296
motlakase ka dilemo tse ngata, o hlokahetse
ka la 12 Pulungoana 2025 a le dilemo di 49.

00:12.296 --> 00:18.238
Dithutong tse se nang palo, o lemositse ka sebete le ntle le
mokgathala ka dikotsi tsa dikgokahano tsa mohala o

00:18.238 --> 00:24.468
tshwarwang, ka lebaka la matshwao a hae a bonahalang
a mmele a pakilweng, ka nako e fetang dilemo tse 20!

00:24.468 --> 00:29.085
O ile a bua diketsahalong tse kgolo tse nang le baeti ba dikete.

00:29.085 --> 00:34.232
Ponahalo ea hae Kopanong ea Pele ea Khahlanong
le Thibelo ea Tlhahisoleseling ka 2008, a e-na

00:34.232 --> 00:37.179
le Ngaka Hans-Christoph Scheiner, ha e lebalehe.

00:37.179 --> 00:41.512
Ka lebaka la boitsebelo ba hae, o ile a
memelwa ho nka karolo puisanyong ya sehlopha sa

00:41.512 --> 00:44.304
ditsebi mabapi le 5G Palamenteng ya Yuropa.

00:44.304 --> 00:50.828
O ne a na le kamano e haufi le matsapa a mangata a
baahi a neng a qadile ho hanyetsa kaho ea litora tse ncha

00:50.828 --> 00:54.898
tsa seea-le-moea, mme a a tšehetsa ka cheseho e kholo.

00:54.898 --> 01:00.671
Ka boikitlaetso ba hae bo sa khathaleng, o ile a fumana
kananelo e phahameng lefats'eng lohle le buang Sejeremane.

01:00.671 --> 01:06.356
Ka lefu la hae, re lahlehetsoe ke mohlabani ya kgantsheditsweng
ya, ho sa natswe mefokolo e matla ya mmele le ya

01:06.356 --> 01:12.843
setjhaba, a ileng a lwantsha dikhamphani tse kgolo tsa mehala
ya thekeng ka pelo le moea wa hae kaofela, a sa inehele.

01:12.843 --> 01:16.320
Ha e sa le ngoana, Ulrich o ne a
chesehela theknoloji ea seea-le-moea haholo.

01:16.320 --> 01:20.789
Uli e monyane o ne a thahasella
tsohle tse amanang le seea-le-moea.

01:20.789 --> 01:25.170
Hamorao, o ile a fetola ho rata ha hae
mosebetsi mme a fetoha setsebi sa mehala ea thekeng.

01:25.170 --> 01:30.773
Ha a le dilemo di 20, Ulrich Weiner o ne a se a ntse a
tsamaisa khamphani e nang le basebetsi ba ka bang 20.

01:30.773 --> 01:34.739
Makala a ka sehloohong a khoebo e ne e le
mehala ea likoloi, mehala ea thekeng, liofisi tse

01:34.739 --> 01:37.440
tsamaeang le litsamaiso tsa mehala tsa ISDN.

01:37.440 --> 01:41.652
Ka lebaka la tšebeliso e ntseng e eketseha ea
theknoloji ea maqhubu a microwave, o ile a qala ho ba le

01:41.652 --> 01:44.352
hlooho e bohloko le mathata a ho tsepamisa mohopolo.

01:44.352 --> 01:50.737
Ka 2002, o ile a ba le ho putlama ho hoholo
maikutlong Boemafofaneng ba Frankfurt, moo mathata a hae

01:50.737 --> 01:53.718
a morethetho oa pelo le a pono a ileng a mpefala.

01:53.718 --> 02:00.680
Ulrich Weiner o ne a ntse a phahamisa tlhokomeliso ka matla
ka likotsi tsa theknoloji ena ea microwave ho tloha ka 2002.

02:00.680 --> 02:08.880
Tlaleho ea hae ea pele ea thelevishene e ile ea hasoa ka
2003 ho TV-Südbaden ka sehlooho se reng: "Monna ea Balang".

02:08.880 --> 02:13.828
Sena se ile sa latelwa ke ho hlaha hape makgetlo a 40
thelevisheneng le dikhamphani tse kgolo tsa phatlalatso.

02:13.828 --> 02:20.390
O ile a memeloa ho ba sebui se batloang haholo lithutong tse ngata
tse sa baloeng ho pholletsa le linaha tse buang Sejeremane.

02:20.390 --> 02:28.468
O ne a tshwenyehile haholo ka bana le batjha ba sebedisang
thekenoloji ena e kotsi mme hangata ba kula ka lebaka la yona.

02:28.468 --> 02:32.415
Ka hona, Ulrich Weiner o ne a atisa
ho koptjwa ho fana ka dipuo dikolong.

02:32.415 --> 02:36.585
Mona, ho sa natswe mefokolo ya hae ya mmele, o
ile a atleha haholo mme a hapa tlhokomelo e

02:36.585 --> 02:39.837
felletseng ya baithuti nakong ya mesebetsi ena ya sekolo.

02:39.837 --> 02:45.140
Ho tloha ha a oa ka 2002, bophelo ba hae e bile ntoa ea ho phela.

02:45.140 --> 02:51.165
Ha a ne a sa tlohele mahlaseli a mohala oa thekeng ka nako, o ne
a fumana ho le thata ho tsepamisa mohopolo, a ba le

02:51.165 --> 02:56.804
mathata a pono, bothata ba ho fumana mantsoe, hlooho e
opang esita le ho otla ha pelo ka mokhoa o sa tsitsang.

02:56.804 --> 03:00.319
Sena se ka lebisa ho putlameng ho feletseng.

03:00.319 --> 03:04.950
Ka lebaka la kaho e sa khaotseng ea li-transmitter
tse ncha, ho robala ka karavane morung ho ile ha

03:04.950 --> 03:07.788
fetoha tharollo ea ka ho sa feleng bakeng sa hae.

03:07.788 --> 03:13.327
O phetse bophelo ba ho ipata, a dula a batlana le
dibaka tsa ho qetela tse se nang letshwao la marang-rang.

03:13.327 --> 03:19.436
Libeke tse seng kae tse fetileng, Uli o boletse hore
mohlomong o tla tlameha ho emisa ho fana ka lipuo haufinyane.

03:19.436 --> 03:26.483
Ho ata ha mahlaseli ho ne ho eketsehile haholo hoo a ileng a
fumana hore ho tsamaea ka 'mele ho le thata haholo ho mamella.

03:26.483 --> 03:31.138
Sena se bontsha ka ho hlaka hore boipiletso bo tswang ho
boradipolotiki le mecha ya phatlalatso ba ho

03:31.138 --> 03:36.640
kwala dikgeo tsohle tsa ditaba ka ditshenyehelo dife
kapa dife, e ke ke ya e-ba mokgwa o nepahetseng.

03:36.640 --> 03:40.642
Batho ba angoang ke motlakase joalo ka
Ulrich Weiner ba na le tokelo ea bophelo!

03:40.642 --> 03:46.790
Ke ka lebaka leo mmuso le o tlamehileng ho theha dibaka tse
se nang mahlaseli dibakeng tse ngata kamoo ho ka kgonehang.

03:46.790 --> 03:51.592
Lilemong tsa morao tjena, Ulrich Weiner o
ntse a hlahloba litaba tsa 5G, tlhokomelo le

03:51.592 --> 03:54.874
mekhoa e meng ea tšebeliso e seng ea smartphone.

03:54.874 --> 04:01.593
O ile a dula a tshepahalla maikemisetso a hae ka tieo: "Ha ho
konteraka ya mohala wa letsoho – ho itatola ka ho feletseng".

04:01.593 --> 04:05.981
Ka Uli, re lahleheloa ke e mong oa babuelli ba
ikemiselitseng le ba sebete ka ho fetisisa ntoeng e

04:05.981 --> 04:09.275
khahlanong le mahlaseli ana a microwave a atileng haholo.

04:09.275 --> 04:16.577
Leha ho le joalo, lefa la hae le khahlang le
sala, leo a le siileng mecheng ea hae ea

04:16.577 --> 04:21.267
inthanete, mohlala, UL-WE.de le hape ho Kla.TV.

04:21.267 --> 04:28.558
O fane ka puo ya hae ya ho qetela ka la 8 Pulungoana 2025
kopanong ya bo 22 ya AZK, e neng e haswa ka kotloloho ka dipuo

04:28.558 --> 04:34.026
tse fetang 30 lefatsheng ka bophara mme e ka
boela ya shebelloa inthaneteng ka dipuo tsena

04:34.026 --> 04:37.673
tse ngata ho Kla.TV ho tloha ka la 6 Tshitwe.

04:37.673 --> 04:45.171
Ka teboho e kholo bakeng sa sohle seo Uli a se fetiselitseng
ntle le boithati, kajeno re phatlalatsa puo ea hae ea ho qetela.

04:45.171 --> 04:53.272
Ho tshwana le lefa. Mona, o akaretsitse ka
bokgutshwane seo a neng a batla ho se fetisetsa ho batho:

04:59.468 --> 05:01.843
Ulrich Weiner

05:01.843 --> 05:07.383
Setsebi sa mehala ea mohala le sa likhokahano, Ulrich Weiner, eo
pele e neng e le morati oa mehala ea mohala, o ile a kula

05:07.383 --> 05:13.866
ka lebaka la tšebeliso ea hae e feteletseng ea mohala 'me
a ba le bothata bo matla ba ho se mamelle motlakase (EHS).

