Ko'pchilik odamlar shunchaki dpa'dan so'zma-so'z nusxa ko'chiradi.
Keyin gazetada hamma joyda bir xil maqolalar ekanini ko'rasiz.
rasmiy ravishda bir intervyuda biz ommaviy axborot vositalarining ongni sustlashtirish davrida
yashayotganimizni aytgan va Gustave Le Bon 130 yildan ortiq vaqt oldin "Ommalar psixologiyasi"ni yozgan.
U ommani manipulyatsiya qilish haqida bilishingiz kerak bo'lgan barcha narsalarni o'z ichiga oladi.
aslida qullikda yashayapsan, lekin atrofing panjara bilan o'ralganini sezmayapsan.
Boshqalar sening uchun to'siqni o'rnatib qo'yishadi va har to'rt yilda uning rangini tanlash imkoniyating borligini aytishadi.
Mening eng sevimli iboram aslida: Televizorni kamroq tomosha qiladiganlar aniqroq ko'radi.
Ular bunga ishonishadi. Xuddi bir turdagi mafkura kabi. Kommunistik mafkura to'g'ri deb
hisoblashadi, boshqa hamma narsani e'tiborsiz qoldirishadi.
Ommaviy axborot vositalarida ularning soni juda ko'p, juda ko'p.
U yerda odamlar bunga qanday qarashlarini ko'rsangiz, junjun bo'lib qolasiz.
Va biz haqiqatan ham bu qiyin paytda hammamiz birga turishimiz kerak.
Ha, aziz tomoshabinlar, Heiko Schrangni kim tanimaydi?
U eng ko'p sotilgan muallif, kitob nashriyotchisi, 15-AZKda ma'ruzachi, 170 000 nafar obunachisi bo'lgan
YouTube kanali egasi va tinchliksevar inson sifatida ta'lim sohasidagi eng nufuzli shaxslardan biridir.
Kla.TVga xush kelibsiz, aziz Heiko, bu yerda sizni ko'rishdan xursandmiz.
Salom, aziz Mathias. Meni taklif qilganing uchun rahmat, va albatta tomoshabinlarga ham
eng yaxshisini tilayman. Juda katta rahmat.
Aziz Heiko, siz kitob yozgansiz va yangi kitobingiz "Ming yillik yolg'on" deb nomlanadi.
Unda siz nozik mavzularni ko'tarasiz va ularni hayratlanarli darajada chuqur tahlil qilasiz.
Shunga qaramay, uni o'qish juda oson va u o'quvchini chinakamiga o'ziga tortadi.
Kitob koronavirus pandemiyasidan keyin yozilgan. Bu davr sizni kitob yozishga ilhomlantirdimi? Yoki boshqa sabab bormi?
Aslida yo'q, u shunchalik yangi emas.
Kitob deyarli bir yil oldin nashr etilgan, ya'ni aslida Korona virusdan keyin ancha vaqt o'tgach.
Korona 2020/2021 – unga bog'liqligimiz bormi?
Ammo savolingiz hanuz o'rinli.
Oxir-oqibat, aslida faqat bitta sabab bor edi:
Men eski kitoblarimni topib oldim, bu holda "Asr yolg'oni".
Men eski manbalarni ko'rib chiqmoqchi edim va ularning aksariyati internetda endi mavjud emasligini bilib dahshatga tushdim.
Men buni juda bezovta qiluvchi deb bildim, chunki bu aqldan ozish.
Bu shuni anglatadiki, hozirda Google orqali u yerda katta birxillik mavjud va endi bu ChatGPT bilan davom etmoqda.
Shunday qilib, men o'yladim: agar ular hamma narsani o'chirib tashlashda davom etsa, unda faqat bitta haqiqat qoladi:
Orvellning "1984" asaridagi Haqiqat vazirligidan bo'lgan haqiqat.
Va keyin men o'yladim, bu shunday bo'lishi mumkin emas.
Shunday qilib, men o'yladim: xullas, oxir-oqibat avlodlar uchun yana bir kitob yozasan.
Chunki men ishonamanki, sun'iy intellekt bilan ular tobora shu yo'nalishga siljishmoqda: sizda faqat oldindan
belgilangan fikr bo'ladi, bu fikr esa hokimiyatdagilarning didiga ko'ra biror narrativ tomonidan belgilangan.
Va menda ham farzandlarim bor, va menimcha, mas'uliyatim nafaqat farzandlarim, nabiralarim va boshqa odamlar oldida,
shuning uchun kimdir shunday deya oladi: "Xo'p, mana bu ma'lumotnoma – siz uni o'qigansiz – bir turdagi ensiklopediya."
Biz bir nechta mavzularni muhokama qilamiz.
Shunda u yerda hamma narsani topishingiz mumkin: barcha urushlar qanday boshlangan, ularning ortida kim
turgan, ism-famillari keltirilgan, Kennedining o'ldirilishi, koronavirus – u yerda nima bo'lgan?
Ya'ni, bu allaqachon eskirgan, mening kitobim (...).
Oldin men yozgan narsalar endi barchasi oshkor bo'ldi.
Shu orada bir bomba portlashi ortidan boshqasi portlamoqda.
Va shunday qilib aslida men: "Xo'p, bu barcha mavzularga hamroh bo'ladi", dedim.
Xo'p, menimcha, endi hech narsa yozishga hojat yo'q, chunki hammasi allaqachon yozilgan.
Agar hozirgacha tushunmagan bo'lsangiz, noto'g'ri tushunmang – endi ularga yordam bera olmaysiz.
Siz haqiqatan ham juda ko'p turli mavzularni ko'tarib, ularni chuqur tahlil qildingiz.
