Köp adamlar diňe dpa-dan söz-söz göçürýärler.
Soňra gazetde her ýerde şol bir makalalaryň bardygyny görýärsiň.
resmi interwýusynda biz köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň adamlary akyl taýdan gowşadýan döwründe ýaşaýandygymyzy
belledi we Gustave Le Bon 130 ýyldan gowrak wagt mundan ozal "Köpçüligiň psihologiýasy" atly kitabyny ýazdy.
Ol köpçüligi nädip dolandyrmalydygy barada bilmeli ähli zatlary öz içine alýar.
Sen esasan gul ýaly ýaşaýarsyň, ýöne hakykatda bir hasyryň bilen gurşalanandygyňy duýmaýarsyň.
Başga adamlar siziň üçin hasyr gurdylar we size her dört ýylda hasyryň reňkini saýlamak mümkinçiligiňiz bardygyny aýdýarlar.
Meniň iň halanýan diýimim hakykatdanam şeýledir: Az telewideniýe seredýänler has düşnükli görýärler.
Olar munuň hakykatdygyna ynanýarlar. Bir ideologiýa ýaly. Komunistik ideologiýa dogry
zatdyr, olar beýleki ähli zatlary nazara almaýarlar.
Medialarda olaryň köpüsine köp.
Şol ýerde adamlar munuň nähili garşylanýandygyny göreniňizde, deriniz gyrpyrdarar.
We biz hakykatdanam bu kyn pursatda hemmämiz bilelikde durmaly.
Hawa, eziz tomaşaçylar, Heiko Schrang, ony kim bilmeýär?
Ol iň köp satylan awtor, kitap neşir ediji, 15-nji AZK-de çykyş eden gürleýji, täsin 170 000 abunaçysy bolan
YouTube kanalyna eýe we parahatçylyk söýüjisi hökmünde bilim ulgamynda iň tanalýan şahslaryň biridir.
Kla.TV-e hoş geldiň, eziz Heiko, seniň şu ýerde bolmagyň ajaýyp.
Salam, eziz Mathias. Meni kabul edeniňiz üçin sag boluň, we elbetde tomaşaçylara iň
gowy arzuwlarymy bildirýärin. Çuňňur sag boluň.
Hormatly Heiko, siz kitap ýazdyňyz we täze kitabyňyz "Müňýyllyk Ýalan" diýlip atlandyrylýar.
Onda siz duýgur temalary ele alýarsyňyz we olary täsin derejede çuňňur seljerýärsiňiz.
Şeýle-de bolsa, ony okamak örän aňsat we ol hakykatdan-da okyjyny özüne çekýär.
Kitap koronawirus pandemiyasydan soň ýazyldy. Bu döwür sizi kitaby ýazmaga ylham berdi mi? Ýa başga bir sebäbi bardy?
Hakykatdanam däl, ol şonça-da täze däl.
Kitap takmynan bir ýyl ozal çap edildi, şonuň üçin hakykatdanam Koronadan soň uzak wagt geçenden soň.
Corona 2020/2021 – biz onuň bilen baglanyşyklymy?
Emma siziň soragyňyz henizem esaslydyr.
Ahyrynda, hakykatdanam diňe bir sebäp bardy:
Men köne kitaplarymy tapdym, bu ýagdaýda "Asyryň ýalanlygy".
Men köne çeşmeleri gözden geçirmek isleýärdim we olaryň köpüsiniň internetde ýok bolup galandygyny bilip gorkdym.
Men muny örän aladalandyryjy tapdym, sebäbi bu delilik.
Bu bolsa Google arkaly häzirki wagtda ol ýerde uly birmeňzellik bardygyny aňladýar, we häzir bu ChatGPT bilen dowam edýär.
Şonuň üçin men pikir etdim: eger olar her zady yzygiderli öçürseler, onda diňe bir hakykat galardy –
Orwelliniň "1984" eserindäki Hakykat ministrliginiň hakykaty.
Soňra men pikir etdim, munuň şeýle bolmagy mümkin däl.
Şonuň üçin men pikir etdim: ahyrynda, geljek nesiller üçin başga bir kitap ýazarsyň.
Men olaryň süni aň bilen bu ugra barha ilerleýärler diýip ynanýaryn; diňe öňünden kesgitlenen pikir bar, ol hem häkimýetdäki
adamlaryň islegine görä bir hekaýa esasynda dikte edilendir.
Meniň hem çagalarym bar, we meniň pikirimçe jogapkärçiligim diňe çagalaryma, nepeslerime we beýleki adamlara
däl, eýsem şeýle diýip boljak: "Oka, bu salgylanýan eser – ony okaň – bir görnüş ensiklopediya."
Biz käbir temalary ara alyp maslahatlaşarys.
Şonuň üçin şol ýerde hemmesini tapyp bilersiňiz: ähli uruşlaryň nähili başlandygy, olaryň arkasynda kimleriň
bardygy, atlary we familiýalary görkezilýär, Kennediniň öldürilmegi, koronawirus – şol ýerde näme boldy?
Menimçe, ol eýýäm köne bolup galypdyr, meniň kitabyma (...).
Öň men indi hemmesi ýüze çykan zatlary ýazyp goýardym.
Bu aralykda bir bomba partlamasyndan soň başga biri partlaýar.
Şonuň üçin men hakykatdanam şeýle diýdim: "Okey, bu ähli temalaryň ýoldaşy."
Gowy, men has köp zat ýazmaly däldigime pikir edýärin, sebäbi häzir hemmesi ýazyldy.
