Прагадагы Альтернативдүү Дүйнөлүк Экономика Форумунда эки таасирдүү күндөн кийин, Kla.TV эми эң
маанилүү учурлардын жана эң кызыктуу билдирүүлөрдүн кыскача баянын сунуштайт. Көз салып туруңуз.
Мен A-WEF кыскартмасын туура эмес түшүндүм.
Мен ар дайым аны Жорж Сорос уюштурган Дүйнөлүк экономикалык форумдун альтернативасы деп ойлочумун.
Ооба, мен өз сөзүм үчүн куттуктоону буга чейин эле даярдап койгом.
Менин кымбаттуу досторум, Жорж Соросдун урматтуу досу эмес адамдары.
Сиздердин конференцияңыздарды менин туулган жерим, бүт өмүрүмдү өткөргөн шаарым Праганы өткөрүүчү жай
катары тандаганыңыздар биз үчүн абдан жакшы жана жагымдуу.
Бир жагынан алганда, бул Праганын ушул учурда ушул максатка ылайыктуу экенин көрсөтүп, бул биздин өлкөдө дагы
деле сакталып турган салыштырмалуу эркиндиктин белгиси.
Экинчи жагынан, ал башка нерсени көрсөтөт: Германияда эркиндиктин жоктугун, мен муну өтө кооптуу деп эсептейм.
Бул тынчсыздандырат, ал немистер үчүн гана эмес, Чехия Республикасындагы биз үчүн да.
Биз үчүн Германия тарых бою эң маанилүү, эң мааниге ээ жана эң ири коңшубуз болуп келген.
Ар дайым эң достук болбосо да.
Бул жагынан алганда, бүгүн Прагада «Баары тынчтык үчүн» деген аталыштагы биргелешкен декларацияга кол коюу тууралуу сиздин
идеяңызды мен оң көрүнүш деп эсептейм – айрыкча быйыл Германиядагы шайлоолордон кийинки окуяларды жана менин
оюмча Фридрих Мерцтин согушкерлик саясатын эске алганда.
Бүгүнкү иш-чара бизге саясий ишмердүүлүгүбүздө жүзөгө ашыра турган жаңы жана так идеяларды бериши керек.
Сизге оң жана конструктивдүү талкууларды каалайм жана чакырганыңызга, бүгүнкү сөзүмө көңүл
бурганыңызга дагы бир жолу ыраазычылык билдирем. Чоң рахмат.
Глобалисттер согуш пропагандасын жаңырып, менчикти тартып алуу жана сөз эркиндигин жок кылуу тууралуу сүйлөп
жатканда, биз бул күнү демократияны, эркиндикти жана тынчтыкты коргоо үчүн өзгөчө аракет кылгыбыз келет.
Ал эми сиздер, үйдө экрандарыңыз аркылуу көрүп отурган кымбаттуу көрүүчүлөр жана конференция борборундагы сиздер, эркиндик
менен демократия көрүүчүлөрдүн оюну эмес экенин билесиздер.
Эркиндик корголушу керек, анын үчүн күрөшүү керек, жана ушул дем алышта биз муну биргеликте жасайбыз.
Залдагы айымдар жана мырзалар, экрандарыңыздын алдында отурган үйдөгү кымбаттуу көрүүчүлөр.
Биздин коомчулук коронавирус учурундагы өзгөчө абалда биригип иш алып барды.
Басым астында биз абдан ар башка багыттардан келип, жалпы максатты таанып, ошол максат үчүн биригип чыктык.
Корона бизге күн тартибин өткөрүү максатында кепилденген адамдык жана жарандык
укуктарыбыздын баасы эмнеде экенин көрсөттү: эч нерсе.
Бирок коронавирус пандемиясы биз биргелешип аракет кылганда канчалык күчтүү экенибизди да көрсөттү.
Жана эми, 2025-жылдын аягында, биз толук жаңы чакырыкка туш болуп жатабыз.
Анткени Европада, Европада дагы бир согуш болот. Кеминде, бизге ошондой айтышууда.
Урсула фон дер Ляйен согуштук экономика жөнүндө ачык эле айтып жатат.
Кейр Стармердин жетекчилиги астындагы британдыктар согушка даяр жана брондалган улут болуп калышат.
Ал эми Германиянын коргоо министри Борис Писториус 2029-жылга чейин согушка даяр болууну каалайт.
Ресми баяндама толук тескери бурулду.
Күтүүсүздөн согуш жана зомбулук, куралдар жана танктар кайрадан саясий эрктин көрүнүштөрү болуп калды.
Эгерде сиз ноябрда Йенс Шпандын сөзүн уккан болсоңуз, анда ондогон жылдар бою жаманаттырылып келген «ата мекен» сыяктуу
терминдер дагы кайра колдонулуп жатканын байкаган болчусуз.
Биз өлкөбүз үчүн күрөшүшүбүз керек, дейт ал.
Ошондуктан сен аскердик кызматка жарактуу болосуң, ошондуктан куралдуу күчтөргө кошуласың.
Ооба, балким, мекен үчүн. Бирок, мырза Йенс Шпан, сиз мекен эмессиз.
Жана биз Шпан менен фон дер Ляйен үчүн согушка барбайбыз.
Жана биз Европа Биримдигинин жылдыздар менен кооздолгон желегине алданып калгыбыз келбейт же
мекенибиз түтүн болуп күйүп кеткенин көргүбүз келбейт.
Биз согушка толук чечкиндүүлүк менен жана эч кандай компромисске барбай «жок» дейбиз.
Ошондуктан биз быйылкы Экинчи Альтернативдүү Дүйнөлүк Экономикалык Форумдун
программасын ушул суроого көңүл бурууга арнап жатабыз:
Европада согуштун чыгышын кантип алдын алсак болот?
Бүгүнкү биринчи панель ушул жөнүндө: Тынчтыкты ойло, саламат жаша.
Бул айлампадагы конокторубуздун баары дарыгерлер, медицинага чын дилден берилген кесипкөй адистер,
жана алар баарынан мурда холистикалык ыкманы жакташат.
Анткени алар, биздей эле, дене, акыл, психика жана физикалык симптомдордун баары тыгыз байланышта экенин толук түшүнүшөт.
Биз баарыбыз бул тууралуу укканбыз, бирок бул биздин жашоо образыбыз үчүн так кандай мааниге ээ,
айрыкча алдыдагы кыйын жылдары жана айлары, аларды биз ири чакырыктар катары кабыл алабыз?
Ошондуктан бул кыйын учурларда чындап эле кантип саламат болуп кала алабыз?
Ден соолук — абал эмес, ал физикалык, эмоционалдык жана акыл-эсттик деңгээлде гармонияны түзүүнүн үзгүлтүксүз процесси.
Физикалык деңгээлде биз акылдуу тамактануу жана туруктуу машыгуу аркылуу гармонияга жетебиз.
Биз аны эмоционалдык жактан жаратып, чыр-чатактарды таап, чечүү аркылуу аны таанып билебиз, ал эми акыл-эстүү
жактан болсо, ким экенибизди билүү аркылуу аны таанып билебиз.
Салттуу медицина денени гана көрөт; ал башка деңгээлдерди көрбөйт.
Ал болгону денени гана көргөндүктөн, аны физикалык ыкмалар менен гана дарылай алат жана калганын эске албайт.
Жана бул кадимки медицинанын мүмкүнчүлүктөрүн өтө чектелген кылат.
Мен кадимки медицинага каршы эмесмин; ал бизге керек, бирок анын чектөөлөрү бар жана аны олуттуу кеңейтүү зарыл.
Сиздин ыкмаңыз кадимки медициналык дарыгердин ыкмасынан кандай айырмаланат?
Байланыш мындай: адамдарды ар дайым бүтүн инсан катары караш керек, бирок акыркы ондогон жылдарда медицина
бара-бара адистешүүдө, кичинекей тармактар көбөйүүдө, алар бирге караганда адамды толук чагылдыра албайт.
Албетте, мен муну абдан так көрдүм, анткени кесиптик өмүрүмдү техникалык дарыгер катары өткөрдүм.
Албетте, техникалык медицина жандан же акылдан эмес, дененин ичинен эле сүрөттөрдү алат жана муну менен гана оорунун себебин
таба алат деп эсептейт – бул, албетте, толугу менен мүмкүн эмес.
Андан кийин чындап эле биздин ден соолугубуз үчүн эң маанилүү куралыбыз эмне экенин ойлонуп көрүңүз?
Бул уйку. Уйку соматикалык көйгөй эмес, ошондой эле биздин дене сунуштаган соматикалык чечим да эмес, тескерисинче,
акылдан башталып, ден-соолукка пайдалуу, тынч уйку.
Эгерде биздин башыбызда, жаныбызда же психикабызда бир нерсе туура эмес болуп калса, тынч уктоо болбойт, аны болсо кандайдыр
бир психотроптук дары-дармектер менен мажбурлап камсыз кылышат.
Бирок бул ар күнү бир нече саат уктап туруу менен ден соолукту камсыздоого же калыбына келтирүүгө кепилдик берген курал эмес.
Азыр биздин экөөбүздүн бири медициналык кийлигишүүлөрдүн натыйжасында өлөт.
Эгерде сиз муну эске албай калсаңыз, ал чындыгында узак жашоо жөнүндө бардык китептерде эске алынбай калган – бул ден-соолукка
пайдалуу тамактануу, таза аба жөнүндө – баары маанилүү.
Бирок эгерде сиз узак мөөнөткө саламат болуу үчүн зарыл болгон дары-дармектин маанилүүлүгүн эске албай койсоңуз, анда туура
тамактануу жана диеталык кошумчалар эч кандай пайда алып келбейт.
Чындыгында, эгер 100 жаштан ашкан кары-картаңдардан сурасаңыз, алар өмүрү бою абдан ар түрдүү нерселерди жегенин айтышат.
Алар да абдан ар башка жашоо кечирип, көп убакытты ачык абада өткөрүп, жетиштүү физикалык көнүгүүлөрдү жасашчу, бирок баары
да медициналык жардамга дээрлик кайрылбаганын моюнга алышат.
Дене, акыл-эси, жан – мен айткандай, азыркы кадимки медицинада алар сейрек эле негизги тема болуп саналат.
Мен бир жолу мындай сүйлөмдү окугам: «Айыккан бейтап – жоголгон кардар». Башкача айтканда, айыккан бейтап – жоголгон кардар.
Бул биздин заманбап мектеп системабыздын негизги негизиби?
Ооба, туура. Сиз айтып жаткан нерсе, мурда да айтылгандай, биз саламаттык сактоо системасында иштеп жатканыбызды билдирет.
Ден соолук, дарыгерлер жана башка нерселерге келгенде биз жалгыз эмеспиз.
Бул — биз башкаларга барганда өзүбүз менен ала бараткан социалдык курулуш.
Мына ушул жерде, мисалы, дарыгерлер сыяктуу башка адамдардын колуна өзүбүздү тапшырганда, бул
коркунучтуу болуп калат. Бул илимий жактан да далилденген.
Мурунку сүйлөгөн адам туура айткан: дарыгерлер да өлүмдүн себеби болуп саналат, ошондой эле көп
дары-дармектер жана алардын терс таасирлери да.
Ооба, биз эми коронавирус менен да көрдүк: кийлигишүү, айрыкча саламат адамдарга бирдей дарылоо ыкмасын
баарына мажбурлап колдонуу – олуттуу ооруларда да – жөн гана ылайыктуу эмес, туура эмес жана кооптуу.
Мен көп жыл мурун досумдун биринчи уулу төрөлгөндө же кош бойлуулук учурунда ал мага мындай деген: «Кудай үчүн,
кош бойлуу болуу адамга болушу мүмкүн болгон эң жаман нерсе экенин мен таптакыр элестете алган эмесмин».
Жаш ата-энелерге жана кош бойлуу ата-энелерге кандай паника сценарийлери сунушталууда?
Дарыгер катары, бул өзгөчө кырдаалда адамдардын коркуусун кантип жеңилдетип, аларды туура багытка
кантип жетелеп жатасыз? Сизде сырдуу формулаңыз барбы?
Ооба, балким бул сырдуу рецепт эмес, бирок менимче, өз жоопкерчилигин түшүнгөн ар бир
дарыгер чындап коркуу менен иштебеши керек.
Албетте, кош бойлуулук жашоонун толук нормалдуу баскычы болуп саналат жана ал эч кандай оору эмес.
Мен ошондой эле, өкүнүчтүүсү, гинекологияда жана кош бойлуулуктун алдын ала кам көрүүдө бул драматизация айрыкча баса белгиленип
жатканын байкайм: ата-энелер кош бойлуулук диагнозу менен кайрылганда, аларга баланын Даун синдрому же
башка трисомиялар сыяктуу кемтиктер жок экенин аныктоо үчүн бардык мүмкүн болгон анализдер көрсөтүлөт.
Сиз дароо эле терс жыйынтыктан баштап, андан кийин миңдеген тесттер жүргүзүлөт, анткени кош бойлуу
аялда кандайдыр бир жашыруун диабет болушу мүмкүн ж.б.
Жана чындап эле кадимки, кадимки нерсе артка жылдырылып коюлат.
Менимче, эң маанилүүсү — кош бойлуу аялдарды коркутпоо, аларга баары адатта жакшы болуп, ийгиликтүү жүрүп жатканын көрсөтүү.
Мен ошондой эле, азыр байкаганымдай, көптөгөн кош бойлуу аялдар толугу менен башка
төрөлүү ыкмасын тандап жатканы жакшы деп эсептейм.
Коронадан бери адамдар бул тууралуу ойлонуп келишет. Корона учурунда акушердик тармак да даңазага татыган жок: ал кош
бойлуу аялдарга төрөт учурунда маска тагынууну сунуштаган.
Мен аны өтө жаман, негизинен өтө жийиркеничтүү деп таптым.
Аялга жана ал төрөп жаткан баласына дээрлик ар бир кычкылтек молекуласы керек.
Андан кийин ал беткап тагышы керек! Ошондуктан аялдар чындап эле кулап түшүштү.
Бул чындыгында эле акушерство деген салттуу медицинанын бул түрүнө абдан терс көз карашты жаратты, ошондуктан азыр
көптөгөн адамдар, айрыкча коронавирус маалында, кош бойлуулукка жана төрөткө башкача мамиле кылуунун жолдорун ойлонуп жатышат.
Азыр көпчүлүк адамдар акушеркаларга да ишенип жатышат, менимче бул абдан жакшы.
Алар иликтөөлөрүндө бир аз этият болушат.
Аралыктар эми так сакталбайт.
Пациенттер көбүрөөк эс алып, өзү менен тынчтыкта болушат, жана дарыгер катары мен муну гана колдой алам.
Мен азыр көптөгөн адамдардын балдарын үйдө, акушерканын коштоосунда же акушерканын төрөт борборунда төрөтүүнү тандап
жатканын көрөм, жана мен да ошол дарыгерлердин биримин: ага каршы эч нерсе айтпай,
тескерисинче бейтаптарымды ушундай кылууга дем берем.
Менимче, эгерде биз баарыбыз бул эрежелерди, мисалы, башкаларды өзүң каалагандай мамиле кылууга чакырган
эрежени да кошо эске алсак, анда сен башкалардан өзүңө эмне кылышын кааласаң, ошону айтасың.
Бул болжол менен Тоодогу уаазда ал айткан нерсе.
Башкаларга өзүңө каалагандай мамиле кыл.
Ал башынан эле буйрук: өлтүрбө.
Мен бул нерсенин да адамзатка табигый экенине ишенем.