Ushbu suhbatda men endi ommaviy axborot vositalari mavzusiga biroz e'tibor qaratmoqchiman.
Siz maqolada ommaviy axborot vositalariga murojaat qilgansiz, lekin butun kitob davomida ham takroran murojaat qilgansiz.
Ko'pchilik odamlar ommaviy axborot vositalari turli xil fikrlarni taqdim etadi va har kim biror
joyda o'z fikrini shakllantira oladi, deb hisoblaydi.
Ammo sizning kitobingizda ommaviy axborot vositalarini biroz boshqacha tasvirlaysiz.
Demak, ommaviy axborot vositalaridagi muammoni nimada deb bilasiz?
Meningcha, bu yangi muammo emas; u har doim bo'lgan.
Agar bu masalaning tarixiga biroz nazar solsangiz, Edward Bernays – tomoshabinlarga faqat Eddie Bernaysni
tavsiya qilaman – 100 yildan ortiq vaqt oldin "Propaganda" nomli kitobni yozganini bilib olasiz.
Bu odam aslida jamoatchilik bilan aloqalar agentliklarini asos solgan (...) u hokimiyatdagilarga
odamlarni manipulyatsiya qilish mexanizmlari bergan.
Men aytardimki, Adolf Gitler bo'lsin yoki boshqalar, bu narsalar hanuzgacha ishlatilmoqda.
Boshqacha qilib aytganda, bu hech narsa yangi emas.
Albatta, sizda shunday his paydo bo'ladi: GDRda DDR1 va DDR2 deb nomlangan ikki kanali bor edi. Mening avlodim
esa faqat bir nechta kanal bo'lgan davrni ham eslaydi.
1987 yilda Sat.1, RTL va boshqalar kabi xususiy televideniye paydo bo'ldi.
Avval faqat cheklangan sonli telekanallar mavjud edi.
Va oxir-oqibat yuzlab kanallar paydo bo'ldi.
Odamlar aytishdi: "Hey, endi biz haqiqatan ham keng qamrovli va mustaqil ma'lumot olishimiz mumkin."
Va men buni ko'p bor savol ostiga olganman, hatto 20 yildan ortiq vaqt oldin ham, chunki muhim yangiliklar – ya'ni asosiy
masalalar, 2003-yildagi Ikkinchi Golforusi urushi bo'lsin yoki 1991-yildagi Birinchi Golforusi urushi
bo'lsin – haqidagi xabarlar paytida bir xil tasvirlar hamma joyda paydo bo'lishini payqadim.
Shunga qaramay, siz CNNni tomosha qilasiz, kundalik yangiliklarda bir xil tasvirlarni ko'rasiz,
boshqa kanallarda ham xuddi shu tasvirlarni ko'rasiz.
Faqat televideniye boshlovchisi boshqacha ko'rinardi, lekin xabar hamma joyda bir xil edi.
Va o'sha paytda ham o'zimdan so'radim: Bu qanday bo'lishi mumkin?
Chunki hamma narsa shunchalik mustaqil bo'lganda va har kim sizga: "Bizda o'z muxbirlarimiz
bor, ular bu yerga-u yerga borishyapti" (...).
Ammo hal qiluvchi masalalarga kelganda, aslida faqat bitta qaror bor edi.
Va mening fikrimcha, hozir u ilgari hech qachon bo'lmagandek yomondir.
Siz bunga shunday javob berdingiz: minglab kanallar bo'lishi yoki bo'lmasligi umuman muhim emas.
Siz aytganingizdek, faqat to'rtta yangilik agentligi mavjud: AP, Associated Press,
keyin AFP va Reuters, barchasi yaxshi tanilgan.
Reuters deyarli 150 yoshda, tasavvur qiling, va yana dpa, Germaniya Matbuot Agentligi.
Qiziqqan tomoshabinlar e'tibor berishlari kerak – Germaniyada tez-tez uchratasiz: dpa – juda
kichik harflar bilan bosilgan – dpa, dpa, dpa hisobot.
Bu ular nima olib kelinishi kerak bo'lsa, shuni tarqatishlarini anglatadi.
Ko'pchilik odamlar shunchaki dpa'dan so'zma-so'z nusxa ko'chiradi.
Keyin gazetada hamma joyda bir xil maqolalar ekanini ko'rasiz.
Ha, tomoshabinlar uchun yana bir bor, siz yaqinda ommaviy axborot vositalarining ulkan xilma-xilligi haqida gapirdingiz, va hozir
aytmoqchisizki, bu turli xil media – bir qarashda juda ko'p formatlar bo'lgani uchun shunday ko'rinadi – aslida
faqat shu to'rtta agentlikdan nusxa ko'chiradi yoki aksariyat hollarda ulardan nusxa oladi, to'g'rimi?
Ha, bu aqlli. Shunday aytayki: aytganimdek, odatda men standart hisobotlarda bir nechta mintaqaviy o'zgarishlar
bo'lishi mumkinligini inkor etmoqchi emasman, bu mutlaqo mumkin.
Ammo oxir-oqibat buni shunday tasavvur qilishingiz kerak: katta bir sport zali, va sport zalida nisbatan qorong'i, bir burchakda
esa barcha reflektorlar shu burchakka yo'naltirilgan, va o'sha burchakda, masalan, Ukraina yoki G'azo urushi bo'ladi.
Hamma faqat shu burchakka qaramoqda, hamma faqat shu burchak haqida xabar bermoqda, lekin shu sport zalida, boshqa
mamlakatlarda, masalan Yamanda va boshqa joylarda ham urushlar bor, ommaviy qirg'inlar ham bor, ammo ular
haqida xabar berilmaydi, go'yo ular mavjud emasdek.