05:13.866 --> 05:17.531
Leha e ne e le ngoana, Ulrich Weiner o ne a
kgahlilwe haholo ke thekenoloji ya seea-le-moea.

05:17.531 --> 05:22.108
Ha a le dilemo di 20, o ne a se a ntse a
tsamaisa khamphani e nang le basebetsi ba ka bang 20.

05:22.108 --> 05:26.333
Makala a eona a ka sehloohong a khoebo e ne e le
lifono tsa likoloi, lifono tsa selefouno, liofisi

05:26.333 --> 05:28.991
tse tsamaeang le litsamaiso tsa lifono tsa ISDN.

05:28.991 --> 05:33.431
Ka tšebeliso e ntseng e eketseha ea theknoloji ea
maqhubu a microwave a dijithale, o ile a qala ho ba le

05:33.431 --> 05:36.233
hlooho e bohloko le mathata a ho tsepamisa mohopolo.

05:36.233 --> 05:41.927
Ka 2002, o ile a oa haholo boema-fofane ba
Frankfurt, 'me nakong eo matšoao a hae a ho otla ha pelo

05:41.927 --> 05:45.577
ho sa tsitsang le bothata ba pono a ile a mpefala.

05:45.577 --> 05:53.445
Kamora ho lokolloa sepetlele, o ile a nka phomolo ea
bokuli ka libeke tse 'maloa mme ha a ka a fola hantle lapeng.

05:53.445 --> 05:58.899
E bile feela ha a etsa qeto ea ho kena morung ka koloi le ho
robala moo moo a ileng a qala ho ikutloa a le

05:58.899 --> 06:04.601
betere kamora matsatsi a mabeli, ho sa tsotellehe
serame le mokhoa o sa phutholohang oa ho robala.

06:04.601 --> 06:10.187
Ho tloha ha a oa ka 2002, o ntse a loana ho phela:

06:10.187 --> 06:16.348
Ha Weiner a pepesetsoa mahlaseli a mehala ea letsoho ka nako e
telele, o ba thatafalloa ke ho tsepamisa mohopolo, o ba le

06:16.348 --> 06:20.930
litšitiso tsa pono, mathata a ho fumana mantsoe
le hlooho e opang, esita le ho ba le ho se

06:20.930 --> 06:24.202
otle hantle ha pelo le ho putlama ka ho feletseng.

06:24.202 --> 06:27.855
Ka lebaka la kaho e sa khaotseng ya
diteishene tse ntjha tsa phetiso, ho phela ka

06:27.855 --> 06:30.967
karavane e fetohile tharollo ya ruri bakeng sa hae:

06:30.967 --> 06:34.432
Jwale o phela bophelo ba ho ipata sebakeng seo
ho sona ho se nang letshwao la mohala wa letheka.

06:34.432 --> 06:39.445
Ulrich Weiner ke e mong oa bahlahlobisisi ba tsebahalang haholo
ba likhokahano tsa mehala ea letsoho hape ke morupeli ka likotsi

06:39.445 --> 06:42.177
tsa theknoloji ea seea-le-moea le ea maqhubu a microwave.

06:42.177 --> 06:47.624
O fana ka dipuo tse ngata ka taba ena mme o
hlahile thelevisheneng makgetlo a fetang 40.

06:47.624 --> 06:54.053
Ketsahalong ea bo22 ea AZK, Ulrich Weiner ha a tlalehe
feela ka boemo bo tšosang ba tsoelo-pele ea theknoloji ea mehala

06:54.053 --> 06:58.740
ea letsoho, empa hape o hlahisa merero e meng e tšepisang.

07:03.562 --> 07:07.695
Kea leboha, Ulrich, ka ho ba mona. Mahlohonolo.

07:12.546 --> 07:17.553
Ke leboha haholo ka memo. Nako e kgutshwane,
kahoo ke tla sebetsa ka lebelo le phahameng kajeno.

07:17.553 --> 07:22.614
Mme ha le utlwa "ditokomane tsa selefouno," ke se
ke bona ba bang ba lona ba nahana hore, ho

07:22.614 --> 07:25.720
lokile, ke nako e ntle ya ho ya ntlwaneng kapa ho tswa.

07:25.720 --> 07:28.952
Mme ke a o bolella, thuto ena ke ya hao feela hona jwale.

07:28.952 --> 07:33.278
Kamehla hopola hore mahlaseli ana ha a na
lehlakore ho mang kapa mang. Haholo-holo ho wena.

07:33.278 --> 07:38.057
Le mehopolo e mengata eo hona joale e ka tlang
kelellong ea batho ba bang, ea hore sena ha se taba

07:38.057 --> 07:40.520
ea bona ho hang hobane ba maemong a boikarabello.

07:40.520 --> 07:46.575
A ka ba le karolo ya botsamaisi mosebetsing wa
boithaopo. Ke ka lebaka leo a hlokang ho ba le smartphone.

07:46.575 --> 07:51.611
Mme ke re ho lona, ke re ho lona kajeno, le mohlala, le phetoho.

07:51.611 --> 07:55.396
Mme kajeno ho na le tsela e ntjha bakeng sa hao.
Mme jwale ke tla o bontsha hore na o ka qala jwang.

07:55.396 --> 08:01.226
Mme o se ke wa e nyatsa; taba yohle ya dikgokahano tsa
selefouno e se e fetohile polelwana e nkelang dintho bobebe.

08:01.226 --> 08:07.426
Ha re sa buisana ka seea-le-moea. Theknoloji e
sebelisoang kajeno ke theknoloji ea dijithale ea microwave.

08:07.426 --> 08:11.045
E na le matla a fapaneng ka ho feletseng ho
feta lets'oao lefe kapa lefe la seea-le-moea.

08:11.045 --> 08:16.036
Ntho e le 'ngoe feela eo e e tšoarellang le maqhubu a
seea-le-moea ke hore ha e bonahale, hore

08:16.036 --> 08:22.396
litlamorao tsohle li tla butle-butle, li tla ka tieho, li
tla ka mokhoa o hasaneng. Joale ha re shebeng seo.

08:22.396 --> 08:27.420
Bona, naha ea rona kaofela, naha eohle e se e
koahetsoe ke theknoloji ea mehala ea letsoho.

08:27.420 --> 08:33.567
Mme theknoloji ena ya mehala ya letsoho e
fetohile tshitiso, haholoholo malapeng a lona.

08:33.567 --> 08:37.102
U na le li-router tsa Wi-Fi, u na le mehala
e se nang mohala, u na le mehloli e mengata

08:37.102 --> 08:39.072
e ka u hlahlamelang ka tlung ea hau kaofela.

08:39.072 --> 08:42.947
Hape, 'mele oa hau o na le likhatello tse ngata.

08:42.947 --> 08:46.878
Re sa tsoa utloa ka sena ka ente le
mefuta eohle ea chefo ea tikoloho.

08:46.878 --> 08:53.162
Liente feela 'meleng le mahlaseli ana a mohala oa
thekeng a lihora tse 24, matsatsi a 7 ka beke, le

08:53.162 --> 08:57.189
matsatsi a 365 ka selemo – motsoako oo ke chefo e bolaeang.

08:57.189 --> 09:01.128
Mme re hloka ho bua ka seo kajeno, hobane se
mabapi le ho sebedisa mantswe a dibui tse fetileng.

09:01.128 --> 09:06.804
Jwale taba e mabapi le letsoho la octopus le kgonneng ho kenya
setshwantsho se buang ka pokothong ya hao, le ho o fa mehopolo e

09:06.804 --> 09:12.077
mengata le ho o etsa hore o itshetlehe haholo ho sona, ho
feta le ho feta, ho sa tswa eba le sona kapa se ntseng se le

09:12.077 --> 09:14.784
secha ho wena, e le hore ruri o ke ke wa tlohela ntho ena.

09:14.784 --> 09:19.144
Mme mokgwa o fapaneng ka ho felletseng ke ona o
nepahetseng. Mme ke hona moo re yang teng jwale.

09:19.144 --> 09:23.295
Ke tla o fa temoso e 'ngoe hape. Jeremane feela, re na le sekhahla
se phahameng ka ho fetisisa sa ho ikhula ka lebaka la bokuli.

09:23.295 --> 09:25.571
Ho batla e le linaheng tsohle tsa Europe.
Re na le palo e phahameng ka ho fetisisa ea

09:25.571 --> 09:27.276
litlaleho tsa ho ikhula ka lebaka la bokuli.

09:27.276 --> 09:30.308
Ho pepesehela mahlaseli, ente le chefo ea tikoloho.

09:30.308 --> 09:35.238
Ke motsoako o batlang o sa laolehe. Ke boemo bo phahameng
ka ho fetisisa ba matsatsi a ho kula bo kileng ba tlalehwa.

09:35.238 --> 09:40.226
Mme naheng ea Jeremane feela, mmuso o ile oa tlameha
ho tšehetsa letlole la inshorense ea bophelo bo

09:40.226 --> 09:42.144
botle ka li-euro tse limilione tse 800 ka Mots'eanong.

09:42.144 --> 09:45.895
Hona joale re bua ka khaello ea libilione tse peli
ho isa ho tse 'ne mafelong a selemo, ho bapaloa

09:45.895 --> 09:48.699
feela lik'hamphani tsa inshorense ea bophelo bo botle.