Мен ар бир адам тынчтыкты каалайт деп ишенем.
Биз жөн гана негизги маселеге кайтып келишибиз керек. Жана тынчтыкты каалообузду билдирүүдө дагы батыл
болушубуз керек, саясатчыларыбызга согушка даяр болуу жөнүндө сүйлөп, кыялданууга жол бербешибиз керек.
Муну ким каалайт? Мунун эч кимге кандай пайдасы бар? Биз бекем туруп, ага каршы үн кошушубуз керек.
Кечээ биздин топто тынчтыкты илгерилетүү үчүн эмне кыла алаарыбызды ойлонуп баштаганда, биз бул жерде чындыгында
аялдар чакырылып жатканын, тактап айтканда саламаттык маселелери боюнча үйдө байланыш түйүнү катары аялдар экенин түшүндүк.
Энелер саламаттыктын коргоочулары, энелер өмүрдүн коргоочулары.
Менимче, аялдарга эми аң-сезимдүү түрдө «балдарыбыз согуш талаасында курман болбосун» деп айтуу жакшы идея болмок.
Алар чогулуп, «Тынчтык үчүн аялдар, энелер, чоң энелер» деген бир топ түзө алышат.
Мен муну Европа боюнча, дүйнө жүзү боюнча мүмкүн болсо, жакшы нерсе болмок деп ойлойм.
Негизинен күчтүү элиталар, айтсак, акча мафиясы тарабынан көзөмөлдөнүп, кандай гана баага болбосун согуш жүргүзүү
милдети жүктөлгөн саясатчыларга катуу каршылык көрсөтүлүшү керек. Мен бул сөздөрдү адамдар жөнүндө айтып жаткан жокмун.
Эгер биз баарыбыз муну жасап, көп адамдар да жасаса, анда мен алардын согуш козутуусу алар
ойлогондой ийгиликке жете албайт деп элестете алам.
Хайко, сен китеп жаздың. Акыркы китебиңде, «Game Over – Part 2», сен башка нерселер менен бирге
мындай деп жаздың: «Сен жеген нерсеңден турасың.»
Сиз биздин микробиомибузга кол салуу болот деп эскерттиңиз.
Сиздин оюңузча, саламат болуп калуу үчүн эмнени жешибиз керек же эмнени жебешибиз керек?
Ооба, балким кыскача аныктама. Микробиом деген эмне?
Бул чындыгында адам организминдеги пайдалуу жана жардамчыл микроорганизмдердин коомчулугу: негизинен
бактериялардан турат жана көбүнчө ичегиде жайгашат.
Ошентип, булар – биз менен симбиоздо, башкача айтканда, жакшы коомчулукта, жашоо бирдигинде жашаган кичинекей жардамчылар.
Аларсыз биз тирүү кала алмак эмеспиз. Алар биздин тамак-ашыбызды ажыратып, бул процессте бизге жардам беришет.
Биздин ичибизде жашап жүргөн чет элдик организмдердин салмагы дээрлик эки килограммга жетет. Башкача айтканда, бул микробиом.
Жана ага чындап эле чабуул жасалат.
Бул микробиом, абдан кереметтүү ар түрдүү жана саламат – ар түрдүүлүк саламаттык –
аны монополизациялоо, аны стандартташтыруу.
Ошондуктан, бул боюнча эң жакшысы жана биз кандай тамактанышыбыз керектиги – ар түрдүү, түстүү диета кармоо. Бул супермаркеттен
алынган бир эле эски нерселерди, бир эле тамак-ашты кайра-кайра жеген эмес, дайыма ишенип келгендериң гана эмес, ар түрдүүлүк.
Эл арасында таратылып жаткан ар бир нерсени дароо кабыл албай, тескерисинче, өзү сынчыл болуу керек
экенин туура түшүнүк кантип калыптандыра алабыз?
Адамдарды өздөрүнүн ден-соолугуна сынчыл көз караш менен кароого кантип үндөй алабыз?
Ооба, медицинада абдан узак убакыттан бери бар болгон, бирок бир аз басаңдаталып келген
түшүнүк бар. Ал — «ички дарыгер» деп аталган.
Эгер дарыгер эл тарабынан жакшы кабыл алынса, анда ар бир адам анын өзүнүн жеке дарыгери, өзүнүн жеке
машыктыруучусу бар экенин, ал аптасына жети күн, күн сайын эртең мененден кечке чейин жанында экенин да билиши керек.
Ал ага кам көрөт, жана аны башка эч бир дарыгердей жакшы кам көрөт, анткени ал анын ичинде болуп, дене менен акыл-эстин
бириктирип, лабораториялык көрсөткүчтөр жана сүрөткө тартуу ыкмалары менен аныкталбай
турган майда-чүйдө деталдарды да байкайт.
Башынан эле ачык болгон нерсе эми 250 илимий изилдөө менен далилденди: бул бүт coronavirus
программасында зыян келтирүү ниети башынан эле пландаштырылган.
Жарайт, эми бул абдан ачык!
Биз билдирүүнү адамдарга кантип жеткире алабыз? Бул абдан маанилүү суроо. Бул жерде медианын ролу сөзсүз бар.
Менин оюмча, азыр биз коронавирус пандемиясы менен күрөшүүдө көргүбүз келген нерселер
болгону аз гана деңгээлде гана ишке ашууда.
Ошондуктан биз адилеттүү ... ге чейин дагы алыспыз.
Бул азыр дагы жактырылбайт. Бул азыр дагы чечилишин талап кылууга айыпталат.
Ооба, албетте, баары дагы эле басылып жатат, анткени бийликтегилер, табигый эле, мурдагы жолдоочулар, бул
иштин баарына арттан колдогондор жана жок дегенде бул нерселерди бул жерде ишке ашыргандар бойдон калууда.
Албетте, алар өзүнүн терс аракеттеринин иликтенишин каалабайт.
Ошондуктан, менин оюмча, азыр жөн гана басаңдырылып жаткан нерсе басаңдырылууга тийиш.
Бирок мен мурунку сүйлөгөнгө жооп бергим келет.
Бул нерселердин жакшы жагы – эми биз жаңы дарыга өтө зарыл экенин таанып калдык.
Биз система менен мындан ары прогресске жете албай жатканыбызды жана дарыгерлерге ишене албай турганыбызды көрө алабыз.
Жакында эле мен Австриялык медициналык ассоциациянын ураандарынын бири мындай болгонун уктум:
Ден соолук дарыгериңизден башталат.
Жана бул толугу менен туура эмес, мурунку сүйлөгөн Герд Рейтер айткандай.
Биздин ичинде кереметтүү өзүн-өзү жөнгө салган, өзүн-өзү айыктырган система бар. Бул нерсени таанып билүү маанилүү.
Ал эми саламаттык ар бир адамдан башталат.
Менимче, биз коронавирустан үйрөнүшүбүз керек болгон нерсе – ден соолугубузга кайрадан өзүбүз жооптуу болушубуз керек экенин.
Наамдарга же ак халат кийгендерге ашыкча ишенбей, биринчи кезекте өзүбүзгө жана өзүбүздүн күчүбүзгө ишенишибиз керек.
Мен медицинада тирүү калуунун эң маанилүү принциптеринин бири – керектүү гана, мүмкүн болушунча аз – деп эсептейм. Аз – көбүрөөк.
Ал эми маанилүү кеп – «primum non nocere», дегенибиз, «алгач зыян келтирбе», башкача айтканда, пайдасынан көрө зыяны көп болгон
чараларды көрбө. Эгер муну кармансаң, көп нерсеге жетише аласың.
Мен чоң уятты көрүп турам. Адамдар көпчүлүк дарыгерлер бул коронавирус жана вакцинация пропагандасына
алданып, туура эмес жолго түшкөнүн моюнга алгысы келбейт.
Мен муну уят деп да эсептейм, анткени көптөр бюджеттен тышкаркы каражаттар менен байып кетишти, жана көптөр ага кошулуп кетишти.
Маскалардан, тестирлөө борборлорунан жана башка ушундай нерселерден акча тапкан дарыгерлер гана эмес, албетте, ооруканалар
жана башка көптөгөн уюмдар да бар. Айтор, саясатчылар да.
Тилекке каршы, Германияда саясий коррупция кылмыш катары каралбайт.
Алар аны мыйзамга дагы деле киргизишкен жок.
Биздин арабызда мамлекеттик баяндамага каршы чыккандар, аны четке каккандар жана башкалар бар.
Ошондуктан биз чабуулга өттүк – мени BGA күнөөлүү деп тапты.
Медициналык күбөлүк жазганыңыз үчүн сизге бир жыл он айга шарттуу түрдө абак жазасы берилгенин элестетип көрүңүз.
Муну кабыл алышың керек. Мен бул жумушту 55 жылдан бери аткарып келем жана 80 000 күбөлүк
бердим. Ал эми бир заматта ал туура эмес болуп калды.
Андан кийин сиз бут кийимге табан салган сапончуну да табан салууга тыюу салып, аны жазага тартылууга алып келчү
кылмыш катары карасаңыз болот. Бул абдан күлкүлүү цирк.
Биз жөн гана чыдамдуу болуп, зордук-зомбулуксуз, тынчтыкта айтып турушубуз керек: «Жок,
бул туура кадам болду, жана ушундай болот».
Биз бул жерде отургандар ар кандай кыйынчылыктарга туруштук берүүгө даяр болдук, ошентип башка
адамдарды да туруп, каршылык кыймылга кошулууга үндөдүк.
Мен анын экспоненциалдык түрдө өсөөрүнө жана бул бүт цирктин өтө жакын убакта кулай турганына толук ишенем.
Мен эми өз кызматтык ыйгарым укугумду колдонуп, ошол жерде отурган силердин баарыңарды Ден соолук министри кылып дайындайм.
Алар миллиард фунт стерлингдик бюджетке, чексиз бийликке ээ жана негизинен буга чейин эч качан болбогон нерселерди
баштапкы этапка чыгара алышат. Ошондуктан алар өз чечимдерин өз алдынча кабыл алууга эркиндикке ээ.
Рейутер мырза, келечек үчүн туруктуулукту камсыз кылуу боюнча биринчи чараңыз эмне болмок?
Ошондой эле бизди каптап турган согуш коркуусу.
Эң биринчи эмне кылмаксың? Лаутербахтан арылууну эсепке албаганда. Саясий жактан, саясий жактан.
Жакшы, мен акчанын көпчүлүгүн дароо кайтарып бермекмин.
Өтө жөнөкөй: ден соолукту сактоо системасына муктаж деп эсептеген коом — ооруган коом.
Ден-соолуктуу коомго система керек эмес.
Эгер мен саламаттык сактоо министри болсом, стимулду өзгөртмөк элем. Стимул медицинадан келет.
Биз баарыбыз патогенезди, ооруларды изилдөөнү окуп чыктык. Ал эми түрткү — оору.
Мен дарылаган бейтаптар канчалык көп болсо, мен ошончолук көп акча табам.
Бул патогенезден салутегенезге жылдырылышы керек.
Суроо сизди эмне оорутканында эмес, эмне сизди саламат кылганында жана эмне сизди саламат кармап турганында.
Жана стимул ушул багытта болушу керек.
Эгерде менде көп сандагы саламат бейтаптар болсо, көп акча табууга туура келет.
Бир кезде Кытайда дарыгерлер бейтап сау болгондо гана акы алып, ооруп калса акы албай турушкан.
Андан кийин ал чындап күч жумшай алмак.
Согушка даяр болуңуздар, курал-жаракты көбөйтүңүздар, аскерге чакырууну киргизиңиздер жана өзгөчө абалды
жарыялаңыздар – Европадагы саясатчылар ушундай дешет.
Бул жарыяланган согуш. 2029-жылы гибриддик согуш ысык согушка айланат.
Бул Германиянын Куралдуу күчтөрүнүн, НАТОнун жана Германиянын коргоо министринин болжолу.
Коронавирус боюнча жарыяланган өзгөчө абал калкка күтүүсүз соккудай тийсе, бул жолу ал алдын ала
жарыяланып, ага тиешелүү даярдык мөөнөтү болду.
Жылдар бою «воке», гендердик жана климаттык нейтралдуулукка басым жасап келген ЕС эми
күтүүсүздөн куралдуу кагылышууга түртүлүүдө.
Жана канчалык шашылса да, бир нече жыл талап кылынат, ал эми броняны алгач көбөйтүү
керек. Бирок ойгонгондор кандай жооп беришет?
Коронавирус пандемиясы учурунда сезгич болуп калган эркиндик кыймылы бул болжолдонгон коркунучка кандай жооп берип жатат?
Согуштан пайда көрүүнү көздөгөн бийликти эске албасак, калк азыр төмөнкү топторго бөлүнөт: өзү согушта жабыркабайт же өлбөйт деп
эсептеп, Путинге каршы согушту адилеттүү себеп деп эсептегендер; согушту шартсыз четке каккандар, бирок алар үчүн согуш
абстракттуу жана реалдуу эмес алыста болгондуктан пассивдүү бойдон калгандар. Андан тышкары, коркунучту жана даярданууга
болгону бир нече жыл гана калганын түшүнгөн жана ага каршы активдүү күрөшүп,
жарандарын ойготууга жан үрөп жаткан адамдар да бар.
Акыркы топ эң кичинекей, бирок мүмкүн болсо да эң маанилүү топ болуп саналат.
Анткени өзгөрүү гана активдүүлөрдөн келе алат, бирок пассивдүүлөрдү өзүнүн артына кошуп ала алганда гана.
Ошондо биз 2029-жылга чейин күтүп турабызбы, биринчи бомбалар түшүп, өлгөндөр көчөлөрдү толтурганга чейин?
Жыландын алдында калган коён сыяктуу тоңуп тура беребизби? Же убакытты пайдаланып, бир нерсе кылабызбы?
Жана биз бир нерсе кылганда, эң маанилүү суроо: так эмнени жасап жатабыз?
Анда бизге коронавирус пандемиясындагыдай эмес, андан да эр жүрөк, энергиялуу жана, балким, андан да чыдамкай болууга
туура келет, анткени коркунуч чындап эле экономикалык жактан жалпы коомчулук үчүн да, жакындарыбыз үчүн да алда канча чоң.
Менимче, бул тууралуу маалымдуулукту жогорулатуу жана аны аракетке, эр жүрөктүү аракетке
айлантуу — эң негизги жана акыркы максат болушу керек.
Бир жолу мурдагы маегиңде сен азыр негизинен толугу менен коркуудан арылганыңды айткансың.
Жылдар бою сиз согушка каршы жана тынчтык үчүн чарчабас окутуучу жана жактоочу болуп келдиңиз.
Эгер буга чейин сүйлөгөн эки адам айткандай болсо, азыр адамдарды ойготууга дагы деле мүмкүнбү деп ойлойсузбу, же коркунучту
түшүнгөн ар бир адам Нухтун кемесин куруп, келе жаткан суу ташкынынан коргонууга аракет кылышы керекпи,
же башка бирөө айткандай, орус тилин үйрөнүп же бензин бакчарын толтуруп качып кетүү керекпи?
Биринчи кезекте, чакырганыңыз үчүн чоң рахмат. Суроо: атаандаштарыбыздан эмнени үйрөнө алабыз? Менимче, COVID-19
мисалында көргөндөй, адамдардын акылына аргументтер менен жетүүгө аракет кылган заматта, коркутулган
калк менен иштешкенде биз ийгиликке жете албайбыз.
Ошол учурда коронавируска каршы эң натыйжалуу дары жөн гана Бергамодон келген табуттар эле.
Бул иштеди; адамдар муну элестете алышат.