Faqat joriy, faqat joriy, men tarixiy narsalar haqida gapirmayapman.
Agar biz Ukrainadagi urush 2014 yilda boshlangan deb faraz qilsak, bu hammaga yaxshi ma'lum.
Va siz eng buyuk jurnalistlardan biri, men ham kitobimda uning so'zlarini keltirgan va unga katta hurmat bilan qaraydigan Peter
Sholl-Latour, afsuski, 2014 yilda vafot etgan, intervyusida biz ommaviy axborot asrining ahmoqligi davrida yashayotganimizni
rasmiy ravishda aytganini hisobga olsangiz; bu, ayniqsa, Ukrainadagi urushdan keyin yaqqol namoyon bo'ldi.
O'sha paytlarda shunday bo'lardi. Yolg'on tasvirlar namoyish etilardi. Masalan, nTV tank konvoylari Ukrainaga kirib
bormoqda yoki uni kesib o'tmoqda, deb katta sarlavha bilan xabar berdi, lekin aslida bu 2008-yildan olingan surat edi.
U Kavkazda suratga olingan, bu rus harbiy mashg'uloti edi, shuning uchun u shunchaki noto'g'ri xabar qilingan.
Lekin albatta, odamlar o'ylashdiki, "oh, ruslar tanklar bilan u yerga kirib kelishyapti", lekin ular hech qachon buni qilmadi!
Bu faqat bitta misol. Va bu har doim shunday davom etadi.
O'sha paytda Berlin­da "oh, endi biz kambag'al qochqinlar uchun – ular 2015 yilda Suriya orqali kelgan – inson
zanjirini tuzishimiz kerak" deyishlari ham afsonaviy bo'lgan.
Keyin ular Berlin bo'ylab namoyish qilib, kambag'al qochqinlar uchun shamlarni qo'lga ushlab, qo'l ushlashib turishdi.
Keyin ma'lum bo'ldiki, xabar qilinganidek u yerda 50 000 kishi emas, balki atigi 5 000 kishi bor
edi, va bu inson zanjiri uchun yetarli emas edi.
Shunday qilib, ular 2003-yildagi, Ukrainadagi ikkinchi urush paytida ommaviy namoyishlar bo'lib, yuz minglab
odamlar ko'chalarga chiqqan paytdagi tasvirlarni olib, ularni shunchaki birlashtirib tahrirlashdi.
Keyin siz bilib qolasiz va ular aytishadiki: "Afsuski, biz dpa arxividan tasodifan noto'g'ri rasmni olib qo'ydik."
Ular hozir Trump bilan ham xuddi shunday ish qilishyapti, u BBCga qarshi da'vo qilayotgan
masala bo'yicha. Va bu shunday davom etaveradi.
Muhim bo'lgan yagona narsa shundaki, tomoshabinlar eslab qolishi yoki istasa o'rganishi
mumkin bo'lgan bir nechta agentliklar mavjud.
Va bu aqlli, chunki juda kam odamlar buni biladi, lekin ularning barchasi bir xil fikrda.
Ularni yana topa olasizmi – bu boshqa gap, Bilderberg guruhi va ularning kun tartibini muhokama
qiladigan boshqa yarim maxfiy tashkilotlar bilan.
Bu, albatta, fitna nazariyasi, Mathias, bilasan-ku.
Albatta, bunga hech qanday shubha yo'q. Keling, buni ikki nuqtali qavs ichiga olaylik, ha, aynan.
Kitobingizda shuningdek, siz Jörg Haiderdan iqtibos keltirganingizni ham yozasiz:
Atamalarni belgilovchi fikrni nazorat qiladi – muhim masalalar siyosiy taqiqqa aylanadi va yolg'onlar dogmaga aylanadi.
Ha, siz aytayotgan bu psixologik urush amalda qanday ishlaydi yoki hozirgi dunyo voqealaridan, hozir
sodir bo'layotgan voqealardan aniq misollaringiz bormi?
Ha, rostini aytsam, men bir nechta narsani ayta olaman, lekin endi tomoshabinlar nima eshitishni
xohlashlariga qiziqmayman; shunchaki shunday bo'ladi, agar siz bu sohada uzoq vaqt bo'lsangiz.
Biz har doim tan olish haqida gapiramiz, lekin nima uchun o'zgartirish kerak?
Siz doimo tanishlik olamida qolasiz, doimo tanib turasiz, chunki bir payt kelib aqldan ozib qolasiz,
chunki keyingi xabar, keyingi, keyingi, keyingi...
Chunki yolg'on, tasavvur qiling, juda katta va men uchun juda qo'rqinchli, odamlar shu yolg'onlarga ergashadi.
Shunday qilib, masalan, agar ommaviy axborot vositalarida Mudofaa vazirligiga ko'ra mana bu va
mana shu voqealar sodir bo'lganini eshitsangiz.
Siz har doim ularning buning ortida turganini yoki razvedka hisobotlari mana buni va mana buni aytganini bilasiz.
Demak, biz buni aniqlab olishimiz mumkin, chunki ular nisbatan yaqindan hamkorlik qiladi va barcha atamalar...
Shuning uchun hozir bu zerikarli: ilgari mavjud bo'lmagan "g'azablangan fuqaro" atamasi bo'ladimi, odamlarni tuhmatlash
uchun sun'iy yaratilgan "Reich fuqarosi" atamasi bo'ladimi yoki men mansub bo'lgan "o'ng qanot ezoterik"
atamasi bo'ladimi – hech biri ilgari mavjud bo'lmagan.
O'zingga lug'at sotib ol, bu juda qiziqarli.
Men bir marta bu haqda ma'ruza qilganman, o'ylaymanki, bu sizning joyingizda, AZKda bo'lgan. Bu anchadan beri
bo'lib o'tdi va atamalar u yerda umuman tilga olinmagan.