09:48.699 --> 09:52.532
Joale ha re shebeng. Phomolo ea bokuli, lithuto tsa
hajoale, lithuto tsa hajoale tsa inshorense ea bophelo

09:52.532 --> 09:54.660
bo botle, tsohle li ntse li le boemong bo phahameng.

09:54.660 --> 10:00.363
Mme seo re se itemoang, ehlile, ha dingaka di sa tsebe
hore na bothata ke eng, ke hore kamehla e ba taba ya kelello.

10:00.363 --> 10:03.738
U se u ntse u tseba sena. Ke lae le
leholo. Ntho tsohle li kena ka har'a lona.

10:03.738 --> 10:09.412
Mme mahlaseli ana a bohlokwa hobane feela a
fetola tlhaho ya rona, hobane a na le phello e

10:09.412 --> 10:12.808
diehang, hobane feela ... a re hlahela ka sekhukhu.

10:12.808 --> 10:17.605
Ka hona, mohopolo oa hore sena e ka ba tsa
kelello o na le monyetla o moholo haholo.

10:17.605 --> 10:20.074
Mme phihlelo ea ka hona joale ke hore ke ntse ke tsamaea haholo.

10:20.074 --> 10:24.198
Ke fane ka dipuo tsa thuto tse ngata selemong sena
ho feta kamoo ke entseng kateng ka nako e telele.

10:24.198 --> 10:29.524
Mme ke hlokometse hore haesale ditora tsena tsa 4G le 5G di qala
ho sebetsa, ho bile le bothata ba ho lebala. Ke tla fihla ho seo

10:29.524 --> 10:34.478
haufinyane, empa bothata bona ba ho lebala, seo ke se bonang
kantle ke hore batho ba etsa taba e kgolo ka ntho e itseng,

10:34.478 --> 10:37.031
ebe kamora metsotso e mehlano feela ba se ba sa e hopole.

10:37.031 --> 10:42.042
Ba tloha malapeng a bona, ba batla ho lata ntho e itseng,
empa ha ba fihla moo ba e latelang, ba lebetse hore na ke eng.

10:42.042 --> 10:45.207
Tlhōlo-lihlohonolo ena e hlanyang. Mme hoo ke karolo ea Kraken.

10:45.207 --> 10:50.309
O batla ho o amoha kelello, tsepamiso ya
hao, le bokgoni ba hao ba ho etsa diqeto, hore

10:50.309 --> 10:52.326
o se ke wa ba le mohopolo wa ho etsa letho.

10:52.326 --> 10:57.675
Mme ke hona hantle moo re tlo hlasela teng, hobane ke yona
ntlha ya hae e fokolang, mme ke moo re ka mo fihlelang teng.

10:59.878 --> 11:06.820
Hantle. Ntle le mathata ohle a kelello, ke tla feela o bontša ka
potlako hore kankere e ata ka lebelo le leholo naheng ea rona.

11:06.820 --> 11:09.744
Phuputso ea khale ka ho fetisisa kapa e 'ngoe
ea tse tsebahalang haholo e neng e akaretsa

11:09.744 --> 11:11.584
batho ba milione e le 'ngoe e entsoe ka 2011.

11:11.584 --> 11:16.135
Ka nako eo, WHO e ile ya dumellwa ka nakwana
ho bolela nnete mme ya hlopha dikgokahano tsa

11:16.135 --> 11:18.537
mehala ya letsoho e le ntho e bakang mofets'e.

11:18.537 --> 11:21.055
Eo e ne e le ntho e nepahetseng ho e etsa.
Empa ka nako eo ba ne ba lokela ho nka mohato

11:21.055 --> 11:22.339
o tebileng le ho thibela mehala ea letsoho.

11:22.339 --> 11:26.182
Empa WHO ha e so fihle hole joalo. Re
se re utloile kajeno hore na hobaneng.

11:26.182 --> 11:30.090
Ho lokile, ha re tsweleng pele. Ntho ya bohlokwa
eo ke batlang ho le bontsha yona ke hore re na

11:30.090 --> 11:32.326
le keketseho e kgolo haholo ya kankere ya turbo.

11:32.326 --> 11:37.440
Le mofetše oa turbo, joalokaha ho se ho pakiloe
phuputsong ea Univesithi ea Vodafone ka 2015.

11:37.440 --> 11:40.795
Ho ne ho thwe kankere e tla hlaha
kamora dilemo tse pakeng tsa 7 le 15.

11:40.795 --> 11:45.052
Jwale, ka lebaka la chefo yohle ya meento le
chefo e meng, re na le sekgahla se phahameng ka

11:45.052 --> 11:47.972
tsela e makatsang sa mofets'e dinaheng tsa rona.

11:47.972 --> 11:53.870
Ho lokile, joale re tsoela pele ho ea ho e latelang e
tsebahalang. Litšitiso tsa boroko li se li nyolohile haholo.

11:53.870 --> 11:57.240
Kajeno, e bile e bitsoa bothata bo boholo ba boroko.

11:57.240 --> 12:00.467
Mme hobane Elias o phatlalalitse dithuto tse
hlollang hakana, ka tlhaho ke na le tse

12:00.467 --> 12:02.685
mmalwa tsa ha jwale. Ena e tswa bekeng e fetileng.

12:02.685 --> 12:06.540
Hona joale ho se ho pakiloe hore ha batho ba sa
bone boroko bo loketseng le bo khathollang ka

12:06.540 --> 12:08.959
nako e telele, sena ke sesupo sa pele sa dementia.

12:08.959 --> 12:12.896
Kahoo ho hlobaela ho baka
dementia. Phuputso ea haufinyane haholo.

12:12.896 --> 12:17.341
Mme ke sona hantle seo Kraken e se etsang ka mahlaseli
a yona a microwave. E o etsa hore o se ke wa robala.

12:17.341 --> 12:22.692
O batla hore o lebale tsohle, 'me ka ho
fetisisa, o mo lebale hang-hang. Kahoo.

12:22.692 --> 12:26.042
Joale, ha re shebeng ka potlako.
Basebelisi ba ka sehloohong ba 5G ba sebetsa joang?

12:26.042 --> 12:31.167
Le dula le utlwa ditaba tsena tsa bohata. Basebedisi ba ka
sehloohong e ka ba indasteri le moruo. Ditaba tsa bohata.

12:31.167 --> 12:37.373
Joale, nnete ke ena. Phuputso e entsoeng ke Swisscom:
basebelisi ba ka sehloohong ke ba lilemo li pakeng tsa 15 le 25.

12:37.373 --> 12:43.398
Mme sehlopha sena se seholo jwale se phatlaladitse
boipiletso ba tshohanyetso mona ka sebopeho sa Kopano

12:43.398 --> 12:46.771
ya Feterale ya Baithuti ya Jeremane bekeng e fetileng.

12:46.771 --> 12:52.279
Batjha ba kgathetse. Kahoo ho dula ho na le
dipuisano ka bophelo bo botle ba kelello.

12:52.279 --> 12:57.529
Mme batho ba re tsohle ke ka lebaka la
coronavirus. Ke a le bolella, tjhe, ha ho jwalo.

12:57.529 --> 12:59.723
Ke tla o bontša phuputso ea inshorense ea bophelo bo botle mona.

12:59.723 --> 13:04.591
E phatlalalitsoe ka 2018. E ile ho fihlela ka 2017.

13:04.591 --> 13:10.044
Ena ke phuputso ea bacha. Pele ho coronavirus. Mme moo o se o ka
bona hore mathata a ho ikamahanya le maemo a nyolohile haholo.

13:10.044 --> 13:14.096
Ho felloa ke matla ho bana le bacha.
Khatello ea maikutlo, tsohle li se li phatlohetse.

13:14.096 --> 13:19.809
Mme jwale, ka nako ena ya coronavirus, ka
katoloso ena ya dijithale, e ntse e phatloha ho

13:19.809 --> 13:22.158
fihlela moo e fetohang kotsi e kgolo haholo.

13:22.158 --> 13:25.590
E, hantle-ntle. Joale ho na le phuputso
e ncha, eo le eona ke tlisitseng eona.

13:25.590 --> 13:29.870
Ebe ho tla eketsoa, Elias. Phuputso ea
morao-rao e tsoang Norway le Sweden.

13:29.870 --> 13:34.080
Ho fumanehile hore bothata ba ho se
hopole hantle ho bana bo eketsehile haholo.

13:34.080 --> 13:41.987
O ka bona dipalo ho tloha ho 179 ka 2005
ho ya ho 1522. Keketseho ya makgetlo a 8.5.

13:41.987 --> 13:51.784
Mme bokowa ba kelello hara bana le batjha Sweden bo
nyolohile ho tloha ho 0.68 ho ya ho 51.5 ho baahi ba 100,000.

13:51.784 --> 13:55.856
Kahoo kakaretso e imenne ka makgetlo a 60.
Phuputso ya haufinyane haholo ka batjha.

13:55.856 --> 14:00.606
Bacha ke bona ba amehang ka ho fetisisa, mme lona
bacha ba mametseng hona joale, ona ke monyetla oa lona.

14:00.606 --> 14:04.073
Re tla fumana mekhoa hammoho e le hore
o tlohele li-smartphone tsa hao morao.

14:04.073 --> 14:06.909
Ke o tshepisa seo. Mme ba 2% ba se ba atlehile.

14:06.909 --> 14:10.386
2% ea bacha ba fihlang lilemong tse 22 ha ba na smartphone.