Андан кийин сен статистиканы келтирип, «угуңуздар, бул сиздерге да тиешелүү» деп, кайсы жактан келгенине карабастан
дем алуу аппаратында жаткан адамдарды көрсөтөсүң — коркуу абалындагы адамдар биринчи эле чөпкө жабышат.
Бул социологиялык изилдөөлөрдүн да негизги идеясы: коркуу ой жүгүртүүнү олуттуу чектейт.
Ошондуктан биз өзүбүзгө суроо коюшубуз керек: албетте, эч ким согушту колдобойт, бул ачык, бирок коркунуч –
Путин жалгыз өзү иш-аракет кылып, бизди баарыбызды өлтүрүп салат. Биз муну менен кантип күрөшөбүз?
Мен жөн гана эмоциялар аркылуу байланышуубуз керек экенин моюнга алышыбыз керек деп ишенем.
Сиз Эдвард Бернейс же Гюстав Ле Бондун «Жамаат психологиясы» эмгегине кайрылсаңыз болот.
Эгер ал иштебей калса, жарнама болбойт эле.
Биз да муну жасай алабыз, анткени бул биз да ишке ашыра ала турган эффект.
Ошондуктан мен биз атаандашыбыздын колуна ойноп, алар бизге саткысы келген нерсени жактырабыз деп айтып,
муну дагы бир жолу баса белгилешибиз керек деп эсептейм.
Бул кээ бир адамдарды капалантат, бирок максат дал ошол.
Сен жасалма Бундесвехр кампаниясын түзө аласың, аны казарманын алдына илип койсоң болот, анда аскердик форма кийген
балдар чыныгы курал кармап тургандай көрсөтүлүп, мисалы, «машыгуу кемчиликсиз кылат» деген жазуу коюлат.
Же Бундесвер аскерлери: «Эми согуш кылмышкерлери болуп калышты.»
Мындай окуялар. Ошондой эле коронавирус пандемиясы учурунда жүргүзүлгөн кампанияны да ылайыкташтыра аласыз.
Көптөгөн бренд өндүрүүчүлөр логотиптерин өзгөртүштү.
Менде Макдоналдс эсиме түштү: «Вакцинацияла, мен аны жакшы көрөм».
Жана дал ушундай эле, Макдоналдс камуфляжда: Килл, мен муну аябай жакшы көрөм.
Ал тургай чиркөөлөр: вакцинация – сүйүү. Крестти эки ракета менен алмаштыр, коммунияда баары
бирдей форма кийип турат: эми өлтүр. Согуш жакшы.
Же Hornbach жарнамасы: аскерлер жапырт көрдөрдү казып жатышат – андан кийин аны өзүңдүн долбооруң кыл.
Бул сөзсүз анын бир бөлүгү. Мен көптөгөн адамдар согуштун эмне экенин жөн гана билбейт деп эсептейм.
Көптөгөн адамдар, айрыкча жаштар, эми согушту телевизордон гана билишет.
Андан кийин согуштун каармандары жана мыкты согуш тасмалары бар, алар кийин кызды жеңип алышат же башка бир нерсе.
Ошентип, ал жерде согуш абдан башкача чагылдырылат.
Мен адамдарды согуштун чыныгы, коркунучтуу табиятын билүүгө чакыруу абдан маанилүү деп
эсептейм, жана бул аларды титиреттириши керек.
Бирок бул жалгыз чечим боло албайт, анткени муну мен мурда эле көйгөй деп атап өткөм: эгер кимдир бирөөнү
жөн гана шокка салып, алардын абалын азыркыдан да начар кылсаң, анда алар өзүн-өзү асып коёт.
Чындыгында, эгерде анын чыгуу жолу жок болсо, сүйлөшө турган адамы жок болсо, коомчулугу жок болсо, «келиңиздер, биргеликте
жолдорду жана чечимдерди табалы» деп айта турган эч ким жок болсо, анда сиз аны ушул шоктуу учурлар жана шоктуу көрүнүштөр
менен жалгыз калтырып жатасыз, кайрадан ага сиңирип жаткан коркуу менен, жана менимче, андан да күчсүз абалда калтырып жатасыз.
Албетте, биз коронавирус пандемиясы учурунда көптөгөн психологиялык көрүнүштөрдү
үйрөндүк, анда Ле Бон жана башкалар дагы айтылды.
Биз баарыбыз чындап эмне болгонун ойлондук.
Бул жагынан алганда, биз мамлекеттин кийинки басып кирүүсүнө кантип жооп бере алаарыбызды бир аз акылдууураак түшүндүк
деп эсептейм, ошондо бизди кайрадан пайдалана алышпасын.
Бул жагынан мени эң катуу таң калтырганы – оң тарапта турам дегендер да өтө эле коркууга негизделген.
Кээ бир адамдар COVID-19га каршы эмдөө алуудан коркушса, айрымдары эркиндигинен ажырап калам
деп чочулашкан. Акыры баары жөн гана коркуу эле.
Эми дагы эле ошол эле нерсе: айрымдар согуш чыгып кетеринен коркушат, айрымдар болсо орус адамдардан коркушат.
Ошентип, кайрадан эки тарапта тең ар кандай коркуулар бар.
Мен коркууну ар дайым начар жол көрсөтүүчү деп эсептейм.
Бул дегеним, мен биринчи кезекте адамдарды бир нерсеге каршы болбоого эмес,
тескерисинче бир нерсени колдоого үндөп алгым келет.
Бул болсо кедейчиликке каршы күрөшүү акмактык түшүнүк экенин билдирет, анткени эмне
кылууң керек? Кедей адамдар менен күрөшөсүңбү?
Андан көрө кедейликке каршы күрөшүүдөн көрө байлыкка көңүл буруу жакшыраак болмок.
Эгерде сен тынчтыкты кааласаң, согуш үчүн эмес, тынчтык үчүн иштешиң керек.
Андан кийин анын чындап эмнеси өзгөчө экенин жана адамдын кадыр-баркы чындап кайдан келип чыкканын карап көрүү керек.
Биз Кудай тарабынан жаратылганбыз; бизде адамдык ар-намыс бар.
Бул адамдын кадыр-баркы абстракттуу түшүнүк эмес; ар бир адам маанилүү жана баалуу, болжолдуу душман да, дайыма
жанымда турган болжолдуу шерик да бирдей маанилүү жана баалуу.
Аң-сезимдик каршылык – бул билдирүү жасоонун абдан жөнөкөй жолу, бүт аскердик аппаратты алек кылып,
статистиканы жогорулатып, төмөнкүлөрдү ачык көрсөтөт:
Биз бир эле курактагы топтонбуз. Жана биз ар жыл сайын жаңы ок-жаракка айландырылып кошулган болжол
менен 500 000 жаш жигиттер жөнүндө дайыма сүйлөшөбүз.
Эгерде элдин төрттөн бири жөн гана: «Согушка катышсаңар болот, бирок мен чыкпайм. Мени кааласаңар консерва
фабрикасына жиберип койсоңор болот, бирок менден фронтто силер менен бирге болууну күтпөгүлө», – десе.
Бул абдан таасирдүү билдирүү, жана ал жарандар чындап эле айырма жарата аларын көрсөтөт, анткени ал табигый түрдө таасир
калтырат – аскерсиз согушту жүргүзүү кандайдыр бир жактан кыйын.
Сиз аларды негизги агымдагы медиа деп айттыңыз, бирок мен азыр аларды мамлекеттик медиа деп атайм.
Бул абал төртүнчү бийлик тууралуу жомокто, журналистика көз карандысыз жана объективдүү боло алат деген
баянда, ошондой эле баарыбызга таандык эфирдик кызмат тууралуу жомокто туманга салынган.
Мен жакында эле ушул тема боюнча «Staatsfunk (Мамлекеттик радио-телеберүү)» деген китеп жаздым.
Бул, балким, айтылбай эле түшүнүктүү, бирок мамлекет корпоративдик медиага да таасир этет.
Бизде башкы редакторлордун өкмөттүн маалымат катчысы болуп кетиши, ал эми кесиптештердин Франк-Вальтер Штайнмайердин маалымат
катчысы болуп калышын камсыз кылган айлануучу эшиктер бар.
Бизде түз же кыйыр субсидиялар бар. Бизде жарнамалык кампаниялар бар, бизде ар бир ири редакциялык кеңседе өзүнүн
базасын түзгөн жашыруун кызматтар бар, алардын адамдары белгилүү бир баяндарды илгерилетүүнү камсыздайт.
Бизде тиешелүү интервьюларды берүүгө даяр жана күтүп турган лексиканы жана кадрларды камсыз кылган пропаганда машиналары бар.
Ошондуктан бизде көз карандысыз журналистика жок, демек бул жерден алынган маалыматтарга, саясатты сынга
алчу материалдарды алып жатабыз деп ишене албайбыз.
Адамдарга адилетсиздикке каршы туруп, тынчтык менен эркиндик үчүн күрөшүү үчүн эмне керек?
Жана бул боюнча алгачкы жыйынтык узак мөөнөттүү чаралар менен дароо чараларды алууга болорун көрсөтөт.
Узак мөөнөттө бул абада сарай курууга окшош. Албетте, узак мөөнөттө биз саламаттыкты сактоо системасын ири масштабда
реформалап, кайра түзүшүбүз керек, муну мурунку панелде талкуулангандей, адамдардын саламаттыгын чыңдоого
жана бекемдөөгө багытталган системага айландыруу үчүн.
Психологияда көңүл адамдардын психикасына, алардын психологиялык жактан алсырагандыгына, күчсүздүгүнө, өзүн натыйжалуу
сезбестигине жана балалык же мектептен калган көптөгөн ички жараларына бурулуп келген; бул жаралар аларга баш ийүүнү, жакшы
болууну, каршы чыкпоону жана козголоң кылбоону айтып турат.
Ошондуктан, баштапкы чекит катары адамдардын ички күчүн кайрадан калыбына келтирүү, аларды ички жактан бекемдөө, мектеп
системасында колдоп-кубаттап, психикага көбүрөөк көңүл бурган жана адамдардын психикалык абалын урматтаган саламаттык сактоо
системасында аларга өзүнө болгон ишенимди берүү болушу керек. Андан кийин коом өзү да бир топ күчтүү жана туруктуу болот.
Ар бир адам коомдун бир гана бөлүгү.
Азыр абал мындай: көптөгөн кичинекей, жарадар болгон балдар коркуп турушат жана бири-бири менен талашып-тартышышат, кээде
бала бакчадагыдай, чоңдордун коомчулугуна караганда азыраак.
Ошондуктан сиз абдан күчтүү баштоого туура келет. Бул нерсенин баары мени чындап эле шыктандырды.
Сен аны чындап каалооң керек. Бул — аны каалай турганын сага айтып койгондор.
Андан кийин алар чындап эле муну жасашы керек. Экисинин ортосунда олуттуу айырма бар.
Ошондуктан сиз алар үчүн мүмкүн болушунча жеңил кылышыңыз керек.
Ошондуктан сен аларга айтышың керек: «Ооба, мисалы, веб-сайтка катталыңыз же бизде жергиликтүү түзүм бар же
демонстрацияга келиңиз — мисалы, ай сайын биринчи ишемби күнү Венадагы Федералдык канцеляриянын алдында биз өткөргөндөй».
Бирок бул гана иштейт эгерде биз коркунучту кол тийгис жана көрүнүп турган кылып көрсөтсөк, Кайван туура айткандай, анан
адамдарга: «Жарайт, эми ага карата бир нерсе кылгыла» десек.
Андан кийин биз медиа бизди тебелеп-тепширип жатканы үчүн артка чегинип, «жардам, жардам, эми менин
атым талкаланып жатат, эми мен токтошум керек» дейбиз.
Же мен шаарымда жакшы таанымалмын жана эми мен кызматтан кетем.
Жарайт, абдан ыраазымын, сен согушту колдогонсуң.
Биз адамдарга ачык айтышыбыз керек: биз жасап жаткан иш, эгер көчөгө чыгууну талап кылса да, ар бир адам үчүн да оңой эмес.
Жана бул эң негизги мааниде эч кандай кызык эмес, анткени биз Коронаны гана эмес, 2015-жылдагы миграциялык күн тартибин да,
2008-жылдагы банктын кулашын да пландаган, азыр Үчүнчү дүйнөлүк согушту да пландап жаткан адамдар
менен иштеп жатабыз. Алар менен тамаша кылбаш керек.
Эгер алар менен аралашып калсаң, баасын төлөөгө даяр болушуң керек экенин алдын ала билишиң керек.
Эгер сиз «алда эмне бар?» деген чыңалуунун бул аркасын «мен кантип салым кошо алам?» жана «мен
канча төлөөгө даярмын?» дегендерге чейин карасаңыз
Ах, бул өтө чарчатат, ах, бул кооптуу болушу мүмкүн, ах, кошуна келип, «сен демонстрацияда же нааразылык акциясында эмне кылып
жатасың?» деп сурашы ыктымал, ошондуктан мен муну алдын ала даярдап коюшум керек, анан биз бул тынчтык үчүн күрөш экенин так
түшүнүшүбүз керек – жана эми, албетте, «тынчтык үчүн күрөшүү» күлкүлүү болуп калды – бул тынчтыкка берилгендик –
глобалисттер колдорундагы бардык каражаттарды колдонуп тосуп коюшат, анткени алар Үчүнчү дүйнөлүк согушту каалашат.
Эмне үчүн протез орнотулган жасалма стенд болбосун, анда өзүңдү текшертип алсаң болот?
Ошондуктан адамдарды ойготуунун көптөгөн жолдору бар, бирок алар азыраак циникалык болушу керек.
Мен өзүмө суроо бердим: акыркы жылдары көчөлөрдө эмнеге ушунчалык аз нерсе болду, көптөгөн окутуучулар да лекцияларды окушат.
Анан мага түшүнүктүү болду: биз, көптөгөн PowerPoint слайддары менен презентацияларды жасап
бергендер, акыры мектептин форматын гана тейлеп жатабыз.
Төмөндө адамдар отурушат, ал эми жогоруда өз ишин мыкты билген, сөзгө чечен жана жакшы даярдалган спикер бар.
Төмөндө кол чаап, «Ал абдан туура» дешет, бирок пассивдүү бойдон калышат.
Ошондуктан мен: «Жарабайт, эми мындай лекцияларды бере албайм, анткени адамдар билбейт деп айтууга болбойт», – дедим.
Ошондуктан адамдар бул тууралуу билбеген эмес.
Бизде Radio London жетиштүү. Бирок адамдарды аракетке кантип үндөйбүз?
Жана биз баарыбыз бала бакчадан баштап ... мектеп системасынан өтүп, ошол жерде көрүнбөгөн милдеттер кестесин, башкача айтканда
буйрукка баш ийүүнү үйрөнгөнүбүздү моюнга алышыбыз керек.
Биз абдан-абдан катуу тарбияланганбыз жана муну цивилизация деп эсептейбиз. Мен ар дайым бул «ашыкча цивилизация» экенин айтам.
Ошондуктан биз буйрукка баш ийебиз, жана биздин чоң баш ийүүбүз үчүн сыйлык алабыз. Ал эми эң баш ийүүчүлөр Бюкстен Урсула
фон дер Лейенге чейин биздин үлгүлүү окуучуларыбызга айланышат.
Алар жөн гана дарактардан түшүп калган эмес, алар ошондой кылып жасалган.
Ошентип, адамдарды чыныгы жашоолоруна кайра алып келүү үчүн, анткени алар буга чейин үч-төрт жаштагы балдардай бутун
чапчып жүрүшчү, мен: «Жарайт, адамдарды сахнага чыгарам», дедим.
