נאָך צוויי אימפּאָזאַנטע טעג דאָ בײַם אַלטערנאַטיוון WEF אין פּראַג, פּרעזענטירט איצט Kla.TV אַ
צוזאַמענפֿאַסונג פֿון די וויכטיקסטע מאָמענטן און די שפּאַנענדיקסטע דערקלערונגען. בלײַבט געשפּאַנט.
איך האָב די אַבריוויאַטור A-WEF נישט ריכטיק פֿאַרשטאַנען.
איך האָב שטענדיק געמיינט אַז דאָס איז אַ אַלטערנאַטיוו צום וועלט־עקאָנאָמישן פֿאָרום פֿון דזשאָרדזש סאָראָס.
גוט, איך האָב שוין צוגעגרייט די באַגריסונג פֿאַר מײַן רעדע.
מײַנע טײַערע פֿרײַנד, מײַנע געערטע ניט־פֿרײַנד פֿון דזשאָרדזש סאָראָס.
עס איז גוט און אָנגענעם פֿאַר אונדז, אַז איר האָט אויסגעקליבן פּראַג, מײַן געבורטסאָרט, די שטאָט וווּ איך האָב פֿאַרבראַכט
מײַן גאַנץ לעבן, ווי דעם אָרט פֿאַר אײַער קאָנפֿערענץ.
אויף דער איין זײַט, ווײַזט דאָס אַז פּראַג איז פּאַסיק פֿאַר דעם געלעגנהייט אין דער איצטיקער צײַט, וואָס איז אַ צייכן פֿון דער
רעלאַטיווער פֿרײַהייט וואָס נאָך עקזיסטירט אין אונדזער לאַנד.
אויף דער אַנדערער זײַט ווײַזט עס עפּעס אַנדערש: דעם מאַנגל פֿון פֿרײַהייט אין דײַטשלאַנד, וואָס איך געפֿין זייער געפֿערלעך.
דאָס איז באַזאָרגנדיק, נישט נאָר פֿאַר די דײַטשן, נאָר אויך פֿאַר אונדז אין דער טשעכישער רעפּובליק.
פֿאַר אונדז איז דײַטשלאַנד שטענדיק געווען אונדזער וויכטיקסטער, באַטײַטנדיקסטער און גרעסטער שכן דורך דער גאַנצער געשיכטע.
אפילו אויב נישט שטענדיק דער פריינדלעכסטער
אין דעם זין האַלט איך אײַער געדאַנק צו אונטערשרײַבן הײַנט דאָ אין פּראַג די געמיינזאַמע דערקלערונג מיטן טיטל "אַלץ פֿאַר שלום"
פֿאַר אַ פּאָזיטיווע זאַך – בפרט אין ליכט פֿון די אַנטוויקלונגען אין דײַטשלאַנד דעם יאָר נאָך די וואַלן און, לויט מײַן
מיינונג, פֿון פֿרידריך מערז און זײַן מלחמה־פּראָפּאַגאַנדע.
דער הײַנטיקער געשעעניש זאָל אונדז צושטעלן נײַע און קאָנקרעטע געדאַנקען וואָס מיר קענען
דורכפֿירן אין אונדזערע פּאָליטישע אַקטיוויטעטן.
איך ווינטש אײַך פּאָזיטיווע און קאַנסטרוקטיווע דיסקוסיעס און דאַנק אײַך נאָך אַמאָל פֿאַר אײַער איינלאַדונג און פֿאַר אײַער
אויפמערקזאַמקייט צו מײַנע הײַנטיקע באַמערקונגען. אַ גרויסן דאַנק.
בשעת די גלאָבאַליסטן בלאַזן אַרויס מלחמה־פּראָפּאַגאַנדע און רעדן וועגן עקספּראָפּריאַציע און פֿאַרניכטונג פֿון דער פֿרײַהייט
פֿון אויסדרוק, ווילן מיר אויף דעם טאָג מאַכן אַ ספּעציעלען אָנשטרענג צו פֿאַרטיידיקן דעמאָקראַטיע, פֿרײַהייט און שלום.
און איר, טײַערע צוקוקערס בײַ אײַך אין דער היים אויף אײַערע עקראַנען און איר דאָ אינעם קאָנפֿערענץ־צענטער, ווייסט אַז
פֿרײַהייט און דעמאָקראַטיע זענען נישט קיין צוקוקער־ספּאָרט.
פֿרײַהייט מוז מען באַשיצן און פֿאַר איר קעמפֿן, און דאָס וועלן מיר צוזאַמען טאָן דאָ דעם סוף־וואָך.
דאַמען און הערן דאָ אין דער האַלע, טײַערע צוקוקערס אין דער היים פֿאַר אײַערע סקרינז.
אונדזער קהילה האָט זיך צונויפֿגעקומען בעת דעם קאָראָנאַווירוס נויטצושטאַנד.
אונטער דרוק האָבן מיר דערקענט אַ געמיינזאַמען ציל, וואָס איז געקומען פֿון זייער פֿאַרשיידענע
ריכטונגען, און האָבן זיך פֿאַר דעם ציל פֿאַראייניקט.
קאָראָנאַ האָט אונדז געוויזן וואָס אונדזערע גאַראַנטירטע מענטשלעכע און בירגערלעכע רעכט זענען ווערט
ווען עס קומט צו דורכשטופן אַן אַגענדע: גאָרנישט.
אָבער, די קאָראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע האָט אויך דעמאָנסטרירט ווי שטאַרק מיר זענען ווען מיר פֿאַראייניקן זיך.
און איצט, בײַם סוף פֿון 2025, שטייען מיר פֿאַר אַ גאַנץ נײַער אַרויספֿאָדערונג.
ווייל אין אייראָפּע, אין אייראָפּע וועט זײַן נאָך אַ מלחמה. לפּחות, דאָס איז וואָס מען דערציילט אונדז.
אורסולה פֿאָן דער לייען רעדט גאַנץ אָפֿנהאַרציק וועגן אַ מלחמה־עקאָנאָמיע.
די בריטישן אונטער קיר סטאַרמער וועלן ווערן אַ קאַמף־גרייט און פּאַנצערטע נאַציאָן.
און דער דײַטשער פאַרטיידיקונגס־מיניסטער באָריס פּיסטאָריוס וויל זײַן גרייט פֿאַר מלחמה ביז 2029.
די אָפֿיציעלע דערציילונג האָט געמאַכט אַ גאַנץ יו־טערן.
פּלוצלינג זײַנען מלחמה און גוואַלד, וועפּאַנז און טאַנקען ווידער אויסדרוקן פֿון פּאָליטישן ווילן.
אפילו טערמינען וואָס זענען דעמאָניזירט געוואָרן במשך דעקאַדעס, ווי למשל דער פֿאָטערלאַנד, ווערן איצט ווידער גענוצט,
אויב איר האָט געהערט די רייד פֿון יענס שפּאַן אין נאָוועמבער.
מיר מוזן קעמפן פֿאַר אונדזער לאַנד, זאָגט ער.
און דערפֿאַר וועסטו פּאַסיק פֿאַר מיליטערישן דינסט, דערפֿאַר וועסטו זיך אָנשליסן צו די באַוואָפֿנטע כּוחות.
יאָ, אפֿשר פֿאַר דער פֿאָטערלאַנד. אָבער, הער יענס שפּאַן, דו ביסט נישט די פֿאָטערלאַנד.
און מיר וועלן נישט גיין אין מלחמה פֿאַר שפּאַן און פֿאָן דער לײען.
און מיר ווילן נישט פֿאַלן פֿאַר אַ אייראָפּעיִשן שטערן־באַשפּאַנקלטן פֿאָן און נישט
זען ווי אונדזער היימלאַנד אין רויך אויפגייט.
מיר זאָגן ניין צו מלחמה מיט גאַנצער באַשטימונג און אָן קיין קאָמפּראָמיסן.
און דערפֿאַר ווײַדמען מיר דעם הײַיאָריקן פּראָגראַם פֿון דער צווייטער אַלטערנאַטיווער
וועלט־עקאָנאָמישער פֿאָרומע צו פֿאָקוסירן אויף דער פֿראַגע:
ווי קענען מיר פֿאַרהיטן אַז אַ מלחמה זאָל אויסברעכן אין אייראָפּע?
דאָס איז וואָס הײַנט דער ערשטער פּאַנעל איז וועגן: טראַכט פרידן, לעבן געזונט.
אונדזערע געסט אין דער רונדע זענען אַלע דאָקטוירים, לייַדנשאַפֿטלעכע מעדיצינישע פאַכמענטשן, און
זיי אַלע שטיצן אַ האָליסטישן צוגאַנג איבער אַלץ.
ווײַל זיי, ווי מיר אַלע, זענען גאָר באַוווּסט אַז דער גוף, דער מוח, די פּסיכע און די פיזישע
סימפּטאָמען זענען אַלע אומטרעננבאַר פֿאַרבונדן.
מיר האָבן אַלע געהערט וועגן דעם, אָבער וואָס מיינט דאָס אין קאָנקרעטע טערמינען פֿאַר אונדזער לעבנס־שטייגער, בפרט אין
אָנבליק פֿון די שווערע יאָרן און חדשים וואָס שטייען פֿאָרויס, וועלכע מיר באַטראַכטן ווי גרויסע אַרויסרופֿונגען?
ווי קענען מיר טאַקע בלײַבן געזונט אין די שווערע צײַטן?
געזונט איז נישט קיין מצב, נאָר אַ שטענדיקער פּראָצעס פֿון שאַפֿן האַרמאָניע אויף אַ פֿיזישן, עמאָציאָנעלן און מענטאַלן ניוואָ.
אויף אַ פיזישן מדרגה דערגרייכן מיר האַרמאָניע דורך געזונטע דערנערונג און רעגולערע געניטונגען.
מיר שאַפֿן עס עמאָציאָנעל דורך דערקענען און לייזן קאָנפליקטן, און מיר דערקענען עס מענטאַל דורך וויסן ווער מיר זענען.
קאָנווענציאָנעלע מעדיצין זעט נאָר דעם גוף; זי זעט נישט די אַנדערע לעוועלס.
און ווײַל זי זעט נאָר דעם גוף, קען זי אים נאָר באַהאַנדלען מיט פיזישע מיטלען און לאָזן די אַנדערע זאַכן אַרויס.
און דאָס מאַכט די קאַנווענציאָנעלע מעדיצין זייער באַגרענעצט.
איך בין נישט קעגן קאַנווענציאָנעלע מעדיצין; מיר דאַרפֿן עס, אָבער עס האָט זײַנע
באַגרענעצונגען און דאַרף ווערן באַטייטיק פֿאַרברייטערט.
ווי אַנדערש איז אייער צוגאַנג פֿון דעם פֿון אַ געוויינטלעכן מעדיצינישן דאָקטער?
דער קשר איז אַז מענטשן מוזן שטענדיק ווערן באַטראַכט ווי גאַנץ וועזנס, און דער טרענד אין די לעצטע דעקאַדעס איז געווען צו אַ מער
און מער ספּעציאַליזירטע מעדיצין, מיט שטענדיק קלענערע אונטער־ספּעציאַליטעטן וואָס, ווען מען זעט זיי
צוזאַמען, קענען טאַקע נישט פֿאַרשטיין דעם מענטש ווי אַ גאַנץ.
און איך, פֿאַרשטייט זיך, האָב דאָס זייער קלאָר געזען, ווײַל איך האָב מײַן פאַכמעסיקן לעבן פֿאַרבראַכט ווי אַ טעכנישער דאָקטער.
און טעכנישע מעדיצין, פֿאַרשטייט זיך, שאַפֿט נישט בילדער פֿון דער נשמה אָדער פֿון דעם מוח, נאָר פֿון אינעווייניק פֿונעם גוף, און
גלייבט אַז דאָס אַליין וועט איר דערמעגלעכן צו געפֿינען די סיבה פֿון דער קראַנקייט –
וואָס, פֿאַרשטייט זיך, איז אינגאַנצן אוממעגלעך.
און דאַן באַטראַכט, וואָס איז טאַקע אונדזער וויכטיקסטער אינסטרומענט פֿאַר געזונט?
עס איז שלאָף. און שלאָף איז נישט אַ סאָמאַטישע פּראָבלעם, און נישט אַ סאָמאַטישע לייזונג וואָס אונדזער גוף פאָרשלאָגט, נאָר
אַ געזונטער, רואיקער שלאָף וואָס הייבט זיך אָן אין דער גייסט.
און ווען עפּעס איז נישט אין אָרדענונג אין אונדזער קאָפּ, אין אונדזער נשמה, אין אונדזער פּסיכע, איז ניטאָ
קיין רויִקער שלאָף, און מען צווינגט אים אַרײַן מיט עפּעס אַ סאָרט פּסיכאָטראָפּישע מעדיקאַמענטן.
אָבער דאָס איז נישט דאָס מיטל וואָס קען פֿאַרזיכערן אָדער צוריקברענגען געזונט דורך שלאָפֿן אַ פּאָר שעה יעדן טאָג.
איינער פֿון צוויי פֿון אונדז שטאַרבט איצט צוליב מעדיצינישע אינטערווענציעס.
און אויב איר פאַרזעט דאָס, און דאָס ווערט טאַקע פאַרזען אין אַלע ביכער וועגן לעבן לענגער – עס גייט
וועגן געזונט עסן, געזונט לופט – דאָס איז אַלע וויכטיק.
אָבער אויב איר איגנאָרירט די וויכטיקייט פֿון מעדיצין, וואָס איז נייטיק צו בלײַבן געזונט אויף לאַנג צײַט, דאַן
זײַנען געזונטע עסן און דיעטעטישע צוגאָבן גאָר ניט נוצלעך.
דער פאקט איז אַז אויב איר פרעגט עלטערע מענטשן וואָס זענען איבער הונדערט יאָר אַלט, וועלן זיי זאָגן אַז זיי
האָבן במשך זייער לעבן געגעסן זייער פֿאַרשידענע זאַכן.
זיי האָבן אויך געוווינט זייער פֿאַרשידענע לעבן, האָבן פיל צײַט אין דרויסן פאַרבראַכט און גענוג געניטונג
געהאַט, אָבער אַלע זיי שטימען צו אַז זיי האָבן געהאַט זייער ווייניק קאָנטאַקט מיט מעדיצינישע זאָרג.
דער גוף, דער מוח, די נשמה – ווי איך האָב געזאָגט, זיי זענען זעלטן אַ הויפּט־טעמע אין דער מאָדערנער קאַנווענציאָנעלער מעדיצין.
איך האָב אַמאָל געלייענט אַ זאַץ: אַ געהיילטער פּאַציענט איז אַ פאַרלוירענער קונה. אין אַנדערע
ווערטער, אַ געהיילטער פּאַציענט איז אַ פאַרלוירענער קונה.
איז דאָס דער צענטראַלער יסוד פֿון אונדזער מאָדערנער שול־סיסטעם?
יאָ, דאָס איז ריכטיק. און וואָס איר מיינט, און וואָס איז שוין פריער דערמאָנט געוואָרן,
איז אַז מיר אַרבעטן אינעם געזונטהייט־סיסטעם.
מיר זענען נישט אַליין ווען עס קומט צו געזונטהייט, דאָקטוירים און אַזוי ווייטער.
דאָס איז אַ געזעלשאַפֿטלעכע קאָנסטרוקציע וואָס מיר נעמען מיט זיך ווען מיר גייען צו אַנדערע.
און דאָרט ווערט עס געפערלעך, ווען מיר לייגן זיך אין די הענט פֿון אַנדערע, למשל
דאָקטוירים. דאָס איז אויך וויסנשאַפֿטלעך באַווייזט.
דער פֿריִערדיקער רעדנער האָט געהאַט רעכט, ווען ער האָט געזאָגט אַז דאָקטוירים זענען אויך אַ גורם פֿון טויט, אַזוי
ווי אויך פֿילע מעדיצינען און זייערע זייַטיקע ווירקונגען.