14:10.386 --> 14:12.684
Mme ke a le bolella, re ka eketsa palo eo haholo.

14:12.684 --> 14:20.198
Mme ho sa na le tse ding tse tlang.
E, ho lokile. Jwale ha re tswellepele.

14:20.198 --> 14:23.928
Kea leboha. Hajoale, lithuto tsa rona li ata ka potlako.

14:23.928 --> 14:29.511
Phuputso e ncha ea bacha e tsoa hoo e ka bang beke e 'ngoe le e
'ngoe, e nang le liphetho tse tšosang. Ke nako ea ho nka khato.

14:29.511 --> 14:32.552
Mme jwale esita le mecha ya phatlalatso e ka
sehloohong e se e re dihlongwana tsa batjha di

14:32.552 --> 14:34.593
hloka tshireletso e kgethehileng. Mme ke a dumela.

14:34.593 --> 14:39.702
Mme le mona, ho hlaha potso: ke hobaneng ha bana ba sa
kgone ho kgaotsa ka bo bona? Eo ke potso ya bohlokwa haholo.

14:39.702 --> 14:44.125
Mme ke tlameha ho pheta hape hore hase bana
feela ba sa kgoneng ho emisa ka bo bona, empa hape

14:44.125 --> 14:46.362
le batswadi le bo-ntatemoho le bo-ntatemoholo.

14:46.362 --> 14:50.981
Hobane ntho ena kaofela, setshwantsho sena se
buang, setshwantsho sena, sekirini sena, se

14:50.981 --> 14:53.393
o hula. Se hula bohle ba dulang ka pela sona.

14:53.393 --> 14:57.265
Mme ha ba na monyetla wa ho phonyoha. Tshireletso
e le nngwe feela ke ho itatola ka ho feletseng.

14:57.265 --> 15:01.786
Ha ho na tsela e 'ngoe ea ho tsoa filiming ena e buang.

15:06.737 --> 15:10.829
Mme hobane ho na le mello hohle, dikolong,
hohle. Jwale ba leka ho thibela mehala ya letsoho.

15:10.829 --> 15:15.594
Mme ke a le bolella, ho se ho le morao haholo.
Thibelo ya mehala ya letsoho ha e sa kgonahala.

15:15.594 --> 15:19.672
Ntho e le 'ngoe feela e sebetsang ke ha le koala likolo – esita
le hlooho ea Ofisi ea Federale ea Tšireletso

15:19.672 --> 15:23.436
khahlanong le Mahlaseli naheng ea Jeremane e ntse
e kopa sena – ntho e le 'ngoe feela e sebetsang:

15:23.436 --> 15:28.598
Haeba o batla ho etsa hore dikolo di se ke tsa ba le
mahlaseli ho hang, tima diphasisi tsohle tse haufi le dikolo.

15:28.598 --> 15:32.609
Ke feela ha likolo li se na mahlaseli a kotsi 'me
marang-rang ohle a Wi-Fi a timiloe, ho kenyeletsa le litsing tsa

15:32.609 --> 15:34.780
masea le bana ba banyenyane, jj., moo re tla bona ntlafatso.

15:34.780 --> 15:40.343
Hobane moloko ona, joalokaha re se re bone, ke moloko
oa pele o pepeselitsoeng mahlaseli a sa feleng ho

15:40.343 --> 15:43.447
tloha ka popelong. Mme moloko ona ha o kgone ho mamella.

15:43.447 --> 15:48.475
Mme ke tla le bolella – mme sena hape ke ntho e ntle –
ke dumela kannete hore moloko ona o tla re ntsha ho sena.

15:48.475 --> 15:53.583
Hobane ha ba sa e pata, mme re tla e
pepesa, ho sa tsotellehe hore na re eme kae.

15:59.575 --> 16:04.792
Ho lokile, nako e ntse e tsamaya. Ke ne ke nahana hore kaofela ha
lona lea tseba hore tlhaho e ntse e re lemosa ka lilemo, ka

16:04.792 --> 16:09.717
mefokolo e meholo e neng e se e ntse e hlaha haufi le
li-transmitter tsa 2G lilemong tsa bo-1990, ho fihlela mohlaleng

16:09.717 --> 16:14.725
ona: phuputso e ntle haholo e entsoeng ke Univesithi ea Zurich
mabapi le lera la mahlo ho malinyane a likhomo – le ne le

16:14.725 --> 16:20.000
le sieo pele ho likhokahano tsa mehala ea letsoho, hape le
ne le le sieo ka mor'a likhokahano tsa mehala ea letsoho.

16:20.000 --> 16:27.160
Kahoo esale re lemosoa. Mme seo ke batlang ho le bontša sona
hona joale ka ho khetheha ke phuputso ena ea likokoanyana.

16:27.160 --> 16:32.375
Ke e rata haholo hobane likokoanyana li ile tsa
kena hantle feela ha mehala ea letsoho e fihla.

16:32.375 --> 16:38.669
Kahoo re bona mona: phetoho ea pele e bile hoo e
ka bang ka 1991, 1992, e leng kenyelletso ea 2G.

16:38.669 --> 16:46.584
Ho theoha ha bobedi hoo e ka bang ka selemo sa 2000 ke ho hlahiswa
ha 3G, mme ho theoha ha bone ka 2010 ke ho hlahiswa ha 4G.

16:46.584 --> 16:51.796
Ha ho letho bakeng sa 5G hajoale. Mme o ka bona hore likokoanyana
li hlaphohetse hanyane, empa ha e le hantle ha li sa le eo.

16:51.796 --> 16:57.833
Mme tlhokomediso e kgolo le ntho e ntle ka difate, ka pono ya
ka, ke hore di ke ke tsa baleha ebile di ke ke tsa nahana letho.

16:57.833 --> 17:02.702
Tsena ke lifate. Tlaleho ea boemo ba moru e tšosa.

17:02.702 --> 17:06.265
Ke sefate se le seng feela ho tse
hlano Jeremane se ntseng se phetse hantle.

17:06.265 --> 17:11.398
Mme ntho e thahasellisang ke hore baa lumela: ha
ho amane le pula. Ho ne ho na le pula e ngata.

17:11.398 --> 17:13.883
Ha e amane le pula, ebile ha e amane le phetoho ea tlelaemete.

17:13.883 --> 17:18.742
Lebaka le fapane, empa ha ho buisanehe ka lona.

17:18.742 --> 17:26.545
Ho lokile, ha re kene ka motsotsoana. Ho bohlokoa ho 'na hore u
bone se etsahalang hantle mona, seo Kraken e se entseng kannete.

17:26.545 --> 17:33.000
E qalile ka mokhoa o bonolo haholo, ke kamoo ke qalileng
kateng, ka mehala ea mohala. Ke kamoo tsohle li qalileng kateng.

17:33.000 --> 17:36.709
Eo e ne e le sebaka se le seng. Eaba o bula sebaka sa bobeli.

17:36.709 --> 17:40.482
Ke lethathamo lena la lefats'e ka
bophara la 666. Mona hape re na le 666.

17:40.482 --> 17:45.644
Kahoo marangrang ana a WWW, qalong a ntse a sebelisa lithapo tsa
ka tlas'a leoatle le theknoloji ea lithapo,

17:45.644 --> 17:49.828
e le inthanete e akaretsang lefatše lohle,
e nolofalletsang lefatše lohle ho hokahana.

17:49.828 --> 17:53.435
Mme ka kopo, o se ke wa nahana hore inthanete
e bopilwe bakeng sa hao kapa bakeng sa rona.

17:53.435 --> 17:58.117
Ha e le hantle, inthanete e etselitsoe ho re khahlanong.
Mme re tlameha ho lula re elelloa sena ha re sebetsa ka eona.

17:58.117 --> 18:04.382
Joale. Mme o ile a etsang ka nako eo? O ile a hokahanya
marang-rang a mohala le inthanete ka lisebelisoa tsena

18:04.382 --> 18:08.084
tse bohlale, a theha khokahano e phahameng ka ho fetisisa.

18:08.084 --> 18:14.318
Ena ke kgato ya bohlokwa haholo hobane e mo fa taolo ya
lefatshe ka bophara le lekaleng la mehala ya letsoho.

18:14.318 --> 18:19.601
Mme hobane marangrang a mehala e tsamaeang a ne a sa
sebetse hantle qalong, o ile a re taba e ne e le ka matlo feela.

18:19.601 --> 18:22.386
O batla ho kena ka matlong, ka lik'hamphaning, le ka liofising.

18:22.386 --> 18:26.879
Kahoo le ile la fuoa li-router tsa Wi-Fi, tse sa
tureng, tse ling tsa tsona li neng li tšehelitsoe ka

18:26.879 --> 18:29.440
lichelete haholo qalong, haholo-holo bakeng sa boiketlo.

18:29.440 --> 18:33.954
Ka hona, o na le li-router tse ngata tsa Wi-Fi
tikolohong ea hau, ho kenyeletsoa le

18:33.954 --> 18:36.916
theknoloji ea microwave e hloekileng, e kotsi haholo.

18:36.916 --> 18:43.228
Hona joale ho ntse ho hlaka haholoanyane hore theknoloji ena
e sebedisetswa ho beha leihlo, ke hore, ho lemoha ka WiFi .