"Isyonchilar", ah, isyonchilar – isyonchilar qandaydir hindilardek. Ular zukko, deyishadiki,
"gumanitar falokatning oldini olish uchun" – bu yaxshi eshitiladi – "tinchlikparvar kuchlar" ...
Bularning barchasi ommaviy axborot vositalarida tarqatilishi uchun yaratilgan so'zlardir, ular esa kam
yoki ko'p darajada bir nechta agentliklarga tegishli.
Uyqudagi qo'ylar oxir-oqibat "tinchlikparvar kuchlar" kabi atamalar bilan bombardimon qilinadi, ular X yoki Y mamlakatiga
borib, demokratiya va erkinlik uchun kurashishlari kerak.
Aytgancha, "yo'llanma zarar" atamasi, masalan, 1999-yildagi Kosova urushi paytida paydo bo'lgan va undan oldin mavjud bo'lmagan.
Shunday qilib, Vetnam urushi paytida hech qanday ortiqcha zarar bo'lmagan. Siz napalm bombalari tashlanayotganini ko'rsatuvchi
tasvirlarni ko'rgansiz, va ular afsonaviy darajada achinarli: terilari deyarli o'z
tanalarida jel kabi yonayotgan kichkina bolalar.
Shunda ular o'z-o'ziga dedilar: "Xo'p, saboq oldik, bunday ishlarni yana qila olmaymiz, endi video o'yiniga o'xshash narsa
qilishimiz kerak… dron uchib keladi, keyin biror narsa paydo bo'ladi, va biz ularga:
'Yo'qotishlar orasida beqasd zarar ham bo'ldi'."
Oddiy ingliz tilida aytganda, tinch aholi, ayollar, bolalar va hokazo o'ldirilmoqda.
Va har doim shunday bo'ladi: butunlay buzib ko'rsatish, "o'ng qanot ekstremist" partiya va unga
aloqador bo'lgan partiya, shuning uchun bu faqat tuhmat.
Chunki har bir so'z, juda ma'naviy jihatdan, har bir so'zning tebranishi bor.
Endi men aytsam, aziz Mathias, sen ajoyib odamsan, yoki men seni sevaman, yoki men aytaman, men seni nafrat qilaman, Mathias.
Oh, so'zlar, deyish mumkinki, o'ldirishi mumkin. Har bir so'zning tebranish naqshi bor, ular buni juda yaxshi bilishadi.
Va shuning uchun men bu ishlarni o'z zimmasiga olishni rad etaman.
Shuning uchun siz men "Schwurbler" so'zini bir marta ham tilga olgan videoni ko'rmaysiz.
Menga bu eng kulgili narsa, chunki bu so'z ilgari mavjud bo'lmagan.
Ko'pchilik odamlar papagoydek takrorlaydi, ular, tasavvur qiling, hamma narsani nusxa ko'chiradigan maymun kabi.
Men barcha odamlar shunday, deb aytmayapman, albatta sizlar orasida erkin fikrlovchilar bor.
Afsuski, omma shunday bo'ladi; ular buni o'zlashtiradilar, va Gustave Le Bon 130 yildan
ortiq vaqt oldin "Omma psixologiyasi"ni yozgan.
Bu ommani manipulyatsiya qilish haqida bilishingiz kerak bo'lgan hamma narsani aytadi. Ammo qandaydir qilib u har doim ishlaydi.
Ha, albatta, siz mutlaqo boshqa darajada turasiz, chunki mavzuni ham chuqur o'rganib chiqqansiz.
Men yaxshi tasavvur qilamanki, siz bu atamalarning ba'zilaridan haqiqatan ham charchab ketgansiz.
Ammo menimcha, tomoshabin uchun ham muhimki, to'rtta agentlik ma'lum so'zlarni ataylab sochib
yuboradigan bunday narsa qanday ishlashini tushunish.
Ular odamlarni ham fitna nazariyachilari, o'ng qanot ekstremistlari, ezoteristlar,
aytganingizdek sektantlar yoki boshqa nimalargadir tuhmat qilishadi. Juda ko'p salbiy atamalar bor.
Keling, Björn Höcke'ni misol qilib olaylik. Darhol aytib qo'yishim kerakki, men AfDga alohida qiziqmayman.
Ammo keyin ular aytishardi: jinoyat yozuvi bor va haqli ravishda fashist deb atalishi mumkin
bo'lgan Björn Höcke bugun mana buni va mana buni qildi.
Ammo hech kim hech qachon shunday deganini eshitolmaysiz: "Endi nutqni qisman bir nechta urushlarga mas'ul bo'lgan,
yolg'on guvohlik bergan, mana buni, buni va boshqa narsalarni qilgan ayol so'zlaydi…" Endi Angela Merkel chiqadi.
Shunday qilib, siz hech qachon boshqa biror siyosatchidan, yashillar bo'lsin yoki chap qanotdagilar bo'lsin, masalan sobiq
Antifa faoli, hozirda Tashqi ishlar vaziri yoki iqtisodiy ishlar vaziri bo'lgan Lars
Klingbeildan, sizga biror yechim topiladi, deb eshitasiz.
U hozir siz bilan gaplashmoqda. Siz buni eshitolmaysiz.
Siz eshita olmaysiz: sobiq BlackRock xodimi, Atlantikbrücke kengashi sobiq a'zosi, kansler lavozimiga
qasamyod qilganidan ikki kun o'tib so'zidan bosh tortgan, hozir esa siz bilan gapirayotgan Friedrich Merz.