Eger häzire çenli düşünmändigiňiz bolsaňyz, ýalňyş düşünmäň – kömek etmek üçin başga hiç zat edip bilmeýärsiňiz.
Siz hakykatdanam köp dürli mowzuklara degip geçdiňiz we olaryň üstünde uly çuňluk bilen durdunuz.
Bu söhbetdeşlikde men häzir media mowzugyna biraz üns bermek isleýärin.
Siz makalada metbugata hem salgylanypdyňyz, kitap boýy hem birnäçe gezek.
Köp adamlar köpçülik habar serişdeleriniň dürli pikirleriň giň toplumyny hödürleýändigini we her kim islendik
ýerde öz pikirini emele getirip biljekdigini çaklaýarlar.
Emma siziň kitabyňyzda metbugat barada biraz başgaça surat çyzýarsyňyz.
Şonuň üçin köpçülikleýin habar serişdelerinde näme meseläni görýärsiňiz?
Meniň pikirimçe, bu täze mesele däl; ol hemişe bardy.
Eger munuň taryhyna biraz syn etseňiz, Edward Bernaysiň – tomaşaçylara diňe Eddie Bernaysi maslahat berip
bilerin – 100 ýyldan gowrak wagt mundan ozal "Propaganda" atly kitaby ýazandygyny görersiňiz.
Bu adam hakykatdanam jemgyýetçilik gatnaşyklary agentliklerini esaslandyran adamdyr (...) ol häkimiýetdäki
adamlara adamlary manipýasiýa etmek üçin mehanizmler berdi.
Men aýdardym, Adolf Hitler bolsun ýa-da başga biri, bu zatlar häzirem ulanylýar. Başgaça aýdylanda, bu hiç zat täze däl.
Elbetde, GDR-de DDR1 we DDR2 diýlip atlandyrylýan iki kanalyň bardygyny duýýarsyň. Meniň
neslim hem diňe birnäçe kanalyň bardygyny ýatlaýar.
1987-nji ýylda Sat.1, RTL we ş.m. hususy telewideniýeler peýda boldy.
Öňler diňe çäkli sany telewideniýe kanallary bardy.
Ahyrynda ýüzlerçe kanal peýda boldy.
Adamlar diýdiler: "Hey, indi biz hakykatdan hem giň gerimli we garaşsyz maglumatlary alyp bileris."
Men munuň üstünde köplenç sorag berdim, hatda 20 ýyldan hem köp wagt mundan ozal, sebäbi möhüm habar habarlaryna gelende – ýagny
esasy meseleler, 2003-nji ýyldaky Ikinji Körfez urşy ýa-da 1991-nji ýyldaky Birinji Körfez urşy bolsun –
her ýerde şol bir suratlaryň peýda bolýandygyny gördüm.
Şeýle-de bolsa, CNN-i tomaşa edýärsiňiz, gündelik habarlarda şol bir suratlary görýärsiňiz,
beýleki kanallarda hem şol bir suratlary görýärsiňiz.
Diňe telewideniýe alyp baryjysy başga görünýärdi, ýöne habar her ýerde birmeňzeşdi.
Hatda şol wagt hem men özümden soradym: Munuň nähili mümkin?
Çünki her zat şonça garaşsyz we hemmeler size şeýle diýýär: "Biziň öz habarçylarymyz bar we olar
häzir şu ýere-de, şol ýere-de gidýärler" (...).
Emma möhüm meseleler ýüze çykan wagty, hakykatdan hem diňe bir kesgitli pikir bardy.
Meniň pikirimçe, häzirki ýagdaý öňküsinden-de erbet.
Siz munuň jogabynda şeýle diýdiňiz: müňlerçe kanal bolmagy ýa-da bolmazlygy hiç hili ähmiýete eýe däl.
Siziň belläniňiz ýaly, diňe dört habar gullugy bar: AP, Associated Press, soňra AFP we Reuters, hemmesi hem gowy tanalýar.
Reuters takmynan 150 ýaşynda, muny diňe göz öňüne getiriň, we soňra dpa, Germaniýanyň Metbugat Agentligi bar.
Gyzyklanýan tomaşaçylar – munuň üstünde üns bermeli – Germaniýada köplenç görersiňiz: dpa –
örän kiçi harplarda ýazylan – dpa, dpa, dpa habary.
Bu, olaryň getirilmegi zerur bolan zatlary paýlaýandygyny aňladýar.
Köp adamlar diňe dpa-dan söz-söz göçürýärler.
Soňra gazetde her ýerde şol bir makalalaryň bardygyny görýärsiň.
Hawa, tomaşaçylar üçin ýene bir gezek: siz mediaň uly dürlüligi barada gürrüň berdiňiz, we häzir aýdýarsyňyz, bu dürli media –
ilkinji serediňde formatlaryň köp bolandygy sebäpli dürli ýaly görünse-de – aslynda diňe şol dört agentligiň
materiallaryny ýa-da olaryň köpüsini göçürýär, dogrymy?
Hawa, bu akyllylyk bilen edilipdir. Muny şeýle aýdalyň: men öňem aýdşym ýaly, adatça standart hasabatlarda
käbir sebitleýin üýtgeşmeleriň bolup biljekdigini inkär etmek islemeýärin; şeýle bolup biler.
Emma ahyrynda ony şeýle göz öňüne getirmeli: uly bir sport zaly, we sport zalynyň içinde nispeten garaňky, we bir burçda şol
burja gönükdirilen ähli spot ýagtylyklary şöhle saçýar, we şol burçda, mysal üçin, Ukrainadaky ýa-da Gazadaky uruş bar.