18:43.228 --> 18:47.658
Mme phuputso ya moraorao, kapa ho e-na le hoo, thekenoloji ya
moraorao, e tswang Univesithing ya Roma e se e

18:47.658 --> 18:52.701
phatlaladitswe, jwalo ka ha ke boletse, kamora dilemo tse ka
bang robedi tsa diphuputso. Ke se ke tlalehile ka sena.

18:52.701 --> 18:57.118
Hona joale, ka ho sheba feela tsamaiso ea hau
ea mesifa le masapo ka Wi-Fi, hoa khoneha

18:57.118 --> 18:59.529
ho tseba hore na u mang, u hokae, joalo-joalo.

18:59.529 --> 19:03.435
Kahoo, haeba o ntse o na le Wi-Fi:
tsoa kantle, lintlha li tla latela.

19:03.435 --> 19:08.591
Kahoo, joale ke nako ea ho koala
marang-rang a ho qetela a mehala ea letsoho.

19:08.591 --> 19:13.248
Mosebetsi hona joale ke ho theha marangrang a 5G
a se nang sekoli e le hore hoo e ka bang k'honara

19:13.248 --> 19:15.615
e 'ngoe le e 'ngoe ea naha ea rona e fihlellehe.

19:15.615 --> 19:19.335
Mme ha se feela taba ya ho kgona ho letsa ka mohala wa letsoho.

19:19.335 --> 19:25.302
Thelefono ea selefouno ke tšebetso e senyang feela e le
hore u se ke ua e hlokomela hang-hang. O tšoenyehile ka eng?

19:25.302 --> 19:30.458
Qetellong, sepheo sa hae ke ho hokahanya
tsohle le ho fihlela ho wena ka kotloloho.

19:30.458 --> 19:34.873
Ke Elon Musk – e le eena hape – ka pale ea hae ea Neuralink .

19:34.873 --> 19:40.434
E mabapi le ho hokahanya batho ka
kotloloho le netweke ea 5G. Ke eona sepheo.

19:40.434 --> 19:45.693
Mme mohato o bohareng wa ho fihlella sena, hobane di-chip tsena
tse nyane, jwalo ka ha re tla bona

19:45.693 --> 19:51.191
haufinyane, ha di na sebaka se selelele, ho bolela hore
marangrang a 5G a tlameha ho atoloswa haholo.

19:51.191 --> 19:55.434
Mohato oa pele mona Jeremane ke li-transmitter tse
800,000, e le feela ho u fa mohopolo oa boholo ba eona.

19:55.434 --> 19:59.128
Moo ke qalileng teng, re ne re khona ho etsa
mehala ea mohala o tšoaroang hohle ka

19:59.128 --> 20:01.360
li-transmitter tse 800 ho pholletsa le Jeremane.

20:01.360 --> 20:05.458
Kahoo ka li-transmitter tse 800, nka etsa
mehala ea analoko ho pholletsa le naha.

20:05.458 --> 20:11.161
Empa bakeng sa 5G, ke hloka 800,000
mohatong oa pele oa phano. Ak'u nahane ka seo.

20:11.161 --> 20:13.488
Mme ke hobaneng ha re hloka sena? Ke tla o bontsha.

20:13.488 --> 20:17.537
Sepheo ke kgotsofalo e feletseng ya motho e mong le e mong.

20:17.537 --> 20:21.240
Mme hore a kgone ho etsa jwalo, o tlameha
ho tseba motho e mong le e mong ka ho toba.

20:21.240 --> 20:25.260
Ke eona taba eohle ea boitsebiso ba dijithale, e
ntseng e kenngoa tšebetsong linaheng tsohle hona joale.

20:25.260 --> 20:29.451
Mona Jeremane, ehlile, ka taba ea
Corona, e ile ea fetisoa feela ka Bundestag.

20:29.451 --> 20:32.458
Batho ba Switzerland ba ile ba e
hanela ka nako eo, ke leboha Modimo.

20:32.458 --> 20:35.576
Jwale mmuso wa Switzerland o se o e kgutlisitse feela.

20:35.576 --> 20:42.554
Mme kgetho ya ho qetela e sa tswa ba haufi haholo. Ka lehlohonolo,
ho na le mekgwa e seng e ntse e tswela pele, hobane ho

20:42.554 --> 20:46.780
ya ka pono ya ka, 50.4% e tshehetsang ha e na motheo ho hang.

20:46.780 --> 20:53.319
Kahoo, ha re tsweleng pele: Sepheo sa Kraken ke ho hokahanya
motho e mong le e mong, le ho tseba motho e mong le e mong.

20:53.319 --> 20:55.083
Mme sepheo ke feela sethontsho tlas'a letlalo.

20:55.083 --> 20:59.630
Ka lehlohonolo, RFID ha e le hantle ke
lebitso le silafetseng har'a barupeli ba bangata.

20:59.630 --> 21:02.958
Ke ka lebaka leo, leha ba le
bohlale, ba iketsetsang lebitso le lecha.

21:02.958 --> 21:10.826
Hona joale e bitsoa Near Field Communication, NFC, empa ke
theknoloji ea RFID. Ebe o sheba moo NFC e sebelisoang teng.

21:10.826 --> 21:15.215
Ha o ka fumana smartphone e tjena,
sheba dintho tsohle tseo di ka di etsang.

21:15.215 --> 21:18.774
Mme jwale, sheba dikarete tsa hao tsa banka.
Dikarete tsa banka le tsa banka tsa ho ntša

21:18.774 --> 21:20.873
tjhelete di se di na le theknoloji ena ya RFID.

21:20.873 --> 21:25.013
Theknoloji ena e lokela ho ntse e
kopanngoa haholoanyane 'meleng oa hau.

21:25.013 --> 21:27.863
Ebe, ditokomaneng tse ntjha tsa maeto...
hantle, di ka hara dikarete tse ntjha tsa boitsebiso.

21:27.863 --> 21:33.060
Lipasa tse ncha linaheng tsohle tsa rona
li se li na le theknoloji ena ea RFID.

21:33.060 --> 21:36.373
Sena ke se etsahalang ha o tlohela karete ya hao ya
boitsebiso ka hare ho microwave nako e telele ho feta tekano.

21:36.373 --> 21:43.091
Empa ho monate ha o bona antena e kgolo, antena ya
foreimi e kgolo, mme o bona letheba le letsho, ke chip.

21:43.091 --> 21:46.825
Mme ka antenna ena ya foreimi, ke
fihlella sebaka sa dimithara tse ka bang 300.

21:46.825 --> 21:52.660
Ke ka lebaka leo sepheo sa marang-rang a 5G e leng ho
fihla bohōle ba limithara tse 100 ho isa ho tse 200 ho

21:52.660 --> 21:55.279
tloha matlong, e le hore e fihlele hantle li-chip tsena.

21:55.279 --> 21:59.332
Mme e qala ka di-chip tse ka dikarateng tsa
boitsebiso, empa sepheo ke chip letlalong.

21:59.332 --> 22:02.396
Mme ba sebetsa ka thata ho fihlella sena.

22:02.396 --> 22:05.833
Ho lokile. Mme senotlolo kajeno e ntse e le smartphone.

22:05.833 --> 22:10.263
Hajoale sena se fana ka kgokahano pakeng tsa
theknoloji ena ya NFC le marangrang a mohala.

22:10.263 --> 22:15.303
Jwalokaha ho boletsoe, sepheo ke ho qetella e le
hore sesebediswa sena se se ke sa hlola se sebediswa.

22:15.303 --> 22:18.592
Joale. Mme o etsa seo jwang? Ntho
tsohle ka lebitso le letle ho feta.

22:18.592 --> 22:24.319
E bitsoa Lefapha la Dijithale. Mme jwale ho etsoa sohle ho etsa
hore sesebediswa sena se be bonolo le ho ba sa

22:24.319 --> 22:29.686
hlokahaleng ho wena ka hohle kamoo ho ka
kgonehang, e le hore o se be le mokgwa o mong wa ho tswa.

22:29.686 --> 22:34.194
Mme monyetla wa rona o moholo haholo hona jwale
ke ho re, "Tjhe, ha re na ho dumellana le seo."

22:34.194 --> 22:38.132
Re fumana mekgwa e metjha mme re
thusana hore bohle re fumane mekgwa e metle.

22:38.132 --> 22:40.952
Mme hoo ho a kgonahala, mme ke sona seo ke leng
mona bakeng sa sona, mme tsela e tla fumaneha.

22:40.952 --> 22:44.749
Ke o bolella seo. Hobane ha ho letho le leng le ka kgonehang. E.

22:49.090 --> 22:57.865
Hantle. Parallel – feela ho e bolela ka bokhutšoanyane
– ha e le hantle, joale ba batla ho felisa pampiri.

22:57.865 --> 23:01.604
Jwalokaha o bona, dikhamphani tsa pele jwale di
lokela ho fana feela ka diinvoise tsa dijithale,

23:01.604 --> 23:03.576
mme ho latele direkoto tsa bophelo tsa dijithale.

23:03.576 --> 23:08.030
Kahoo leraba le se le ntse le koala. Ke tla fana feela ka
mehlala e seng mekae: joale laesense tsa ho khanna tsa

23:08.030 --> 23:10.401
dijithale, setifikeiti sa ngodiso ea likoloi sa dijithale.

23:10.401 --> 23:15.775
Kahoo joale ho ntse ho tiea le ho tiea, ebe karete
ea boitsebiso ea dijithale, pasepoto ea dijithale,

23:15.775 --> 23:18.513
e le feela ts'ebetso e potlakileng ho boloka nako.