Мен сахнага мурда карта индекс кутусуна сүйлөм, кандайдыр бир мантра же коркуу жазган адамдарды алып чыгам.
Андан кийин алар сахнага чыгып, 2, 3, 4, 500 адамдын алдында өзү жөнүндө сүйлөшүшөт.
Андан кийин уяттын тоскоосу да жоюлат, анткени көптөгөн адамдар, мисалы, коронавирус пандемиясы учурунда,
кантип уятка калганын жана кантип жабыркаганын айтып келишет.
Андан кийин көрүүчүлөр эч ким эч кандай жаман ниетте эмес экенин байкап, тескерисинче адамдар муну жасоого батылдык көрсөткөндүгү
үчүн укмуштай көп кол чабуулар жаңырып жатканын сезишет.
Жана ар бир адам бул окуяларга өзүн байланыштыра алат.
Биз чындап эле кайда бара турганыбызды так түшүнүшүбүз керек, жана бара турган жерибиз тууралуу
бул идея өзү абдан жөнөкөй: коңшуңду өзүңдөй сүй!
Эгер биз коом катары бири-бирибизге акыл-эстүү мамиле жасап, жоголгон негизди кайра калыбына келтире алсак, анда
өзүбүз каалаган келечекти элестетүүгө мүмкүнчүлүгүбүз болот.
Жөн гана «ооба, мен ооруп калгым келбейт, согушту каалабайм жана кедей болгум келбейт» деп
айтуу — бул көз караш эмес, ал белгисиз үмүт гана.
Менимче, баары ушунда: биринчиден, мен бул нерселердин баарын эмнеге жасап жатканымды, жеке өзүм да, коом катары да чындап
кайда баргым келерин билүү; экинчиден, мен өзүм натыйжалуу экенимди моюнга алып, кандай жол менен болбосун, жөн гана
ишке ашырууга тийиш экенимди түшүнүү, анткени ал алдын ала белгилениши шарт эмес — биз адамдар өтө эле чыгармачылбыз.
Супермаркетке же дарыканага бар да, адамдар ойлоп тапкан нерселердин баарына көз чаптыр – технология дүкөнү, биз
адамдар эмнеге жөндөмдүү экенибизге өзүң деле таң каласың!
Биз мындай примитивдүү ыкмаларды колдонгон согуш сыяктуу баналдуу нерсеге карата эмне кылууну ойлоп таба албай жатабыз. Ал кагаздан
кесилген куурчактай деле эмес: кыйраакы оюлуп, кылымдар бою бир эле жыгачтан жасалып, бизге
бирдей маанисиз сөздөрдү кайра-кайра айтып келишет.
Эми чындап эле жетишти!
Жакшы, мен чындап эле ишенем, альтернативдүү Дүйнөлүк экономикалык форумду бул жерде да жакшы максатта колдонсо болорун жана
биз күчтөрүбүздү бириктирип, кеңири альянстар түзүшүбүз керек.
Куруп жаткан көпүрөлөрүбүз канчалык кеңири болсо, альянстар да ошончолук кеңейип, эми кимдир бирөөнү тактап,
аны табуу же чабуул коюу мурдагыдан да кыйын болуп калды.
Мен ишенем, эгер биз абдан жакшы уюшкан бул бир нече адамга жылмайып туруп каршылык
көрсөтө алсак гана, каршылык да кызыктуу болот.
Андай болбосо, дайыма тиштериңдин ортосунда бычак тургандай болуп, андан кийин эч кандай ырахат жок.
Биз бул чакан топко каршы турушту кантип кызыктуу кылса болорун көрүшүбүз керек, ошондо кийинки муун да катышат,
анткени алар бизден акылдуу эмес, жөн гана жакшы уюшкан.
Курулуштарды кура баштаганда биз дал ушул абалда болобуз; алар бир адам жетише алган
нерседен да туруктуураак. Ал эми бул — келечек.
Сени күтүп турган репрессиядан кантип кутуласың?
Кайван муну абдан жакшыча жыйынтыктады. Бул нерселерге бир аз жеңилдик менен, жүзүңдө жылмаюу менен мамиле кылуу жөнүндө,
чечкиндүүлүк жана коркуу менен эмес, Кудайга болгон ишеним менен.
Мен үчүн да ошондой. Мен аны эч кандай коркуусуз кабыл алам. Менде бул тапшырманы аткаруу милдети бар экенин гана билем.
Мен муну жасашым керек. Мен башка тараптын кандай иштээрин билем. Мен булардын баарын өтө катуу баштан кечирдим.
Hamburger Sparkasse, Apotheker- und Ärztebank мага канча эсепти жапты?
Алар сизге келип: «Бөнинг мырза, биз сиздин саясий көз караштарыңызга каршы
эмеспиз, бирок башка банк табыңызчы», – дешет.
Жана алар баары биринин артынан бири ушундай кылып жатышат. Андан кийин Volksbank Lüneburger Heide бар, ал
коштошуп жатат, жана Sparkasse Hamburg-Buxtehude бар, ал «жок, бул бизде иштебейт» дейт.
Андан кийин PayPal сыяктуу төлөм кызматы көрсөтүүчү келип, бир сааттан кийин негизинен «жок, сиз менен эмес» дейт.
Же Stripe жума күнү кечинде ARD журналистинен чалуу алат — сен ал кандай адам экенин билесиңби? — жана
күтүүсүздөн сенби күнү эртең менен менин эсебим бөгөлүп калды.
Ошондуктан, сиз жөн гана түшүнүшүңүз керек: социалдык тармактарда мени цензуралоо жана менин
жетүүм чектелиши толугу менен кадимки көрүнүш.
Сөз эркиндиги жетүү эркиндигинен алыс; бул көптөн бери кадимки көрүнүш болуп келет.
Бизге эркин келечек үчүн адилеттүү акча системасы керек.
Басымдуу акча системасы, биз баарыбыз фиаттык акча деп билген, өзүн дүйнөлүк октопуска айландырып, биздин көз
карашыбызча, дээрлик бардык өкмөттөр анын ырайымында турат.
Жиптерди бир нече тандалган адамдар тартып турат, жана бул акчанын чыныгы устаттары, албетте, бийликти да колдонушат.
Бүгүнкү акча бир баскычты басуу менен эч нерседен жаратылат, ага эч кандай кепилдик жок, жана биздин
система кумулятивдик пайыздар менен оор жүктөлгөн.
Бул, албетте, көбүрөөккө болгон чексиз ачкөздүктү жаратат, жана бул система алдын ала программаланган аягына жеткен сайын аны бир
нече он жыл сайын кайрадан ишке киргизүү керек болот, муну биз азыр Улуу кайра баштоо (Great Reset)
деп аталган процесс аркылуу баштан кечирип жатабыз.
Көптөгөн адамдар бул акча системасын инфляция, кедейлик, ачарчылык же согуш сыяктуу бардык жамандыктардын түпкү себеби
катары кабыл алышат. Эгер баары туруктуу өсүүгө багытталбаса, биздин доорубуздун көптөгөн кризистери зарыл болбой калмак.
Өткөн жылы биз акча-каражат системасы боюнча панелде мүмкүн болгон чечимдерди талкууладык, жана баарыбыз чын эле макул болдук.
Бир жагынан, мамлекет ичке болуп, патернализмден алыстап, өзүнүн негизги милдеттерине көңүл бурушу керек.
Экинчи жагынан, акча-каражат системасы адилеттүү жана, албетте, калыс болушу керек.
Эң негизгиси, акчаны азыркыдай инфляциялык шартта чектөөсүз басып чыгарууга жол бербеген так камсыздоо болушу керек.
Жакшы, быйыл биз дагы да так болууну каалайбыз, анткени гана ачык бүтүү чекитин көрө
алгандар гана ал жакка жетүү жолун өздөштүрө алышат.
Жана биз бул маселе боюнча экономикалык адистер тобубуздун арасында жалпы пикирге келе алаарыбызды көрүүгө ынтызарбыз.
Чындыгында пайызсыз иштеген акча, анткени пайыз бүгүнкү күндө көйгөй катары эсептелбейт. Пайыз
көйгөй, анткени ал экспоненциалдуу түрдө өсөт.
Ар бир адам мектептен тартып кумулятивдүү пайыз жөнүндө билет; ал экспоненциалдык функция.
Ошентип, ал акырын башталып, бара-бара тиктей берет, түгөнгүс болуп улана берет.
Ал эми акча-каражат системасындагы кумулятивдик пайыз бүткүл экономиканы экспоненциалдык, башкача
айтканда, дайыма ылдамдап өнүгүүгө мажбур кылат.
Ошондуктан бизге туруктуу экономикалык өсүү керек.
Ошондуктан биздин система туруктуу бойдон калышы үчүн жыл сайын кеминде 3% экономикалык
өсүш керек, болбосо ал эрте же кеч кулайт.
Жана бул биз дайыма ушул пайыздык чендердин артынан кууп жүрүшүбүз керек болгону үчүн.
Ошентип, бул пайыздык чендер каржылык активдердин баасынын бара-бара көтөрүлүшүнө алып келет.
Алар ошондой эле кедейлерди дагы кедейирээк, байларды дагы байыраак кылат.
Байы адам жөн гана көп акчага ээ, аны пайызга берет, пайыздан дагы байыйт, ал эми калган калк муну төлөп берүүгө аргасыз болот.
Ошентип, пайыз аркылуу акча массалардан бир нече гана адамдардын колуна автоматтык түрдө
өткөрүлөт. Бул акча системасынын негизги көйгөйү.
Жок, биз тарых бою инфляциянын коркунучтуу кесепеттерин көрдүк.
1920-жылдар айтылып өттү, жана ар бир согуш, ар бир империянын ири кулашы ар дайым акчанын туруксуздугуна негизделгени чын.
Бул деген акча туруксуз болуп калган сайын согуштар чыгып, империялар кулаганын билдирет, анткени адамдар
алдамчылыкка көңүл бурууну башка жакка бурууну каалашкан.
Сен алдамчылыкка көңүлдү бурмашың керек эле. Эгер мен мындан ары төлөй албасам, анда мен баарын ачык айтып, баарына сенди алдап
койгонумду моюндашым керек — саясатчылар муну жасоого өтө каалашпайт — же болбосо сен андан да жаман бир
окуяны жаратып, анан «ошондой эле болуп калды» деп айтасың. Баары билет... бул мен эмесмин.
Жана чындап эле маселе ушунда: биз эми бул инфляцияга жол бербешибиз керек деп айтабыз.
Мен сизди акча сунушу, акча сунушунун өсүшү жана инфляцияны так айырмалоого чакырам.
Эгер биз муну адамдардын кирешелеринин контекстине койсок, бүгүнкү күндө Германиядагы орточо жумушчу
1999-жылдагыга караганда бир унция алтын алуу үчүн жети эсе көп иштеши керек экенин жыйынтыктоого туура келет.
Жана дал ушул нерсени Айке Хамер буга чейин эле сүрөттөп берген. Бул – аталган Кантильон эффектиси, ага ылайык жаңы чыгарылган
акчанын алгачкы кабыл алуучулары азырынча сакталып турган жагымдуу бааларда сатып алууга мүмкүнчүлүк алып пайда көрүшөт.
Андан кийин базарга акча көбүрөөк кирип, бул суроо-талапка таасир этет, баалар көтөрүлөт жана акырында пенсия алуучулардын,
кызматкерлердин жана башкалардын кирешеси биринчи кезекте өсөт.
Жана так ушул кайра бөлүштүрүү таасири ишке ашат.
Азыр бизге алтын стандарты керекпи же жокпу? Бул жакшыбы, жаманбы же кандайдыр бир башка нерсеби?
Бул талкуу бизди эч жакка алып барбайт. Ал адистер арасындагы ажырымды тереңдетип жатат. Анын ордуна бизге
адамдардын чыныгы натыйжаларына кайрадан чыныгы байланышта болгон акча системасын түзүү гана керек.
Суроо мындай: аны азыр кантип ишке ашырабыз же кайсы багытта өзгөрткүбүз келет? Биз
адамдарды да бул ишке кошууга ынандырышыбыз керек.
Эгер экономикалык теориячылар гана бул кадимки туура жол деп макул болсо, биз да адамдарды бул демилгеге кошууга
тийишпиз! Ал эми адамдар чындыкта эмнени баштан кечирип жатышат?
Алар жөн гана жашоо деңгээлинин төмөндөшүн баштан кечирип жатышат, баалардын өсүшүн сезип жатышат
жана карыздын жүгү күндөн-күнгө оорлоп баратат.
Бул жылдын башында профессор Раффельхюшен мени толугу менен таң калтырган бир санды келтирди.
Профессор Раффельхюшендин айтымында, Германиянын чыныгы улуттук карызы 17,3 триллион еврону түзөт,
бул расмий улуттук карыздан бир нече эсе жогору.
Албетте, расмий эмес улуттук карыз, капиталдык фонддор менен камсыздалбаган мамлекеттик кызматкерлердин пенсиялары,
TARGET2 эсептери, ESM, ESF сыяктуу көлөкө бюджеттер жана куткаруу пакеттери кандай гана аталышта болбосун, алар да бар.
Азыр бизде дагы деле көптөгөн атайын активдер бар.
Ошондуктан азыркы система – менимче, баарыбыз макулбуз – кандай болгон күндө да кулайт жана күйүп кетет.
Анткени карызды кайтарып төлөөгө мүмкүнчүлүккө ээ болуу үчүн кийинки 50 жыл ичинде бардык өлкөлөрдө
глобалдык экономикалык өсүү 10–15 пайызды түзүшү керек.
Ал эми өкмөттөрдүн да максаты улуттук карызды качандыр бир убакта төлөп бүтүрүү эмес;
тескерисинче, алар тескерисинче аракет кылышат.
Эгерде биз азыр валютаны алмаштырууга, валюталык реформага жана окшош нерселерге багыт алып жатсак, мен муну абдан
реалдуу деп эсептейм, анда тарыхый жактан элдин баары ойлогон нерсе чындык эмес экенин эстен чыгарбашыбыз керек:
Үмүт кылам, жакын арада валюта реформасы болот, андан кийин мен карыздарымдан кутулам.
Чындыгында тескерисинче. Бизде карызды кайра баалоо жөнүндө мыйзамдар бар, башкача айтканда ипотекалык
спекуляциядан пайда табуу маселеси жана кредиттик пайда спекуляциясына салык маселеси.
Бул болжол менен 50 пайызды түзөт, анткени активдер таза акчалай баалардан башкача түрдө конвертацияланат.
Албетте, бул мамлекетке жана банктарга тиешелүү эмес, бирок компанияларга жана биздин жарандарга ушундайча колдонулат.
Заңдар дагы деле күчүндө, жана бул чындыгында эле акча системалары чөйрөсүндөгү мен үчүн негизги маселелер
болуп саналат, аларды эми биз да карап чыгышыбыз керек.
Алтын стандарты бар же жок валютаны алабызбы... Балким, биз ийкемдүү алтын стандартын да киргизебиз,
демек, дүйнөлүк акча массасынын белгилүү бир пайызы гана материалдык активдер менен кепилденет.
Алтынбы, күмүшпү же башка бир нерсеби — аны убакыт көрсөтөт, бирок мен чыныгы экономикалык натыйжага байланыштыруучу кандайдыр
бир чындыкты камсыз кылган байланыш керек деп бекем ишенем, ошондой эле биз толугу менен өсүүгө гана негизделген
учурдагы экономикалык системабыздан алысташыбыз зарыл.