און יאָ, מיטן קאָראָנאַווירוס האָבן מיר איצט אויך געזען אַז אינטערווענץ, בפרט פֿאַר געזונטע מענטשן – און דערנאָך ערנסטע
קראַנקייטן, ווען מען לייגט אַ איין באַהאַנדלונג אויף אַלעמען – אַז דאָס פשוט אַרבעט נישט, אַז
דאָס איז נישט ריכטיק און אַז דאָס איז געפערלעך.
איך געדענק אַז אַ פֿרײַנד האָט מיר געזאָגט פֿיל יאָר צוריק, ווען זײַן ערשטער זון איז געבוירן געוואָרן, אָדער בשעת דער
שוואַנגערשאַפֿט, האָט ער געזאָגט: "פֿאַר גאָטס ווילן, איך האָב נישט געוווּסט אַז שוואַנגער ווערן
איז די ערגסטע זאַך וואָס קען פּאַסירן מיט אַ מענטש."
וועלכע פּאַניק־סצענאַרן ווערן פאָרגעשטעלט צו יונגע עלטערן און צו דערוואַרטענדיקע עלטערן?
ווי אַ דאָקטער, ווי אַזוי קענסטו באַרויִקן די מענטשן'ס פחד אין דער באַזונדערער סיטואַציע און זיי פֿירן
אין דער ריכטיקער ריכטונג? האָסטו אַ געהיימע פֿאָרמולע?
יאָ, אפֿשר נישט אַ געהיימער רעצעפּט, אָבער איך גלייב אַז קיין דאָקטער וואָס איז מודע צו
זײַן אחריות זאָל טאַקע נישט אַרבעטן מיט מורא.
און שוואַנגערשאַפֿט איז, פֿאַרשטייט זיך, אַ גאָר נאָרמאַלע פֿאַזע אין לעבן און בכלל נישט קיין קראַנקייט.
און איך זע אויך, אַז ליידער אין גינעקאָלאָגיע און אין פּרענאַטאַלער זאָרג ווערט די דראַמאַטיזירונג באַטאָנט, אַזוי אַז
ווען עלטערן קומען מיט דער דיאַגנאָז פֿון שוואַנגערשאַפֿט, ווערן זיי געוויזן אַלע טעסטן וואָס זענען בנימצא צו
אויסשליסן צי דאָס קינד האָט דאון־סינדראָם אָדער אַן אַנדערע טריסאָמיע אָדער אַזעלכע זאַכן.
איר הייבט גלייך אָן מיטן נעגאַטיוון, און דאַן ווערן טויזנט טעסטן דורכגעפֿירט, ווײַל עס קען זײַן אַז די שוואַנגערע פֿרוי
האָט עפּעס אַ פֿאַרבאָרגענעם צוקערקרענק און אַזוי ווײַטער.
און וואָס איז טאַקע נאָרמאַל, דאָס נאָרמאַלע, ווערט אויף דער הינטערער פֿלאַך געשטעלט.
איך מיין אַז די וויכטיקסטע זאַך איז נישט צו שרעקן שוואַנגערע פֿרויען, נאָר צו ווײַזן זיי
אַז אַלץ איז געוויינטלעך בסדר און גייט גוט.
און איך מיין אויך אַז עס איז גוט אַז פילע שוואַנגערע פֿרויען, ווי איך איצט זע, באַשליסן
זיך פֿאַר אַ גאָר אַנדערש פאָרעם פֿון געבורט.
זינט דער קאָראָנאַ, טראַכטן מענטשן וועגן דעם. די אָבסטעטריק האָט זיך נישט פּונקט באַדעקט מיט כּבֿוד בשעת דער
קאָראָנאַ, ווען זי האָט רעקאָמענדירט אַז אפילו שוואַנגערע פֿרויען זאָלן טראָגן מאַסקן בשעת דער געבורט.
איך האָב עס געפֿונען אַזוי שרעקלעך, אַזוי עקלדיק, למעשה.
אַ פֿרוי דאַרף כּמעט יעדן זויערשטאָף־מאָלעקול פֿאַר זיך און פֿאַרן קינד וואָס זי איז באַלד צו געבוירן.
און דאַן מוז זי אַ מאַסקע טראָגן! אַזוי האָבן די פֿרויען טאַקע צוזאַמענגעפֿאַלן.
און דאָס האָט טאַקע געוואָרפֿן אַ זייער נעגאַטיווע ליכט אויף דעם דאָזיקן אופֿן פֿון קאָנווענציאָנעלער מעדיצין, אָבסטעטריק, אַזוי
אַז אַ סך מענטשן, איצט מיטן קאָראָנאַווירוס, האָבן געטראַכט וועגן דעם ווי אַזוי מיר קענען
צוקומען צו שוואַנגערשאַפֿט און געבורט אַנדערש.
און פילע שטעלן איצט אויך זייער בטחון אין מיילדות, וואָס איך פּערזענלעך מיינ אַז דאָס איז זייער גוט.
זיי זענען ביסל מער פֿאָרזיכטיק אין זייערע אויספֿאָרשונגען.
די אַנטפֿערן ווערן ניט מער שטרענג געהאַלטן.
די פּאַציענטן זענען מער רויִק, מער אין שלום מיט זיך, און ווי אַ דאָקטער קען איך דאָס נאָר שטיצן.
איך זע אַ סך מענטשן וואָס איצט פּרוּוון צו האָבן זייערע קינדער אין דער היים, באַגלייט דורך אַ מיילדהערין, אָדער אין אַ
מיילדהער־געבורט־צענטער, און איך בין איינער פֿון די דאָקטוירים וואָס קיינמאָל זאָגן עפּעס קעגן דעם,
נאָר דווקא מוטיקן זייערע פּאַציענטן דאָס צו טאָן.
איך מיין, אַז אויב מיר אַלע וואָלטן געהאָלטן די כּללים, וואָס ישוע האָט אויך אויסגעאַרבעט, למשל אַז מען זאָל באַהאַנדלען
אַנדערע אַזוי ווי מען וויל אַז מען זאָל באַהאַנדלען זיך.
דאָס איז בערך וואָס ער האָט געזאָגט אין דער דרשה אויף דעם באַרג.
טאָן צו אַנדערע ווי דו וואָלטסט געוואָלט אַז זיי זאָלן טאָן צו דיר.
און עס איז שוין אַ געבאָט פֿון אָנהייב: דו זאָלסט נישט טאָטן.
איך גלייב אַז דאָס איז אויך איינגעבוירן אין מענטשן.
איך גלייב אַז יעדער מענטש לאַנגט נאָך שלום.
מיר דאַרפֿן נאָר צוריקקומען צום פּונקט. און מיר קענען דאַרפֿן זײַן מער מוטיק אין אויסדריקן דעם ווילן צו
שלום, און נישט לאָזן אונדזערע פּאָליטיקער רעדן און פֿאַנטאַזירן וועגן גרייטקייט פֿאַר מלחמה.
ווער וויל דאָס? ווער האָט דערפון בכלל קיין נוץ? מיר מוזן שטיין שטאַרק און זיך קלאָר אויסשפּרעכן קעגן דעם.
נעכטן אין אונדזער גרופּע, ווען מיר האָבן צום ערשטן מאָל אָנגעהויבן טראַכטן וואָס מיר קענען טאָן צו פֿאַרבעסערן שלום, איז
אונדז אויפֿגעקומען דער געדאַנק אַז דווקא פֿרויען ווערן דאָ גערופֿן, אָדער בעסער געזאָגט, פֿרויען זענען
די וואָס טאַקע דינסטן ווי דער הויפּט־קאָנטאַקט אין דער היים ווען עס קומט צו געזונט־ענינים.
מוטערס זענען די באַשיצערס פֿון געזונט, מוטערס זענען די באַשיצערס פֿון לעבן.
און איך מיין אַז עס וואָלט געווען אַ גוטער געדאַנק פֿאַר פֿרויען איצט באַוווסט צו זאָגן אַז מיר ווילן נישט אַז
אונדזערע קינדער זאָלן ווערן געשלאכט אויף דער שלאַכטפֿעלד.
זיי קענען זיך צוזאַמען קומען און גרינדן אַ מין גרופּע: "פֿרויען, מוטערן, באָבעס פֿאַר שלום".
איך וואָלט געמיינט אַז דאָס וואָלט געווען אַ גוטע זאַך, אויב דאָס וואָלט געווען מעגלעך
איבער אייראָפּע און איבער דער גאַנצער וועלט.
די פּאָליטיקער, וואָס למעשה ווערן קאָנטראָלירט דורך מאַכטיקע עליטעס, דורך די געלט־מאַפֿיאַ, אַזוי צו זאָגן, און וואָס האָבן די
אויפֿגאַבע געהאַט צו פֿירן מלחמה בײַ יעדן פּרײַז, זאָלן שטאַרק קעגנגעשטעלט ווערן. איך
זאָג דאָס נישט אין באַציִונג צו אונדז, מענטשן.
אויב מיר אַלע טאָן דאָס און אַ סך מענטשן טאָן דאָס, קען איך זיך פאָרשטעלן אַז זייער
קריגספֿירן וועט נישט מצליח זײַן ווי זיי זיך פאָרשטעלן.
הייקאָ, דו האָסט אַ בוך געשריבן. אין דײַן לעצטן בוך, "Game Over – טייל 2", האָסטו
געשריבן, צווישן אַנדערע זאַכן: דו ביסט וואָס דו עסט.
דו האָסט געווארנט פֿון אַ אַטאַק אויף אונדזער מיקראָביאָם.
וואָס מיינסטו, וואָס זאָלן מיר עסן אָדער נישט עסן כדי צו בלײַבן געזונט?
יאָ, אפֿשר אַ קורצע דעפֿיניציע. וואָס איז דער מיקראָביאָם?
דאָס איז טאַקע די קהילה פֿון נוצלעכע און הילפֿרײַכע מיקראָאָרגאַניזמען אין אַ
מענטש: בעיקר באַקטעריעס, בעיקר אין דער דײַגע.
אַזוי זענען דאָס די קליינע העלפֿערס מיט וועלכע מיר לעבן אין סימביאָז, דאָס הייסט אין אַ גוטער קהילה, אַ קהילה פֿון לעבן.
אָן זיי קענען מיר נישט איבערלעבן. זיי צעברעכן אונדזער עסן און העלפֿן אונדז אין דעם פּראָצעס.
מיר האָבן כּמעט צוויי קילאָגראַם פֿרעמדע אָרגאַניזמען אין אונדז, מיט וועלכע מיר לעבן. דאָס איז, אַזוי צו זאָגן, דער מיקראָביאָם.
און אַ טאַקע אַטאַק ווערט אויף אים געלאָזט.
דער מיקראָביאָם, וואָס איז אַזוי ווונדערלעך פֿאַרשיידנאַרטיק, וואָס איז געזונט – פֿאַרשיידנאַרטיקייט איז
געזונט – צו מאָנאָפּאָליזירן עס, צו סטאַנדאַרדיזירן עס.
אַזוי, די בעסטע זאַך וואָס איר קענט טאָן וועגן דעם, און ווי מיר זאָלן עסן, איז צו האָבן אַ פאַרשיידנאַרטיקע, קאָלאָרפֿולע דיעטע.
עס איז נישט נאָר די זעלבע אַלטע זאַכן פֿון דער סופּערמאַרק, די זעלבע עסן איבער און איבער, און עס איז נישט שטענדיק
נאָר דאָס וואָס איר שווערט אויף, נאָר עס איז פאַרשיידנקייט.
ווי קענען מיר אַנטוויקלען אַ געזונטן באַוווסטזײַן בײַם עולם, אַז זיי זאָלן נישט גלײַך אָננעמען אַלץ
וואָס מע פּראָפּאַגאַנדירט, נאָר אַליין ווערן קריטיש?
ווי קענען מיר דערמוטיקן מענטשן צו אַנטוויקלען אַ קריטישע באַוווסטזײַן פֿון זייער אייגענעם געזונט?
יאָ, עס איז אַ בילד וואָס איז שוין זייער לאַנג אין מעדיצין, אָבער עס ווערט אַ ביסל
אונטערדרוקט. דאָס איז דער אַזוי גערופענער אינערער דאָקטער.
אויב אַ דאָקטער ווערט שוין פּאָזיטיוו באַטראַכט דורך די באַפעלקערונג, דאַן זאָל יעדער אויך וויסן אַז ער האָט זײַן
אייגענעם פּערזענלעכן דאָקטער, זײַן אייגענעם קאָוטש, מיט אים זיבן טעג אין דער וואָך, יעדן טאָג פֿון מאָרגן ביז נאַכט.
ער זאָרגט פֿאַר אים, און ער זאָרגט פֿאַר אים בעסער ווי קיין אַנדערער דאָקטער קען, ווײַל ער איז אינעווייניק אין אים און ווײַל
ער פֿאַראייניקט גוף און גײַסט און דערקענט אויך קליינע דעטאַילן וואָס קענען נישט ווערן
דעטעקטירט מיט לאַבאָראַטאָריע־ווערטן און בילד־טעכניקן.
איך גלייב אַז דאָס וואָס איז געווען קלאָר פֿון אָנהייב אָן, איז איצט באַוויזן געוואָרן דורך 250 וויסנשאַפֿטלעכע שטודיעס:
אַז די כּוונה צו פֿאַראורזאַכן שאָדן איז געווען געפּלאַנט פֿון אָנהייב אָן אין דער גאַנצער קאָראָנאַווירוס־אַגענדע.
נו, דאָס איז איצט אַזוי קלאָר!
ווי קענען מיר איבערגעבן דעם אָנזאָג צו מענטשן? דאָס איז אַ זייער וויכטיקע פֿראַגע. די מעדיע האָבן זיכער אַ ראָלע צו שפּילן דאָ.
וואָס מיר וואָלטן איצט געוואָלט זען בנוגע דעם אומגאַנג מיט דער קאָראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע,
פּאַסירט לויט מײַן מיינונג בלויז אין אַ מינימאַלן מאָס.
אַזוי זײַנען מיר נאָך אַ לאַנגן וועג פֿון אַ סבֿירדיקן ...
עס ווערט נאָך אַלץ געקוקט מיט אַ שלעכטן בליק. עס ווערט נאָך אַלץ פֿאַרדאַמט צו פֿאָדערן אַז מען זאָל זיך דערמיט פֿאַרנעמען.
יאָ, פֿאַרשטייט זיך, אַלץ ווערט נאָך אַלץ אונטערדרוקט, ווײַל, פֿאַרשטייט זיך, די מענטשן בײַ דער מאַכט זענען נאָך אַלץ די וואָס
זענען געווען די נאָכפֿאָלגער, די וואָס זענען געווען הינטער דעם גאַנצן ענין און וואָס, לכל־הפּחות, האָבן דאָס דאָ דורכגעפֿירט.
און, פֿאַרשטייט זיך, זיי ווילן נישט אַז זייערע אייגענע נעגאַטיווע מעשׂים זאָלן אונטער אַ קריטישן בליק קומען.
דערפֿאַר גלייב איך אַז וואָס דאַרף ווערן אונטערדרוקט, ווערט איצט פשוט אונטערדרוקט.
אָבער איך וואָלט געוואָלט ענטפֿערן דעם פֿריִערדיקן רעדנער.
די גוטע נייעס וועגן דעם אַלעם איז אַז מיר קענען איצט דערקענען אַז מיר דרינגענדיק דאַרפֿן אַ נײַע מעדיצין.
מיר קענען זען אַז מיר מאַכן ניט מער פּראָגרעס מיטן סיסטעם, אַז מיר קענען נישט פאַרטרויען די דאָקטוירים.
און איך האָב לעצטנס געהערט אַז איינער פֿון די סלאָגאַנז פֿון דער עסטרײַכישער מעדיצינישער אַסאָציאַציע איז געווען:
געזונטהייט הייבט זיך אָן מיט דײַן דאָקטער.
און דאָס איז גאָר פאַלש, ווי דער פֿריִערדיקער רעדנער, גערד רױטער, האָט נאָר געזאָגט.
מיר האָבן אַ ווונדערלעכע זעלבסט־רעגולירנדיקע, זעלבסט־היילנדיקע סיסטעם אין אונדז. און עס איז וויכטיק דאָס צו דערקענען.