23:18.513 --> 23:22.345
Mme se tlang kamorao, seo re seng
re se bona, se haufi le ho qala:

23:22.345 --> 23:29.765
Keno United Kingdom, mohlala, hona joale e se e khoneha feela ka
smartphone, kahoo joale re maemong a tšoanang le a coronavirus.

23:29.765 --> 23:33.009
Mme o hopole kamehla, ke khoele e tshwanang e akaretsang.

23:33.009 --> 23:37.415
Corona e bile tebello. Ba ile ba leka
hore na ba ka hatella batho ho isa hokae.

23:37.415 --> 23:42.236
Jwale ho fihlile nako ya sehlooho. Ke nako ya
ho etsa qeto: na o tla ikopanya le marangrang?

23:42.236 --> 23:45.829
Kapa, jwaloka ka coronavirus, dintho
di etswa hore di be thata ho wena.

23:45.829 --> 23:48.899
U thibetsoe. Ha o sa kgona ho ya hohle.

23:48.899 --> 23:53.230
Nahana ka sena: ho ne ho tshwana hantle. Ba neng ba entetswe ba
ne ba phela bophelo bo mabothobotho mme ba ne ba phela bonolo.

23:53.230 --> 23:55.725
Ba neng ba sa entelwa ba ile ba fuwa dikotlo.

23:55.725 --> 23:57.790
Mme ke kamoo di-smartphone di sebetsang kateng hantle jwale.

23:57.790 --> 24:01.875
Mme le mona, qeto e tlameha ho etswa: e chesang kapa e batang.

24:01.875 --> 24:04.329
Jwaloka ka coronavirus, ha ho na bohareng.

24:04.329 --> 24:07.672
Ebang o entilwe kapa ha o a entwa. Ha ho na bohareng.

24:07.672 --> 24:11.504
Mme ke sona hantle mohato wa bobedi,
o seng o ntse o tswela pele ka matla.

24:11.504 --> 24:16.995
E. Mme ntlha ke ena – esita le ho batho ba bangata – ho tsamaya
ntle le smartphone ho ke ke ha hlola ho

24:16.995 --> 24:21.297
kgonahala ho tloha ka 2025 ho ya pele, bonyane
bakeng sa maeto a malelele a kantle ho naha.

24:21.297 --> 24:28.625
Le hobane ba batla ho o laola. Ba batla hape ho tseba hore
na o sebedisa motlakase o kae, metsi a kae, jwalo-jwalo.

24:28.625 --> 24:32.844
Mme jwale e a tla – leqheka la Kraken le dula le tshwana.

24:32.844 --> 24:35.290
O ya meepong ya ho fepela, le dibakeng tsa metsi.

24:35.290 --> 24:39.074
Mme ke sona seo a se etsang hona jwale ka
di-app tsena tsa bonase mabenkeleng a maholo.

24:39.074 --> 24:42.820
Ba nang le app ea bonase ba fumana litheolelo.
Mme ba ntseng ba lefa ka chelete e tšoaroang

24:42.820 --> 24:44.469
letsohong ba tlameha ho lefa theko e phahameng.

24:44.469 --> 24:47.375
Sheba mona: esita le li-supermarket tse nyenyane
tsa Edeka sebakeng sa rona li se li na le eona.

24:47.375 --> 24:50.969
Mme ke yona leqheka, mohato wa pele, e le hore ba ka etsa qeto:

24:50.969 --> 24:53.500
A o ka reka kapa ha o sa kgona ho reka?

24:53.500 --> 24:57.368
Mme seo se sebetsa ho motlakase, se
sebetsa ho metsi, se sebetsa ho dijo.

24:57.368 --> 25:02.446
Mme hopola, ka COVID-19, ho ne ho batla ho ba jwalo hore
batho ba sa entwang ba ne ba sa kgone ho ya mabenkeleng.

25:02.446 --> 25:07.274
Mme jwale re fihlile hantle mothating
o latelang ka smartphone ya dijithale.

25:07.274 --> 25:11.188
Mme ehlile, boradipolotiki ba bua
pepenene hore ba batla euro ya dijithale.

25:11.188 --> 25:12.680
Leha libanka li re, "Ha re e hloke."

25:12.680 --> 25:14.265
Leha baahi ba re, "Ha re e hloke."

25:14.265 --> 25:18.984
Empa e ntse e kenngoa tšebetsong ka ho hlaka haholo. Mme banka ea
pele, mohlala mona ka boroa ho Bavaria le Upper Austria, e

25:18.984 --> 25:23.684
se e emisitse ho amohela chelete e tšoaroang ka letsoho.
Sena se se se etsahala hohle ka lebelo le ntseng le eketseha.

25:23.684 --> 25:29.841
Kahoo nka khato haeba banka ea hau e leka sena, re bolela
hore re ka se etsa, empa eseng le 'na. Kahoo nka khato.

25:29.841 --> 25:34.046
Kahoo, ha re ntse re le tabeng ena, no money,
red-green e se e ntse e rera, tšoarelo,

25:34.046 --> 25:36.661
black-red e se e ntse e rera wallet ea dijithale.

25:36.661 --> 25:39.448
Ba bang ba rera ntho e tšoanang, kahoo ha
ho na taba hore na ke mang ea e etsang.

25:39.448 --> 25:43.449
Mme ke se ke bone hore ho na le mabenkele a mang a
motseng ao o ka kenang ho ona ka smartphone feela.

25:43.449 --> 25:46.403
Ka hona, sepheo ke taolo e phethahetseng.

25:46.403 --> 25:49.360
Mme ho hlakile, maikutlo a batho ba bangata a re
mang kapa mang ya se nang smartphone o salletse morao.

25:49.360 --> 25:51.270
Ke sepheo sa bona, empa ha re na ho ba tlohella hore ba kene.

25:51.270 --> 25:56.372
Sepheo sa bona ke seo, empa sa rona se fapane, re ka phela
ntle le sona mme re tla ba bontša hore na ho etsoa joang.

25:56.372 --> 26:02.723
Mme ho nahanisisa ka mohopolo oo hape,
motho e mong o nthometse sena, mme ke se rata:

26:02.723 --> 26:09.169
Ha mohala o ne o ntse o tlamilwe ka thapo, batho ba ne
ba lokolohile. Nahana ka hona, ho na le ntho eo ho yona.

26:09.169 --> 26:13.515
Ho lokile, joale ke ea ho ngaka, ebe ke
batla ke qetile, ho boloka nako ea bohlokoa,

26:13.515 --> 26:16.074
hobane kajeno ke letsatsi la bohlokoa haholo.

26:16.074 --> 26:21.818
Mme ho bohlokwa haholo ho wena, mme hape ke utlwa hore
batho ba mmalwa hona jwale ba na le mehopolo e itseng mabapi

26:21.818 --> 26:24.500
le hore na ke hobaneng ba ntse ba hloka smartphone ya bona.

26:24.500 --> 26:27.940
Le haeba o le maemong a boikarabello,
ho sa tsotellehe letho, ha o e hloke.

26:27.940 --> 26:31.205
Ho na le mekgwa, ho tla ba le mekgwa, mme re tla iqapela mekgwa.

26:31.205 --> 26:35.260
Mme ke tla o bontša tse 'maloa hona joale, hobane re
ntse re nahana: Re etsa'ng ka matla ana a feteletseng?

26:35.260 --> 26:41.836
Re bile le seo letsatsi lohle kajeno, mme ha ho na
taba, hobane bokgoni bona bo re etsa matla le ho feta.

26:41.836 --> 26:49.063
Mme jwale re emetse mang? Hantle-ntle, re emetse Putin, kapa re
emetse Trump, empa kannete re emetse mang? Di-UFO? Ha ke tsebe.

26:49.063 --> 26:52.571
Mme ke tla o bolella hore na re emetse
mang: ke rona bao re ntseng re ba emetse!

26:52.571 --> 26:55.400
Na Daniele Ganser o kile a re: "Ke rona. Ke lona."

26:55.400 --> 27:02.512
U teng hona moo kantle, mme haeba u mametse molaetsa
ona, o etseditswe wena. Mme jwale tsohle di mabapi le wena.

27:08.957 --> 27:11.614
E, ke tlameha ho tswela pele ka lebaka la nako.

27:11.614 --> 27:15.450
Elias o se a hlahisitse Vetopedia,
kahoo ha ke hloke ho bua haholo ka yona.

27:15.450 --> 27:20.244
Kena le teng, beha senepe sa tšenyo ea fono ea
hau inthaneteng 'me u thuse ho etsa liphuputso

27:20.244 --> 27:22.942
le ho phatlalatsa liphuputso tse ling tse ngata.

27:22.942 --> 27:25.489
Ho se ho builoe ho hongata, ke nahana hore seo sea hlalosa.

27:25.489 --> 27:27.325
Mme jwale, mabapi le ditaba tsa kamehla.

27:27.325 --> 27:29.344
Mona, ke ratile sena, motho e mong o nthometse sona:

27:29.344 --> 27:32.300
Ho ipelaetsa ha ho e-s'o ka ho ba
bonolo tjena – lefa feela ka chelete.

27:32.300 --> 27:35.297
Qala ho lefa ka chelete hape, ka ho sa khaotse.

27:35.297 --> 27:38.532
O tla bona, o tla ba le maiphihlelo a mangata a makatsang.