Балким, бул дагы тарыхый контекстте көрсөтүлө алат.
Менин түшүнүгүм боюнча, каржы жаатында бул абдан беттик гана, бирок артта бул системаны бир
кезде ойлоп тапкан белгилүү бир күчтөр турат.
Бул бизди 1913-жылы Джекилл аралына алып келет, ошол кезде Федералдык резервди түзүү чечими ошол учурдагы өкмөт тарабынан
бир түрдүү төңкөрүш менен кабыл алынган – бардык депутаттар Рождество майрамында, сенаторлор да ошол эле
майрамда болчу. Андан соң бул иш бир нече гана адамдын катышуусу менен өткөрүлүп жиберилген.
Андан тышкары, Титаникте бул системаны сындагандар бир нече болгон жана аларды да ушундайча жок кылышкан деген ой айтылып жүр.
Бул учурда атын айта албаган, сахнанын артындагы күчтөр атайылап ушул системаны ушундайча түзүшкөнбү, биз ар түрдүү көз
караштарыбыз боюнча виртуалдык түрдө бөлүнүп калып, чыныгы башкаруучулар болсо көрүнбөй кала беришсин деп?
Балким, сиз бул идеяны бир аз колдоно аласыз.
Ооба, ооба, эң биринчи кезекте менде белгилүү бир тынчсыздануу бар, анткени каржылык жана экономикалык
жактан бул жерде бир топ башаламандык жаралды, аны бир аз тартипке келтирүү керек болушу мүмкүн.
Ошентип, көптөгөн нерселер — инфляция, дефляция, экономикалык өсүү, кризистер — баары бир казанага салынгандай болуп
калды, бир гана себеп бар экендей: инфляция же дефляция же ага окшогон бир нерсе, бирок чындыгында андай эмес.
Анын ордуна биз моюнга алышыбыз керек: манипулятивдүү кийлигишүү болгондо ар дайым бир тарап артыкчылыкка ээ
болуп, экинчи тарап кемсинтүүгө дуушар болот. Бул логикалуу.
Эгер мен белгилүү бир адам үчүн акчанын сатып алуу жөндөмдүүлүгүн (дефляцияны) жогорулатсам, анда акча алган жана аны чыныгы
жогору баада кайтарышы керек болгон башка адамда көйгөй жаралат.
Эми биз Джекилл аралы жана башка маселелерге келдик.
Жарандардын көз карашынан алганда, мындай такыр эле болбошу керек.
Тактап айтканда, бир нече адамдан турган чакан топ, картель, чогулуп: «Биз акча чыгарууга уруксат алабыз жана аны жалгыз биз
алабыз», — дешет. Мамлекет болсо аларга уруксат берүү менен чектелбестен, башкаларды да биз гана
акча чыгара алабыз дегенди кабыл алууга мажбур кылат.
Бул бир тойдо менде ваучер кутучасы бардай, кимге кайсы ваучер берилээрин мен өзүм чече алам.
Менин досторум жана тааныштарым ваучерлерди бекер алышат, жөн эле алышат, ал эми башкалар алар үчүн бир аз көбүрөөк төлөшөт. Эгерде
акыры спирт ичимдик же башка нерсе түгөнүп калса, мен башкаларга башка нерселер үчүн көп ваучерлерди берем,
анткени алар үчүн эч нерсе албай турганын билем, себеби спирт ичимдик же майрам дээрлик бүтүп калды.
Мына ушул башаламандык. Бул мүмкүнчүлүктү так ошол Жеккил аралында жолугушкан банкирлер түзүшкөн.
Алар ошондой эле биз акчага ээ жалгыз адамдар экенибизди жана эми мамлекетти биздин акчаны экономикалык максаттарда гана колдонууга
жана алтынды айланмадан чыгарып салууга үндөп жатканыбызды айтып, мамлекет ар дайым бизди
куткарып, ар дайым бизге көз каранды болот дешти.
Мына, чыныгы башаламандык ушунда. Бул жерде болгон нерсе – акча жаратуучулар, ошол жерде чогулган банкирлер кандайдыр бир
жол менен жоопкерчиликке тартылуу коркунучунан бошотулушту.
Андан кийин 1971-жылы Никсон Америка Кошмо Штаттары банкрот болду деп жарыялап, мындай деди: «Угуңуздар, биз сиздерди алдап койдук,
биз убаданы аткара албайбыз, биз керегинен ашыкча акча чыгарып салдык, алтынды бере албайбыз,
ошондуктан доллардын алтынга байланышын убактылуу ажыратам».
Ал болгону банкроттугун жарыялады.
Бул төлөй албастыктан адамдар мындай дешти – эми менде эч кандай байланыш калган жок, эми Нью-Йорктогу банкирлердин жеке картели
каалаганча акча таба алат, алар эми эч кандай тобокелчиликке дуушар эмес. Анткени алар эч
нерсени кайтарып берүүгө милдеттүү эмес, эч нерсени!
Квитанцияларды кассадагыдай эле басып чыгарууну уланта аласыз...
Бул деген, эгер адамдар эми үйгө барып, ваучер кутучасында… «Биз берген евролорумду же долларымды кайтарып бергиле»
десе, анда сиз: «Жок, жок, бул жерде жазылгандай, сизге болгону ваучерлер гана кайтарылат» деп айтасыз.
Квитанцияңызды өзүңүз менен ала аласыз, мен сизге жаңысын берем.
Ал тамаша кылып: «Мен келерки жылы дагы бир кече болот беле билсемби?» дейт. Көрөлү, биз
билбейбиз, сен аны өзүң менен ала кетсең болот.
Чындыгында, бул — баш аламандык! Ал эми алтын чындап эле андан коргойт. Андан коргоого башка да нерселер бар. Бирок
тарыхта алтын ар дайым өзгөчө ишенимдүү экенин далилдеп келген.
Алтын тарыхта эч качан ишенимди актанган эмес.
Жана бул жөн гана жарнамалык аргумент: алтынды кайра колдонуп, биринчи кезекте валютага
болгон бул негизги ишенимди калыбына келтирсе болот.
Ал учурдагы валюталар менен жакында эле жок кылынды.
Биз адамдардын башка адамдарды башкарышын сынга алышыбыз керек. Бул чыныгы маселе.
Ал эми АКШнын Федералдык резерв системасын көрүнүктүү легитимдештирүү тууралуу айта турган болсок, бул бүгүнкү күндө
дүйнөдө мыйзамдар кандайча кабыл алынып жатканына байланыштуу.
Бизде салтанаттуу укуктук система бар.
Ооба, мыйзам жөн гана бир топтун кызыкчылыгы үчүн кабыл алынып, эми жылуулук милдеттүү болуп калды деп айтышат.
Албетте, эгер менин жылытуу системам эми ылайыктуу болбой калса, мен ага кубанбайм.
Ооба, ошол кезде дал ушундай эле болчу. Бизге эч кандай каршылык көрсөтүү мүмкүнчүлүгү болбостон еврону мажбурлап
киргизишти. Башкача айтканда, бул – мажбурлап киргизилген мыйзам. Ал эми мажбурлап киргизилген мыйзам адилетсиз.
Заң келишим түзгөн тараптар ортосунда макулдашылып, бул макулдашуулар же келишимдер бардык жактарды эске алат, адам өз
ыктыяры менен макул болот, мурдагыдай жана бүгүнкүдөй бир топтун жардамы менен элге заңды мажбурлап киргизүүгө жол берилбейт.
Ошондо келечекте жакшыраак жана адилеттүү акчаны ким чыгарат? Балким, бул Европа Борбордук
Банкы болбойт, туурабы? Эрих, сен эмне дейсиң?
Ооба, такыр жок, анткени алтын стандарты жок учурдагы акча-каражат системасында да биз аз гана сандагы күчтүү адамдарга
көз карандыбыз, аларды мен NWOlites деп атайм – жөн гана элиталар эмес, Жаңы Дүйнөлүк
Тартип жана элиталар, сахнанын артындагы күчтөр.
NWOlites бүгүн акча чыгарууну көзөмөлдөп, ошондой эле геосаясаттын багытын, Үчүнчү топту жана
борбордук банктардын лицензиялоо саясатын аныктайт.
Булар көз карандысыз борбордук банктар эмес; алардын баары жеке менчик. Бул Англия Банкынан башталган, менимче,
1792-жылы, ошол кезде Британ өкмөтү өз валютасын чыгаруу укугун жеке адамдарга өткөрүп берген.
Бул маселе алда канча алыстан башталат. Жана бизге ЕКБ керекпи же ФРС керекпи, бизге жөн
гана туруктуу компенсация системалары керек.
Биз аны жөн гана каржы системасы же акча системасы же валюта системасы деп атайбыз; бизге жөн гана
валюта же натыйжалуулукту жөнгө салуу принциби керек.
Сиз муну азыр кепилденбеген акча менен да, кепилденген акча менен да жасай аласыз, бирок
алтын мамлекеттин темасына кыскача кайтып келсек,
Мен Рим империясын эсимде сактайм, ал жерде бир унция алтын үчүн мага атайын тигилген эркек кийимин алгам:
туника, териден жасалган сандалдар, лавр гүлүнөн жасалган таажы жана ага кошумча кызыл бантик.
Ал эми бүгүн бир унция алтынга мен ошондой эле тапшырык боюнча тигилген мыкты эркек
костюмду жана сапаттуу бут кийимди да ала алам.
Ошондуктан алтын ар дайым бирдей баалуу; баасы гана валюталардын баасы көтөрүлөт же төмөндөйт.
Ошондуктан алтын эми эки эсе, он эсе же жүз эсе көбөйөт деген ой, ошондой эле күмүш менен башка
металлдар да ошондой болот деген ишеним — толук иллюзия.
Фиаттык валюталар акыркы учурларда чындап эле олуттуу баасын жоготту, жана эгерде элинин жыргалчылыгын чындап ойлогон
чыныгы мамлекет болсо, анда, менимче, акчаны туура, адилеттүү жана теңчиликке негизделген система аркылуу сарптай алмак.
Албетте, бул бир мүмкүнчүлүк болмок, бирок экинчи жагынан адамзат, сиз айткандай, өтө чыгармачыл
болгондуктан, биз ар дайым чечимдерди табабыз жана чечимдер бар.
Ошентип, сенин сурооңду эске алганда, Роберт, акчаны ким туура сарптап жатат? Же биз аны эмнеге колдонуп жатабыз?
Мунун мисалдары бар. Системаларды бири-бири менен атаандаштырып, эл чечим кабыл алсын.
Бул бизди, менимче, жакын арада ишке ашырыла турган системага алып келет.
Бизде каржы системасында дароо эле көйгөйлөр бар.
Бизде адамдар алданганы, адамдар насыяларды тобокелсиз таратып же акча жарата алаарына
ишенгени үчүн пайда болгон теңсиздиктер бар.
Алар Украинага насыяларды таратып, эч ким акча кантип кайтарылары тууралуу сурамак эмес;
алар жөн гана дагы көбүрөөк акча чыгарып коюшмак.
Эми болсо бул каражаттарды эсептен чыгарууга туура келиши мүмкүн, анткени акчаны алган карыз
алуучу жөн гана «Мен аны эми кайтара албайм» дейт.
Бул учурда Германияда эле жылына 20 000ден ашык компанияда болуп жатат.
Аз өлчөмдөр, көп өлчөмдөр, биз билбейбиз, бирок ал боштуктарды жаратат.
Эми бизде банктын балансында көйгөй бар, анткени алар акча кайтып келет деп үмүттөнүшкөн: ишкер XYZ, азыр банкрот болгон; жеке
банкроттукка кеткен карыз алуучу; кайтарып бербей жаткан Украина; балким жакын арада кайтарып бере албай турган Франция;
жана башкалар... Алардын банктын балансы эми туура эмес.
Же болбосо алардын өзүнүн менчиги калбайт, ал милдеттенмелер тарабында көрсөтүлөт, анткени активдер тарабындагы каражаттарды
жөн гана жоготуп алса – алар үчүн дагы деле экинчи тараптан алууга үмүт кылган акча актив болуп эсептелсе
да, банк үчүн ал милдеттенме болуп эсептелет – анда алар бул боюнча чара көрүүгө аргасыз.
Бул борбордук банктарга да тиешелүү, жана борбордук банктар абалдан жөн гана, эсеп-кысап балансындагы жалгыз
баалоого боло турган элемент – алтынды кайра баалоо аркылуу элеганттуу түрдө чыгып кете алышат.
Сиз эмне сунуштайсыз, келечектеги акча-каражат системасы тынчтыкка жана аракетке алып келчү
идеалдуу кандай көрүнүшү керек деп эсептейсиз?
Ар ким «Вөрглдин керемети» тасмасын көрө алат. Бул абдан кооз тасма, ошондой эле өтө чыныгы.
Мен Вөргл окуясын жакшы билем, жана пайызсыз система Вөрглдеги чакан коомчулукту дүйнөлүк экономикалык
кризистен күтүүсүздөн чыгарып кеткени абдан чындыкка жакын.
Андан соң жүздөгөн башка коомчулуктар да кошулууну каалашты, бирок бүтүндөй иш күч менен токтотулду.
Акыр-аягында баары пайыздык чендерге келип такалат. Пайыз төлөгөн система ар дайым согушка алып келет.
Профессор Густав Рухланд бул тууралуу 150 жыл мурун «Саясий экономия системасы» аттуу китебинде жазган.
Ал согуш байлардын акча табуунун жолу экенин жазган.
Ал ошондой эле жазат: кызыкчылыкка негизделген капитализм бар болуп турганда, ар дайым согуш болот.
Өтө жөнөкөй: пайыздык чендер автоматтык түрдө экспоненциалдык карызга батууга алып келет, ал эми акыры
өлкөлөрдүн бири-бирине каршы согушуусуна себеп болот.
Алтын стандарты менен абал андан да жаман, анткени баары эле алтын жөнүндө болуп калат.
Туруктуу акча сунушу менен эмес, анткени анда ал экспоненциалдуу боло албайт...
Акча сунушу туруктуу бойдон кала албайт, анткени экономика өсүп жатат жана акча сунушу экономикага ылайык туураланышы керек.
Мына дал ушул нерсе кризиске алып келип жатат. Мына дал ушул нерсе кризиске алып келип жатат. Мына көйгөй.
Биз Шотландия менен Улуу Британиянын мисалынан мунун андай эместигин көрдүк.
Бирок мунун натыйжасында кризистерге жана согуштарга алып келген көптөгөн мисалдар бар.
Айрыкча глобалдык экономикалык кризистен кийин экинчи дүйнөлүк согуштун башталышын эске алганда, бул окуялардын
бири-бирин ушунчалык ылдам ээрчишип келүүсү кокустан эмес.
Ошентип, АКШ 1939-жылга чейин глобалдык экономикалык кризисте болгон. Экинчи дүйнөлүк согушта курал-жаракка көп каражат
жумшоо аркылуу гана алар бул кризистен чыга алышкан; болбосо бүгүнкү күндө дагы глобалдык экономикалык кризисте болуп жүрмөк.
Мындай дефляциялык кризистен согушсуз чыга албайсың.
Ошентип, нерселер ар дайымкыдай улантылат.
Дефляция болот, андан кийин улуу согуш келет – баары талкаланып, андан соң кайрадан курулат.
Бул кайра болот. Мен үчүнчү дүйнөлүк согуштун келерин көрүп турам, так эле экинчи дүйнөлүк согуш болгондой.
Процедура бүгүнкүдөй эле.
Азыр чоң спекулятивдик көбүк пайда болууда.