Bu sodir bo'lmaydi. Ammo boshqalar – masalan, mening ismimni yozsangiz – o'ng qanot ekstremisti, o'ng
qanot ideologi, har joyda sizga yorliq qo'yishadi.
Xuddi bo'lim do'konlaridagi kabi: chegirma! Ular seni chegiradi, ular seni ham chegiradi. Ular buni qilishni xohlashadi.
Va shuning uchun bu yerda sodir bo'layotgan ushbu naqshni barchamiz tanib olishimiz muhim.
Ha, ular sizni kamaytirmoqda. Boshqa tomondan, ular juda qattiq senzura qilmoqda.
Bu sizning fikringiz butunlay yo'qolayotganini anglatadi.
Juda kuchli senzura mavjud. Dasturlar ataylab orqa fonda yashirilib qo'yiladi va ularni topib bo'lmaydi.
Siz bir marta SchrangTVda aytgan edingizki, Orvellga e'tirof etish kerak bo'lgan
narsalardan biri u voqealarni kamaytirib ko'rsatganidir.
Bu sening eng sevimli iboralaridan biri, to'g'rimi?
Ha, to'g'ri. U haqiqatan ham shunday qildi.
Agar men hozir Jorjni ko'rsam, men aytardim: "Jorj, sen buni juda kam baholading."
U ehtimol aytardi: "Bu haqiqatan ham to'g'ri."
Sarrazinga o'xshaydi. U "Germaniya o'zini yo'q qilmoqda" deb aytib, gaplarni juda kamaytirib aytdi.
Ha, bu aql bovar qilmas. Ya'ni, bu aql bovar qilmas. Agar siz kitobingizda yoritgan barcha
mavzularga nazar solsangiz, ularning soni juda ko'p.
Bizda butun urush iqtisodiyoti bor, endi global iqtisodiyotimiz ham bor, shuningdek farmatsevtika
sanoatimiz ham mavjud, juda ko'p turli mavzular.
Aslida, ommaviy axborot vositalari erkin va mustaqil bo'lsa, bu sohalarning hech biri barqaror bo'lmas edi, to'g'rimi?
… "Maxsus aktivlar" – ko'pchilik odamlar hanuzgacha buni ongining bir chetida saqlab qo'yishadi, bu esa muhim.
Qarzlar yuzaga keladi va "maxsus jamg'arma" atamasi oddiygina ishlatiladi.
Demak, urush uchun endi bizga 2 trillion funt sterling miqdorida maxsus mablag' kerak, deb aytyapsiz.
Merz shunchaki erta turib, "Men yangi so'z yarataman" deb aytmaydi. Tushundingizmi?
Bu teatr sahnasi kabi, aktyorlar rol o'ynayotgandek, bundan boshqa hech narsa emas.
Va aynan shu nuqtada odamlar tushunmaydi va "yo'q, bu fitna" deydi.
U buni tushunib yetmaydi. Boshqa idoralar esa kun bo'yi shu haqda o'ylaydi: qaysi so'zni yana ishlataylik
– xullas, "maxsus jamg'arma" ancha yaxshi eshitiladi.
Va shunday doim davom etaveradi, men buni aytishim kerak, chunki hozir u barcha sohalarda to'liq
buzilish sifatida takror-takror yuzaga kelmoqda.
Ha, ehtimol siz shuningdek aynan shu so'zlarni yaratish, butun masalani yoritish va fikrlashni shakllantirish
uchun tashkil etilgan PR bo'limlariga ham ishora qilyapsiz.
O'sha paytda Sigmar Gabriel ... qochqinlar inqirozi boshlanganda, Hanau shahrida norozilik namoyishlari bo'lib
o'tdi – bu odamlarning ko'chaga chiqqan birinchi holat edi.
O'sha paytda bu Bauhaus uslubidagi binoni birinchi qochqinlar uyi uchun qayta ta'mirlash haqida edi.
Odamlar shunchaki namoyish o'tkazishayotgan edi. Sigmar Gabriel esa keyin "rabble" so'zidan foydalandi.
Aytgancha, "rabble" atamasi ilgari ham mavjud emas edi; u aholini "rabble" deb atagan va
ularni "g'azablangan fuqarolar" deb chaqirgan.
Va "jigarrang Sharq" hamda shunga o'xshash barcha shiorlar hammasi bir xil agentliklardan keladi. Faqat ma'lumot uchun.
Ha, ajoyib.
Va shuning uchun biz, o'z nuqtai nazarimizdan, rad etishimiz kerak, tilimizga juda e'tibor qaratishimiz lozim, chunki til juda
aniq va "yangiliklar" so'zi hamma narsani juda aniq ifodalaydi, chunki u "xabar
berilgan". Shuning uchun uni yangiliklar deb atashadi.
Ha, bu ajoyib! Xo'sh, Heiko, keling, qisqacha asosiy masalaga qaytaylik, lekin shu bilan birga savolga ham: agar biz yana
barcha bu sohalarga nazar tashlasak – urush iqtisodiyoti, bu yerda-u yerda rejalashtirilgan pandemiya va farmatsevtika
sanoati – agar bizda erkin ommaviy axborot vositalari bo'lganida, bularning hech biri hanuz mumkin bo'larmidi?
Agar odamlar bu aqldan ozdiradigan mojarolarda urushga ketishganida, biz o'zimizni chetda yuz berayotgan pandemiyalardan
qo'rqitishiga yoki hatto hayratda qoldirishiga yo'l qo'yardikmi?
Yaxshi savol. Oddiy qilib aytganda, bunday bo'lmas edi, lekin men baribir buni shunday qabul qilmayman, chunki men
jarayon ichki dunyoda kechishi kerak, deb hisoblayman. Bu esa...