Her kim diňe şu burça seredýär, her kim diňe şu burç barada habar berýär, emma şol bir sport zalynda, beýleki ýurtlarda, mysal üçin
Ýemen-de we başga ýerlerde hem uruşlar bar, köpçülikleýin adam öldürmeler hem bar, ýöne olar habar berilmeýär, sanki olar ýok.
Diňe häzirki, diňe häzirki, men taryhy zatlar barada hem gürlemeýärin.
Eger biz Ukrainadaky uruşyň 2014-nji ýylda başlandygyny çaklasak, bu hemmelere mälim.
Kitabymda hem sitir alýan we uly hormat goýýan iň beýik žurnalistleriň biri bolan Peter Scholl-Latour, gynansak-da
2014-nji ýylda aradan çykan, bir interwýusynda biz köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň akylsyzlyk döwründe
ýaşaýandygymyzy resmi taýdan belledi; bu bolsa Ukrainadaky uruşdan soň aýratyn aýdyň boldy.
Şol wagtlar şeýle bolýardy. Ýalan suratlary görkezýärdiler. Mysal üçin, nTV tank konwoýlarynyň Ukrainaya girýändigini
ýa-da geçýändigini aýdýan uly başlyk habaryny görkezdi, emma aslynda ol 2008-nji ýyldan alnan suratdy.
Ol Kawkazda düşürildi, bu rus harby maşgy boldy, şonuň üçin ýalňyş habar berildi.
Elbetde, adamlar pikir etdiler: "Oh, ruslar tanklar bilen girýärler", ýöne olar hiç haçan girmediler!
Bu diňe bir mysal. Hemme wagt şeýle dowam edýär.
Şol wagtlar Berlin-de "oh, indi biz garyp bosgunlar üçin adam zynjyryny düzmeli" diýilende, 2015-nji ýylda
Siriýa arkaly gelen şol bosgunlar üçin hem adam zynjyryny düzmeli boldy – we bu hem rowaýat boldy.
Soňra olar Berlin töwereginde, garyp bosgunlar üçin şamlary ellerinde tutup, el-ele tutuşyp ýöriş etdiler.
Soňra habar berilişi ýaly ol ýerde 50 müň adam däl-de, diňe 5 müň adamyň bardygy ýüze
çykdy, we bu adam zynjyry üçin ýeterlik däldi.
Şonuň üçin olar 2003-nji ýylda, Ukrainadaky ikinji uruş döwründe köpçülikleýin demonstrasiýalar bolup, ýüzlerçe
müň adamyň köçelere çykandygy döwürden alnan suratlary alyp, diňe olary bir ýere jemlediler.
Soňra sen bilýärsiň we olar aýdýarlar: "Gynansak-da, biz dpa arhiwinden ýalňyş suraty ýalňyşlyk bilen çykardyk."
Olar häzir hem Trump bilen şol bir zady edýärler, onuň BBC-e garşy sud açan meselesi. We bu hemişe dowam edýär.
Möhüm bolan ýeke-täk zat şundan ybarat: tomaşaçylaryň ýatda saklamagy ýa-da islese
derňemegi üçin az sanly agentlikleriň bardygy.
Bu akylly, sebäbi bu barada örän az adam bilýär, ýöne olar hemmesi bir pikirde.
Olary täzeden tapyp bilersiňizmi, bu başga bir hekaýa – Bilderbergler we olaryň otyryp öz gündeliklerini
ara alyp maslahatlaşýan ýarym gizlin guramalar bilen.
Elbetde, bu bir konspirasiýa nazaryýetidir, Mathias, bilýärsiň.
Elbetde, bu barada hiç hili sorag ýok. Oňa sitata nyşanlary goýalyň, hawa, takyk.
Kitabyňyzda, şeýle hem Jörg Haider-den alnan bir sitatany goşandygyňyzy ýazýarsyňyz:
Şertleri kesgitleýän adam pikirlenişi dolandyrýar – möhüm meseleler syýasy tabu
öwrülýär we ýalanlar dogma derejesine göterilýär.
Hawa, siz atlandyrýan bu psihologik uruş amalda nähili işleýär ýa-da häzirki dünýä wakalaryndan,
häzir bolup geçýän wakalardan anyk mysallaryňyz barmy?
Hawa, açyk aýtsam, men käbir zatlary aýdyp bilerin, ýöne indi tomaşaçylaryň näme eşitmek isleýändigine gyzyklanmaýaryn;
şeýle bolýar, eger-de bu işe uzak wagt bäri gatsaň.
Biz hemişe ykrar etmek barada gürleşýäris, emma näme üçin üýtgetmeli?
Sen hemişe tanamak meýdanynda galýarsyň, hemişe tanap durýarsyň, sebäbi bir pursat gelende akylyňdan
aýrylýarsyň, sebäbi indiki habar, indiki, indiki, indiki...
Çünki ýalan, pikir edip görüň, gaty uly we meni gorkuzýar, adamlar şol ýalanlara eýerýärler.
Mysal üçin, eger metbugatda Goranmak ministrligine görä şunuň ýaly we şonuň ýaly zatlaryň bolandygyny eşitseniz.
Siz hemişe bilýärsiňiz, olaryň munuň arkasynda durandygyny ýa-da aňtaw hasabatlarynyň şunuň ýaly zatlary aýtandygyny.
Şonuň üçin biz muny anyklap bileris, sebäbi olar biri-birine gaty ýakyn işleýärler we ähli terminologiýa...
Şonuň üçin häzir bu gyzykly däl: öň hiç wagt bolmadyk diňe bir "gahar-gazaply raýat" termini bolsun, adamlary
karalmak üçin süni döredilen "Reich raýaty" termini bolsun ýa-da men ýaly "oňçy ezoterik" termini bolsun.