Адамдарды ачкөздүккө түртүп жатышат: акцияларды сатып алышыңар керек, инвестиция салышыңар керек,
акча иштеши керек, анан баарыңар бай болосуңар, дешет.
Эгер ал 1929-жылдагыдай жарылып кетсе, анда бизде ошол кездеги сыяктуу так ошол окуялардын жүрүшү болот.
Балким, жакшыраак Европаны кандай элестетериңизди кыскача баяндап берсеңизби?
Кубаныч менен, мырза Магнет. Биринчи кезекте чакырганыңыз үчүн чоң ырахмат – бул жерде болгонума абдан кубанычтамын.
Мен үчүн бул жерде, менин оюмча, Экинчи Альтернатива Форуму, Экинчи Альтернатива Дүйнөлүк Экономикалык Форуму
болуп эсептелген иш-чарада болуу чоң урмат-сый болуп саналат.
Германия Европанын суверендүү мамлекеттеринин союзунун бир бөлүгү катары каралышы керек.
Биз бир үлгү үчүн туруп жатабыз. Биз көз карандысыз, суверендүү улуттук мамлекеттердин үлгүсү үчүн, башкача айтканда,
«ата-мекендердин Европасы» деп аталган үлгү үчүн туруп жатабыз.
Биз реформаларды колдойбуз, бул бюрократиялык монстрду толугу менен талкалоону жана Европа
Биримдигин анын түпкү баалуулуктарына кайтарууну жактайбыз.
Бул максатка болгону бюрократияны кыскартып, элди кыйнап, ишкерлерге жана жеке керектөөчүлөргө тыюу
салган он миңдеген бюрократтардан жана мамлекеттик кызматкерлерден арылганда гана жетишүүгө болот.
Бул толугу менен эркин атаандаштык, эркин ишкерчилик жана жарандык эркиндик идеяларына каршы келет.
Бирок, балким, биз муну бир аздан кийин талкуулайбыз.
Бул өкмөт коркунучтуу канцлер Фридрих Мерцтин жетекчилиги астында кайда турат, мен аны толугу менен жөндөмсүз, бул
өлкөгө зыян келтирүүнү улантып жаткан адам деп эсептейм?
Бул таптакыр татаал эмес.
Энергия бааларыбыз өтө жогору. Биз ар тараптан эл аралык атаандаштыкта артта калып жатабыз.
Биздин негизги таянычыбыз – автомобиль өнөр жайы, күйүүчү кыймылдаткыч.
Биз кайрадан ЕС деңгээлинде күйүүчү кыймылдаткычтарды тыюу салуу маселесине кириштик. Бирок бул немис өкмөтү
тарабынан колдоого алынып жатканы үчүн эч нерсе жасалбай жатат!
Андан кийин бизде Имараттардын энергиясын жөнгө салуу эрежеси бар. Биз муну да мыкты деп эсептейбиз.
Эгер CSU андан кийин Бавариядагы ядролук электр станцияларын жардыра баштаса.
Сен аны элестетишиң керек, ал жапайы бороон сыяктуу.
Бул биздин өлкөдө машиналардын бороону, технологиялардын бороону.
Тарыхый жактан алганда, бул мага коммунисттик Кытайдагы Мао Цзэдоңдун бир кампаниясын эске салат.
Мурун бирөө болгон, Мао, ал «мына, эми муну ушинтип жасайбыз» деп айткан, анан баары ага ээрчип, ошондой эле жасашкан.
Ачкыч сөз: Улуу секирик алдыга. Бүгүнкү Германияда эмнеси башкача, ал жакта эмнелер жасалууда?
Миллиарддаган баалуу активдер амортизациядан кийин жөн гана жардырылып, кайра калыбына келтирилгис кылып жок кылынат.
Иштеп жаткан ядролук электр станциялары, кошумча айтканда көмүртек изин нөлдөйт, жардырылып жатат, ал эми
өнүккөн өнөр жай өлкөсү Германия энергия баалары асманга чапчып, туруксуз электр энергиясы менен жашап жатат.
Жаңылануучу энергия булактарынын бул алсыздыгы мурун арзан орус газы менен компенсацияланган.
Ошентип, бул мени кайрадан Европа суроосуна алып келет.
Европа лидерлерин эмнеге ушунчалык деңгээлде кийлигишип, Россияга ушунчалык каршы чыгып, биздин улуттук кызыкчылыктарыбыз эми такыр
эле корголбой, тескерисинче зыян тартуусуна түрткү болуп жатат?
Анткени түшүнүшүбүз керек эки нерсе бар. Биринчиси, Россиясыз Европада согуш жүргүзө албайбыз, экинчиси,
экономикабыз Россиянын жаратылыш газы болбосо атаандаштыкка жөндөмдүү эмес – бул абдан жөнөкөй эсеп.
Цифрлаштыруу бийликтегилер үчүн мүмкүнчүлүк болушу мүмкүн. Кеминде, бүгүн бул жерде талкуулангандай, санариптик
идентификацияга туташкан санариптик борбордук банк акчасы жарандарга жана оппозициялык
топторго каршы репрессиянын бир формасы болот.
Албетте, ошондой, жана ошондуктан адамдар аны каалашат. Мен айткам, баары бири-бирине байланыштуу.
Жакшы, мен бекем ишенем, биз коронавирус чаралары учурунда көргөндөрүбүз – бул саясат, ал бир
нерсенин чоңураак масштабдагы сыноосу, сыноо жүрүшү эле.
Системалар жарандык укуктарды чектөө үчүн репрессивдик чараларды канчалык алыска чейин колдонсо болорун жана манипуляция, агитация
жана медиадагы пропаганда аркылуу адамдардын канчалык деңгээлде макул болорун аныктоо
максатында абдан кылдаттык менен сыноодон өткөрүлдү.
Бул баары саясий-медиа комплекси тарабынан эң ири жалгандын бири менен адамдарды жөн гана жок кылуу максатында уюштурулган.
Бул климаттын өзгөрүүсүнөн коркуу сыяктуу эле механизм.
Ошентип, эми мына: «Оо, эми биз жарандарды көзөмөлдөшүбүз керек!» Бул түздөн-түз байкоочулук мамлекетке алып баратат. Эмне үчүн?
Ооба, сизге жагымсыз жарандар болбошу керек! Сиз муну Жорж Орвеллдин «1984» романы сыяктуу кылгыңыз келет
– аны ачык эле көрүүгө болот – анда тышкы, элестетүү душман жаратылып, адамдар көзөмөлдөнөт.
Алдос Хаксли да абдан, абдан кызыктуу, ошондой эле Рэй Брэдбери да, анын «Фаренгейт 451» китеби – келечектин
дистопиялык сүрөтүн тарткан кереметтүү китептер, аларга, менимче, биз толук ылдамдык менен умтулуп бара жатабыз.
фон дер Ляйен түнкүсүн биздин билдирүүлөрдү окуй алам деп кыялданып жүрөт, ошондуктан менин билдирүүлөрүм баары окулуп
жатат, сеники да ошондой деп ойлойм. Бул бир аз ыңгайсыз, бирок эгер экөөбүз тең накталай акча менен төлөй албай калсак канчалык
жакшы болмок – чындыгында, бул жерде эч ким накталай акча менен төлөй албай калмак –
анткени ошондо сиздерди көзөмөлдөөгө мүмкүн болмок.
Эми мында нерсе: эгерде сен бийликтегилердин ыргагына бийлебесең, эгерде сен коронавирус пандемиясы учурунда «Эй, мен вакцина
албайм» деп айтсаң, алардын муну жасоого каражаты бар болгондо, Бавариядагы Содер сыяктуу же Лаутербах сыяктуу
бирөө эмделбегендерге кандай мамиле кылмак эле деп ойлойсуң?
Эсептериңиз бөгөлдү, андан кийин көпүрөнүн астында уктап калмаксыз, анткени санариптик евро – бул
саясий куугунтуктун каражатынан башка эч нерсе эмес.
Эгерде сиз диссидент болсоңуз, анда сизди бөгөттөй алышат жана мүлкүңүздү тартып алышы мүмкүн; эгерде алар болгону электрондук
түрдө гана бар болсо, анда аларды жөн гана конфискациялай алышат.
Акыры баары ушунда! Биз жөн гана башка панел мүлк тууралуу сүйлөп жатканын угуп калдык, Батыштын мүлкү болбойт.
Бирөө мүлк сатып алгысы келет дейт, экинчиси ага каршы кеңеш берет.
Мен да экинчи вариантка макулмун, анда мен так айткам: азыр мүлк сатып алган ар бир адам милдеттүү ипотекага алынат.
Биз 1950-жылдары Германияда жүктү теңдештирүү жөнүндө мыйзам кабыл алынганда бул канчалык ылдам болорун көрдүк.
Ага милдеттүү ипотека салынат, ошондуктан аны да төлөп бүтүрө аласыз, жана бул бардык каражаттар.
Андан соң алтынга тыюу салынат, анткени алтынга тыюу салуулар капиталды көзөмөлдөөгө алгачкы кадам болуп саналат.
Эгер евро кулашын улантса, жана ал сөзсүз улантат. Евро болгону борбордук банктардын, тактап айтканда чет элдик борбордук
банктардын колдоо сатып алууларынын эсебинен гана тирүү калууда; алар өз валюталарын, күчтүү валюталарын еврого каршы сатууда.
Алар дагы деле бул таштандыларды, бул бардык жумшак валютаны кабыл алышы керек. Андан кийин алтынга тыюу салуулар кирет.
Башкача айтканда, биз муну Биринчи дүйнөлүк согушка чейинки мезгилде жана согуш учурунда согуштук
облигациялар менен алтынга алмашуу аркылуу көрдүк.
Бирок андан кийин алар муну кайра жасай алышкан жок, ошондуктан ал алмаштырылчу эмес болуп калды, жана бул адамдар
эми улуттук валюталардан чыга албай калышы менен байланыштуу.
Ошондуктан адамдар санариптик еврону каалашат.
Биз анын баалуу эмес валюта экенин билебиз, бул фиаттык акча, ал толугу менен электрондук гана, жана алар адамдарга
басым жасап, алардын пикирлерин билдире албай калышын каалашат.
Андан кийин алардын эсептери тоңдурулат. Ал эми экинчи жагынан, алар бул валютадан, бул фиат акчадан чыгып кете алышпайт.
Солчулардан оңчулдарга чейинки бул спектр чындыгында эми маселе эмес, жок дегенде бүгүнкү күндүн маселеси эмес.
Биздин доордун маселеси чындыгында эркиндик менен мамлекеттик куугунтуктун ортосундагы чыңалуу.
Ошол эле, чындап эле! Мен үчүн жеке эле.
Мен ар дайым кийинки кадамды билип турам, ооба, дегим келет, эмнеге AfD, эмнеге алар ушундай дешет, биз
бул жерде оңчулдарбыз деп, жана башка ушундай нерселер.
Ооба, мен да оңчул консерватормун, бирок ар дайым артыкчылыктарды коюшуң керек.
Жана менин жеке приоритетим – жарандык эркиндиктерибизди сактоо үчүн бизди басып-жанчыган мамлекетке каршы турууда иштөө.
Мунун өзү мени саясатка кирүүгө түрттү.
Мына ошондуктан мен бүгүн бул жерде отуруп жатам.
Мен бул окуяны өмүрүмдүн аягына чейин эч качан унутпайм.
Жана «согуш» деген сөздү ойлонбостон колдонгондордун баары мындай алдыңкы сызыкка барышы керек.
Алар ал жерде түздөн-түз алдыңкы сызыкта тургандарга жана артта калгандарга эмне болорун көрүшү керек.
Бул элестеткис, жана мындай нерсени кайрадан баштоону ойлонуу да жоопкерчиликсиздик.
Идеалдуу Европанын бул сүрөтүн чийгенде, кайдан баштайсыз?
ЕС кетиши керек. Бул менин абсолюттук талабым.
Жылдар бою келишимдер жана кризистер аркылуу Европа Биримдиги Европада оккупациялык күч катары өзүн бекемдеп, менин оюмча, бул
континентти зулум, авторитардык ыкма менен басып алып, анын маданияттарын, эркиндигин, сөз эркиндигин
басып-жаныштап, бул континентти чындыгында куткарам деген талкаланган согуш калдыктарына кайра алып келип жатат.
Жана дал ушул жерде Европа Биримдиги Европаны кайрадан ошол жакка жетелеп баратат. Жана бул Европа Биримдиги жоюлушу керек.
Бул Европа менен эми эч кандай байланышы жок болгон абстракттуу түшүнүк.
Бул — алыста турган бюрократтар тобу, алар, балким, Европада эмне болуп жатканын, Брюсселден, өз
энкалавдарынан, өз көбүктөрүнөн башка, билбей калышкан.
Бул менин биринчи талабым болмок, жана мен эч кандай компромисске барбайт элем.
Анткени сен бул ЕСти реформалай албайсың; бул учурда системаны толугу менен талкалап салышың керек.
Анын натыйжасы кандай болору чоң суроо, бирок ал гана жакшыра берет.
Жана Европалык мамлекеттер ондогон жылдар бою бул Европа Биримдигинин буйруктарына баш ийип келишкен.
Мен биздин саясатчыларды саткынчылыкка, Европа жарандарын сатканы үчүн айыптайм, анткени алар бизди сатып
жиберип, ар кандай кызыкчылыктары үчүн бизге саткындык кылышты.
Чындыгында, Европа учурда жамандыктын бекем орду.
Бул бардык жамандыктардын келип чыккан жери. Европаны реформалоого болбойт.
Бүгүнкү күндө биз көрүп жаткан бул Европа сөзсүз толугу менен жок болуп кетиши керек.
Бул жагынан мен Европаны — бул бюрократиялык монстрду, өзүн-өзү караган патерналисттик түзүмдү — катуу жактаган
эмесмин; аны АКШнын империалисттик долбоору катары көрөм, ал Европа мамлекеттерине мажбурлап киргизилген.
Жакшы пландаштырылган, сонун даярдалган – мүмкүнчүлүк болгондо бул тууралуу бир аз кененирээк айтып берем.
Ошондуктан мен Европаны өтө жигердүү жактагандардан эмесмин. Чындап эле эмес, сен дагы боло албайсың.
Чындыгында эле, биздин көз алдыбызда коюлуп жаткан бул псевдо-парламентаризм жөнүндө жакшы сөз айтууга эч нерсе жок.
Бул эч нерсе жокдуктун баскычы.
Эгерде сөз сүйлөөлөргө көз чаптырсаң, депутаттардын сөзү үчүн эки же үч мүнөт гана берилет, андан соң микрофон өчүрүлүп калат,
айрыкча алар фон дер Лейен айымдын пикирине туура келбеген нерсени айтып койсо, ал болсо ошол учурда
башында Европа Биримдигинин чалгындоо пландары менен алек.
Анын баарын анын жүзүнөн көрө аласың, көздөрүнөн окуй аласың — башынан өтүп жаткан тоталитардык ойлорду.
Бул эч ким каалаган Европа эмес, албетте мен да каалабайм.
Мен мындай Европаны каалаган адамдарды элестете да албайм, бирок бийликке жана империячыл амбицияларга гана кызыккандардан, жаңы
согуштарга же жок дегенде кандайдыр бир аскердик мүмкүнчүлүккө даярданууга умтулгандардан башка. Бул менин Европам эмес.
Мен үчүн бул суроого жооп берүү абдан оңой: бардык ЕС органдарын дароо, толугу менен жана алмаштырбай жабуу.
Бардык европалык чиновниктер кызматтан толугу менен бошотулуп, ордуна эч ким дайындалган
жок. Бизге бул бюрократия такыр деле керек эмес.