און געזונטהייט הייבט זיך אָן מיט יעדן איינצעלן.
איך מיין אַז וואָס מיר האָבן געדאַרפֿט לערנען פֿון דעם קאָראָנאַווירוס איז, אַז מיר מוזן ווידער נעמען אחריות פֿאַר
אונדזער אייגענעם געזונט. אַז מיר זאָלן נישט לייגן צו פֿיל צוטרוי אין טיטלען אָדער ווייסע מעדיצינישע קאָוטן, נאָר
קודם־כּל אין זיך אַליין און אין אונדזער אייגענע כּוחות.
און איך גלייב אַז איינער פֿון די וויכטיקסטע מאַקסימען פֿאַר איבערלעבונג אין מעדיצין איז: אַזוי פיל ווי
נייטיק, אַזוי ווייניק ווי מעגלעך. ווייניקער איז מער.
און דער וויכטיקער אויסזאָג, primum non nocere, וואָס מיינט "ערשטנס טאָן ניט שאָדן", דאָס הייסט, נעמט נישט
קיין שריט וואָס ברענגט מער שאָדן ווי גוט – אויב איר האַלטט זיך דערצו, קענט איר אַ סך דערגרייכן.
איך זע אַ סך בושה. מענטשן ווילן נישט מודה זײַן, אַז רובֿ דאָקטוירים זענען געווען אויפֿן פאַלשן וועג, ווײַל
זיי האָבן זיך געלאָזט אײַננעמען פֿון דער פּראָפּאַגאַנדע וועגן דעם קאָראָנאַווירוס און וואַקסינאַציע.
און איך זע אויך די בושה דערין, ווײַל פֿילע האָבן זיך באַרײַכערט מיט געלט פֿון דער
בײַ־בודזשעט, און פֿילע האָבן זיך דערמיט צוגעשטעלט.
ניט נאָר דאָקטוירים, נאָר אויך שפּיטאָלן, כמובן, ווי אויך פילע אַנדערע וואָס האָבן געמאכט געלט פֿון מאַסקן, טעסט־צענטערס
און אַזוי ווייטער. פּאָליטיקער אויך, בײַ דער געלעגנהייט.
ליידער איז פּאָליטישע קאָרופּציע אין דײַטשלאַנד נישט אַ קרימינעלער עבירה.
זיי האָבן דאָס נאָך נישט אין געזעץ אַרײַנגעשריבן.
מיר אַלע זענען דאָ, די וואָס האָבן זיך אַנטקעגנגעשטעלט דעם שטאַטלעכן נאַראַטיוו, אים אָפּגעוואָרפֿן, און אַזוי ווײַטער.
דערפֿאַר האָבן מיר אָנגעהויבן אַ אָפֿענסיווע – איך בין פֿאַרשולדיקט געוואָרן דורך די BGA.
שטעלט אייך פאָר, אַז איר קריגט אַ אויפגעשטעלטן טורמע־שטראף פֿון איין יאָר און צען חדשים פֿאַרן שרײַבן אַ מעדיצינישן באַשטעטיקונג.
דו מוזט דאָס פֿאַרשטיין. איך טו דעם אַרבעט שוין 55 יאָר און האָב אַרויסגעגעבן 80,000
צערטיפֿיקאַטן. און פּלוצלינג איז עס נישט ריכטיק.
דאַן קען מען אויך פֿאַרבאָטן אַ שופּער צו מאַכן שופּן און עס מאַכן אַ שטראָפֿבאַרן עבירה. אַזוי איז דאָס אַזאַ רידיקולאָזער צירק.
און מיר מוזן פשוט האַלטן אויס און ווייטער זאָגן, פרידלעך אָן גוואַלד: ניין, דאָס איז געווען ריכטיק, און אַזוי וועט עס זײַן.
מיר וואָס זיצן דאָ, זענען גרייט צו אָננעמען חסרונות, און דערמיט דערמוטיקן מיר אַנדערע מענטשן אויך
אויפֿצושטיין און זיך אָנשליסן צום ווידערשטאַנד.
און איך בין גאַנץ זיכער אַז עס וועט וואַקסן עקספּאָנענציעל און דער גאַנצער צירק וועט זייער באַלד צוזאַמענפֿאַלן.
איך באַשטימע איצט אײַך, לויט מײַן אַמט, אַלע וואָס זיצט דאָרט, אלס מיניסטער פֿון געזונטהייט.
זיי זענען אויסגעשטאַטעט מיט אַ ביליאָן־פּאָונד בודזשעט, אומבאַגרענעצטע מאַכט, און קענען למעשה אָנהייבן
זאַכן וואָס קיינמאָל פריער ניט געווען. דערפֿאַר זענען זיי פֿרײַ צו מאַכן זייערע אייגענע באַשלוסן.
מר רויטהר, וואָס וואָלט געווען אייער ערשטע מיטל אין טערמינען פֿון קעגנשטעל־פֿאַר די צוקונפֿט? און
אויך די מורא פֿון מלחמה וואָס הענגט איבער אונדז.
וואָס וואָלטסטו געטאָן אלס ערשטן שריט? אויסער דעם אַז מען זאָל זיך באַזייַטיקן פֿון לאַוטערבאַך. פּאָליטיש, פּאָליטיש.
נו, איך וואָלט גלייך צוריקגעגעבן די מערהייט פֿון דעם געלט.
פּשוט ווייל אַ געזעלשאַפֿט וואָס גלייבט אַז זי דאַרף אַ געזונטהייט־סיסטעם איז אַ קראַנקע געזעלשאַפֿט.
אַ געזונטע געזעלשאַפֿט דאַרף נישט קיין סיסטעם.
נו, אויב איך וואָלט געווען דער געזונטהייט־מיניסטער, וואָלט איך געביטן דעם אינסענטיוו. דער אינסענטיוו קומט פֿון מעדיצין.
מיר האָבן אַלע געלערנט פּאַטאָגענעז, די שטודיע פֿון קראַנקייטן. און דער מאָטיוואציע איז קראַנקייט.
ווי מער פּאַציענטן איך באַהאַנדל, אַזוי מער געלט איך פאַרדין.
דאָס מוז ווערן אַריבערגעפֿירט פֿון פּאַטאָגענעז צו סאַלוטגענעז.
די פֿראַגע איז נישט וואָס מאַכט אײַך קראַנק, נאָר וואָס מאַכט אײַך געזונט און וואָס האַלט אײַך געזונט.
און דער אינסענטיוו מוז זײַן אין דער ריכטונג.
איך דאַרף פֿאַרדינען אַ סך געלט אויב איך האָב אַ סך געזונטע פּאַציענטן.
ווי עס איז אַמאָל געווען אין כינע, וווּ דאָקטוירים האָבן באַקומען באַצאָלונג נאָר ווען דער פּאַציענט איז געווען געזונט,
און האָבן נישט באַקומען באַצאָלונג ווען ער איז געווען קראַנק.
דאַן האָט ער טאַקע געקענט זיך שטאַרק דריקן.
ווערן גרייט צום קריג, פֿאַרשטאַרקן די באַוואָפֿענונג, איינפֿירן אַלגעמיינע מיליטערישע דינסט און דערקלערן אַ
נויטצושטאַנד – דאָס איז וואָס פּאָליטיקער איבערן גאַנצן אייראָפּעיִשן פֿאַרבאַנד זאָגן.
עס איז אַ מלחמה וואָס איז אַנאָנסירט געוואָרן. אין 2029 וועט די היברידישע מלחמה ווערן אַ הייסע מלחמה.
דאָס איז די פאָרויסזאָג פֿון די דײַטשישע באַוואָפֿנטע קראַפֿטן, נאטאָ און אויך פֿון דעם דײַטשישן פֿאַרטיידיקונגס־מיניסטער.
כאָטש דער קאָראָנאַווירוס נויטצושטאַנד האָט דערפּאַפּלט די באַפֿעלקערונג כּמעט ווי אַ בליץ פֿון בלוי, איז דאָס
מאָל אַ נויטצושטאַנד וואָס איז שוין פֿריִער אַנאָנסירט געוואָרן און האָט געהאַט אַן ענטפֿערנדיקע פֿאָרויסצײַט.
פֿאַר דער אי״יו, וואָס האָט זיך יאָרן לאַנג קאָנצענטרירט אויף וואָק, געשלעכט און קלימאַט־נייטראַליטעט, ווערט זי
איצט פּלוצעם אַרײַנגעשטופּט אין אַ באַוואָפֿנטן קאָנפֿליקט.
און אפילו מיט אַלע דרינגלעכקייט נעמט עס נאָך עטלעכע יאָר, און דער פּאַנצער מוז ערשט געבויט ווערן.
אָבער ווי רעאַגירן די וואָס האָבן זיך אויפגעוועקט?
ווי רעאַגירט די פֿרײַהייט־באַוועגונג, וואָס איז געוואָרן מער סענסיטיוו בעת דער קאָראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע,
אויף דער דאָזיקער פֿאָרויסגעזאָגטער סכּנה?
אויב מיר איגנאָרירן די מאַכט־עליטע, וואָס האָפֿט צו געווינען פֿון דער מלחמה, איז די באַפֿעלקערונג איצט צעטיילט אין די פֿאָלגנדיקע
גרופּעס: די וואָס האַלטן די מלחמה קעגן פּוטין פֿאַר אַ גערעכטער זאַך, ווײַל זיי מיינען אַז זיי אַליין וועלן נישט לײַדן אָדער
אומקומען אין דער מלחמה. די וואָס ווײַזן ווײַטער אָפּ די מלחמה אָן באַדינגונגען, אָבער פֿאַר וועמען די מלחמה איז אַבסטראַקט און
אומריאַליסטיש ווײַט, און וואָס בלײַבן דערפֿאַר פּאַסיוו. און דערנאָך זענען דאָ די וואָס האָבן דערקענט די סכּנה און די קורצע
צײַט פֿון בלויז עטלעכע יאָר אויף זיך צוגרייטן, און קעמפֿן שוין אַקטיוו דערקעגן, פּרוּוונדיק אין אַ
פֿאַרצווייפֿלטן אופֿן אויפֿצואוועקן זייערע מיטבירגער.
די לעצטע גרופּע איז די קלענסטע, אָבער מעגלעך די וויכטיקסטע גרופּע.
פֿאַר ענדערונג קען נאָר קומען פֿון די אַקטיווע, אָבער נאָר אויב זיי מצליח ווערן צו באַקומען די פּאַסיווע הינטער זיך.
זאָלן מיר וואַרטן ביז 2029, ביז די ערשטע באָמבען פאַלן און די טויטע שטייען אין די גאַסן?
צי וואַרטן מיר, פֿאַרפֿרוירן ווי אַ האָז פֿאַר אַ שלאַנג? אָדער נוצן מיר די צײַט און טאָן עפּעס?
און ווען מיר טאָן עפּעס, איז די קריטישע פֿראַגע: וואָס פּונקט טאָן מיר?
דעמאָלט וועלן מיר זיך מוזן מאַכן נאָך מער מוטיק, ענערגעטיש און אפֿשר אַפֿילו מער קעגנשטעליק ווי מיר זענען שוין געווען בעת דער
קאָראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע, ווײַל די סכּנה איז טאַקע פֿיל גרעסער, עקאָנאָמיש, פֿאַר דער גאַנצער
געזעלשאַפֿט, אָבער אויך פּשוט פֿאַר אונדזערע נאָענטע.
און איך מיין אַז דער אויפֿבוי פֿון באַוווסטזײַן וועגן דעם און דאַן דאָס איבערזעצן אין אַקציע,
אין מוטיקער אַקציע, מוז זײַן דער אַלץ און דער סוף.
דו האָסט מיר אַמאָל אין אַ פריערדיקן אינטערוויו געזאָגט אַז דו ביסט איצט למעשה גאָר פֿרײַ פֿון מורא.
פֿאַר יאָרן ביסטו געווען אַ אומדערמידלעכער לערער און אַדוואָקאַט קעגן מלחמה און פֿאַר שלום.
אויב עס איז ווי די צוויי פֿריִערדיקע רעדנער האָבן געזאָגט, מיינט איר אַז עס איז נאָך מעגלעך צו וועקן מענטשן אין דעם מאָמענט, אָדער
זאָל יעדער וואָס האָט דערקענט די סכנה בויען אַ נח־אַרקע און זוכן זיכערהייט פֿון דעם קומענדיקן מבול, אָדער, ווי
עמעצער אַנדערער האָט געזאָגט, לערנען רוסיש אָדער אָנפֿילן זייערע בענזין־טאַנקען און אַנטלויפֿן?
קייבן סאָפֿי-סיאַוואַש: קודם-כּל, אַ גרויסן דאַנק פֿאַר דער פֿאַרבעטונג. די פֿראַגע איז וואָס מיר קענען זיך אויסלערנען פֿון
אונדזערע קעגנער, און איך גלייב אַז דאָס וואָס מיר קענען זיך אויסלערנען פֿון אונדזערע קעגנער – ווי מיר האָבן געזען מיט
קאָוויד-19 – איז, אַז ווי נאָר מיר פּרוּוון צו דערגרייכן מענטשנס שׂכל מיט אַרגומענטן... אָבער מיט אַ
באַפֿעלקערונג וואָס איז דערשראָקן, פֿאַרפֿעלן מיר.
דער עפעקטיווסטער רפֿואה פֿאַרן קאָראָנאַווירוס אין יענער צײַט איז געווען פּשוט די קאַפֿינען פֿון בערגאַמאָ.
דאָס האָט געאַרבעט; מענטשן קענען זיך דאָס פאָרשטעלן.
דאַן ברענגסטו סטאַטיסטיק און זאָגסט: "הערט, דאָס באַטרעפֿט אײַך." דו ווײַזט נאָר מענטשן אויף ווענטילאַטאָרן, אָן
קיין חילוק פֿון וווּ זיי קומען – מענטשן אין דעם מצבֿ פֿון מורא וועלן זיך כאַפּן אויף דער ערשטער שטרוי.
דאָס איז אויך דער געדאַנק הינטער סאָציאָלאָגישער פאָרשונג, אַז מורא שטרענג באַגרענעצט דעם געדאַנק.
אַזוי מוזן מיר זיך פֿרעגן: קלאָר איז, אַז קיינער איז נישט פֿאַר מלחמה, אָבער די סכנה איז, אַז פּוטין, אַליין האַנדלענדיק,
וועט אונדז אַלע טויטן. ווי זאָלן מיר זיך דערמיט אָפּגעבן?
און איך גלייב פשוט אַז מיר מוזן דערקענען אַז מיר דאַרפֿן קאָמוניקירן דורך עמאָציעס.
איר קענט זיך באַציִען צו עדוואַרד בערנײַס אָדער גוסטאַוו לע־באָן, "די פּסיכאָלאָגיע פֿון המונים".
אויב דאָס וואָלט נישט געאַרבעט, וואָלט נישט געווען קיין רעקלאַמע.
מיר קענען דאָס אויך טאָן, ווײַל דאָס איז אַ עפעקט וואָס מיר קענען אויך אויסלייזן.
דערפֿאַר גלייב איך אַז מיר זאָלן שפּילן אין די הענט פֿון אונדזערע קעגנערס דורך ליב האָבן וואָס זיי
ווילן אונדז פאַרקויפֿן און דאָס ווידער אונטערשטרייכן.
דאָס וועט עטלעכע מענטשן אויפֿרעגן, אָבער דאָס איז די כוונה.
איר קענט שאַפֿן אַ פאַלשע בונדעסװער־קאַמפּאַניע, וואָס איר קענט אויך אויפהענגען פֿאַר די באַראַקס, ווײַזנדיק קינדער
אין זאָלדאַטן־אוניפאָרמען מיט אַ געלאָדענער וואַפֿן, למשל, מיט דער אונטערשריפֿט "פּראַקטיק מאַכט פּערפֿעקט".
אָדער בונדעסווער־זאָלדאַטן: "יעצט ווערן מלחמה־פֿאַרברעכער."
אַזעלכע מעשׂיות. איר קענט אויך צופּאַסן די קאַמפּאַניע וואָס איז געלאָפֿן בעת דער קאָראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע.