Özüňe sözlük al, ol örän gyzykly.
Men bir gezek munuň üstünde, terminologiýa barada, siziň ýeriňizde, AZK-de lektsiýa okadym. Ol uzak wagt
mundan ozal boldy we şol ýerde terminler hatda agzalmaýar.
"Gaýtawazlar", ah, gaýtawazlar – gaýtawazlar bir görnüş hindilerdir. Olar akylly, "insanperwerlik
betbagtçylygynyň öňüni almak üçin" diýýärler – bu gowy eşidilýär – "parahatçylyk gorag güýçleri" …
Bularyň ählisi esasan birnäçe agentligiň eýeçiligindäki esasy habar serişdelerinde ýaýratmak üçin döredilen sözlerdir.
Ukyda bolan goýunlar ahyrynda "parahatçylyk gorag güýçleri" diýilýän şertler bilen bombalanylýar; olar X
ýa-da Y ýurduň içine demokratiýa we azatlyk ugrunda söweşmek üçin gitmeli diýlip talap edilýär.
Meselem, "kollateral zyýan" termini 1999-njy ýylda Kosowo urşy mahalynda döredildi we mundan öň ýokdy.
Şonuň üçin Wýetnam urşy döwründe hiç hili goşmaça zyýan ýokdy. Siz napalm bombalarynyň salynýan suratlaryny gördüňiz, we
olar rowaýata öwrülen gaty gynandyryjy suratlar: kiçi çagalaryň deri örtügi öz bedenlerinde jel ýaly ýanyp durýardy.
Şonda olar öz-özlerine: "Bolýar, dersimizi öwrendik, indi şeýle zatlary gaýtadan edip bilmeris, indi bolsa wideo oýun ýaly bir
zat etmeli… bir dron uçup gelýär, soňra bir zat peýda bolýar, we biz olara: 'Ýana-da goşmaça zyýan hem boldy' diýýäris" diýdiler.
Açyk aýdanyňda, raýatlar, aýallar, çagalar we ş.m. öldürilýär.
Hem-de hemişe şeýle bolýar: doly bozmaga, "sag-kanat ekstremist" partiýa we oňa
baglanyşykly diýlip görkezmäge, ýagny bu diňe böhtan.
Çünki her bir söz, ruhy taýdan, her bir sözüň titremesi bar.
Indi men aýtsam, eziz Mathias, sen ajaýyp adamsyň, ýa-da men seni söýýärin, ýa-da men aýtsam, men senden ýigrenýärin, Mathias.
Ah, sözler, aýdylyşy ýaly, öldürip biler. Her bir sözüň titremä görnüşi bar, olar muny örän gowy bilýärler.
Şonuň üçin men bu zatlary üstüme almaga ret edýärin.
Şonuň üçin meniň "Schwurbler" sözüni bir gezek hem aýdýan wideom ýok.
Meniň üçin bu iň gülkünç zat, sebäbi bu söz öňden ýokdy.
Köp adamlar papagal ýaly gaýtalaýarlar; olar, göz öňüne getiriň, her zady hem göçürýän meýmuna meňzeýärler.
Men hemmeleriň şonuň ýaly bolýandygyny aýdmaýan; elbetde arasynda erkin pikirli adamlar bar.
Ýöne gynansak-da, köpçülik şonuň ýaly; olar muny kabul edýärler, we Gustave Le Bon 130 ýyldan gowrak wagt mundan
ozal "Köpçüligiň psihologiýasy" atly kitabyny ýazypdyr.
Ol size köpçüligi nädip dolandyrmalydygyny bilmeli ähli zatlary aýdýar. Emma nädipdir, ol hemişe işleýär.
Hawa, elbetde, siz düýbünden başgaça bir derejede, sebäbi bu temany hem örän çuňňur öwrenipdirsiňiz.
Men bu terminleriň käbirinden hakykatdanam doýandygyňyzy aňsatlyk bilen göz öňüne getirip bilýärin.
Emma meniň pikirimçe, dört edaranyň belli sözleri maksatlaýyn ýaýradýan ýagdaýynda, tomaşaçy üçin
hem munuň nähili işleýändigini düşünmek möhümdir.
Olar adamlary hem konspirasiýa nazariýetçileri, sag kanat ekstremistleri, ezoterikçiler, az öň aýdanyňyz
ýaly sektantlar ýa-da başga-da näme diýseler şol diýip böhtan atýarlar. Gaty köp negatiw termin bar.
Mysal üçin Björn Höcke-i alalyň. Men derrew aýdyp geçmeli, men AfD-e aýratyn gyzyklanmaýaryn.
Emma soňra olar şeýle diýerdiler: jenaýat hasaby bolan we haklylykda faşist diýlip atlandyrylyp bilinjek
Björn Höcke şu gün şunuň ýaly hem-de şunuň ýaly işler etdi.
Emma hiç kimden: "Indi söz berjek aýal birnäçe uruşa bölekleýin jogapkär, ýalan şaýatlyk eden, şunuň
ýaly-da başga-da zatlary eden..." diýen sözleri eşitmezsiňiz. Indi Angela Merkel çykyş eder.
Şonuň üçin siz hiç haçan başga bir syýasatçydan, ýaşyl bolsun ýa-da çepçi, meselem öňki Antifa agzasy Lars Klingbeil,
häzirki Daşary işler ministri ýa-da näme, Iqtisadi sekretar diýýän, çözgüt alarsyňyz diýen sözleri eşitmezsiňiz.
Ol häzir size gürleýär. Siz muny eşitmezsiňiz.