Мен бул трибунада турган биз ката кетирүүдөбүз деп эсептейм – жана бул өзүбүзгө карата айткым келген жалпы сын –
мурда айтып өткөн пропагандага алданып, бул Европаны, бул ЕСти реформалоого болот деп ойлоп жатабыз.
Евробиримдикти реформалоо толугу менен ээленип, оңдоп-түзөөнү талап кылган мейманкана сыяктуу эле мүмкүн эмес.
Бул мүмкүн эмес; биз бул жерде эч нерсени реформалай албайбыз.
Биз аны гана жокко чыгара алабыз жана аны чындап эле алмаштырбастан жокко чыгара алабыз!
Жарандарга булардын эч биринин кереги жок, анткени алардын эч бири жашоого, эркиндикке же менчикке салым кошпойт.
Бул коюмга коюлган баалуулуктар.
Евробиримдик эч нерсени тиешелүү деңгээлде жакшырта алган жок, тескерисинче баарын татаалдаштырды.
Серж, сен Мартин Селльнердин так жанында отуруп жатасың.
Сен бул жерде ал менен подиумда отуруп, реэмиграция тууралуу сүйлөшүшүң керек болгондо, ар кандай тери түстөгү адамдарды дароо
реэмиграциялоону каалаган деп айыпталган Мартинден коркпойсуңбу?
Прагада, Чехияда, албетте жок, анткени учурда экөөбүз тең чет элдиктербиз. Ошондуктан ал мени өлкөдөн чыгара албайт.
(...) Айрыкча саясат, качкындар саясаты, кайра көчүрүү жана интеграция сыяктуу темаларга келгенде, мен Мартин Селльнерге
жылдар бою адилетсиз мамиле жасалып келген деп эсептейм.
Ооба, жакшы окуган жана кылдат уга билген ар бир адам... жана бул жигит да абдан жагымдуу, сулуу көрүнөт, десек
болот, ал жөн гана так сүйлөбөйт, ошондой эле сулуу – жок, бирок анын идеялары, ойлору так.
Мартин, сен ремиграция тууралуу көп цитаталанган жана көп талкууланган китеп жазгансың.
Сиздин теорияларыңыз кызуу талкууларды жаратты.
Алар «Compact» тыюу салуу боюнча иш-чараларда да талкуунун темасы болушкан.
Чет элдиктерди мекенине кайтаруу тууралуу сүйлөшүү азыркы күндөрү мыйзамдык аркан үстүндө басып жүргөндөй.
Ошондо сиздин негизги аргументтериңиз эмнелер? Мына кыскача кыскача мазмуну.
Мен бул тууралуу узак-узак сүйлөй алам, бүтүндөй бир китеп жаза алам, жана чындыгында мен бир китеп жазгам, ал CORRECTIV жана
Потсдам шаарынын аркасында бестселлерге айланды – демек, алардын бул терминди каралоо жана
жок кылуу аракетинде алар чоң ийгиликке жетишти.
Азыркы күндө Трамп аны колдонот, Маск аны колдонот, Португалиядагы Чегадан Италиядагы
Легага чейин. Ал эми негизги принциптери эмнелер?
Негизинен, бул миграция саясатында кадимки абалга кайтуу гана. Бул кайра көчүрүүнү билдирет.
Анткени биз 2015-жылдан бери эмне болгонун деле билбейбиз.
Солчулар бизге толугу менен абсурддуу талкууну сунушташты, тактап айтканда: мыйзамсыз миграция мыйзамсызбы?
Албетте, бул мыйзамсыз. Мыйзамсыз миграция менен эмне болот?
Албетте, ал үйүнө кайтышы керек. Нүктө, бул толук ачык.
Муну он жыл талкуулоо толугу менен абсурд. Ал эми ремиграция бул талкууну кадимки көрүнүшкө айлантат.
Басып кирүүнүн аягы, башпаанек кырсыгын токтот, Бекем Европа.
Мен Түндүк Африкада кабыл алуу аймактарын жана борборлорун түзүүнү колдойм, ал жакта адамдар ар-намыс жана коопсуздук
менен жашап, кесип үйрөнө алышат, бирок Европага келбейт.
Мыйзамдуу да, мыйзамсыз да алмаштыруучу миграция токтотулушу керек.
Биздин өз балдарыбыз жана үй-бүлөлөрүбүз үчүн жылуу маданият керек.
Ошондой эле параллелдүү коомдорду ыңгайлашууга мажбурлоо үчүн басым болушу керек. Исламдаштырууну токтоткула.
Бул менин кайра көчүү сунушумдун принциби: ал ыктыярдуу катышууга негизделип, мажбурлоо эмес,
сунуштарды камтып, жергиликтүү колдоо менен бирге жүргүзүлөт.
Биз буга чейин жергиликтүү деңгээлде перспективалар болушу керектигин талкуулаганбыз.
Эгерде биз Сирия менен Нигериядан бардык дарыгерлерди чыгарып алсак, анда адамдар табигый түрдө бизге келишет.
Биз жергиликтүү деңгээлде мүмкүнчүлүктөрдү түзүшүбүз, жергиликтүү деңгээлде жардам көрсөтүшүбүз керек, бирок Европага
кирүүнүн эч кандай жолу жок экенин так көрсөтүшүбүз керек.
Андан кийин, эки жылда эмес, үч жылда эмес, 15, 20, 30 жылдан кийин Германия бүгүнкүдөн да көбүрөөк
немис болот. Жана бул, кыскача айтканда, ремиграция.
Биз жөн гана Берлинде көчөлөргө чыктык.
Мен жакшы бир планшет кармагыч алып, өтүп бараткан адамдардын жанына барып: «Үйүңүзгө мигрантты кабыл алсаңызбы?» дедим.
Складдар толуп турат, батирлер толуп турат.
Коомчулук үчүн бир нерсе кылып, бул мигранттарды кабыл алсаңыз болобу? – Ооба, ооба, биз сөзсүз муну жасайбыз!
Андан кийин мен Фероз Ханды бурчтан чыгарып, «Мына ал. Аны дароо эле өзүңүз менен ала кетсеңиз болот!» дедим.
Андан кийин: «Жок, жок, жок, бизде орун жок!»
Албетте, биз юморду колдонуп, Германия менен коом дайыма «бизде орун бар, бизде орун бар, баарын кабыл алабыз»
дешет экендигине көңүл бурууну кааладык. Жок, бизде орун жок.
Албетте, бул бүт миграциялык саясат иштен чыкты.
Бирок кайра-кайра айтылып келет, биз кимди болбосун кабыл ала алабыз, алар өзү интеграцияланат.
Жок, баары бул жакка интеграцияланбайт. Биз муну баса белгилегибиз келген.
Жана адамдардын реакциясын көрүү абдан кызыктуу болду.
Ошентип, эң биринчиден, ооба, сөзсүз, мен катышам.
Андан кийин Фероз чындап эле жакшы куртка жана стильдүү кепка кийип келет: «Салам, мен бул жерде!»
Андан кийин абдан тез эле бирөө айтты: «Жок, бул иштебейт, бул иштебейт!»
Германияда же Австрияда исламдашуунун кошумча террордук чабуулдарга алып келиши мүмкүн
болгон тобокелдикти канчалык чоң деп эсептейсиз?
Ооба, акыркы жылдары мурдагыдай ири масштабдуу чабуулдарды же көптөгөн аракеттерди көрбөй калдык, бирок негизинен бычак
колдонулган чабуулдарга өткөнүн байкайбыз. ММКлар болсо муну табигый түрдө психикалык жактан ооруган
адамдын аракеттери катары көрсөтүүгө аракет кылышат, анын артында идеология жоктой көрсөтүшөт.
Жана бул адамдар эмнеге муну жасап жатканына басым жасап, көңүл буруу абдан, абдан маанилүү.
Бул өтө маанилүү аспект, анткени айрыкча маалымат каражаттары муну жашырып, калкты тынчтандырып, биз окуянын чыныгы себептерин
билбей калышыбыз үчүн бул жөн гана идеология, тактап айтканда саясий ислам, исламчылык экенин көрсөтүүгө аракет кылып жатышат,
ал идеология Германияны жана Австрияны гана эмес, бүт Европаны да исламдандырууну көздөйт, жана бул күн тартиби ар
кандай деңгээлде, ар кандай ыкмалар, анын ичинде терроризм аркылуу катаал түрдө ишке ашырылып жатканы.
Жана мен айтам – Рождестводо аны көрөбүз да – биз буга чейин эле бардык коопсуздук чаралары күчөп жатканын көрүп жатабыз жана
Рождество базарлары катуу коргоого алынып, кадимки жарандар салыштырмалуу коопсуз сезилиши үчүн ушундай
кайгылуу көрүнүштү көрүп жатабыз – анткени, албетте, чыныгы коопсуздук деген болбойт.
Мен айтаар элем, өлкөгө саякат документтери же визасыз кирүү боюнча бул демилгени илгерилетүүнү токтотушубуз керек.
Биз адамдар менен ойноону токтотобуз, анткени көрүнүп тургандай териси өтө караңгы түстүү адам
минималдуу түстүү адам менен сүйлөшүп жатканда деле...
… Жакшы, мен анчалык аз пигменттелген эмесмин …
Туура, туура, мен так айтышым керек: бул мигранттар Германияга, Европага кантип жетишет?
Ооба, алар биздин чек арада танктар менен туруп «чек араны ач, болбосо ок атууга аргасыз болобуз» деп айтып жатышпайт.
Ооба, бул адамдар атайылап Европага, Германияга киргизилген; аларды алдап киргизишкен.
Мен эки жума мурун гана Конго Демократиялык Республикасында болчумун, жана ал жакта Германияда балдарга төлөнүүчү
жөлөк пулдун суммасын, эмне күтүлөрүн жана башка нерселерди так билишкен контрабандалык тармактар да бар.
Жакшы, менде качкындар жана миграция кризисин толугу менен чечүү үчүн абдан жөнөкөй чечим бар.
Мен эгер качкындарды кабыл алуучу борборлорду саясатчылардын виллаларынын жанына эле
куруп койсо, баары тез эле бүтмөк деп ойлойм.
Бул абдан тез эле чечилип калмак, бирок тамашаны четке кагып.
Бул жөн гана биринчи кадам: түртүүчү жана тартылуучу факторлорду тескери буруу.
Туура эле, сиз айткандай, бул жакка адамдарды тартуучу бардык стимулдар токтотулушу керек.
Мен айтайын дегеним, биз кайда турабыз, сураныч?
Адамдар Бангладештен Ливияга келип, Европага баруу үчүн контрабандисттерге акча төлөшөт – бул алардын өлкөсүнөн качууга
эч кандай тиешеси жок, бул экономикалык миграция, анткени биз бул жерде стимулдар
түзөбүз. Албетте, алардын баары дароо кетиши керек.
Бул жакка мыйзамсыз келген мигранттар да кетиши керек.
Албетте, бул өлкөгө мыйзамсыз киргендердин баарына тиешелүү. Мыйзамсыз кире алган ар бир адам мыйзамдуу түрдө чыгып кете алат.
Мен муну өзгөчө күлкүлүү деп эсептейм – солчул коомчулуктар: «Көптөгөн миграцияга эч нерсе
кыла албайбыз, чек араларды ачышыбыз керек».
Албетте, бул миллиондогон адамдардын бул жакка келерин билдирет.
Бирок депортацияланышы керек болгон ар бир адам, айтышкандай, Эверест тоосуна чыккандай.
Жөнөкөй жана так чечимдер керек.
1945-жылдан бери биз күнөөлүүлүк маданиятында жашап келебиз. Ооба. Биз, немистер, күнөөлүүбүз.
Биз адамдарды кабыл алышыбыз керек, анткени бул биздин милдетибиз.
Бизде мындай милдет жок! Биз эч кимди кабыл алууга да милдеттүү эмеспиз.
Биз жардамга муктаж, аралашып, бул жерде экинчи үй тапканына ыраазы болгон адамдарды кабыл ала
алабыз. Ал эми алар бизге өз кезегинде көрсөтүшөт:
Менди тосуп алганыңыз үчүн рахмат, мен бул жерге аралашып кетем!
Эгерде сен өзүң, мисалы мендей, үй-бүлөлүк тарыхың бар болсо, анда Германияга көчүп келген, бул жерде тилди үйрөнгөн, иштөөгө
аргасыз болгон жана эч нерсени бекер албаган мигранттар бар... Аларга өтө кичинекей батир
беришкен, ал жерде алты адам бир бөлмөдө укташкан.
Алар өздөрүнүн эмгеги менен жогорку абалга жетишип, бул өлкөнү дагы деле сүйүп, урматтап келишкен. Бүгүнкү күндө мындай болбойт.
Мен болгону бул күнөөлөө маданиятынан келип чыкканын гана айта алам, жана биз андан алысташыбыз керек.
Бул жерде баарын кабыл алуу биздин милдетибиз эмес, жана, албетте, дүйнөнү куткаруу да эмес.
Ал эми биздин биринчи дем берүүчү себебибиз – эгер сиз муну баалап, бизге аралашып жатканыңызды көрсөтсөңүз,
анда биз сизди кубаныч менен кабыл алабыз. Бул жакшы нерсе.
Бирок жөн гана бул жерде аралашып кете албаган көп адамдар бар.
Жана мен муну өтө, өтө чоң трагедия деп эсептейм.
Мен, Конгодон чыккан «кара бомбер», «Леопард», ооба, эрдигимди немис элине да жеткиргим келет, аларга
коркпоңуздар деп айткым келет. Коркуу — жаман жолдош.
Мен Конго Демократиялык Республикасынан качкын бала болуп Европага келип, өз жолумду таап, сиздин
өлкөңүздү сүйүүнү үйрөндүм. Менин балдарым немис.
Мен эми бул миссияны аткаруу үчүн сиз менен кол кармашып иштөөгө даярмын.
Жана мен кийинки жылы дал ушул үчүн үгүт жүргүзгүм келет.
Абдан жакшы, Стефан Магнет, бул, айтыш керек, гиганттык иш-чаранын алып баруучусу – экинчи
Альтернативдик Дүйнөлүк Экономикалык Форум эми Прагада өттү.
Панелдик сессиялар аяктады, көптөгөн талкуулар болду, бул жерде абдан, абдан баалуу, мыкты байланыштардын өтө көп саны түзүлдү.
Кандайсың? Натыйжага канааттандыңбы?
Мен абдан канааттандым, анткени баары сонун болуп чыкты.
Чоң кырсыктар болгон жок, бузуучу аракеттер болгон жок.
Бардык баяндамачылар келип, өз сөзүн айтып, бири-бири менен тынч жана достук мамиледе болушту.
Албетте, сахнада талаш-тартыш болду, жана биз дал ушуну каалайбыз. Бул жакшы – ал биринчи жылга караганда жакшыраак болду.
Жана мен чыныгы мааниде биз муну ийгиликтүү бүтүргөнүбүзгө абдан жеңилдедим.
Мен абдан ыраазы жана баш ийем, анткени бизде ар түрдүү жана берилген мамиле менен кабар берген көптөгөн
мыкты салым кошуучулар жана мыкты медиа өнөктөштөр бар.
Мен чындап эле абдан кубанычтамын, биз бул жерде чогулуп, муну экинчи ирет мыкты деңгээлде аткарып бергенибизге.
Жакшы, абдан жакшы. Стефан, сенин ураанда «Сын-пикирден күчкө» деген сөз айкашы бар эле.