27:38.532 --> 27:43.660
Kahoo, ha le fihla hae kajeno, re ntse re na le batho har'a
rona ba ntseng ba na le li-radiator tse tsoelang pele malapeng.

27:43.660 --> 27:51.682
Tlosang marang-rang ao a Wi-Fi, a time, lahlang mehala eo e se
nang mohala, kapa le lokise bocha e mecha hore e fetise molaetsa

27:51.682 --> 27:55.657
feela ha le ntse le bua, eseng lihora tse 24 ka letsatsi.

27:55.657 --> 27:59.121
Ke ntho ya bohlokwa haholo-holo, e
o amoha matla, e o etsa e fokolang.

27:59.121 --> 28:04.408
Ha ke na nako ea ho e hlalosa kajeno, empa ke
khothaletsa AZK ea pele, moo ke bileng le

28:04.408 --> 28:07.641
tlotla ea ho ba teng ho sa tsotellehe kotsi e mpe.

28:07.641 --> 28:11.994
Ha se letho, empa ke o kgothaletsa hore o boele o shebe
puo ya Dr Scheiner, haholoholo AZK, e leng seo bohle ba ka se

28:11.994 --> 28:14.454
hopolang; ho seng jwalo, dihokelo di ka tlase ho mongolo.

28:14.454 --> 28:17.224
Mme o shebe sena, o se hlalosa ka ho hlaka haholo-holo.

28:17.224 --> 28:21.669
Mme haeba seo se le selelele haholo ho wena, ho boetse ho na le
setsomi sa tlhahisoleseding se tsamaeang le nna, re

28:21.669 --> 28:26.063
na le sehokelo sa sona hape, se shebe, tsohle di
hlalositswe moo. Ho lokile, ha re tsweleng pele hanyane.

28:26.063 --> 28:28.230
Ntho ea bobeli ea bohlokoahali ho 'na:

28:28.230 --> 28:33.831
Re na le di-transmitter tse patilweng tse ntseng di eketseha
malapeng a rona tse sebetsang ka Bluetooth kapa Wi-Fi. Tsena e ka

28:33.831 --> 28:39.432
ba di-friji, dipompo tsa ho futhumatsa, metjhini ya ho hlatsoa
diaparo, disistimi tsa stereo, dipitsa tsa ho pheha, dikettile,

28:39.432 --> 28:42.723
meekwele – ho na le dintho tse ngata haholo matsatsing ana.

28:42.723 --> 28:46.235
O tlameha ho ba hlokolosi, o tlameha kannete ho
etsa bonnete ba hore o fumana lisebelisoa tsa ho

28:46.235 --> 28:48.211
lekanya le ho fumana li-transmitter tsena tse patiloeng.

28:48.211 --> 28:52.337
Ke entse livideo tse ngata mabapi le taba ena, 'me tse ncha
li ntse li eketsoa kamehla. U tla fumana sohle seo u se hlokang

28:52.337 --> 28:54.508
bakeng sa tlhahlobo ka tlase, ho kenyeletsoa le lihokelo.

28:54.508 --> 29:00.127
Kahoo, hang ha o se o na le seo, etsa bonnete ba hore o
hokela tsohle lapeng: mehala ya hao, dikhomphutha tsa hao, mme,

29:00.127 --> 29:03.488
jwalo ka ha o bona mona, o ka boela wa hokela smartphone ya hao.

29:03.488 --> 29:08.676
Empa taba ya bohlokwa ka taba ena yohle ya di-smartphone ke hore
o hlakole dikonteraka le ditho tsa hao tsa

29:08.676 --> 29:13.993
mohala wa selefouno, hobane ke ka moo 'octopus' e
fumanang tjhelete ya hao, mme seo ha se hlokehe.

29:13.993 --> 29:18.448
Kahoo, ke tla kena hara taba mona. Ehlile, li-PC tsa desktop le
tsona li bohlokoa. Ntho e 'ngoe le e 'ngoe e hloka ho

29:18.448 --> 29:23.063
hokahanngoa ka lithapo. E, hantle-ntle, ke hona moo re e
fumanang teng. Ruri, ruri ke tlameha ho u hatella sena hape:

29:23.063 --> 29:27.673
Ho tima smartphone ea hau ho bolela ho se be le konteraka, ho se
be le peeletso, ho se be le konteraka ea

29:27.673 --> 29:31.551
mohala oa thekeng, 'me nka ba le ho re: Ha kea
ka kea letsetsa nomoro ea mohala oa thekeng.

29:31.551 --> 29:34.718
Eo ke leano la ka le hlakileng haholo. Ke
tseba ho hongata haholo. Nke ke ka pepesetsa

29:34.718 --> 29:36.875
leha e le e mong wa bona mahlaseli a selefouno.

29:36.875 --> 29:40.633
Ho lokile, re se re batla re qetile hona joale, mme
hopola – ke ntse ke hloka ho tlisa Ma-India kapele:

29:40.633 --> 29:45.469
Ma-India a hlakile hore mang kapa mang ea tsebang ka bothata
empa a sa etse letho ho bo rarolla, ke karolo ea bothata.

29:45.469 --> 29:48.562
Kahoo haeba jwale o batla mabaka a hore na
ke hobaneng o ntse o hloka smartphone ya

29:48.562 --> 29:50.430
hao, o karolo ya bothata, mme ha re batle hoo.

29:50.430 --> 29:55.684
Re tla o thusa hore o be tharollo mmoho le rona. Ke phetho.

30:03.730 --> 30:08.210
E. Kea leboha, nako e ea fela, ke saletsoe ke
li-slide tse seng kae feela, ke tla qeta hang-hang.

30:08.210 --> 30:14.034
Re theha mekhoa e meng ea puisano, re sebetsa 'moho ho sena. Re
ka buisana joang ntle le li-smartphone? Re ka etsa joang

30:14.034 --> 30:19.641
hore e sebetse hantle haholoanyane? Ke na le mehopolo e
mengata, 'me lona le khethe feela: le ka rata ho ba hokae?

30:19.641 --> 30:25.274
Ka lehlakoreng la bongata, ka lehlakoreng la boiketlo,
ka lehlakoreng la bothoto, che, ka lehlakoreng la

30:25.274 --> 30:28.387
bofofu, hobane taba ena ke ea bofofu ho feta ea bothoto.

30:28.387 --> 30:32.381
Batho ha se maoatla, empa ha ba bone,
mme ho bohlokwa ho nna hape kajeno:

30:32.381 --> 30:37.466
Lona ba shebeletseng sena hona joale, le mona hobane le
filoe monyetla o mong hape oa ho utloa lintho tsena, ho

30:37.466 --> 30:40.395
kenyeletsa le lithuto tsohle tseo re li utloileng kajeno.

30:40.395 --> 30:41.832
Joale o na le monyetla o mong hape.

30:41.832 --> 30:47.456
Nka monyetla oa tokoloho ena ha kelello ea hau e
hlakile, tebisa maikutlo, fetola bophelo ba hau ho tloha

30:47.456 --> 30:50.637
motheong, 'me u boele u be le khotso le Molimo oa hau.

30:50.637 --> 30:55.894
Lula le khotso le 'Mopi oa lintho tsohle, 'me
joale ho tla ba le tsela ea ho tsoa, kea o tšepisa.

30:55.894 --> 30:59.620
Hobane 'Mopi oa lintho tsohle o lula
a na le mekhoa ea ho boloka bophelo.

30:59.620 --> 31:03.254
Ho lokile, ke liselaete tse seng kae feela, ebe ke qetile.

31:03.254 --> 31:08.089
Hantle-ntle, sireletsang bo-lona ka bomong. Ha ho hlokahale hore
bohle le tsamaye le apere liaparo tsa tšireletso khahlanong le

31:08.089 --> 31:12.658
mahlaseli joaloka 'na, empa ke ntho e ntle ho e etsa. Beha
matlooa a tšireletso holim'a libethe tsa lona, kenya masela a

31:12.658 --> 31:17.646
thibelang likokoanyana, itokisetse – mona ke mokotla o mong oa ho
robala – lokisang libethe tsa lona, le fanyehe likharetene. Ho na

31:17.646 --> 31:21.720
le lintho tse ntle haholo moo kantle. Lihokelo le tsona li ka
tlase. Ha re khone ho etsa seo hona joale. Ke

31:21.720 --> 31:25.894
fane ka lipuo tse ngata haholo, le ka li mamela
kaofela, empa ha re na nako ea ho etsa joalo kajeno.

31:25.894 --> 31:31.897
Kahoo, ho sireletsa matlo a lona, ho hlakile, penta matlo a lona
ka pente e sireletsang, ala likamore tsa lona ka foil,

31:31.897 --> 31:37.941
ho na le likhetho tse fapaneng, re boetse re kentse
lihokelo ka tlase. Kahoo, joale re qetile, re batla re qetile.

31:37.941 --> 31:40.349
U boetse u etsa e le 'ngoe e le mohlala bakeng sa tse ling.

31:40.349 --> 31:43.480
Ke dumela hore ho bohlokwa haholo hore le rona
re be dipaki ho ba bang. Re se re utlwile

31:43.480 --> 31:45.644
kajeno: ho ba letswai le lesedi ke habohlokwa haholo!