Siz eşidemezsiňiz: Ex-BlackRock-dan, Atlantikbrücke guramasynyň öňki geňeşi agzasy, kansler wezipesine girişenden iki
gün soň sözüni bozup, häzir size ýüzlenýän Friedrich Merz.
Bu bolmaýar. Emma beýleki hemmeler, meniň ýaly – adymy girizseňiz – sagçy ekstremist, sagçy
ideolog diýlip, her ýerde bir bellik berilýär.
Düpär dükanlaryndaky ýaly: arzanladyldy! Olar seni arzanladýarlar, olar seni hem arzanladýarlar. Olar muny etmek isleýärler.
Şonuň üçin hemmämiz üçin şol ýerde bolup geçýän bu nusgany tanamak möhümdir.
Hawa, olar seni azaltýarlar. Başga tarapdan, olar hem örän berk senzura edýärler.
Bu siziň pikirleriňiz bilen doly ýok bolup gidýändigiňizi aňladýar.
Gaty berk senzura bar. Programmalar maksatlaýynlykda arka plana süýşürilýär we tapylmaýar.
Siz bir gezek SchrangTV-de aýdypdyňyz, Orwelliň sylag almagy gerek bolan bir zady bar, ol hem zatlary pes görkezmegi.
Bu seniň iň halan degişmeleriňden biri dälmi?
Hawa, dogry. Ol hakykatdanam etdi.
Eger men häzir George-i görsem, men şeýle diýerdim: George, sen muny hakykatdanam pes görkezdin.
Ol ähtimal, "Bu hakykatdanam dogry" diýerdi.
Sarrazine meňzeş. Ol "Almaniýa özüni ýok edýär" diýmek bilen zatlary hakykatdanam pes görkezdi.
Hawa, bu akyldan aýran zat. Meniň aýtjak bolýan zadym, bu akyldan aýran zat. Eger-de kitapda ele alýan ähli
temalaryňyza seretseňiz, olaryň sany hakykatdanam köp.
Biziň doly uruş ykdysadyýetimiz bar, häzir global ykdysadyýetimiz bar, şeýle hem derman
senagatymyz bar, şonuň üçin köp dürli mowzuklar bar.
Esasan, köpçülikleýin habar beriş serişdeleri erkin we garaşsyz bolsaydy, bu ugurlaryň hiç biri durnukly bolmazdy, dälmi?
… "Aýratyn baýlyklar" – köp adamlar entek hem muny aklynyň bir künjeginde saklaýarlar, bu bolsa möhümdir.
Borçlar döreýär we "ýörite gazna" termini ýönekeý ulanylýar.
Demek, uruş üçin häzir bize 2 trillion funt sterling möçberinde ýörite serişdeler gerek diýýärsiňiz.
Merz diňe ir turup, "Men täze söz dörederin" diýip aýdmaýar. Anlaýarsyňyzmy?
Bu diňe teatr çykyşy, aktýorlaryň rol oýnaýşy ýaly.
We adamlar şol takyk nokatda düşünmeýärler we "ýok, bu bir konspirasiýa" diýýärler.
Ol muny tapmaz. Muny günboýy oýlanýan başga edaralar bar: haýsy sözü täzeden ulanalyň – "ýörite gazna" has gowy eşidilýär.
Şeýlelik bilen bu hemişe dowam edýär, men muny belläp geçmeli, sebäbi häzir yzygiderli ýüze çykýar, ähli ugurlarda doly bozulma.
Hawa, siz ähtimal bu sözleri döretmek, ähli zatlary ýüze çykarmak we pikirleri şekillendirmek üçin ýörite
döredilen PR bölümlerine hem salgylanyp bilersiňiz.
Şol wagtlar Sigmar Gabriel ... bosgun krizisi başlanda, Hanau şäherinde protestler
boldy – adamlar köçelere çykýan ilkinji gezekdi.
Şol wagt bu, ilkinji bosgun öýüne öwürilmegi meýilleşdirilen Bauhaus binasy barada boldy.
Adamlar diňe demonstrasiýa geçirýärdiler. Soňra Sigmar Gabriel "rabble" sözini ulanypdy.
Ýeri gelende aýtsak, "rabble" termini öňem ýokdy; ol ilaty "rabble" diýip atlandyrdy we
olary "gahar-gazaply raýatlar" diýip atlandyrdy.
"Göni Gündogar" we şol ýaly şygarlaryň hemmesi şol bir agentliklerden gelýär. Diňe siziň maglumatyňyz üçin.
Hawa, ajaýyp.
Şonuň üçin biz, öz nukdaýnazarymyzdan, ret etmelimiz gerek; dilimize uly üns bermelidiris, sebäbi dil örän takykdyr
we "news" sözi hemmesini örän takyk beýan edýär, sebäbi ol "habar berilýär". Şonuň üçin oňa "news" diýilýär.
Hawa, bu gaty geň! Şonuň üçin, Heiko, gysgaça esasy meselä gaýdyp geleliň, ýöne soraga-da: eger biz bu ugurlaryň ählisine täzeden
seretseň – uruş ykdysadyýeti, dürli ýerlerde meýilleşdirilen pandemiýa we derman senagaty – eger biziň erkin
metbugatymyz bar bolsaydy, munuň hiç biri mümkin bolarmy?
Eger adamlar bu akylsyz çaknyşyklarda uruşa gitjek bolsalar, biz özümizi daşarda nirede bolsa-da
epidemiýalaryň gorkuzmagyna ýa-da täsirlenmegine ýol bererisimi?