Agar oxir-oqibat kichik holda ushlab turilgan bo'lsangiz, o'zingizga ishonmasangiz va o'zingizni quvvatlantirmasangiz,
ya'ni o'zingizni ozod qilish qudratini bermasangiz, demak siz erkin emassiz, aslida quldek yashayapsiz, faqat
oxir-oqibat panjara bilan o'ralganingizni sezmayapsiz.
Boshqalar siz uchun to'siqni o'rnatib qo'yishadi va har to'rt yilda uning rangini
tanlash imkoniga ega ekanligingizni aytishadi.
Iso aytganidek, ularning barchasi aytganidek, sen erkinsan, bu to'siqdan mustaqilsan, unga ehtiyojing yo'qligini anglaganingda,
oxir-oqibat hech qanday ommaviy axborot vositasiga ehtiyojing qolmaydi, chunki qaysi ommaviy axborot vositasi bo'lmasin, har
bir insonda bo'lgani kabi, ichingda jimjit ovoz, bu intuitsiya, bu ilohiy ovoz senga gapiradi, shunda sen:
"Ey, odam, bu odam bilan nimadir noto'g'ri, tushundingmi?
Ammo mening fikrimcha, agar sizda bu bo'lmasa, har doim manipulyatsiya qilinishingiz mumkin,
chunki ikkala tomon ham bizning ichimizda mavjud.
Goethe ham buni tasvirlagan: sizda bir tomon va uning qarama-qarshi tomoni bejizga bo'lmaydi,
yorug'lik va zulmat mavjud, mana bu yin va yang ramzlari.
Demak, aytayotganingiz yaxshi eshitilyapti, faqat bepul media bor, ha, lekin hozir media kimga tegishli?
Dasturni suratga olayotgan shaxsning niyati nima?
Kitob bilan niyatim nima, nega men "Ming yillik yolg'on"ga aynan shu mavzularni
kiritishni tanladim, boshqa mavzular nega kiritilmadi?
Nima demoqchi ekanligimni tushunayapsizmi? Biz buni o'zimizdan ozod qilishimiz kerak!
Shuning uchun mening eng sevimli aytadigan so'zim aslida shunday: Televizorni kamroq
tomosha qilsangiz, narsalarni aniqroq ko'rasiz.
Aslida, biz bu masalalar bilan kamroq shug'ullanishimiz kerak.
Shuning uchun men buni qayta-qayta aytganman, va kitobimizda aynan shu masalaga bag'ishlangan ikkinchi qism mavjud:
Polaritet, bu narsalardan o'zingni qanday ozod qilasan, aslida kimsan, hayotning ma'nosi nima?
Meningcha, aslida bu savollar muhimroq.
Albatta tushunaman, bu muammolarni hal qiladigan dastur formatiga egasiz, lekin ularga yopishib qolmasligingiz kerak.
Demak, savolga yana qisqacha javoban: endi bizda erkin ommaviy axborot vositalari borligi bois biz ham
erkin dunyoda yashayapmiz, deb ishonish menga qiyin.
Xo'p, ma'lum mavzular bor.
Agar erkin ommaviy axborot vositalari hozir xabar berishni to'xtatsa, bizda katta muammo
bo'lardi, lekin menimcha, buni hammamiz tan olamiz.
Agar siz bunday kitobni yozmagan bo'lsangiz va ta'lim dasturlari bo'lmasa, bizda haqiqiy muammo bo'lardi.
Hozir biz Lois Sasekning "1024 guvoh" dasturini tomosha qilmoqdamiz, u ritual zo'ravonlik qurbonlari haqida. Bu
sohada biz katta tergov ishlari olib bormoqdamiz va aks holda ovozlari eshitilmaydigan odamlarga ovoz bermoqdamiz.
Siz ajoyib ish qilyapsiz. Adolatli bo'lish uchun aytish kerakki, siz va boshqalar bo'lmaganda,
ko'plab narsalar hech qachon fosh etilmagan bo'lardi.
Migratsiya pakti, masalan, yana shunday masalalardan biri edi.
Migratsiya pakti umuman rasmiy ravishda xabar qilinmadi.
Bu haqda o'sha paytda erkin ommaviy axborot vositalari xabar bergan edi.
Keyin Oliver Welke paydo bo'ldi, u "heute-show" dasturiga ega edi, va u masalan meni ham,
yana bir nechta boshqalarni ham haqorat qilardi.
Shunday qilib, ular butun narsani yana burib yuborishdi.
Bu shuni anglatadiki, ular, men aytardim, biz kabi odamlardan – siz ham, biz ham – biroz qo'rqishadi, chunki oxir-oqibat biz bu
zulmatli dunyoga nur olib kelamiz, va shuning uchun siz muhimsiz.
Ha, siz ham, biz hammamiz birga, bunga sodiq bo'lgan barcha tomoshabinlar – va siz avval Iso Masihni ham tilga oldingiz.
U shuningdek, haqiqat seni ozod qiladi, dedi va menimcha, aynan shu nuqta muhim: sen
shunchaki yana ichki ovozni tinglashiнг kerak.
Menda ham shunday taassurot bor: intuitsiya sizga shuni o'rgatadi, shuning uchun yana meni juda maftun etdi,
chunki aslida chuqurda nima rost, nima yolg'onligini bilasiz.
Ehtimol, xulosaga o'tishim mumkin, lekin kitobingizning kirish so'zida Lisa Fitz yozgan – bu menga ham juda qiziq bo'ldi – har
qanday jurnalist agar kitobingiz mazmuniga norozilik, o'zini oq deb bilish yoki hatto mag'rurlik bilan munosabat
bildirsa, unga fonni yaqindan o'rganishga taklif etiladi.