31:45.644 --> 31:50.626
Beha letšoao le reng 'Tima liselefouno' monyako oa hau hape
'me u re: 'Batho ba heso, ka kopo rola lieta tsa lona ka tlung

31:50.626 --> 31:53.473
ea ka 'me le time liselefouno tsa lona, ho bonolo joalo feela.'

31:53.473 --> 31:56.762
Motho e mong le e mong o tlameha ho rola lieta,
bohle baa tseba seo, kahoo le rona rea se etsa.

31:56.762 --> 32:00.793
Mme bakeng sa ba sa dumeleng hore ke tiile, ke
boetse ke fana ka ho tima mohala wa thekeng.

32:00.793 --> 32:05.629
Ha mohala o tima, tsohle di se di
boletswe, kahoo tsohle di se di boletswe.

32:05.629 --> 32:12.862
Kahoo, seo se tiisa matla a hao. Jwale ke nahana hore ke qetile,
mme haeba le ntse le na le ba bang, ka kopo ntshang dipampitshana

32:12.862 --> 32:18.370
tse ding hape. Le ka fumana dipampitshana tsohle ho rona mona
"Unverstrahltes Land". Le ka di odara

32:18.370 --> 32:23.887
mahala, mme re tla di romela kae kapa kae. Re
batla ho phatlalatsa tlhahisoleseding ho batho.

32:23.887 --> 32:28.238
Ho lokile, he, ke na le ntlha e le 'ngoe ea ho qetela, eo
e leng taba eo ke lulang ke bua ka eona matsatsing ana.

32:28.238 --> 32:33.244
Hajoale re ntse re kenya litsi tse ncha tsa likhokahano hohle, e
leng se bolelang hore mabokose a mohala a tlositswe

32:33.244 --> 32:37.887
hohle mme jwale re na le tsohle malapeng a rona le
dikhokahano tsa Inthanete ka ditefello tse sa fetoheng.

32:37.887 --> 32:43.902
Mme mohopolo wa ka e ne e le hore: re etse mabokosana ana, ao ha
jwale a jang hoo e ka bang £100 ho a etsa, mme a

32:43.902 --> 32:50.121
hokahane le ditefello tsa rona tse sa fetoheng, e le hore
le batho bao re sa ba tsebeng le ba bang ba ka letsa.

32:50.121 --> 32:54.045
Mme o ka atolosa ho seo; hape ho na le tse ding
tse nang le kgokelo ya inthanete, mme ho na le

32:54.045 --> 32:56.441
tse ding tse kenyelletsang lebokose la kabo la S&G.

32:56.441 --> 33:00.793
Ke sona tharollo hantle, 'me ha batho ba
bangata ba kenela, ho ba betere le ho feta.

33:00.793 --> 33:07.263
Ho lokile, joale ke qetile. Haeba o na le tsena tsohle mme
o mametse nehelano ena e potlakileng ka lebelo la 0.75,

33:07.263 --> 33:10.910
jwalo ka ha Ruth a boletse, o se o loketse ho ya phomolong.

33:10.910 --> 33:15.223
Mme mona ke rata ho kgothalletsa sebaka
sa marang-rang sa ASZA hape, ASZA.org.

33:15.223 --> 33:21.107
Mona o tla fumana sebaka se le seng kapa tse peli sa bolulo se
se nang Wi-Fi, ho kenyeletsa le tse seng kae libakeng tseo ho

33:21.107 --> 33:24.285
tsona ho se nang letšoao la mohala, kahoo e sebelise ka botlalo.

33:24.285 --> 33:29.372
Mme haeba o ka ya sebakeng se seng mme wa ya phomolong sebakeng
se seng, mme wa bona hore ke folete ya phomolo, batho ba nang

33:29.372 --> 33:32.012
le temoho, batho ba falimehileng, ba etse tlhahiso mme o re:

33:32.012 --> 33:38.775
Hobaneng o sa phatlalatse folete ya hao ya matsatsi a
phomolo ntle le Wi-Fi? O ka e phatlalatsa mona ho ASZA

33:38.775 --> 33:43.074
mahala, mme hape o ka fana ka ditshebeletso tsa hao mahala.

33:43.074 --> 33:49.426
Kahoo, ASZA ea lona ea mahala, ke nahana hore mong'a ntlo o batla
ho fumana ho hong bakeng sa folete ea hae ea matsatsi a phomolo,

33:49.426 --> 33:52.207
empa le tsebise batho hore sebaka sena sa marang-rang se teng.

33:52.207 --> 33:57.542
Nka phomolo, nka phomolo e se nang mahlaseli, ebe o tla
boela o phele hantle bakeng sa mosebetsi oa hao o latelang.

33:57.542 --> 34:01.496
Kahoo, ke phetho, mme e, le nna ke e fumane.

34:01.496 --> 34:07.734
Seo se mpha sebete ha motho a mpotsa, "Nka etsa eng ke le mong?"
Re se re utloile polelo eo e tloaelehileng ea diabolosi kajeno:

34:07.734 --> 34:13.289
"Ha ho letho leo u ka le etsang." Mme ke re ho lona, "E, ha ho
letho leo le ka le etsang, empa lona, le ka etsa ho

34:13.289 --> 34:18.090
hong, 'me le ka khothatsa ba bang ba bangata, 'me
kajeno ke letsatsi la lona, 'me joale ke nako ea ho qala."

34:18.090 --> 34:23.331
Mme ke le leboha ka nako, ka phihlelo e babatsehang ya ho ba
mona, le ka tsohle tse molemo. Modimo a le hlohonolofatse,

34:23.331 --> 34:27.140
mme jwale ha re qaleng. Lona le batho ba bohlokwahadi kajeno.

34:32.965 --> 34:43.289
Kea leboha, Uli. Kea leboha. Kea leboha ka
ntjhafatso ena le litharollo tsena tse

34:43.289 --> 34:50.137
sebetsang, tse tsoang ka kotloloho sethaleng.

34:50.137 --> 34:54.439
Empa seo le hona ke ileng ka se fumana se thabisa
haholo e bile seo Uli a se hlahisitseng

34:54.439 --> 34:57.059
qetellong, e leng ASZA ena e tsoang lifoleteng tsa phomolo.

34:57.059 --> 35:01.059
Ke bona maphephe a mane a otlwa ka nako e le nngwe.

35:01.059 --> 35:09.118
Sa pele, re ka phahamisa tlhokomeliso har'a batho; re na
le lebaka la ho kopa batho ba libakeng tsa bolulo hore

35:09.118 --> 35:13.144
ba thehe sebaka se sirelelitsoeng khahlanong le mahlaseli.

35:13.144 --> 35:21.124
Ka hona, tlhokomeliso e a phahamiswa, batho ba amehang habonolo
ke mahlaseli a kotsi ba na le sebaka seo ba ka ikgathollelang ho

35:21.124 --> 35:27.857
sona, mme sena se boetse se eketsa boleng ho bafani ba
marobalo, ba ka ikarolang le ho fana ka seo bafani ba

35:27.857 --> 35:31.435
bang ba se nang sona, e leng mokgwa o thabisang haholo.

35:31.435 --> 35:36.634
Webosaete le eona e entsoe hantle haholo, kahoo
etsa bonnete ba hore oa e sheba 'me u tšehetse

35:36.634 --> 35:40.504
morero ona ka tsela efe kapa efe eo u ka khonang.

35:45.526 --> 35:46.657
Lihlahisoa tsena li entsoe ka ketsahalo ea kopano ea Mokhatlo o
Khahlanong le Tlhahlobo ea Litaba (Anti-Censorship Coalition)

35:46.657 --> 35:47.807
naheng ea Switzerland. AZK ha e na lithahasello tsa lichelete. E
seng ba qalileng, e seng libui, kapa Kla.TV ba fumane tefo efe

35:47.807 --> 35:48.767
kapa efe bakeng sa tlaleho ena. Re rata ho totobatsa hore
video ena e ka phetloa ka sebopeho sa eona se sa

35:48.767 --> 35:49.398
fetoloang khafetsa kamoo ho lakatsehang, 'me ea romelloa mahala.

35:49.398 --> 35:50.671
AZK ha e ikarabelle bakeng sa litaba tsa menehelo efe kapa efe.
AZK ha e nke lehlakore lipolotiking le bolumeling, ka hona ha e

35:50.671 --> 35:51.955
hlahlobe libui. Menehelo ke ea merero ea tlhahisoleseling feela
'me ha e bontše maikutlo a AZK. AZK ke setsi sa tlhahisoleseling

35:51.955 --> 35:52.927
se sa nkeng lehlakore ka litsela tsohle. Sebui ka seng se
ikarabella feela bakeng sa tlatsetso ea

35:52.927 --> 35:53.112
sona, eseng bakeng sa litlatsetso tse ling kapa
AZK, kaha ha ho na kamano pakeng tsa tsona.

35:53.112 --> 35:54.549
Tlhokomediso ya bohlokwa: Tlhahisoleseding e fanoeng mona e
hlahlobilwe ka hohlehohle ho ya ka tsebo le tumelo ya rona. Leha

35:54.549 --> 35:55.986
ho le jwalo, dibui le bahlahisi ha ba ikarabelle bakeng sa
ditlamorao tse hlahang ka lebaka la diketso kapa ho se etse letho

35:55.986 --> 35:56.995
ho amanang le diteng tsa video ena. Motho e
mong le e mong o ikarabella a le mong feela

35:56.995 --> 35:57.609
bakeng sa kamoo a sebetsanang le seo a se utlwang.