Gowy sorag. Gysgaça aýtsak, şeýle bolmazdy, ýöne men henizem muny şeýle görmeýärin, sebäbi bu prosesiň
adamyň özünde geçmelidigine ynanýaryn. Bu diýmek...
Eger ahyrynda seni kiçijik saklap galanlar bolsa, özüňe ynanmaýan we özüňi güýçlendirmeýän bolsaň, ýagny özüňi azat etmäge güýç
bermeýän bolsaň, onda sen azat dälsiň; hakykyda gul ýaly ýaşaýarsyň, ýöne ahyrynda bir
hasar bilen gurşalanandygyňa düşünmeýärsiň.
Başga adamlar siziň üçin hasyr gurdylar we size her dört ýylda bir gezek hasyryň reňkini saýlamak mümkinçilik bar diýýärler.
Sen, Isa aýtdygy ýaly, hemmesi aýtdygy ýaly, azatdygyňy, bu diwara garaşsyzdygyňy we oňa mätäç däldigiňi duýanda, ahyrynda
hiç hili mediýa gerek däldigiňi düşünersiň, sebäbi haýsydyr bir media bolmasyn, içindäki her adamyň eýe bolan dymýan sesiň,
bu içki duýgyň, bu seniň bilen gürleýän ilahi sesiň bar, şonda sen aýdarsyň: adam, bu adamda bir zat dogry däl, dogrymy?
Emma meniň pikirimçe, eger-de seniňde ol ýok bolsa, seni hemişe manipýasiýa edip bilerler, sebäbi iki tarap hem içimizde bar.
Goethe hem muny beýan etdi: bir tarap we beýlekisi boşuna däl, ýagny ýagtylyk we garaňkylyk; şol yin we yang nyşanlary bar.
Şonuň üçin aýdýanlaryň gowy eşidilýär, diňe mugt media bar, ýöne häzir media kimde?
Programmany düşüren adamyň niýeti näme?
Kitap bilen baglanyşykly maksadym näme, näme üçin men "The Millennium Lie" üçin aýratyn şu
temalary saýladym, näme üçin beýleki temalar goşulmady?
Meniň näme aýtmak isleýändigimi düşünýärsiňizmi? Biz muny özümizden azat etmeli!
Şonuň üçin meniň iň halanýan diýim hakykatdanam şeýledir: Eger telewizory az synlasaň, has aýdyň görersiň.
Hakykatdanam, biz bu meseleler bilen az alada etmelimiz gerek.
Şonuň üçin men munuň hakda gaýtalap-gaýtalap aýtdym, we kitapmyzda bu meselä takyk bagyşlanan ikinji bölüm hem bar:
Polarite, bu zatlardan özüňi nähili azat edip bilersiň, hakykatdan kimsiň, durmuşyň manysy näme?
Meniň pikirimçe, aslynda bu soraglar has möhümdir.
Elbetde, men seni düşünýärin, bu meseleleri çözmek üçin programmanyň formaty bar,
ýöne şol meselelere takylyp galmaly dälsiň.
Şonuň üçin soraga gysgaça ýene-de jogap bermek üçin: häzirki wagtda erkin metbugat bardygy sebäpli bizem
erkin dünýäde ýaşaýarys diýmäge ynanmak meniň üçin kyn.
Onda belli temalar bar.
Eger erkin metbugat häzir habar bermekden dursa, uly kynçylyga duş gelerdik, ýöne munuň
üstünde hemmämiz ylalaşýarys diýip pikir edýärin.
Eger siz şeýle kitap ýazmasaňyz we hiç hili bilim programmalary bolmasa, biz hakyky kynçylyga duş gelerdik.
Biz häzirki wagtda Lois Sasek-iň "1024 Şaýat" atly programmasyny, ritual zorluk pidalarynyň ählisi barada görýäris. Bu
ugurda biz uly möçberde derňew işleri geçirýäris we başga ýagdaýda sesi bolmajak adamlara ses berýäris.
Siz ajaýyp iş edýärsiňiz. Adalatly bolmak üçin aýdylyp geçmeli: siz we beýleki adamlar
bolmasa, köp zat hiç haçan ýüze çykarylmazdy.
Mysal üçin, göç pakty hem şonuň ýaly başga bir mesele boldy.
Göçme pakty barada hiç hili resmi habar berilmändi.
Şol wagt bu barada habar beren erkin metbugatdy.
Soňra Oliver Welke çykyp geldi, onuň "heute-show" atly şouy bar, we ol meni, meselem, we başga birnäçe adamy tankyt edýärdi.
Şonuň üçin olar ähli zady ýene-de burdular.
Bu, meniňçe, olaryň biraz gorkýandygyny aňladýar: biziň ýaly adamlar – size-de, bize-de garşy göreşýärler – ahyrynda bu garaňky
dünýä ýagtylyk getirerler, we şonuň üçin siz möhümdirsiňiz.
Hawa, siz hem, hemmämiz bilelikde, bu işe ygrarly bolan ähli tomaşaçylar – we siz öňde Isa Mesihi meselä goşdyňyz.
Ol şeýle hem hakykat seni azat eder diýdi, we meniň pikirimçe, esasy mesele şunda: diňe şol içki sesiňe täzeden gulak asmaly.
Menem şol täsirde galýaryn: içki duýgy saňa muny öwredýär, şonuň üçin meniň üçin täzeden hem täsirli boldy, sebäbi sen
çuňňurda hakykatyň nämedigini we hakykat däldigini bilýärsiň.