פֿילע מאַרקע־פֿאַבריקאַנטן האָבן געענדערט זייערע לאָגאָס.
איך ווער דערמאָנט פֿון מאַקדאָנאַלדס: וואַקסינירן, איך האָב עס ליב.
און אַזוי פּשוט, מאַקדאָנאַלדס אין קאַמופלאַזש: קיל, איך האָב עס ליב.
אפילו די קירכן: וואַקסינאַציע איז ליבע. טוישט דעם קרויץ מיט צוויי ראַקעטן, אַלע אין
יוניפאָרם בײַם קאָמוניאָן: איצט טויט. מלחמה איז גוט.
אָדער האָרנבאַך רעקלאַמע: זאָלדאַטן גראָבן מאַס־גראָבן – און דאַן מאַכן עס דײַן פּרויעקט.
דאָס איז זיכער אַ טייל דערפון. איך גלייב אַז פילע מענטשן פשוט ניט וויסן וואָס מלחמה מיינט.
פֿיל מענטשן, בײַזונדערס יונגע, ווייסן הײַנט וועגן מלחמה נאָר פֿון טעלעוויזיע.
און דאַן זענען דאָ די מלחמה־העלדן און די גרויסע מלחמה־פֿילמען, וואָס קריגן די מיידל צום סוף, אָדער וואָס־אימער.
אַזוי ווערט דער קריג דאָרט גאַנץ אַנדערש געוויזן.
און איך גלייב טאַקע אַז עס איז זייער וויכטיק צו מאַכן מענטשן באַוווסט פֿון דער אמתער, דער גרויזאַמער
נאַטור פֿון מלחמה, און אַז דאָס זאָל זיי אויך שאַקן.
אָבער דאָס אַליין קען נישט זײַן די לייזונג, ווײַל דאָס איז פּונקט דער פּראָבלעם וואָס איך האָב פריער דערמאָנט:
אויב מען שאָקירט עמעצן און מאַכט אים פילן אפילו ערגער ווי ער שוין פילט, וועט ער זיך הענגען.
אמת געזאָגט, אויב ער האָט נישט קיין אויסגאַנג, אויב ער האָט נישט מיט וועמען צו רעדן, נישט קיין קהילה, נישט קיין מענטש צו זאָגן
"לאָמיר צוזאַמען געפֿינען וועגן אַרויס און לייזונגען", דאַן לאָזט איר אים אַליין מיט די מאָמענטן פֿון שאָק און
שאָקירנדיקע בילדער, מיט דער מורא וואָס איר ווידער אַרײַנשטעלט אין אים, און איך גלייב ער פילט זיך נאָך מער אוממאַכטיק.
פֿאַרשטייט זיך, מיר האָבן זיך דערוווּסט וועגן אַ סך פּסיכאָלאָגישע פֿענאָמענען בעת דער קאָראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע,
וווּ לע באָן און אַנדערע ווערן דערמאָנט.
מיר אַלע האָבן זיך געפרעגט וואָס טאַקע איז געשען.
און אין דעם הינזיכט גלייב איך, אַז מיר זענען געוואָרן אַ ביסל קלוגער וועגן ווי מיר קענען ענטפֿערן אויף
דער קומענדיקער איבערטרעטונג פֿון דער מדינה, כּדי אַז מען זאָל אונדז ווידער נישט אויסנוצן.
און וואָס האָט מיר שטאַרק אויפֿגעפֿאַלן אין דעם זאַך איז, אַז אַפֿילו די וואָס זאָלן שטיין אויף
דער רעכטער זײַט, ווערן צו שטאַרק געטריבן פֿון מורא.
עטלעכע מענטשן האָבן מורא געהאַט זיך צו לאָזן וואַקסינירן קעגן קאָוויד-19, אַנדערע האָבן מורא געהאַט פֿאַר
זייער פֿרײַהייט. לסוף איז דאָס אַלץ געווען בלויז מורא.
און איצט איז ווידער די זעלבע זאַך: עטלעכע האָבן מורא אַז אַ מלחמה וועט אויסברעכן, אַנדערע האָבן מורא פֿון די רוסן.
און אַזוי זענען ווידער פֿאַרשיידענע פּחדים אויף ביידע זײַטן.
און איך געפֿין שטענדיק אַז מורא איז אַ שלעכטער פֿירער.
דאָס מיינט אַז איך וואָלט קודם־כּל געוואָלט דערמוטיקן מענטשן נישט צו זײַן קעגן עפּעס, נאָר צו זײַן פֿאַר עפּעס.
און דאָס מיינט אַז דער קאַמף קעגן אָרעמקייט איז אַ נאַרישער געדאַנק, ווײַל וואָס זאָלסטו טאָן? קעמפן קעגן אָרעמע מענטשן?
דאַן וואָלט עס געווען בעסער זיך צו קאָנצענטרירן אויף עשירות אַנשטאָט צו באַקעמפן אָרעמקייט.
און אויב דו ווילסט שלום, זאָלסטו נישט אַרבעטן אויף מלחמה, נאָר אויף שלום.
און דאַן זאָל מען אַ קוק טאָן, וואָס טאַקע איז ספּעציעל דערין און פֿון וואַנען קומט טאַקע די מענטשלעכע כּבֿוד.
מיר זענען געשאַפֿן געוואָרן דורך גאָט; מיר האָבן מענטשלעכע כּבֿוד.
און די מענטשלעכע כּבֿוד איז נישט אַ אַבסטראַקטער קאַנסטרוקציע; יעדער איינציקער מענטש איז וויכטיק און
ווערטפֿול, דער געמיינטער קעגנער אַזוי פיל ווי דער געמיינטער בונד־חבר וואָס שטייט שטענדיק בײַ מײַן זײַט.
געוויסן־אָפּזאָג איז אַ זייער פּשוטער וועג צו מאַכן אַ דערקלערונג, האַלטן דעם גאַנצן מיליטערישן אַפּאַראַט
פאַרנומען, העכערן די סטאַטיסטיק און מאַכן קלאָר אַז:
מיר קומען פֿון אַ גאַנצער עלטער־גרופּע. און מיר רעדן שטענדיק וועגן בערך 500,000 יונגע מענער, וואָס
יעדן יאָר ווערן צוגעגעבן ווי נײַע קאַנאָן־פֿאָדער.
אויב אַ פֿערטל פֿון די מענטשן פשוט וואָלט געזאָגט: "דו ביסט באַגריסט צו שפּילן מלחמה, אָבער איך גיי אַרויס פֿון דאָ. דו קענסט
מיך אַרײַנשטעלן אין אַ קאַנירונג־פֿאַבריק אויב דו ווילסט, אָבער דו זאָלסט נישט דערוואַרטן אַז
איך וועל זײַן מיט דיר אויף דער פראָנט־ליניע."
דאָס איז אַ גאַנץ שטאַרקע דערקלערונג, און עס ווייזט אַז בירגערס קענען טאַקע מאַכן אַ חילוק, ווײַל עס מאַכט
נאַטירלעך אַן אימפּרעסיע – נאָך אַלעס, אַ מלחמה אָן זאָלדאַטן איז עפּעס שווער צו פֿירן.
דו האָסט געזאָגט "הויפּטשטראם־מעדיע", אָבער איך רוף זיי איצט "שטאַט־מעדיע".
דאָס איז אַ סיטואַציע וואָס ווערט פֿאַרדעקט דורך דער מעשׂה פֿון דער פֿערטער מאַכט, דורך דער דערציילונג אַז זשורנאַליזם
איז אומאָפּהענגיק, אַז ער קען זײַן אָביעקטיוו, דורך דער מעשׂה פֿון אַ בראָדקאַסטינג־דינסט וואָס געהערט אונדז אַלעמען.
איך האָב נאָר געשריבן אַ בוך וועגן דעם טעמע: שטאַטספֿונק (שטאַטלעכע בראָדקאַסטינג).
דאָס איז מסתּמא קלאָר, אָבער דער שטאַט האָט אויך השפּעה אויף די קאָרפּאָראַטיווע מעדיע.
מיר האָבן דרייענדיקע טירן וואָס פֿירן צו דעם אַז די הויפּט־רעדאַקטאָרן ווערן רעגירונגס־שפּראַכערס און די
קאָלעגעס ווערן שפּראַכערס פֿאַר פֿראַנק־וואַלטער שטיינמייער.
מיר האָבן סובסידיעס, דירעקט אָדער אומדירעקט. מיר האָבן רעקלאַמע־קאַמפּאַניעס, מיר האָבן געהיימע דינסטן וואָס האָבן
זייערע בריקקאָפּן אין יעדן הויפּט־רעדאַקציע־ביוראָ, זייערע מענטשן וואָס זאָרגן אַז באַשטימטע נאַראַטיוון ווערן דורכגעפּושט.
מיר האָבן פּראָפּאַגאַנדע־מאַשינען וואָס צושטעלן די וואָקאַבולאַר און די פּערסאָנאַל, וואָס זענען
גרייט און וואַרטן אויף די רעלעוואַנטע אינטערוויועס.
אַזוי האָבן מיר נישט קיין אומאָפּהענגיקע זשורנאַליסטיק, וואָס מיינט אַז מיר זאָלן נישט גלייבן אַז מיר באַקומען דאָ מעשׂיות,
אַז מיר באַקומען דאָ עפּעס וואָס קען קריטיקירן פּאָליטיק.
וואָס דאַרפֿן מענטשן, וואָס וואָלטן זיי דאַרפֿן כּדי מער אויפֿצושטיין קעגן אומיושר און פֿאַר שלום און פֿרײַהייט?
און דער ערשטיקער מסקנא פֿון דעם וואָלט געווען אַז מע קען אָפּפֿירן לאַנג־טערמיניקע און אוממיטלבערע מיטלען.
אין דער לאַנגער צײַט איז דאָס אַ ביסל ווי בויען שלאָסער אין דער לופט. פֿאַרשטייט זיך, אין דער לאַנגער צײַט וואָלטן מיר אויך
געמוזט אָנגיין דעם געזונטהייט־סיסטעם אויף אַ ריזיקן מאָס און אים אומשטרוקטורירן, ווי מען האָט דיסקוטירט אין דער
פֿריִערדיקער פּאַנעל, אַזוי אַז ער זאָל זיך ריכטן אין דער ריכטונג פֿון געזונטהייט און פֿאַרשטאַרקונג פֿון מענטשן.
אין פּסיכאָלאָגיע איז דער פאָקוס טאַקע געווען אויף דער נשמה פֿון מענטשן, אָדער אויף דעם פאקט אַז זיי זענען פּסיכאָלאָגיש
געשוואַכט, מאַכטלאָז, פילן זיך נישט עפעקטיוו, און טראָגן מיט זיך פילע אינערלעכע ווונדן פֿון דער קינדשאַפֿט אָדער
שולע, וואָס שוין זאָגן זיי צו זײַן געהאָרכזאַם, צו זײַן גוט, נישט זיך אויפצושטעלן, נישט זיך אויפֿצוברעכן.
אַזוי, דער אָנהייב־פּונקט מוז זײַן פשוט צו ווידער אויפבויען די אינערלעכע שטאַרקייט פֿון מענטשן, זיי אינערלעך שטאַרק מאַכן, זיי
אויפבויען אין דער שול־סיסטעם און אויך געבן זיי זעלבסט־עפעקטיווקייט אין אַ געזונטהייט־סיסטעם וואָס גיט פיל מער
אויפמערקזאַמקייט צו דער פּסיכע און רעספּעקטירט דעם גײַסטיקן צושטאַנד פֿון מענטשן. דאַן וואָלט די
געזעלשאַפֿט אַליין אויך ווערן פיל שטאַרקער און מער קעגנשטעליק.
יעדער איז נאָר איין טייל, אַ איינציקער טייל פֿון דער געזעלשאַפֿט.
איצט איז עס אַזוי: אַ סך קליינע, געשעדיקטע קינדער, פֿאַרכטערט, און זיי קריגן זיך צווישן זיך, מאָל ווי אין
קינדערגאָרטן, ווייניקער ווי אין דער דערוואַקסענער געזעלשאַפֿט.
אַזוי וואָלטסטו געמוזט אָנהייבן זייער שטאַרק. דאָס איז געווען וואָס איך האָב געפֿונען טאַקע אויפֿרעגנדיק וועגן דעם גאַנצן זאַך.
דו מוזט עס וועלן. דאָס זענען די וואָס האָבן דיר געוויזן אַז זיי ווילן עס.
און דאַן מוזן זיי טאַקע עס טאָן. און צווישן די צוויי איז אַ באַטײַטנדיקער אַבשטאַנד.
אַזוי מוזסטו עס פֿאַר זיי מאַכן אַזוי גרינג ווי מעגלעך.
אַזוי מוזסטו זיי זאָגן: "אָקעי, עס איז אַ וועבזײַט; למשל, שרײַבט זיך אײַן, אָדער מיר האָבן אַ אָרטלעכע סטרוקטור, אָדער
קומט צו אַ דעמאָנסטראַציע, למשל יעדן ערשטן שבת פֿון דעם חודש פֿאָרן פֿעדעראַלע קאַנצעלאַריע אין וויענע, ווי מיר טאָן."
אָבער עס וועט נאָר אַרבעטן אויב מיר מאַכן די סכנה גריפּבאַר און זעבאַר, ווי קאַיוואַן ריכטיק געזאָגט האָט,
און דאַן זאָגן מענטשן: "גוט, איצט טוט עפּעס דערפֿון."
און דאַן לאָזן מיר זיך צוריקהאַלטן, ווײַל די מעדיע איז איבער אונדז, און מיר רופן: "הילף, הילף, איצט
ווערט מײַן נאָמען צעשטערט, איצט מוז איך אויפהערן."
אָדער איך בין גוט באַקאַנט אין מײַן שטאָט און איצט איך האַלט אויף.
נו, אַ דאַנק דיר זייער, דו ביסט אַ שטיצער פֿון מלחמה.
מיר דאַרפֿן קלאָר מאַכן פֿאַר מענטשן אַז דאָס וואָס מיר טוען, אַפֿילו אויב עס מיינט אַרויסגיין אין
די גאַסן, איז אויך נישט גרינג פֿאַר יעדן איינעם.
און דאָס איז נישט קיין שפּאַס אין דער הויפּט־באַטײַט, אַז מיר שפּילן זיך מיט די וואָס האָבן נישט נאָר פּלאַנירט די קוראָנאַ,
נישט נאָר פּלאַנירט די 2015 מיגראַציע־אַגענדע, נישט נאָר פּלאַנירט דעם 2008 באַנק־קראַך, נאָר וואָס פּלאַנירן דעם
דריטן וועלט־מלחמה. און מיט זיי זאָל מען זיך נישט שפּילן.
און אויב דו שפּילסט זיך מיט זיי, מוזסטו פֿון פֿריִער וויסן אַז דו מוזסט זײַן גרייט צו באַצאָלן אַ פּרײַז.
און אויב איר באַטראַכט דעם שפּאַנונגס־בויגן פֿון "וואָס ליגט פאָרויס" ביז "ווי קען איך
בײַשטײַערן" און "וואָס בין איך גרייט צו באַצאָלן"
אַ, דאָס איז אויסמאַטערנדיק, אַ, דאָס קען זײַן געפֿערלעך, אַ, אַ שכן קען צו מיר קומען און מיך פֿרעגן וואָס איך טו בײַ דער
דעמאָנסטראַציע אָדער וואָס איך טו בײַ אַ פּראָטעסט, דאַן מוז איך זיך דערפֿאַר פֿון פֿריִער צוגרייטן, און דאַן מוזן מיר זײַן קלאָר
אַז דער קאַמף פֿאַר שלום – און איצט, פֿאַרשטייט זיך, ווערט עס לאַכעוודיק צו "קעמפֿן" פֿאַר שלום – די דאָזיקע איבערגעגעבנקייט
צום שלום – וועט פֿאַרהיט ווערן דורך די גלאָבאַליסטן, וואָס וועלן ניצן יעדן מיטל וואָס איז זיי
פֿאַראַנען, ווײַל זיי ווילן דעם דריטן וועלט־מלחמה.