Siz shaxsan asosiy ommaviy axborot vositalarida hali ham bu taklifni qabul qiladigan jurnalistlar borligiga ishonasizmi?
Siz ilgari yuqori agentliklarni tilga olgansiz.
Ammo bu 0,00 darajada e'tiborga olinmaydi. Umuman olganda, yo'q deb aytardim.
Har doim safni buzadiganlar bo'ladi, Eva Herman ham ulardan biri edi.
Boshqa nomlar ham yo'qmi? Uwe Stein, keyinroq yana qaytib kelishimiz mumkin bo'lgan, ham yangi
loyihaning bir qismi bo'lib, endi asosiy oqimda ko'rinmaydi.
Xo'sh, bir nechta bor, lekin adolatli bo'lsak, ko'pchiligi to'liq qo'shilmoqda.
Demak, davlat ommaviy axborot vositalari tizimning bir qismi ekan. Men bunga hech qachon
ishonishni xohlamagan edim; yillar oldin men sodda edim.
Men o'zimga o'yladim: hech kim shunchalik ahmoq bo'la olmaydi, ularni sotib olishgan bo'lishi
kerak – ularni sotib olishgan bo'lishi kerak!
Ko'pchilik odamlar mendan nimani sezganimni so'raydi, bu xuddi mafkura kabi.
Xuddi o'sha paytlarda Mao Tse-tung, Pol Pot yoki Stalin davridagi kommunizmda yoki GDRda odamlar 100% SED tarafdorlari
bor, deyishardi – yo'q, yo'q, ular haqiqatan ham mavjud.
Ular bunga ishonishadi. Go'yo bu bir turdagi mafkura. Kommunistik mafkura to'g'ri deb
hisoblaydilar, boshqa hamma narsani e'tiborsiz qoldiradilar.
Ommaviy axborot vositalarida ularning soni juda ko'p, juda ko'p.
Ha, lekin ularning ichida siz aytgan bu ovoz ham borligi qanchalik ajoyib.
Men aslida eng past darajadagi jurnalistlar haqida gapiryapman, ular shunchaki buyruqlarga, axborot agentliklariga
va barcha atamalarga rioya qilayotgan bo'lishi mumkin.
Siz ularning uyg'onishiga yoki hushyor tortishiga, yoki bu taklifni qabul qilishlariga umid qolgani yo'q deb o'ylaysiz.
Ularga aytadigan yagona gapim shuki, endi buni ilgari qilgandek emas, balki tezroq o'ylab ko'rishlaringiz kerak.
Chunki sun'iy intellekt barchangizni baribir almashtiradi. Bu allaqachon sodir bo'lmoqda.
Hozirda deyarli hech qanday muharrir qolmadi, chunki sun'iy intellekt barcha maqolalarni yozadi.
Ular bir payt kelib cho'kayotgan kemani tark etishlari kerak – hali ham o'zlarini Titanikda deb o'ylaydigan va bayram qilib
quvonayotgan ko'pchilikdan farqli o'laroq. Ammo u cho'kmoqda!
Bu tizim, qaysi hududlar jalb etilganidan qat'i nazar, oxir-oqibat muvaffaqiyatsizlikka mahkum.
Xohlagan narsangizni olishingiz mumkin. VW hozir 35 000 kishini ishdan bo'shatayotgan bo'lsa-da, ularning barchasiga yolg'on
aytilgan va xiyonat qilingan – o'sha paytda SPD hali ham VWning Past Saksoniyadagi ham-egasi edi – boshqa barcha
sohalarni ham olishingiz mumkin, qochqinlar va migratsiya masalalarini ham olishingiz mumkin...
Nemislarga ham, yo'llarga ham pul yo'q, hammasi Berlin­da tugadi!
Siz barcha sohalarni qamrab olishingiz mumkin. Bu ijobiy, deyishim kerak, chunki hozir hamma narsa paydo bo'lmoqda.
Yoki men buni anglab, "Endi bunga qo'shilmayman" deb aytaman. Yoki men "Oxirigacha shu yo'lni davom ettiraman va yolg'on
gapirishni hamda aldashni davom ettiraman" deb o'ylayman.
Karma, men unga qat'iy ishonaman. Ammo bir payt kelganda, karma seni ilgari hech qachon bo'lmagan darajada tez quvib yetadi.
Meningcha, hozir biz shunday davrdamizki, bu nur kuchlari, yoki ularni haqiqat deb
atang, tobora ko'proq yoritilmoqda. Va bu yaxshi.
Ajoyib, aynan shunday. Buni tobora ko'proq odamlarda ko'rish mumkin.
Tarmoqlanishning qanchalik keng tarqalgani, qancha formatlari va qancha harakatlari borligi hayratlanarli.
Bu ajoyib. Aziz Heiko, juda katta rahmat. Bu bizga kelajak uchun umid bag'ishlaydi.
Men eshitdimki, sizning ham yangi kitobingiz chiqmoqda.
Men buni to'g'ri tushundimmi? Bu haqda yana bir necha so'z ayta olasizmi?
Ha, oxir-oqibat hammasi bitta narsaga borib taqaladi. Bu hech qanday kitob haqida emas, lekin ikkinchi jahon
urushidan keyingi shior "Yana hech qachon urush bo'lmasin" edi. Yana hech qachon urush bo'lmasin!
O'ylab qarasam, 1980-yillarning boshlaridagi shunday deyiladigan tinchlik harakatida shior "qurollarsiz tinchlik" edi.
Xuddi o'sha odamlar hozir atrofda aylanib yurib, "Tinchlik faqat qurollar bilan erishilishi mumkin", deyishyapti.
Bu to'liq orvellcha buzilishdir.
Bu shuni anglatadiki, aslida hammasi faqat bitta narsaga bog'liq: urush yoki tinchlik.