Belki-de men netije çykarmaga geçip bilerin, ýöne kitabyňyzyň öň sözünde Lisa Fitz – meniň hem örän gyzyklandyran – şeýle ýazdy:
kitabyňyzyň mazmunyna gahar-gazap, özüni hakly hasap etmek ýa-da hatda gururlylyk bilen reaksiýa bildirýän islendik žurnalist bu
ýerde fonuň üstünden has ýakyndan geçip görmek üçin çagyrylýar.
Siz şahsy pikirňizçe, esasy akym mediasynda bu çagyryşy kabul etjek žurnalistler henizem barmy?
Siz öňräk ýokary agentlikleri belläp geçdiňiz.
Emma bu 0,00-de nazar salnajak derejede az. Men umumylykda ýok diýerdim.
Her wagt düzgüni bozýanlar bolýar, Eva Herman hem şolardan biri boldy.
Başga atlar hem ýokmy? Uwe Stein, soňra gaýdyp geljekdigimiz adam, hem täze bir taslama
gatnaşýar we esasy akymda ýene görünmeýär.
Elbetde, käbirleri bar, ýöne adalatly bolmak üçin köpüsi doly goldaýar.
Şonuň üçin döwlet metbugaty ulgamyň bir bölegidir. Men munuň hakykatdygyna hiç haçan
ynanmak islemedim; birnäçe ýyl ozal men naýiw idim.
Men öz-özüme pikir etdim: hiç kim şonça akylsyz bolup bilmez, olar satyn alnan bolmaly – olar satyn alnan bolmaly!
Köp adamlar maňa näme duýup-bilendigimi sorýarlar, bu ideologiýa ýaly.
Şonuň ýaly-da, şol wagtlar Maý Tse-tung, Pol Pot ýa-da Stalin döwründäki kommunizm ýaly, GDR-de 100% SED
tarapdarlary bar diýýärdiler – ýok, ýok, olar hakykatdanam bar.
Olar munuň hakykatdygyna ynanýarlar. Bir ideologiýa ýaly. Komunistik ideologiýa dogry
zatdyr, olar beýleki ähli zady nazara almaýarlar.
Medialarda olardan köp, köp.
Hawa, ýöne olar siziň gürrüň eden sesiňizi hem özlerinde göterýändikleri nähili ajaýyp.
Men hakykatdan hem iň aşaky derejedäki žurnalistleri aýdýaryn; olar diňe buýruklara, habar
gulluglaryna we ähli terminologiýa eýerip bilerler.
Siz olaryň oýanar ýa-da hereketlenjekdigine ýa-da bu çagyryşy kabul etjekdigine hiç hili umyt galandygyny pikir etmeýärsiňiz.
Olara diýip biljek zatym şundan ybarat: mundan öňküsinden has çalt pikir etseňiz gowy bolar.
Sebäbi sun'iy aň siziň ähläňizi elbetde çalşar. Bu eýýäm bolup geçýär.
Gaty az redaktor galdy, sebäbi AI ähli makalalary ýazýar.
Olar bir pursat gelende batýan gämiden çykmaly – henizem özlerini Titanikde diýip pikir edýän we şatlyk bilen baýram
edýän köp adamlardan tapawutlylykda. Emma ol batmaga golaý!
Bu ulgam, gatnaşýan sebitlerden garaşsyz, ahyrynda şowsuzlyga hökümlidir.
Isläniňizi alyp bilersiňiz. VW häzir hemmesi aldanylan we hyýanat edilen 35 müň adamy işden kowýan bolsa – şol wagt SPD Aşaky
Saksoniýada VW-nyň paýdary bolup duran – beýleki ähli ugurlary hem alyp bilersiňiz,
bosgun we göç meselelerini hem alyp bilersiňiz...
Almanlar üçin pul ýok, ýollar üçin hem ýok, hemmesi Berlin-de gutardy!
Siz ähli sebitleri alyp bilersiňiz. Bu oňyn, aýtmaly, sebäbi häzir hemmesi ýüze çykýar.
Ýa men muny duýup, "Men munuň bilen indi dowam etjek däl" diýýärin. Ýa-da men pikir edýärin: "Ahyryna çenli munuň
bilen dowam edip, ýalan aýdyp we aldawçylyk edip duraryn."
Karma, men oňa berk ynanýaryn. Emma bir pursat gelende, karma seni öňküsinden hem çalt tapar.
Meniň pikirimçe, biz häzir şol döwürde ýaşaýarys, bu ýagtylyk güýçleri, ýa-da hakykat diýip
atlandyrsaňyz, barha ýüze çykýar. Bu bolsa gowy zat.
Bu gowy, takyk. Muny has-da köp adamlarda görüp bilersiňiz.
Tanyşlyk torlarynyň näderejede giň ýaýranlygy, näçe görnüşiň we näçe hereketiň bardygy ajaýyp.
Bu ajaýyp. Eziz Heiko, köp sag boluň. Bu bize geljek üçin umyt berýär.
Men eşitdim, seniň hem täze kitabyň çykýar.
Men muny dogry düşündimmi? Şeýle barada biraz has köp söz aýdyp bilersiňizmi?
Hawa, ahyrynda hemmesi bir zada degişlidir. Bu hiç bir kitaba degişli däl, ýöne ikinji jahan urşundan soň şygar
"Ýene-de uruş bolmasyn" diýlipdi. Ýene-de uruş bolmasyn!
Meniň pikirimçe, 1980-nji ýyllaryň başyndaky "parahatçylyk hereketi" diýlip atlandyrylýan
hereketde şygar "guralzsyz parahatçylyk gur" diýilýärdi.
Şol bir adamlar häzir gezip, "Parahatçylyk diňe ýarag bilen gazanylyp bilner" diýýärler.