פארוואס נישט האָבן אַ פאַלשן שטאַנד מיט אַ פּראָטעזע, וווּ מען קען זיך דורכקוקן?
אַזוי זענען דאָ פילע וועגן צו אויפוועקן מענטשן, אָבער צו זײַן ווייניקער ציניש.
איך האָב זיך געפרעגט, פארוואס אין די לעצטע יאָרן איז אויף די גאַסן געשען אַזוי ווייניק, כאָטש פילע לערערס געבן אויך לעקציעס.
און דאַן איז מיר קלאָר געוואָרן אַז מיר, די וואָס געבן די פּרעזענטאַציעס מיט אַ סך פּאַוערפּוינט
און אַזוי ווייטער, דינען לעסאָף אַ שול־פֿאָרמאַט.
דאָ זיצן מענטשן אונטן, און אויבן איז אַ רעדנער וואָס איז גוט אין וואָס ער טוט, וואָס
איז רעדענשאַפֿטיק און האָט זיך גוט צוגעגרייט.
אונטן זיצן די מענטשן וואָס אַפּלאָדירן, וואָס זאָגן אַז ער איז אַזוי ריכטיק, אָבער בלײַבן פּאַסיוו.
און דערפֿאַר האָב איך געזאָגט, גוט, איך קען מער נישט געבן אַזעלכע לעקציעס, ווײַל עס איז נישט אַז מענטשן ווייסן נישט.
אַזוי איז עס נישט אַז מענטשן האָבן נישט געוואוסט דערפֿון.
מיר האָבן גענוג ראַדיאָ לאָנדאָן. אָבער ווי קענען מיר מאַכן אַז מענטשן נעמען אַקציע?
און מיר מוזן דערקענען אַז מיר אַלע האָבן דורכגעגאַנגען דעם שול־סיסטעם, פֿון קינדערגאָרטן ביז … און דאָרט
געלערנט די אומזעכבאַרע דינסט־רשימה, נעמלעך געהאָרזאַמקייט.
מיר זענען זייער, זייער שטאַרק דורכגעטרינט און האַלטן דאָס פֿאַר ציוויליזאַציע. איך זאָג
שטענדיק אַז דאָס איז "צו פֿיל ציוויליזאַציע".
אַזוי געהאָרן מיר, און פֿאַר אונדזער גרויסן געהאָרנקייט קריגן מיר אַ באַהאַנדלונג. און די וואָס זענען געווען די מערסט געהאָרזאַמע
ווערן אונדזערע מוסטער־תלמידים, פֿון Büx ביז Ursula von der Leyen.
זיי זענען נישט נאָר אַראָפּגעפֿאַלן פֿון די ביימער, זיי זענען אַזוי געמאכט געוואָרן.
און אַזוי אַז מיר קענען ווידער אַרײַנפֿירן מענטשן אין זייער אמתדיקן לעבן, ווײַל זיי האָבן געווען ווי דרײַ־ אָדער
פֿיר־יאָריקע קינדער וואָס האָבן געשטאַמפּט מיט זייערע פֿיס, האָב איך געזאָגט: אָקעי, איך וועל ברענגען מענטשן אויף די בינע.
איך ברענג מענטשן אויף די בינע וואָס פריער האָבן אַ זאַץ אין אַ קאַרט־אינדעקס־קאַסטן געשטעלט, עפּעס אַ מין מאַנטראַ, אַ פחד.
און דאַן קומען זיי אויף די בינע און רעדן וועגן זיך פֿאַר צוויי, דרײַ, פֿיר, פֿופֿהונדערט מענטשן.
און דערנאָך פֿאַלט אויך אַוועק אַ מחסום פֿון בושה, ווײַל אַ סך מענטשן דערציילן דעמאָלט וועגן זאַכן, למשל בעת
דער קאָראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע, ווי זיי זענען פֿאַרשעמט געוואָרן, ווי זיי זענען געשעדיקט געוואָרן.
און דאַן דערלעבן זיי אין דער צוהערערשאַפֿט אַז קיינער איז נישט בייזווילדיק, נאָר אַנשטאָט דעם קלינגט אַן אומגלויבלעכע סך
אַפּלאָדיסמענטן, ווײַל מענטשן האָבן דערמוטיקייט דאָס צו טאָן.
און יעדער קען זיך פֿאַרבינדן מיט די מעשׂיות.
מיר דאַרפֿן אַ קלאָרע געדאַנק וווּ מיר טאַקע ווילן גיין, און דער געדאַנק וווּ מיר ווילן גיין איז
ווידער זייער פּשוט: ליב האָבן דײַן שכן ווי זיך אַליין!
און אויב מיר ווי אַ געזעלשאַפֿט קענען באַהאַנדלען איינער דעם אַנדערן מיט שכל און ווידער אויפֿבויען דאָרטן אַ יסוד,
ווײַל יענער איז פֿאַרלוירן געוואָרן, דעמאָלט האָבן מיר אַ שאַנס זיך פֿאָרצושטעלן אַ צוקונפֿט וואָס מיר ווילן פֿאַר זיך.
פּשוט זאָגן "יאָ, איך וויל נישט זײַן קראַנק, איך וויל נישט אַז עס זאָל זײַן מלחמה, און איך וויל נישט זײַן
אָרעמער" איז נישט קיין חזון, נאָר אַ אומקלאָרע האָפֿענונג.
און דאָס איז וואָס עס גייט אַרום, איך מיין: ערשטנס, וויסן פארוואס איך טו דאָס אַלץ, וווּ איך טאַקע וויל גיין, איינצעלנער און ווי אַ
געזעלשאַפֿט; צווייטנס, דערקענען אַז איך בין עפעקטיוו און דאַרף פשוט טאָן עס, אָן באַטראַכטן ווי, ווײַל דאָס דאַרף נישט זײַן
פֿאָרויס באַשטימט – מיר מענטשן זײַנען אַזוי אומגלויבלעך שעפֿעריש.
גיי אין אַ סופּערמאַרק אָדער אין אַ אַפּטייק און קוק אויף אַלע זאַכן וואָס מענטשן האָבן אויסגעטראַכט – אַ טעכנאָלאָגיע־קראָם,
עס איז גאָר משוגע וואָס מיר מענטשן קענען טאָן!
און מיר קענען נישט טראַכטן פֿון עפּעס צו טאָן וועגן עפּעס אַזוי באַנאַל ווי אַ מלחמה וואָס ניצט אַזעלכע פּרימיטיווע מעטאָדן. עס
איז אפילו נישט ווי אַ פּאַפּיר־אויסשניט; עס איז גראָב געשניטן און איז שוין יאָרהונדערטער דאָס זעלבע שטיק האָלץ,
וווּ מען דערציילט אונדז די זעלבע נאַרישקייטן איבער און איבער.
איצט איז טאַקע גענוג!
נו, איך גלייב טאַקע אַז די אַלטערנאַטיווע WEF קען און זאָל דאָ אויך גוט נוצּט ווערן, אַז מיר
זאָלן זיך פֿאַרבינדן און גרינדן ברייטע אַליאַנסן.
ווי ברייטער די בריקן וואָס מיר בויען, ווי ברייטער די אַליאַנסן, אַזוי שווערער איז איצט צו
ספּעציפיש צילן אָדער געפֿינען און אַטאַקירן עמעצן.
און איך גלייב אַז נאָר אויב מיר וועלן מצליח זײַן זיך שטעלן קעגן די ווייניק, וואָס זענען זייער גוט
אָרגאַניזירט, מיט אַ שמייכל, וועט דער ווידערשטאַנד זײַן הנאהדיק.
אויב נישט, איז עס שטענדיק ווי אַ מעסער צווישן די ציין, און דאַן איז עס נישט קיין שפּאַס.
מיר דאַרפֿן זען ווי מע קען מאַכן קעגנשטעל קעגן דער קליינער גרופּע שפּאַסיק, אַזוי אַז דער קומענדיקער דור וועט זיך
אויך באַטייליקן, ווײַל זיי זענען נישט מער אינטעליגענט ווי מיר, זיי זענען נאָר בעסער אָרגאַניזירט.
און דאָרט זײַנען מיר ווען מיר אָנהייבן בויען סטרוקטורן; זיי זײַנען מער סטאַביל ווי וואָס אַ
איינצעלנער קען דערגרייכן. און דאָס איז די צוקונפֿט.
ווי אַזוי קענסטו אַנטלויפֿן פֿון דער אונטערדריקונג וואָס דערוואַרט דיך?
קײַוואַן האָט עס זייער שיין צוזאַמענגעפֿאַסט. עס גייט דערפֿון, זאַכן צו נעמען מיט אַ ביסל ליכטיקייט און אַ שמייכל אויף
דער פּנים, נישט מיט באַשלוס און מורא, נאָר מיט בטחון אין גאָט.
עס איז דאָס זעלבע פֿאַר מיר. איך גיי דערצו אָן קיין מורא. איך ווייס נאָר אַז איך האָב די אַרבעט צו טאָן.
איך מוז דאָס טאָן. איך ווייס ווי די אַנדערע זייַט אַרבעט. איך האָב דאָס אַלץ שטאַרק דערלעבט.
ווי פילע חשבונות האָט האַמבורגער ספּאַרקאַסע, אַפּאָטעקער־ און אַרצעט־באַנק פֿאַר מיר געשלאסן?
זיי קומען צו אײַך און זאָגן: "הער באָנינג, מיר האָבן גאָרנישט קעגן אײַערע פּאָליטישע
מיינונגען, אָבער ביטע געפֿינט אַן אַנדערע באַנק."
און זיי אַלע טאָן דאָס איינער נאָך דעם צווייטן. דאַן קומט פֿאָלקסבאַנק לונעבורגער היידע, וואָס זאָגט גוט־בײַ, שפּאַרקאַסע
האַמבורג־בוקסטעודה, ניין, עס וועט נישט אַרבעטן מיט אונדז.
דאַן קומט אַ צאָלונג־סערוויס־פּראָוויידער ווי PayPal און זאָגט למעשה נאָך אַ שעה: ניין, נישט מיט אײַך.
אָדער סטרייפּ קריגט אַ טעלעפֿאָן־רוף פֿון אַ ARD־זשורנאַליסט פרייטיק־אָוונט — ווייסטו וואָס פֿאַר אַ מין מענטש דאָס איז?
— און פּלוצלינג איז מײַן חשבון געבלאָקט געוואָרן שבת־מאָרגן.
אַזוי, וואָס דו פשוט מוזט פֿאַרשטיין איז אַז עס איז גאַנץ נאָרמאַל פֿאַר מיר צו ווערן צענזורירט אויף
געזעלשאַפֿטלעכע מידיאַ און אַז מײַן דערגרייכונג איז באַגרענעצט.
די פרייהייט צו רעדן איז ווײַט פֿון פרייהייט צו דערגרייכן; דאָס איז שוין לאַנג דער נאָרם.
מיר דאַרפֿן אַ גערעכט מאָנעטאַרער סיסטעם פֿאַר אַ פֿרײַע צוקונפֿט.
דער הײַנטיקער געלט־סיסטעם, וואָס מיר אַלע רופן פֿיאַט־געלט, ווײַזט זיך ווי אַ גלאבאלער אָקטאָפּוס, אונטער וועלכן, לויט אונדזער
באַגריף, כּמעט אַלע רעגירונגען טאַקע זענען אין זײַן רחמנות.
די שטריק ווערן געצויגן דורך אַ קליינע אויסגעקליבענע גרופּע, און די אמתע געלט־מײַסטערס האָבן פֿאַרשטייט זיך אויך די מאַכט.
היינטיקע געלט ווערט געשאַפֿן פֿון לופֿט מיט אַ דרוק אויף אַ קנעפּל, און נישט נאָר אַז עס האָט נישט קיין דעקונג, נאָר
אונדזער סיסטעם איז אויך באַלאַסט מיט צוזאַמענגעשטעלטן אינטערעס.
דער רעזולטאַט פֿון דעם איז, פֿאַרשטייט זיך, אַן אומגעצוימטע גרינג פֿאַר נאָך און נאָך, און דערנאָך, ווען נאָר דער סיסטעם דערגרייכט
זײַן פֿאָרויס־פּראָגראַמירטן סוף, מוז מען אים איבערלאָזן יעדע פּאָר צענדליקער יאָרן, וואָס איז דאָס וואָס מיר דערלעבן
איצט, אָדער בעסער געזאָגט, מוזן דערלעבן, ווי דער גרויסער ריסעט.
פֿיל מענטשן זעען דעם געלט־סיסטעם נאַטירלעך ווי דעם שורש פֿון אַלע בייז, צי דאָס איז אינפלאַציע, אָרעמקייט, הונגער אָדער מלחמה. אויב
אַלץ וואָלט נישט געווען געצילט אויף שטענדיקן וווּקס, וואָלטן פילע פֿון די קריזיסן פֿון אונדזער צײַט נישט געווען נייטיק.
לעצט יאָר האָבן מיר דיסקוטירט מעגלעכע לייזונגען אויף אונדזער פּאַנעל וועגן דעם מאָנעטאַרן
סיסטעם, און אַלעמען איז טאַקע מסכים געווען.
אויף דער איין זײַט מוז דער שטאַט ווערן מער שלאַנק, זיך אָפּצוגעבן פֿון פּאַטעראַנאַליזם און זיך קאָנצענטרירן אויף
זײַנע הויפּט־אויפֿגאַבעס. אויף דער אַנדערער זײַט מוז דער געלט־סיסטעם ווערן מער גלײַך און, כמובן, מער יושרדיק.
איבער אַלעם מוז זײַן אַ קלאָרע דעקונג, כּדי מען זאָל נישט קענען פּשוט דרוקן געלט לויט דעם געוואלטן אין
אַן אינפלאַטאָרישן אופֿן, ווי עס איז איצט דער פאַל.
נו, דעם יאָר ווילן מיר זײַן נאָך מער ספּעציפֿיש, ווײַל נאָר די וואָס קענען זען אַ קלאָרע
ציל־ליניע, קענען באַהערשן דעם וועג צו דערגרייכן זי.
און מיר זענען גרייט צו זען צי מיר קענען געפֿינען אַ געמיינזאַמע באַזע אויף דעם ענין צווישן אונדזער גרופּע עקאָנאָמישע עקספּערטן.
נו, דאָס איז געלט וואָס טאַקע אַרבעט אָן אינטערעס, ווײַל אינטערעס איז אַ פּראָבלעם, וואָס הײַנט מער ניט ווערט
באַטראַכט ווי אַ פּראָבלעם. אינטערעס איז אַ פּראָבלעם, ווײַל ער וואַקסט עקספּאָנענציעל.
יעדער ווייסט וועגן צוזאַמענגעשטעלטן אינטערעס פֿון שול; דאָס איז אַ עקספּאָנענציעלע פֿונקציע.
אַזוי הייבט עס זיך אָן לאַנגזאַם, ווערט שטענדיק שטייערער און שטייערער, ביז עס גייט אויף אייביק.
און דער צוזאַמענגעשטעלטער אינטערעס אין דעם געלט־סיסטעם צווינגט די גאַנצע עקאָנאָמיע זיך עקספּאָנענציעל צו
אַנטוויקלען, דאָס הייסט מיט אַ שטענדיק וואַקסנדיקן טעמפּאָ.
דערפֿאַר דאַרפֿן מיר שטענדיקן עקאָנאָמישן וווּקס.
אַזוי, כּדי אונדזער סיסטעם זאָל בלײַבן סטאַביל, דאַרף זי לכל־הפּחות 3% עקאָנאָמישן וואַקסן יעדן יאָר;
אַנדערש וועט זי שפּעטער אָדער פריער צוזאַמענפֿאַלן.
און דאָס איז ווײַל מיר מוזן שטענדיק נאָכגיין די אינטערעס־ראַטעס.
אַזוי פירן די אינטערעס־ראַטעס דערצו, אַז פינאַנציעלע אַסעטן ווערן שטענדיק מער אויפגעבלאָזן.