Meningcha, biz mutlaqo aqldan ozgan davrda yashayapmiz, bu yerda har kuni – xabarlarga qarang – biz endi xohlaymiz... Xo'sh, maska
bitimlari va turli boshqa ishlarga aloqador, hech qachon harbiy xizmatda bo'lmagan Jens Spahn kabi odam bizga asosan...
ehtimol, biror talab joriy etilishi mumkin, men ehtiyotkorlik bilan aytardim... Ular bunga ustida ishlashyapti.
Bu shuni anglatadiki, biz tinchlik haqida gaplashishimiz kerak. Faqat tinchlik haqida gapirish kifoya
qilmaydi, biz uni hayotimizda amalga oshirishimiz kerak.
Va endi ko'p odamlar birga yig'ilgan, xuddi shunday tasavvur qilishingiz kerak.
Va buni osonlikcha tushuntirib bo'lmaydi; bu tasavvurga sig'maydi.
Meningcha, bu so'nggi o'n yillikdagi eng muhim loyihalardan biri: "Nihoyat tinchlik – 100
shaxsiyat" axloqiy jasoratni namoyish etadi.
Ba'zan turli fikrlarga ega bo'lsalar ham, "We Are the World" misoliga ergashib, o'sha paytdagi Band Aid kampaniyasida Bob
Geldof Wembley stadionida Queen, David Bowie, George Michael va boshqa barcha yirik san'atkorlarni birlashtirgan –
o'zingiz ham bilasiz – ularning barchasi u yerda edi, chunki ularning maqsadi bor edi: bu Efiopiya uchun pul yig'ish edi.
Va bu tinchlik haqida. Va bu ishda bir nechta taniqli shaxslar ishtirok etadi, men yuzlab ismlardan bir nechtasini o'qiyman:
Sucharit Bhakdi, Philipp Hopp, Daniele Ganser, Markus Krall, Kayvan Soufi-Siavash (Ken Jebsen), Dr Maykl Nehls, Ulrike Guérot,
prof. Maks Otte, sobiq futbol bo'yicha jahon chempioni Tomas Berthold, Jerald Hyuter, Ruediger Dahlke, Liza Fitz, Marko
Rima, Tom Lausen, Andreas Popp, Mark Fridrix, Hans-Yoaxim Maaz, Yurgen Fliege, Uve Steimle va yana ko'plab boshqalar.
Va aynan shu hayajonli jihati shundaki, biz aytdik: mutlaqo turlicha odamlar odamlarni birlashtirdi.
Menga buning bilan ko'p aloqam yo'q, u shunchaki bizning nashriyotimiz tomonidan nashr etilgan.
Ammo men faqat shuni ayta olamanki, u juda katta va asosiy oqim undan qo'rqadi. Haqiqatan ham juda qo'rqadi.
Chunki odamlar har doim boshqalarni bo'lishni xohlashadi. Buni u bilan qarama-qarshi qo'yishadi.
Masalan, u yerda yozadigan yahudiy bir kishi bor, u nega biz hali ham falastinliklar
bilan gaplashishimiz kerakligini tushuntiradi.
Yana bir kishi, nomi tilga olinmaydigan, ommaviy efirdan bo'shatilgan mashhur muharrir ham bu ish haqida gapirmoqda.
Shifokorlar, olimlar, fond bozoridagi odamlar – bir nechta ismni bilasiz – ularning
barchasi ishtirok etmoqda. Bu aslida tinchlik haqida!
Va shuning uchun, mening fikrimcha, bu loyiha nihoyatda muhimdir.
Va bolalari bo'lgan yoki harbiy xizmatga chaqirilishi mumkin bo'lgan kimnidir
biladigan har kim avvalo bu kitobni o'qishi kerak.
U yerda odamlar uni qanday ko'rishini ko'rsangiz, junjun bosadi.
Va biz haqiqatan ham bu qiyin paytda hammamiz birga turishimiz kerak.
Ammo aytganimdek, u 28 noyabrgacha mavjud bo'lmaydi. Shu vaqtgacha u hanuz sir bo'lib qoladi, men esa hozir uni
shu yerda oshkor qilmoqdaman. Uni boshqa joyda topolmaysiz.
Iltimos, 28-gacha kuting. Macht-steuert-Wissen Verlag do'konida mavjud.
Yoki ehtimol dekabrdan, dekabr boshidan boshqa yirik chakana sotuvchilarda ham.
Heiko, bizni hozirgi masaladan to'rtta idoragacha bo'lgan qisqa sayohatga olib chiqqaningiz
uchun chin dildan minnatdorchilik bildiraman.
Menimcha, biz shu bilan davom etamiz. Biz narsalarni ochib berishni davom ettira olamiz;
uyg'onish jarayonini endi to'xtatib bo'lmaydi.
Katta rahmat. Siz qilayotgan barcha ishlaringizda muvaffaqiyat tilayman va hamma narsada ko'p energiya tilayman!
Va men tez orada yana sizni ko'rishni intiqlik bilan kutaman.
Jamoangizga katta rahmat. Menga bu yerda bo'lish imkonini berganingiz uchun rahmat – va
tomoshabinlaringizga ham. Eng yaxshi tilaklar!
Rahmat – sizga ham.
Biz ko'chadagi odamlarning bu haqda nima deyishini bilishni xohlaymiz. Bu haqda sizning shaxsiy fikringiz qanday? -
Xo'p, men faqat siz bilan rozi bo'la olaman.
Siz ham manipulyatsiya qilingan ommaviy axborot vositalaridan charchadingizmi? Kla.TV – mustaqil,
bepul va senzurasiz! Hozir bepul obuna bo'ling!