Bu düýbünden Orwelliýa görä bozulmadyr.
Bu diňe bir zady aňladýar: uruş ýa-da parahatçylyk.
Meniň pikirimçe, biz düýbünden akylsyz döwürde ýaşaýarys; her gün – habarlara serediň – indi biz islän zatymyz… meselem, maska
şertnamalaryna we başga-da köp zatlara gatnaşan, hiç haçan harby gulluk etmän Jens Spahn ýaly biri indi bize
esasan… belki-de bir talap giriziler, men ehtiyatly aýdýaryn… Olar munuň üstünde işleýärler.
Bu bolsa biz parahatçylyk barada gürleşmelidiris diýmekdir. Diňe parahatçylyk barada
gürleşmek bilen çäklenmän, ony durmuşa geçirmelidiris.
Indi köp adamlar jemlenipdir, ony şeýdip göz öňüne getirmeli.
We muny aňsatlyk bilen düşündirip bolmaýar; oňa pikir edipem bolmaýar.
Meniň pikirimçe, soňky on ýylyň iň ähmiýetli taslamalarynyň biri bolan "Ahyrynda parahatçylyk – 100
şahsyýet ahlak batyrlygyny görkezýär" taslamasy.
Käwagt pikirleri tapawutly bolýan adamlar hem bar, ýöne "We Are the World" nusgasyny, şol döwürde Band Aid-i ýatlaň: Bob Geldof
Wembley stadionunda Queen, David Bowie, George Michael we beýleki ähli meşhur atlary bir ýere jemledi – özüňiz hem
bilýärsiňiz – hemmeleriň maksady Etiopiýa üçin pul ýygnamakdy.
Bu bolsa parahatçylyk barada. Şeýle hem bu işde belli şahsyýetler bar, men ýüzlerçeden birnäçesini okaýaryn: Sucharit Bhakdi,
Philipp Hopp, Daniele Ganser, Markus Krall, Kayvan Soufi-Siavash (Ken Jebsen), Dr Michael Nehls, Ulrike Guérot, Prof. Max Otte,
öňki futbol boýunça dünýä çempiony Thomas Berthold, Gerald Hüther, Ruediger Dahlke, Lisa Fitz, Marco Rima, Tom
Lausen, Andreas Popp, Marc Friedrich, Hans-Joachim Maaz, Jürgen Fliege, Uwe Steimle we başga-da köp.
We şol gyzykly zat, biz aýtdyk, düýbünden tapawutly adamlar adamlary bir ýere jemledi.
Meniň munuň bilen köp baglanyşygym ýok, ol diňe biziň neşirýat öýümiz tarapyndan neşir edilipdir.
Emma men diňe şeýle diýip bilerin: ol gaty uly we esasy akym ondan gorkýar. Hakykatdanam, hakykatdanam gorkýar.
Adamlar hemişe beýlekileri bölmek isleýärler. Bu biri şol birine garşy.
Meselem, şol ýerde ýazýan we biziň näme üçin palestinliler bilen henizem gepleşmeli däldigimizi düşündirýän bir ýewreý bar.
Başga biri, adyny aýtmak islemeýän, jemgyýetçilik efirinden boşadylyp, giňden
tanalýan redaktor hem bu iş barada gürrüň berýär.
Doktorlar, alymlar, fond biržasy işgärleri – siz käbir adlary bilýärsiňiz – hemmesi
gatnaşýar. Bu hakykatdanam parahatçylyk barada!
Şonuň üçin meniň pikirimçe, bu taslama örän möhümdir.
Çagalary bolan ýa-da harby gulluga çagyrylyp biljek birini tanýan her kim ilki bilen bu kitaby okamaly.
Şol ýerde adamlaryň oňa nähili garaýandygyny göreniňizde, deriniz gyrgyrlanar.
We biz hakykatdanam bu kyn pursatda hemmämiz bilelikde durmaly.
Emma men aýdşym ýaly, ol 28-nji noýabra çenli elýeterli bolmaz. Şondan öň ol henizem syr bolup galýar, men ony häzir
şu ýerde açyp görkezýärin. Ony başga hiç ýerde tapmazsyň.
28-nji çenli garaşyň. Macht-steuert-Wissen Verlag dükanyndan satyn alyp bolýar.
Ýa-da belki-de dekabrdan, dekabr aýynyň başyndan başlap beýleki iri satuw nokatlarynda hem.
Heiko, bizi bu gysga syýahata, häzirki meseleden dört edarä çenli alyp baranyňyz üçin çyndan minnetdarlyk bildirýärin.
Men pikir edýärin, biz bu işe dowam ederis. Biz zatlary ýüze çykarmagy dowam etdirip
bileris; oýanmak prosesi indi togtadylmaga bolmaýar.
Çok sag boluň. Etjek ähli işleriňizde size uly üstünlik we her zadyňyzda köp energiýa arzuw edýärin!
Men seni ýakynda gaýtadan görmek üçin sabyrsyzlyk bilen garaşýaryn.
Toparyňyza köp sag boluň. Maňa şu ýerde bolmaga rugsat edendigiňiz üçin sag boluň – we tomaşaçylaryňyza hem. Iň gowy arzuwlarym!
Sag boluň – siz hem.
Biz köçedäki adamlaryň munuň barada näme diýýändigini bilmek isleýäris. Munuň barada siziň şahsy pikirleriňiz näme? -
Elbetde, men diňe saňa razy bolup bilýärin.
Siz hem manipýasiýa edilen esasy habar beriş serişdelerinden doýdunuzmy? Kla.TV –
garaşsyz, mugt we senzurasyz! Häzir mugt abuna boluň!