זיי פירן אויך דערצו, אַז די אָרעמע ווערן נאָך אָרעםער און די רײַכע ווערן נאָך רײַכער.
אַ רײַכער מענטש האָט פשוט אַ סך געלט, וואָס ער לײנט אויס מיט צינזן, ווערט דערפֿון נאָך רײַכער, און
די איבעריקע באַפֿעלקערונג מוז דערפֿאַר באַצאָלן.
און אַזוי, דורך אינטערעס, ווערט געלט אויטאָמאַטיש איבערגעפֿירט פֿון די מאַסן צו ווייניקער און ווייניקער
הענט. דאָס איז דער יסודי פּראָבלעם פֿון דער געלט־סיסטעם.
ניין, מיר האָבן געזען די שרעקלעכע ווירקונגען פֿון אינפלאַציע דורך דער גאַנצער געשיכטע.
די 1920ער יאָרן זענען דערמאָנט געוואָרן, און עס איז זיכער אמת אַז יעדער קריג, יעדער גרויסער אונטערגאַנג פֿון אַ
אימפעריע, איז שטענדיק באַזירט אויף דער אומשטענדיקייט פֿון געלט.
דאָס מיינט אַז ווען די געלט איז געוואָרן אומשטענדיק, האָבן מלחמות אויסגעבראָכן און אימפעריעס זענען געפאלן, ווײַל מענטשן
האָבן געוואָלט אָפּצופירן די אויפמערקזאַמקייט פֿון דעם שווינדל.
דו האָסט געמוזט אָפּצופירן די אויפמערקזאַמקייט פֿון דער באַטרוג. אויב איך קען ניט מער באַצאָלן, דאַן מוז איך אָדער זיך אָפּקלאָרן
און דערציילן דער מענטשלעכקייט אַז איך האָב אײַך אָפּגענאַרט – עפּעס וואָס פּאָליטיקער זייער ניט ווילן טאָן – אָדער דו
שאַפֿסט אַ נאָך ערגער געשעעניש און דאַן זאָגסט, נו, אַזוי איז עס פשוט געשען. אַלע ווייסן... עס איז נישט געווען איך.
און דאָס איז טאַקע דער פּראָבלעם, פֿאַר וואָס מיר זאָגן אַז מיר מוזן מער נישט דערלויבן די אינפלאַציע.
איך וואָלט אײַך געבעטן צו מאַכן אַ קלאָרן אונטערשייד צווישן דער געלט־פֿאַרזאָרגונג, דעם
וואַקסן פֿון דער געלט־פֿאַרזאָרגונג און אינפלאַציע.
און אויב מיר דאָס דעמאָלט שטעלן אין דעם קאָנטעקסט פֿון מענטשן'ס אײַנקאָמען, זעען מיר אַז דער דורכשניטלעכער
אַרבעטער אין דײַטשלאַנד הײַנט מוז אַרבעטן זיבן מאָל לאַנגער פֿאַר אַ אונץ גאָלד ווי עס איז געווען אין 1999.
און דאָס איז פּונקט וואָס אַיִקע האַמער האָט שוין באַשרייבן. דאָס איז דער אַזוי גערופֿענער קאַנטיליאָן־עפעקט, דורך וועלכן די
ערשטע באַקומערס פֿון די נײַ־געשאַפֿענע געלט נוץ האָבן, ווײַל זיי קענען קויפֿן בײַ די פֿאַוואָראַבעלע פּרײַזן וואָס נאָך געלטן.
דערנאָך קומט מער און מער געלט אין דעם מאַרק, דאָס האָט אַ השפּעה אויף די נאָכפֿרעג, די פּרײַזן שטײַגן, און לעסאָף שטײַגן
די אײַנקאָמען פֿון פּענסיאָנערן, אַרבעטער און אַזוי ווײַטער.
און דאָס איז פּונקט דער אומטייל־עפעקט וואָס ווערט דערגרייכט.
צי דאַרפֿן מיר איצט אַ גאָלד־סטאַנדאַרד אָדער נישט? איז דאָס גוט, איז דאָס שלעכט, אָדער וואָס?
די דיסקוסיע ברענגט אונדז גאָרנישט. זי פֿאַרטיפֿט נאָר די שפּאַלטונג צווישן די עקספּערטן. אַנשטאָט דעם דאַרפֿן
מיר פשוט שאַפֿן אַ געלט־סיסטעם וואָס ווידער האָט אַ אמתדיקע פֿאַרבינדונג מיט דער טאַקע פאָרשטעלונג פֿון מענטשן.
און די פֿראַגע איז, ווי אַזוי מיר קענען דאָס איצט דורכפֿירן, אָדער אין וועלכער ריכטונג מיר ווילן עס
טוישן? מיר מוזן אויך באַקומען מענטשן צו שטיצן דאָס.
אויב נאָר די עקאָנאָמישע טעאָרעטיקער זענען מסכּים אַז דאָס קען זײַן דער געוויינטלעכער ריכטיקער וועג
פאָרויס, מוזן מיר אויך באַקומען מענטשן צו שטיצן! און וואָס דערלעבן מענטשן אין דער אמתער וועלט?
זיי דערלעבן פשוט אַ ירידה אין זייער לעבנס־שטאַנדאַרד, זיי דערלעבן העכערע פּרײַזן, און
די לאַסט פֿון חובות ווערט אַלץ מער דריקנדיק.
אין אָנהייב פֿון דעם יאָר האָט פּראָפֿעסאָר ראַפֿעלְהוסען אַ ציפֿער דערמאָנט וואָס האָט מיך טאַקע געבלאָזן.
לויט פּראָפֿעסאָר ראַפֿעלְהושען, די פאַקטישע נאַציאָנאַלע שולד פֿון דײַטשלאַנד איז 17.3 טריליאָן עוראָ, וואָס
איז פיל מאָל העכער ווי די אָפֿיציעלע נאַציאָנאַלע שולד.
פֿאַרשטייט זיך, עס איז אויך דער אומאָפֿיציעלער נאַציאָנאַלער חוב, די פּענסיעס פֿון די שטאַטבאַאַמטע וואָס ווערן נישט געדעקט
דורך קאַפּיטאַל־פֿאָנדן, די TARGET2־באַלאַנסן, שאָטן־בודזשעטן ווי דער ESM, דער ESF און וואָס נאָך די הילף־פּעקלעך הייסן.
יעצט האָבן מיר נאָך אַ סך ספּעציעלע אַסעטן.
אַזוי, דער סיסטעם וואָס מיר האָבן איצט – איך גלייב אַז מיר אַלע שטימען – וועט אין יעדן פאַל קראַכן און פֿאַרברענען.
ווײַל מיר וואָלטן געדאַרפֿט האָבן אַ גלאבאלן עקאָנאָמישן וואַקס פֿון 10 ביז 15 פּראָצענט אין אַלע לענדער במשך די קומענדיקע
50 יאָר, כּדי בכלל צו האָבן אַ שאַנס צוריקצאָלן די שולד.
און דאָס איז אויך נישט דער פּלאַן פֿון רעגירונגען, צו באַצאָלן דעם נאַציאָנאַלן חוב אין אַ
געוויסן מאָמענט; דווקא איז דער פאַרקערטער פאַל.
און אויב מיר איצט גייען צו אַ געלט־אויסטויש, אַ געלט־רעפֿאָרם און אַזוי ווייטער, וואָס איך האַלט פֿאַר זייער
רעאַליסטיש, דאַן מוזן מיר פשוט געשיכטע־וויסנדיק האַלטן אין זינען אַז דאָס וואָס אַלע מענטשן מיינען, איז נישט אמת:
האָפֿנטלעך וועט באַלד זײַן אַ וואַלוטע־רעפֿאָרם, דעמאָלט וועל איך זיך באַפֿרײַען פֿון מײַנע שׂכרֿות.
גאַנץ דערקעגן איז אמת. מיר האָבן די געזעצן פֿאַר די אומשאַצונג פֿון שולדן, דאָס הייסט די פֿראַגע פֿון
פּראָפֿיצן פֿון היפּאָטעק־ספּעקולאַציע און די פֿראַגע פֿון שטייער אויף פּראָפֿיט־ספּעקולאַציע אין קרעדיט.
דאָס איז בערך 50 פּראָצענט, ווײַל אַסעטן ווערן אומגעװענדלט אַנדערש ווי ריינע געלטלעכע ווערטן.
און פֿאַרשטייט זיך, דאָס געלט נישט פֿאַר דער מדינה און די באַנקען, אָבער עס ווערט אָנגעווענדט אויף
דעם אופֿן אויף פֿירמעס און אויף אונדזערע בירגער.
די געזעצן זענען נאָך אין קראַפֿט, און דאָס זענען טאַקע די הויפּט־ענינים פֿאַר מיר אין דעם געביט פֿון
געלט־סיסטעמען, וואָס מיר זאָלן איצט אויך באַהאַנדלען.
און צי מיר דעמאָלט באַקומען אַ געלט־סיסטעם מיט אָדער אָן אַ גאָלד־סטאַנדאַרד... אפֿשר וועלן מיר אויך אַרײַנפֿירן אַ
פֿלעקסיבלע גאָלד־סטאַנדאַרד, וואָס מיינט אַז נאָר אַ באַשטימטער פּראָצענט פֿון דער גלאבאלער
געלט־פֿאַרזאָרגונג איז געשטיצט דורך פיזישע אַסעטן.
צי עס איז גאָלד, זילבער אָדער עפּעס אַנדערש, בלײַבט צו זען, אָבער איך גלייב שטאַרק אַז מיר דאַרפֿן אַ בינדנדיקן קשר צו אמתדיקער
עקאָנאָמישער פאָרשטעלונג, און מיר דאַרפֿן אויך זיך אָפּצוגעבן פֿון אונדזער איצטיקן
עקאָנאָמישן סיסטעם, וואָס איז גאָר באַזירט אויף וווּקס.
אפֿשר קען מען דאָס אויך ווײַזן אין אַ היסטאָרישן קאָנטעקסט.
לויט מײַן פּערצעפּציע, און דאָס איז טאַקע נאָר אויפֿן ערשטן בליק ווען עס קומט צו פינאַנצן, זענען דאָ באַשטימטע מאַכטן אין
דער הינטערגרונט וואָס האָבן אַמאָל אויסגעטראַכט דעם סיסטעם.
דאָס ברענגט אונדז צו דזשעקיל־איילאַנד אין 1913, ווען דער באַשלוס צו גרינדן די פֿעדעראַלע רעזערוו איז געמאכט געוואָרן אין אַ מין
פּוטש דורך די רעגירונג פֿון דער צײַט – אַלע אַבגעאָרדנטע זענען געווען אויף ניטל־פֿרײַ און די סענאַטאָרן
אויך. דער גאַנצער ענין איז דאַן דורכגעפֿירט געוואָרן מיט בלויז אַ קליינע אויסגעקליבענע גרופּע.
דערנאָך איז אויך דער געדאַנק אַרומגעשווימט, אַז אויף דער טיטאַניק זענען געווען אַ פּאָר קריטיקער פֿון דעם סיסטעם,
און אַז מען האָט זיי אויך אויף דעם זעלבן אופֿן פֿאַרזאָרגט.
צי האָבן די מאַכטן הינטער די קוליסן, וואָס איך קען דערווייל נישט נאָמען, באַוווּסט אויפגעשטעלט דעם סיסטעם אַזוי, אַז
מיר ווערן כּמעט צעטיילט אין אונדזערע פֿאַרשיידענע מיינונגען, און די טאַקע הערשער בלײַבן דערפֿון אומזעכער?
אולי קענסטו אַ ביסל אויפנעמען דעם געדאַנק.
יאָ, יאָ, קודם־כּל, איך פֿיל אַ געוויסע אומבאַקוועמקייט, ווײַל פֿון אַ פינאַנציעלן און עקאָנאָמישן קוקווינקל איז דאָ געשאַפֿן
געוואָרן אַ גאַנץ געמיש, וואָס מען דאַרף אפֿשר אַ ביסל אויסריכטן.
אַזוי זענען אַ סך זאַכן צוזאַמענגעוואָרפֿן – אינפלאַציע, דעפלאַציע, עקאָנאָמישן וואַקס, קריזיסן – אַלץ איז
אַרײַנגעוואָרפֿן אין איין פּאָט, ווי אויב עס וואָלט געווען נאָר איין גורם, אינפלאַציע אָדער דעפלאַציע
אָדער עפּעס אַזוי, אָבער דאָס איז טאַקע נישט דער פאַל.
אָבער וואָס מיר מוזן אָנערקענען איז אַז ווען עס פּאַסירט מאַניפּולאַטיווע אינטערווענציע, ווערט איין פּאַרטיי
באַפֿאָרטיילט און די אַנדערע באַנאַכטיקט. דאָס איז לאָגיש.
אויב איך פֿאַרגרעסער די געלטלעכע ווערט פֿאַר אַ באַשטימטן מענטש, דעפֿלאַציע, דאַן האָט אַ צווייטער, וואָס האָט געבאָרגט
געלט און מוז צוריקצאָלן אַ העכערע רעאַלע ווערט, אַ פּראָבלעם.
יעצט קומען מיר צו דער זאַך פֿון דזשעקיל־איילאַנד און אַנדערע ענינים.
דאָס איז פּונקט דאָס וואָס זאָל נישט פּאַסירן פֿון דער בירגער־זייט.
דאָס הייסט, אַז אַ קליינע גרופּע, אַ קאַרטעל, טרעפֿט זיך צוזאַמען און זאָגט: מיר וועלן באַקומען דערלויבעניש, און נאָר מיר וועלן
באַקומען דערלויבעניש צו שאַפֿן געלט, און דער שטאַט גיט אונדז ניט נאָר דערלויבעניש, נאָר צווינגט אויך אַלע
אַנדערע צו אָננעמען, אַז נאָר מיר קענען שאַפֿן געלט.
עס איז ווי ווען איך האָב אַ וואַוטשער־קעסטל בײַ אַ פּאַרטיי, קען איך באַשליסן ווער באַקומט וועלכע וואַוטשערס.
מײַנע פֿרײַנד און באַקאַנטע באַקומען די וואַוטשערס אומזיסט, זיי באַקומען זיי פשוט אַזוי, און אַנדערע צאָלן אַ ביסל מער דערפֿאַר,
און ווען צום סוף דער אַלקאָהאָל אָדער וואָס עס איז אויסגייט, גיב איך די אַנדערע אַ סך וואַוטשערס פֿאַר עפּעס אַנדערש,
וויסנדיק אַז זיי וועלן דערפֿון גאָרנישט באַקומען, ווײַל דער אַלקאָהאָל אָדער די פּאַרטיי איז שוין כּמעט איבער.
און דאָס איז דער באַלאַגאַן. עס זענען געווען די באַנקירן וואָס האָבן זיך געטראָפֿן אויף
דזשעקיל־איילאַנד, וואָס האָבן געשאַפֿן די מעגלעכקייט.
און זיי האָבן אויך געזאָגט אַז, ווײַל מיר זײַנען די איינציקע וואָס האָבן געלט און מיר איצט דערמאָוטיקן דעם שטאַט צו נוצן נאָר
אונדזער געלט פֿאַר עקאָנאָמישע צילן און למעשה גאָלד אַרויסצונעמען פֿון צירקולאַציע, וועט דער שטאַט אונדז
שטענדיק ראַטעווען און וועט שטענדיק זײַן אָפּהענגיק פֿון אונדז.
און דאָס איז דער אמתער כאאָס. וואָס איז דאָ געשען איז אַז די געלט־שאַפֿערס, די באַנקירן וואָס זיך דאָרט
געטראָפֿן האָבן, זענען באַפֿרײַט געוואָרן פֿון דער ריזיקאָ צו מוזן אויף עפּעס אַ אופֿן נעמען אחריות דערפֿאַר.
און דאַן אין 1971 האָט ניקסאָן דערקלערט באַנקראָט פֿאַר די פֿאַראייניקטע שטאַטן און געזאָגט: "הערט, מיר האָבן אײַך
אָפּגענאַרט, מיר קענען נישט צושטעלן, מיר האָבן געשאַפֿן מער געלט ווי מיר האָבן, ווי מיר זאָלן האָבן, און מיר קענען נישט
צושטעלן דאָס גאָלד, אַזוי וועל איך איצט זאָגן אַז איך וועל צײַטווײַליק אָפּטרענען דעם דאָלאַר פֿון גאָלד."