Сиз бул жерде кайсы кубат жөнүндө айтып жатканыңызды түшүнүшүбүз үчүн «кубат» деген сөздү бир аз түшүндүрүп бере аласызбы?
Ооба, мен жыйынтыктоочу сөзүмдө да биздин эркти бириктирүү жөнүндө айткам.
Биз максатка жетүүгө макул болгондо, жалпы максатты алдыга жылдырууну кааласак, биз күчтү
өнүктүрө алабыз. Жана биз үчүн маанилүүсү дал ушул.
Бул конкреттүү чечимдер жана конкреттүү идеялар жөнүндө сүйлөшүү жана биз биргеликте ага умтула турган максаттарды коюу тууралуу.
Жана биргелешип, уюшкан эрк тоолорду жылдыра алат.
Биз муну COVID-19 учурунда көрдүк: жүздөгөн миңдеген, акыры миллиондогон адамдар «бизди гендик терапияга
мажбурлагысы келбейт, бизге сайма жасаткысы келбейт, бизге физикалык бүтүндүк керек, бизге эркиндик керек» дешти.
Бул болсо каршылыктын өсүшүнө жана күчтөнүүсүнө алып келип, ар жерде жарандык баш ийбөө жүрүп жатты.
Жана эми биз Европада согуш болбосун каалайбыз.
Биз Урсула фон дер Ляйен болобу, Йенс Шпан болобу же бул марионеткалар кандай гана аталбасын,
алардын кызыкчылыгы үчүн пайдаланылып калгыбыз келбейт.
Биз Европа Биримдигинин көк жылдыздуу желегин алданып калгыбыз келбейт; тескерисинче, коронавирустай эле
өзүн-өзү аныктоо жана эркиндик менен жашап, бул саясатчылардын бизди согушка шаштыруусуна жол бербейбиз.
Бул биз бул жерде билдиргибиз келген жалпы эрк.
Менимче, бул ийгиликтүү ишке ашырылды, жана бул үйдөгү көрүүчүлөргө биз макулдашканыбызды көрсөтөт.
Биз согушту каалабайбыз; биз эми келерки жылы анын алдын алуу үчүн күчтөрүбүздү бириктирип жатабыз.
Абдан жакшы. Сиз бул теманы талкуулоо үчүн ар түрдүү адамдарды да чогулттуңуз.
Европада мүмкүн болгон согушту кантип алдын алса болот?
Ар кайсы тармактардан келген адистер катары сиздер үчүн так кийинки кадамдар пайда болду деп сезип жатасызбы?
Биз ошондон чындап эле көп нерсени үйрөндүк.
Чындыгында, симуляциянын жана панелдик талкуунун бир так жыйынтыгы – согушту, албетте, анын чыныгы аты менен атап коюу керек.
Бул кылмыш, бул жаман, бул зулум, бул кандуу.
Сиз сүрөттөрдү көрсөтүшүңүз керек, сиз эмоцияларды көрсөтүшүңүз керек.
Согуш абстракттуу эмес; ал Газада же Сирияда кайдадыр бир жерде болуп жаткан жок.
Жок, ал бизге келет, жана биз анын үчүн өлүшүбүз керек, анын үчүн кан төгүшүбүз керек.
Биз алдыңкы сызыкта да, үйдө да ичеги-карыныбызды жана колдорубузду жоготушубуз керек.
Көптөгөн кыйроочу оор куралдар түшкөндө, ал биздин мекенибизге таасир этет.
Андан кийин «Мен эми алдыңкы катарга баруунун кереги жок» дешкен кары-картаңдарды да таасирлейт.
Бирок сиз неберелериңизди жоготуп жатасыз, анткени теңдик рухунда кыздарыңыз да аскерге чакырылышы керек.
Согуш биздин үйлөрүбүзгө да келет; дайыма эле ушундай болгон.
1945-жылы да кары-картаңдар бомбалоолор, кууп чыгуулар жана ыйык жерлерди тебелөө себебинен жабыркашкан.
Ошондуктан бул баарына таасир этет. Согуш жаман, Европада дагы бир кандуу согушка муктаждык жок.
Ошондуктан сиз бул тема сиздин жүрөгүңүзгө өтө жакын экенин көрө аласыз, жана аны көрүүчүлөргө гана эмес, бул
жерге чогулган баарына да жеткирүүңүз абдан маанилүү.
Өтө мыкты иш. Биз да бул иш-чара менен дагы бир жолу куттуктайбыз.
Биз бул тууралуу кабарлап жатканыбызга абдан кубанычтабыз жана панелдерди да кыскача жыйынтыктап беребиз.
Балким көрүүчү үчүн, алар адистер, таасир этүүчү адамдар бар экенин көргөндө.
Сен чындап эле инфлюенсерлерден канцлерлик талапкерлерге чейин баарын бириктирдиң.
Бул абдан таң калыштуу. Бир күнү сыра ичип отуруп, муну кантип жасаганыңды айтып берчи. Бирок абдан жакшы.
Азыркы суроо: көрүүчүгө эмне деп айтмаксыз? Эгер сиз азыр ошол бөлмөгө кирип, алар отурган жерге
жөн гана сүйлөп койсоңуз, алар сизди көрүп жатышат.
Ар бир адам мүмкүн болгон согуштун алдын алуу үчүн жеке өзү эмне кыла алат?
Ооба, мен так эле ойлойм, биз болгону түрткү гана берип жатабыз.
Биз көрүүчүлөргө коронавирус доорунан жана ар түрдүү медиа өнүмдөрдөгү, адамдар ишенген башка
программалардан тааныш болгон көптөгөн таанымал инсандар согушка каршы биригип жатканын көрсөткүбүз келет.
Биз муну жасайбыз. Биз жол көрсөтөбүз. Биз жоопкерчиликти алабыз.
Биз көрүүчүлөргө да катыша ала турган ар түрдүү мүмкүнчүлүктөрдү сунуштайбыз, алардын айрымдары төмөн тоскоолдуктагы болот.
Биз ар бир адам Kla.TV же AUF1 сыяктуу телеканал ача албай турганын толук түшүнөбүз.
Ар бир адам жүздөгөн миңдеген адамдар катышкан ири демонстрацияны уюштура албайт же акылдуу арыздарды жазган юрист боло албайт.
Бирок ар бир адам бир нерсе кыла алат. Ар бир адам листовкаларды тарата алат. Ооба, ар бир адам стикерлерди чаптай алат.
Ар бир адам азыр өзүнүн туугандарынын арасында, жумушта же кадимки тааныштарынын
үстөлүндө эмненин коюмга коюлганын так айта алат.
Ооба, бийликтегилер өз кылмыштарын согушка кайрылып жашырып коюуну каалашат.
Жана алар бизди андан дайымагыдай эле пайдаланып калышкысы келет.
Биз эми шахмат тактасындагы фигураларбыз.
Аларды жөн гана кылыч менен өлтүрүшү керек. Ал эми биз: «Жок!» деп айтышыбыз керек.
Жана ар бир көрүүчү өзүнө суроо бериши керек: мен эмне кыла алам? Мен алдыда турууну каалаймбы?
Балким жок. Ооба, көп адамдар муну каалабайт.
Андан кийин, балким, мен бул тууралуу досторум менен талкуулай алам. Ооба, балким, мен да муну каалабаймбы?
Андан кийин мен түнкүсүн жашыруун түрдө листовкаларды таратам же стикерлерди бир жакка чаптайм.
Эгер чиркөө кайра келип, вакцинация эркиндик, согуш эркиндик деп айтса, анда мен чиркөөнүн эшигине «Согушка – жок!
Тынчтыкка – ооба!» деген стикер чаптайм – каалаганыңдай.
Же мен каражат которуп бере алам. Мен колдоого ала алам.
Мен көбөйткүч боло алам. Мен программаларды жүктөп алып, социалдык цензураны айланып өтүү үчүн кайра жүктөй алам.
Миңдеген мүмкүнчүлүктөр бар. Ар бир адам өзү эмнени кошо аларын ойлонушу керек.
Эгерде биз 2026-жылы, анда дагы бир нерсе кылууга мүмкүнчүлүк бар кезде, жөн гана карап туруп эч нерсе кылбасак,
андан кийин алар бийликти катуу кармап, тынч каршылык көрсөтүү үчүн көп мүмкүнчүлүктөр болбой калат.
Азыр эч нерсе кылбагандар кийинчерээк, эч нерсе кылууга мүмкүн болбой калган учурда, эмнеге
эч нерсе кылбаганы тууралуу суроого туш болушат.
Азыр аракет кылуунун убактысы! Активизм – бул активдүү болуу, жана эми баарыбыз бейпилдик үчүн
кандайдыр бир жол менен активдүү болушубуз керек.
Бул абдан күчтүү билдирүү! Бул маек үчүн, бүт иш-чара үчүн чоң рахмат. Биз сизге ийгилик каалайбыз жана бул
тынчтык чындап сакталуусун камсыз кылуу үчүн бүт программа бою сизди колдойбуз. Рахмат.
Бул жерде экинчи A-WEFте түз эфирдебиз. Азыр биз менен түз эфирде Элиас Сасек бар.
Элиас, сен кечээ эле бул жерде болчусуң, сен эрте келгенсиң.
Сиз ал жерде бир аз кичирээк, биз кире албаган жабык чөйрөдө өтө маанилүү маселелерди талкууладыңыз... Ал
жерде эмнелерди талкуулаганыңызды айтып бере аласызбы?
Сизде мисал барбы? Кечээ чечилиши мүмкүн болгон бир нерсени айтып бере аласызбы?
Биз билүүгө абдан кызыкдар болмокпуз.
Ооба, кечээки талкуулар абдан кызыктуу болду.
Жана биз да бир маселеде макулдашканыбызга толук ынанганбыз:
Учурда, анын ичинде эркиндик кыймылына, бизде бар билим берүү чөйрөсүнө жана эркин медиага эң чоң коркунучтардын бири эмнеде?
Биз бул ачык эле көлөкө тыюу экенине макул болдук: жасалма интеллект алгоритмдери интернетке жарыялаган
бардык нерселерибизди рейтингинде төмөндөтүп, андан ары жеткирбей, жетүүсүн жасалма түрдө чектешет.
Бул чарага каршы – баарыбыз көргөндөй – эң маанилүүсү биргеликте аракет кылуу, биргеликте иштөө, өз эгобузду четке
кагуу жана бул көбүктү же бул көлөкө тыюуну биргеликте жаруу.
Мен үчүн абдан кызыктуу болду: мисалы, биргелешкен кампанияларда биз адамдар аларды басып чыгарып, өзү да
таратуучу боло алышсын деп A4 форматтагы текст түрүндө бир топ программаларды даярдоого макулдаштык.
Ошентип, биз тегерек жабылып баратканын көрүп жатабыз, биз аналогдукка, оффлайнга кайтып баратабыз.
Азыр биз Kla.TV Offline боюнча алда канча алдыдабыз.
Биз S&G менен жылдар бою өзүбүз басып чыгарып, таратып, дистрибуция тармактарын
куруп келген ишибиз да абдан-абдан популярдуу.
Мен бул көрүнүш кийинки жылдары олуттуу өнүгүп, көлөкө тыюуну (shadow banning) каршы күрөшүү үчүн абдан мыкты кампания же чечим
экенине ишенем, анткени ал санариптик жетүүнү жөн гана чектейт.
Абдан таасирдүү! Сени тааныгандардын баары сен азыр IT секторундагы Kla.TVдеги бардык иштерди
башкарып жатканыңды жана аны өзүң түзгөнүңдү билет.
Сен дагы бир өтө тыгыз жыл өткөрдүң, көп жаңы өнүгүүлөр менен – сен жөн гана айтып өттүң: Kla.TV Offline системасы иштеп жатат,
ал интернетке көз карандысыз байланыш түзүүгө мүмкүндүк берет.
Бул иштейби? Көрүүчүлөрдөн буга чейин кандайдыр бир пикирлер болду беле?
Ооба, бул таң каларлык. Биз жакында отчет даярдап, каунтерди бааладык, жана азыр 40тан ашык өлкө катышууда.
Бул канчалык динамикалуу болуп баратканына таң каласың, жана бүгүн кечинде да мага бул
долбоор тууралуу бир нече жолу суроо берилди.
Бактыга жараша, биз маалымдуулукту жогорулатууда алдыңкы сапта турабыз, жана айрымдар
окшош долбоорлорду сунуштоону караштырып жатышат.
Бул баары өнүгөт, бирок айтышкандай, офлайн — жаңы органика.
Бул үстөмдүк кылат же кылышы керек.
Сүйлөшүүлөрдөн эле көрүнүп турду, бетме-бет жолугушуу өткөн жылы өткөргөн виртуалдык жыйындарыбыздан таптакыр башкача болду.
Жылуу атмосфера, өз ара түшүнүшүү жана бул мезгилден биз бирге гана өтө алаарыбызды түшүнүү болду.
Абдан жакшы! Ооба, муну жасоонун жалгыз жолу ушундай, жана бул үчүн түзгөн нерселериңиздин баары, бардык өнүмдөрү
менен кошо, дагы деле оффлайн режимде иштеп, акысыз бойдон калып жатканына баарынын ишениши оңой болгон жок.
Же пикирлер кандай болду? Мен ишене албаган, элестете албаган адамдарды байкайм.
Ооба, эгерде сен бул тууралуу билбесең, биз кантип бирге иштээрибизди жана эмнелер бизди шыктандырарын, биздин
берилгендигибизди билбесең, аны элестетүү абдан, абдан кыйын.
Мен адамдарды шыктандыруу жана аларды аны эки башка адамга өткөрүп берүүгө үндөө максатында
биз катуу диск белек кылып жатканыбызды айттым.
Бул элестеткис, бул биз үчүн да элестеткис.
Бир гана нерсе бар: бизге келип, жергиликтүү деңгээлде байланышып, бизди жакындан таанып-билишиңиз керек.
Жана бүтүндөй жаңы дүйнөлөр ачылат!
Мен адамдарга ушул нерселерди айтканда, алар муну башка планетадан келгендей кабыл
алышат, жана мен аларга терең боорум ачып турат.
Бирок адамдар сөзсүз бизди таанып, келип көрүшү керек.
Ал чындап эле бар, акча эмес, адамдар бири-бирине чын дилден жардам берип, колдоо көрсөтүүгө
бүт жүрөгү менен берилген бул жаңы акчасыз дүйнө.
Мен эркин билим берүү чөйрөсүндө болуп жаткан жана боло турган ар бир өнүгүүгө кубанычтамын.
Бул уникалдуу. Чындыгында, мен «Welt mit Geld»де мындай өнүмдөрдү тапкан эмесмин – алар мындай нерсени сунушташат.
Сиз бул продукцияларды башка бардык адамдарга да кайра-кайра сунуштап, бүт билим берүү
кыймылынын алардан пайда көрүшүнө да көмөктөшөсүз.
Бул чындап эле мыкты.
Бардык аракеттериңиз, берилгендигиңиз жана бөлгөн убактыңыз үчүн чоң ыраазычылык.
Мен сенин бар жерде суроо-талапта экениңди билем, жана бир заматта кайра кубана кубана кое берем.
Рахмат, эгер мен кандайдыр бир жол менен жардам бере алсам жана биз биргеликте өзгөрүү
жарата алсак, анда ар бир аракет баалуу болот!
Жакшы, Элиас, эй!
"Каршылык клеткалары бардык коомчулуктарда бар."
Эгерде ал жок болсо, анда ал ишке жараксыз.
Өзүңүздүн аймактык Kla.TV командаңыз менен байланышыңыз: www.kla.tv/vernetzung