דאָס איז אַלץ וואָס ער האָט געטאָן, ער האָט באַנקראָט דערקלערט.
און פֿון דער אינסאָלווענץ האָבן מענטשן געזאָגט – איצט האָב איך מער קיין בונדן נישט, איצט קען דער פּריוואַטער קאַרטעל פֿון
באַנקירן אין ניו־יאָרק מאַכן אַזוי פיל געלט ווי זיי ווילן, זיי האָבן מער קיין ריזיקאָ נישט.
ווײַל זיי דאַרפֿן גאָרנישט צוריקגעבן, גאָרנישט!
איר קענט ווייטער דרוקן קוויטאַנצן, ווי אין דער קאַסע־רעגיסטער פֿאַר קוויטאַנצן...
דאָס מיינט, אויב מענטשן איצט ווילן גיין היים און זאָגן, אין דער וואַוטשער־קעסטל… איצט גיב מיר צוריק מײַנע עוראָס אָדער
דאָלאַר וואָס מיר האָבן דיר געגעבן, דאַן זאָגסטו, ניין, ניין, דאָ שטייט אַז מען קריגט נאָר וואַוטשערס צוריק.
איר קענט נעמען אייער קוויטאַנץ מיט אייך, און איך וועל אייך געבן אַ נײַע.
ער זאָגט ווי אַ וויץ: ווייס איך צי עס וועט זײַן נאָך אַ פּאַרטיי קומענדיק יאָר? מיר וועלן
זען, מיר ווייסן נישט, דו קענסט עס מיטנעמען.
און דאָס איז טאַקע דער בלאָז! און גאָלד באַשיצט טאַקע קעגן דעם. עס זענען אויך אַנדערע זאַכן וואָס וואָלטן באַשיצן
קעגן דעם. אָבער גאָלד האָט זיך איבער דער גאַנצער געשיכטע שטענדיק באַוויזן צו זײַן באַזונדערס פאַרלאָזלעך.
און גאָלד האָט קיינמאָל נישט אַנטטוישט די צוטרוי אין דער גאַנצער געשיכטע.
און דאָס איז פשוט אַ רעקלאַמע־אַרגומענט, אַז גאָלד קען אויך ווידער גענוצט ווערן צו צוריקצושטעלן דעם
יסוד־טרוסט אין דער וואַלוטע אין דער ערשטער אָרט.
דאָס איז נאָר וואָס צעשטערט געוואָרן מיט די הײַנטיקע געלטער.
מיר זאָלן קריטיקירן דעם פאקט אַז מענטשן הערשן איבער אַנדערע מענטשן. דאָס איז דער אמתער פּראָבלעם.
און וואָס מיר קענען זאָגן וועגן דער אויסערלעכער לעגיטימאַציע פֿון דער פֿאַראייניקטער שטאַטן פֿעדעראַלער רעזערוו, איז
דער אופֿן ווי געזעץ ווערט איבערגעפֿירט אין דער וועלט הײַנט.
אַז מיר האָבן אַ פּרעכטיקן געזעץ־סיסטעם.
יאָ, דער געזעץ ווערט פשוט געשאַפֿן דורך אַ קליקה, וואָס דאַן זאָגן אַז היצן איז איצט פארפליכטעט.
און פֿאַרשטייט זיך, איך בין נישט צופרידן דערפֿון, אויב מײַן הייצונג־סיסטעם איז ניט מער פּאַסיק.
יאָ, און אַזוי איז עס געווען דעמאָלט. דער אייראָ איז אונדז אויפגעצווינגען געוואָרן אָן קיין געלעגנהייט צו
קעגןשטיין. אין אַנדערע ווערטער, דאָס איז אַ געצווונגענער געזעץ. און אַ געצווונגענער געזעץ איז אומגערעכט.
דער געזעץ ווערט אויסגעמאַכט צווישן די קאָנטראַקטירנדיקע פּאַרטייען, און די אָפּמאַכן אָדער קאָנטראַקטן אַרײַננעמען דעם
פאַקט אַז אַלע זײַטן ווערן באַטראַכט אין די קאָנטראַקטן, אַז מען שטימט פֿרײַוויליק און נישט, ווי עס איז געשען אין דער
פאַרגאַנגענהייט און ווי מיר האָבן הײַנט דערלויבט, אַז דער געזעץ ווערט אויפגעצווינגען אויף מענטשן דורך אַ קליקה.
אַזוי, ווער וועט אַרויסגעבן דאָס בעסערע און גערעכטערע געלט פֿון דער צוקונפֿט? מסתּמא וועט דאָס
נישט זײַן די ECB, צי ניט? עריך, וואָס מיינסטו?
יאָ, גאָר נישט, ווײַל אפילו אין דער הײַנטיקער געלט־סיסטעם אָן אַ גאָלד־סטאַנדאַרד זײַנען מיר אָפּהענגיק פֿון אַ קליינער צאָל
מאַכטיקע מענטשן, וואָס איך רוף NWOlites – נישט נאָר די עליטעס, נאָר די ניו וועלט־אָרדער
און די עליטעס, די מאַכטן הינטער די סצענעס.
די NWOlites קאָנטראָלירן הײַנט די געלטשאַפֿונג און באַשטימען אויך די ריכטונג פֿון געאָפּאָליטיק, די גרופּע
פֿון דריטע און די ליצענץ־פּאָליטיק פֿון צענטראַלע באַנקען.
די זענען נישט אומאָפּהענגיקע צענטראַלע באַנקען; זיי זענען אַלע פּריוואַט. דאָס גייט צוריק צו דער באַנק פֿון ענגלאַנד, איך
גלייב אין 1792, ווען די בריטישע רעגירונג האָט איבערגעגעבן די מאַכט צו אַרויסגעבן איר אייגענע געלט צו פּריוואַטע יחידים.
אַזוי גייט דאָס פיל ווייטער צוריק. און צי מיר דאַרפֿן די ECB אָדער די FED, מיר דאַרפֿן פשוט סטאַבילע קאָמפּענסאַציע־סיסטעמען.
מיר רופן עס פשוט דעם פינאַנציעלער סיסטעם אָדער מאָנעטאַרישער סיסטעם אָדער וואַלוטע־סיסטעם; מיר דאַרפֿן פשוט אַ
וואַלוטע אָדער אַ פּרינציפּ פֿון אָפּשטימונג פֿון פאָרשטעלונג.
איר קענט דאָס איצט טאָן מיט אומ-געשטיצט געלט, מיט געשטיצט געלט, אָבער בנוגע דעם גאָלד-שטאַט, כּדי קורץ צוריקצוקומען דערצו,
איך געדענק די רוימישע אימפעריע, וווּ איך האָב באַקומען אַ מאַן־אַנצוג געמאַכט לויט מיין מאָס פֿאַר אַ
אונץ גאָלד, נעמלעך אַ טוניק, לעדערנע סאַנדאַלן, אַ לאָרבער־קראַנץ און אַ רויטער באָו צו דערצו.
און הײַנט, פֿאַר אַן אונץ גאָלד, קען איך אויך באַקומען אַ ספּעציעל־געמאַכטן, גרויסן מענער־קאָסטיום מיט גוטע שיך.
אַזוי האָט גאָלד שטענדיק דעם זעלבן ווערט; נאָר וואַלוטעס קענען זיך העכערן אָדער נידערן אין ווערט.
אַזוי דער געדאַנק אַז גאָלד וועט איצט צװײפֿאַכן, צען־פֿאַכן אָדער אפילו הונדערט־פֿאַכן, אָדער אַז זילבער און
אַנדערע מעטאַלן וועלן דאָס זעלבע טאָן, איז אַ גאַנץ אילוזיע.
עס זענען דווקא די פֿיאַט־וואַלוטעס וואָס לעצטנס האָבן באַטייטיק ווערט פאַרלוירן, און איך גלייב אַז אויב מיר וואָלטן געהאַט אַ
אמתדיקן שטאַט וואָס האָט די געזונטהייט און גליק פֿון זײַנע בירגערס אין האַרצן, קען ער, לויט מײַן מיינונג, אפילו אויסגעבן
דאָס געלט מיט אַ פּאַסיקער, גערעכטער און גלייכער סיסטעם.
דאָס וואָלט זיכער געווען אַ מעגלעכקייט, אָבער אויף דער אַנדערער זײַט איז די מענטשהייט, ווי דו זאָגסט, אַזוי שעפֿעריש, אַז
מיר שטענדיק געפֿינען לייזונגען, און עס זענען דאָ לייזונגען.
אַזוי, ווען איך קוק פאָרויס צו דײַן פֿראַגע, ראָבערט, ווער נוצט דאָס געלט ריכטיק? אָדער פֿאַר וואָס נוצן מיר עס?
עס זענען ביישפּילן דערפון. לאָז די סיסטעמען קאָנקורירן איינער מיטן אַנדערן און לאָז די מענטשן באַשליסן.
און דאָס ברענגט אונדז צום סיסטעם וואָס איך גלייב אַז ער וועט באַלד ווערן אימפּלאַמענטירט.
מיר האָבן גלייכצייטיקע פּראָבלעמען אין דער פינאַנציעלער סיסטעם.
מיר האָבן אומבאַלאַנסן וואָס זענען אויפגעקומען, ווײַל מענטשן זענען געטריקסט געוואָרן, ווײַל מענטשן האָבן געגלייבט
אַז זיי קענען פֿאַרטיילן לאָנען אָדער שאַפֿן געלט אָן ריזיק.
זיי קענען פֿאַרטיילן הלוואות צו אוקראַיִנע, און קיינער דאָרט וואָלט נישט געפרעגט ווי די געלט זאָל
צוריקצאָלט ווערן; זיי וואָלטן פשוט געשאַפֿן נאָך מער.
און איצט קען עס זײַן אַז די געלט־מיטלען וועלן מוזן ווערן אָפּגעשריבן, ווײַל דער שולדניקער וואָס האָט די געלט
באַקומען פשוט זאָגט: "איך קען עס ניט מער צוריקצאָלן."
דאָס פּאַסירט איצט צו 20,000 פֿירמעס פּער יאָר און מער, נאָר אין דײַטשלאַנד.
קליינע סומעס, גרעסערע סומעס, מיר ווייסן נישט, אָבער דאָס שאַפֿט לעכער.
און איצט האָבן מיר אַ פּראָבלעם אין דער באַנק־באַלאַנס, ווײַל זיי האָבן געהאָפֿט אַז דאָס געלט וועט צוריקקומען: דער אונטערנעמער
XYZ, וואָס איז איצט באַנקראָט; דער שולדניק, וואָס איז אין פּערזענלעכע באַנקראָט; אָדער אוקראַיִנע, וואָס באַצאָלט עס נישט
צוריק; אפֿשר פֿראַנקרײַך באַלד, וואָס אויך קען נישט באַצאָלן; און אַזוי ווײַטער... זייער באַנק־באַלאַנס איז ניט מער ריכטיק.
אָדער זיי האָבן זיך ניט מער קיין אייגנקאַפּיטאַל, וואָס דעמאָלט גייט אויף דער פֿאַרפֿליכטונג־זײַט, ווײַל אויב זיי פשוט פאַרלירן
אַסעטן אויף דער אַסעטן־זײַט – ווײַל דאָס געלט וואָס זיי נאָך האָפֿן צו באַקומען פֿון דער אַנדערער פּאַרטיי איז פֿאַר זיי
אַ אַסעט, אָבער פֿאַר דער באַנק – דאַן מוזן זיי עפּעס טאָן.
די זעלבע געלט אויך פֿאַר צענטראַלע באַנקען, און צענטראַלע באַנקען קענען זיך פּשוט און עלעגאַנט אַרויסדרייען פֿון דער
סיטואַציע דורך פּשוט איבערשאַצן דעם איינציקן אָפּשאַצבאַרן פּאָסטן אויף זייערע באַלאַנס־בלאַט, וואָס איז גאָלד.
וואָס וואָלט איר פֿאָרשלאָגן, וואָס וואָלט געווען אייער אידעאַלע וויזיע פֿון אַ מאָנעטאַרער סיסטעם אין
דער צוקונפֿט וואָס וואָלט פֿירן צו שלום און אַקציע?
יעדער קען זען דעם פֿילם "דער וואַונדער פֿון ווערגל". עס איז אַ ממש שיינער פֿילם, און אויך זייער אותנטיש.
איך בין באַקאַנט מיט דער געשיכטע פֿון ווערגל, און עס איז זייער אויטענטיש ווי אַ אינטערעס־פֿרײַער סיסטעם
פּלוצלינג האָט אַ קליינע קהילה אין ווערגל אַרויסגעבראַכט פֿון דער גלאבאלער עקאָנאָמישער קריזיס.
הונדערטער אַנדערע קהילות האָבן דאַן געוואָלט זיך אָנשליסן, ביז מען האָט דאָס גאַנצע מיט כּוח פֿאַרהיטן.
לסוף קומט אַלץ אַראָפּ צו אינטערעס־ראַטעס. אַ סיסטעם מיט אינטערעס פֿירט שטענדיק צו מלחמה.
פּראָפֿעסאָר גוסטאַוו רוהלאַנד האָט וועגן דעם געשריבן 150 יאָר צוריק אין זײַן בוך "סיסטעם פֿון פּאָליטישער עקאָנאָמיע".
ער האָט געשריבן אַז מלחמה איז דער וועג ווי די רײַכע מאַכן געלט.
ער שרייבט אויך אַז אַזוי לאַנג ווי מיר האָבן אינטערעס־באַזירטן קאַפּיטאַליזם, וועט שטענדיק זײַן מלחמה.
גאַנץ פּשוט, ווײַל די צינזן פֿירן אויטאָמאַטיש צו עקספּאָנענציעלער איבערשולדיקונג, און לעסאָף פֿירט דאָס צו
אַ מלחמה, וווּ לענדער קעמפֿן איינער קעגן דעם אַנדערן.
עס איז אפילו ערגער מיטן גאָלד־סטאַנדאַרד, ווײַל דאַן גייט עס נאָך אַלעס וועגן גאָלד.
נישט מיט אַ שטענדיקן געלט־פֿאַרזאָרג, ווײַל דאַן קען עס נישט ווערן עקספּאָנענציעל...
די געלט־פֿאַרזאָרגונג קען נישט בלײַבן קאָנסאַנט, ווײַל די עקאָנאָמיע וואַקסט און די
געלט־פֿאַרזאָרגונג מוז זיך צופּאַסן צו דער עקאָנאָמיע.
דאָס איז פּונקט וואָס פירט צום קריזיס. דאָס איז פּונקט וואָס פירט צום קריזיס. דאָס איז דער פּראָבלעם.
מיר האָבן נאָר געזען פֿון דעם בײַשפּיל פֿון סקאָטלאַנד און גרויס־בריטאַניע אַז דאָס איז נישט דער פאַל.
אָבער עס זענען גענוג בײַשפּילן, וווּ דאָס האָט געפֿירט צו קריזיס און מלחמה.
בײַזונדערס אין באַציִונג צום גלאבאלן עקאָנאָמישן קריזיס, וואָס איז געפֿאָלגט געוואָרן פֿון דער צווייטער
וועלט־מלחמה – איז עס נישט קיין צופאַל אַז די געשעענישן האָבן זיך אַזוי שנעל איינער נאָך דעם אַנדערן געפֿאָלגט.
אַזוי איז די פארייניקטע שטאַטן געווען אין אַ גלאבאלער עקאָנאָמישער קריזיס ביז 1939. זיי האָבן זיך נאָר דורך אויפֿבוי
פֿון אַרמאַמענט אין דער צווייטער וועלט־מלחמה דערפון אַרויסגעבראַכט; אַנדערש וואָלטן זיי הײַנט נאָך
שטענדיק אין אַ גלאבאלער עקאָנאָמישער קריזיס געווען.
אַזאַ דעפלאַציע־קריזיס קען מען נישט אַרויסקומען אָן אַ מלחמה.
און אַזוי וועלן די זאַכן פאָרזעצן ווי זיי האָבן שטענדיק געווען.
עס וועט זײַן דעפֿלאַציע, און דאַן וועט קומען דער גרויסער קריג – אַלץ וועט ווערן צעשטערט און דאַן ווידער אויפֿגעבויט.
עס וועט ווידער פּאַסירן. איך זע די דריטע וועלט־מלחמה קומענדיק, פּונקט ווי די צווייטע וועלט־מלחמה איז געקומען.
דער פּראָצעדור איז גענוי דער זעלבער ווי מיר האָבן הײַנט.
יעצט ווערט געשאַפֿן אַ ריזיקע ספּעקולאַטיווע בלאָז.
מענטשן ווערן געטריבן צו גריידיקייט: איר מוזט קויפן אַקציעס און אינוועסטירן, געלט מוז אַרבעטן, און איר
וועט אַלע ווערן רײַך, אָדער אַזוי זיי פֿאַרזאָגן.
און אויב עס ברעכט אויס ווי עס האָט זיך געשען אין 1929, וועלן מיר האָבן פּונקט די זעלבע
סעקווענץ פֿון געשעענישן ווי מיר האָבן געהאַט דעמאָלט.
קענט איר אפֿשר אָנהייבן דורך קורץ צו צאַמענפֿאַסן ווי איר זיך פאָרשטעלט אַ בעסערע אייראָפּע?
מיט פֿרייד, הער מאַגנעט. קודם־כּל, אַ גרויסן דאַנק פֿאַר די איינלאַדונג – איך בין זייער צופרידן צו זײַן דאָ.
עס איז אַ גרויסער כּבֿוד פֿאַר מיר צו זײַן דאָ בײַם, וואָס איך גלייב, איז דער צווייטער
אַלטערנאַטיווער פֿאָרום, דער צווייטער אַלטערנאַטיווער וועף.
דייטשלאַנד זאָל ווערן באַטראַכט ווי אַ טייל פֿון אַ פֿאַרבאַנד פֿון אייראָפּעיִשע, סאָווערענע שטאַטן.
מיר שטייען פֿאַר אַ מאָדעל. מיר שטייען פֿאַר אַ מאָדעל פֿון זעלבסטשטענדיקע, סאָווערענע נאַציאָנאַלע שטאַטן, אין אַנדערע
ווערטער, פֿאַר דער אַזוי גערופענער אייראָפּע פֿון פֿאָטערלאַנדן.
און מיר שטייען פֿאַר רעפֿאָרמען, גאָר פֿאַר אָפּצונעמען דעם ביוראָקראַטישן מאָנסטער, וואָס פּערזענלעך דערמאָנט
מיר פיל מער די רעשטן פֿון דער סאָוועטישער יוניע, און פֿאַר צוריקצוברענגען די אייראָפּעישע יוניע צו איר יסוד.
און דאָס קען מען נאָר דערגרייכן דורך רעדוצירן ביוראָקראַטיע, דורך זיך באַזייַטיקן פֿון די צען־טויזנטער ביוראָקראַטן
און שטאַטדינסטער וואָס אונטערדריקן די מענטשן און לייגן פֿאַרבאָטן אויף געשעפֿטן און פּריוואַטע קאַנסומערס.
דאָס איז גאָר קעגן דעם געדאַנק פֿון פֿרײַער קאָנקורענץ, פֿרײַער אונטערנעמונג און אויך בירגערלעכע
פֿרײַהייטן. אָבער אפֿשר וועלן מיר אין אַ מאָמענט דערצו קומען.
וווּ שטייט די רעגירונג אונטער דעם שרעקלעכן קאַנצלער פרידריך מערץ, וואָס איך האַלט פֿאַר גאָר אומפֿעיִק, אַ
גאָר אומפֿעיִקע פֿיגור וואָס ווייטער שעדיקט דעם לאַנד?
עס איז בכלל נישט אַזוי קאָמפּליצירט.
אונדזערע ענערגיע־פּרײַזן זענען צו הויך. מיר פאַרלירן איבעראַל קעגן אינטערנאַציאָנאַלע קאָנקורענץ.
אונדזער רוקנביין איז די אויטאָמאָביל־אינדוסטריע, דער פֿאַרברענונגס־מאָטאָר.
און ווידער גייט עס מיטן פאַרבאָט אויף קאַמבוסטיאָן־מאָטאָרן אויף אייראפעישער מדרגה. אָבער עס ווערט געשטיצט
דורך די דײַטשישע רעגירונג, אַזוי גאָרנישט ווערט געטאָן!
דערנאָך האָבן מיר די רעגולאַציע וועגן געביידע־ענערגיע. מיר מיינען אַז דאָס איז אויך גרויס.
און אויב די CSU דאַן הייבט אָן צו אויפֿרײַסן נוקלעאַר־קראַפֿטוועק אין באַוואַריע.
דו מוזט עס זיך פאָרשטעלן, עס איז ווי אַ ווילדער שטורעם.
דאָס איז אַ מאַשין־שטורעם, אַ טעכנאָלאָגיע־שטורעם אין אונדזער לאַנד.
היסטאָריש דערמאָנט מיך דאָס אויף מאַאָ צעדאָנגס איין קאַמפּאַניע אין קאמוניסטישן כינע.
עס איז געווען איינער פריער, מאַאָ, וואָס האָט געזאָגט: "אַזוי וועט מען עס טאָן," און
דאַן האָבן אַלע נאָכגעטאָן און עס אויך געטאָן.
שליסל־וואָרט: גרויסער שפּרונג פאָרויס. וואָס איז הײַנט אַנדערש אין דײַטשלאַנד, וואָס טוט מען דאָרט?
ביליאָנען ווערט פֿון פֿיקסירטע אַסעטן ווערן נאָר אויפגעבלאָזן נאָך דער אַפּשרעקונג, אומצוריקקריגלעך צעשטערט.
פֿונקציאָנירנדיקע נוקלעאַר־קראַפֿטוועק, וואָס צופֿעליק האָבן אַ קאַרבאָן־נייטראַלן פֿוסאָפּדרוק, ווערן אויפֿגעבלאָזן, און אַ
לאַנד ווי דײַטשלאַנד, אַן אינדוסטריאַליזירטע נאַציע, האַלט זיך אָן צו פֿלוקטואַנטע
עלעקטריציטעט־צושטעלונגען מיט הימל־הויכע ענערגיע־פּרײַזן.
די שוואַכקייט פֿון רינואַבעלע ענערגיעס איז פֿריִער קאָמפּענסירט געוואָרן דורך ביליקן רוסישן גאַז.
אַזוי, דאָס ברענגט מיך צוריק צו דער פֿראַגע וועגן אייראָפּע.
וואָס אויף דער ערד האָט איבערגענומען די אייראָפּעיִשע פירער, אַז זיי זאָלן אַזוי שטאַרק אַרײַנמישן זיך, אַזוי שטאַרק
קעגן רוסלאַנד שטיין, אַז אונדזערע נאַציאָנאַלע אינטערעסן ווערן בכלל ניט מער רעפּרעזענטירט, נאָר דווקא געשעדיקט?
ווייל עס זענען צוויי זאכן וואָס מיר דאַרפֿן פֿאַרשטיין. מיר קענען נישט פֿירן מלחמה אין אייראָפּע אָן רוסלאַנד, דאָס איז איין זאַך,
און די צווייטע איז אַז אונדזער עקאָנאָמיע איז נישט קאָנקורענצפֿעיִק אָן רוסישן
נאַטירלעכן גאַז – דאָס איז אַ זייער פּשוטער חשבון.
דיגיטאַליזאַציע קען זײַן אַ געלעגנהייט פֿאַר די וואָס האָבן מאַכט. לפּחות, דאָס איז הײַנט דאָ דיסקוטירט געוואָרן, אַז
דיגיטאַלע צענטראַל־באַנק־געלט, פֿאַרבונדן מיט דיגיטאַלער אידענטיטעט, וועט זײַן אַ פאָרעם פֿון
רעפּרעסיע קעגן בירגערס און אויך קעגן אָפּאָזיציע־גרופּעס.
זיכער איז עס, און דערפֿאַר ווילן מענטשן עס. איך מײן, אַז אַלץ איז פֿאַרבונדן.
נו, איך בין פֿעסט איבערצײַגט, אַז דאָס וואָס מיר האָבן געזען בעת די קאָראָנאַווירוס־מיטלען איז פּאָליטיק, אַז עס איז
געווען אַ פּראָבע־לויף, אַן אויספּרוּוו פֿאַר עפּעס גרעסערס.
די סיסטעמען זענען זייער פֿאָרזיכטיק פּרובירט געוואָרן, צו זען ווי ווײַט מע קען נעמען רעפּרעסיווע מיטלען צו באַגרענעצן בירגערלעכע
רעכטן, און אין וועלכן מאָס מענטשן וועלן מיטגיין דערמיט דורך מאַניפּולאַציע, אַגיטאַציע און פּראָפּאַגאַנדע אין די מעדיע.
אַלץ איז אָרגאַניזירט געוואָרן דורך דעם פּאָליטיש-מעדיע-קאָמפּלעקס, נאָר צו פֿאַרניכטן
מענטשן מיט איין פֿון די גרעסטע ליגנס אי־מאָל.
עס איז פּונקט דער זעלבער מעכאַניזם ווי מיט דער מורא פֿון קלימאַט־ענדערונג.
נו, איצט קומט עס: אוי, איצט מוזן מיר איבערוואַכן די בירגער! דאָס גייט גלייך אין דעם איבערוואַך־שטאַט. פארוואס?
יאָ, איר ווילט נישט האָבן קיין אומאנגענעם בירגערס! איר ווילט, אַז עס זאָל זײַן ווי אין דזשאָרדזש אָרװעלס 1984 – איר
קענט דאָס קלאָר זען – וווּ אַ אויסערלעכער, פאַנטאַסטישער פײַנט ווערט געשאַפֿן און מענטשן ווערן איבערוואכט.
אַלדאָס האַקסלי איז אויך זייער, זייער אינטערעסאַנט, אַזוי ווי ריי בראַדבערי מיט זײַן בוך "פֿאַרענהייט 451" – ווונדערלעכע ביכער
וואָס מאָלן אַ דיסטאָפּיש בילד פֿון דער צוקונפֿט, צו וועלכער, וואָלט איך געזאָגט, מיר אַרויסרייסן זיך מיט דער גאַנצער גיכקייט.
פון דער לייען חלומט בײַ נאַכט אַז זי קען לייענען אונדזערע מעסעדזשעס, אַזוי ווערן מײַנע אַלעמען געלייענט, און איך גלייב אַז
אײַערע אויך. עס איז אַ ביסל אומבאַקוועם, אָבער ווי שיין וואָלט עס געווען אויב קיינער פֿון אונדז קען מער נישט באַצאָלן מיט
געלט – אמת געזאָגט, קיינער פֿון אײַך דאָ קען מער נישט באַצאָלן מיט געלט – ווײַל דאַן קען מען אײַך קאָנטראָלירן.
און איצט, אָט איז דער ענין: אויב מע טאַנצט נישט לויט דער מוזיק פֿון די וואָס זענען בײַ דער מאַכט, אויב איר וואָלט געזאָגט בעת
דער קאָראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע, "היי, איך לאָז זיך נישט וואַקצינירן," וואָס מיינט איר וואָלט געשען אויב זיי וואָלטן שוין
געהאַט די מיטלען דאָס צו טאָן, עמעצער ווי סאָדער אין באַוואַריע, אָדער עמעצער ווי לאַוטערבאַך,
וואָס וואָלטן זיי געטאָן צו די נישט־וואַקצינירטע...
חשבֿות בלאָקירט, דעמאָלט וואָלטסטו געקענט שלאָפֿן אונטער דער בריק, ווײַל דער דיגיטאַלער אייראָ איז
גאָרנישט מער ווי אַ מיטל פֿון פּאָליטישער אונטערדריקונג.
אויב איר זענט אַ דיסידענט, קען מען אײַך בלאָקירן און אײַערע נכסים קענען פֿון אײַך גענומען ווערן; זיי קענען פּשוט
קאָנפֿיסקירט ווערן אויב זיי עקזיסטירן נאָר עלעקטראָניש.
אין דער ענדע גייט עס אַלעס דערפֿון! מיר האָבן נאָר געהערט ווי די אַנדערע פּאַנעל רעדט וועגן אייגנטום, ניט מער מערבֿדיקן אייגנטום.
איינער זאָגט אַז ער וויל קויפֿן אַ נחלה, דער צווייטער ראַט זיך נישט צו קויפֿן.
איך בין אויך מסכים מיטן לעצטן, וווּ איך זאָג גאַנץ קלאָר אַז ווער עס קויפט איצט
אייגנטום, איז אונטערלייגט צו פארפליכטענע היפּאָטעקן.
מיר האָבן געזען ווי שנעל דאָס קען פּאַסירן אין דײַטשלאַנד מיטן געזעץ פֿון בורדען־גלײַכונג אין די 1950ער יאָרן.
עס וועט זײַן אַ פֿאַרפֿליכטעטע היפּאָטעק דערויף, אַזוי קענסטו דאָס אויך אָפּצאָלן, און דאָס זענען פשוט אַלע די געלטער.
דערנאָך וועט קומען אַ פֿאַרבאָט אויף גאָלד, ווײַל פֿאַרבאָטן אויף גאָלד זײַנען אַ פֿאָרגעגאַנגער צו קאַפּיטאַל־קאָנטראָלן.
אויב דער אייראָ וועט ווייטער פֿאַלן, און דאָס וועט זיכער פּאַסירן. דער אייראָ בלײַבט בלויז לעבן דאַנק די שטיצ־קויפֿונגען
פֿון צענטראַלע באַנקען, בעיקר פֿון אויסלענדישע צענטראַלע באַנקען, וואָס פאַרקויפֿן זייער
אייגענע, שטאַרקע וואַלוטעס קעגן דעם אייראָ.
זיי מוזן נאָך נעמען דעם שמוץ, אַלע די ווייכן געלט. און דאַן קומען די גאָלד־פֿאַרבאָטן.
דאָס הייסט, מיר האָבן דאָס געזען אין דער צײַט פֿאַר דער ערשטער וועלט־מלחמה און בשעת דער ערשטער
וועלט־מלחמה, מיט מלחמה־באָנדן און אויסטויש פֿאַר גאָלד.
אָבער שפּעטער האָבן זיי דאָס מער נישט געקענט טאָן, אַזוי איז עס ניט מער געווען פֿאַרבײַטבאַר, און דאָס האָט צו טאָן מיטן פאַקט אַז
מענטשן קענען זיך ניט מער אַרויסנעמען פֿון נאַציאָנאַלע געלטער.
און דערפֿאַר ווילן מענטשן דעם דיגיטאַלן אייראָ.
מיר ווייסן אַז דאָס איז אַ ווערטלאָזע וואַלוטע, דאָס איז פֿיאַט־געלט, דאָס איז נאָר עלעקטראָניש, און זיי ווילן דריקן אויף
מענטשן, אַזוי אַז זיי קענען ניט מער אויסדריקן זייערע מיינונגען.
דאַן וועלן זייערע חשבונות פֿאַרפֿרירן. און אויף דער אַנדערער זײַט וועלן זיי ניט מער קענען
אַרויסקומען פֿון דער וואַלוטע, פֿון דעם פֿיאַט־געלט.
דער ספּעקטרום צווישן לינקס און רעכטס איז טאַקע ניט מער דער ענין, אָדער לפּחות ניט דער ענין פֿון הײַנט.
דער ענין פֿון אונדזער צײַט איז טאַקע די שפּאַנונג צווישן פֿרײַהייט און שטאַטלעכע אונטערדריקונג.
דאָס איז עס, טאַקע! פֿאַר מיר פּערזענלעך.
און איך ווייס שטענדיק וואָס קומט דערנאָך, אוי יאָ, איך מײן, פארוואס איז דאָס די AfD, פארוואס זאגן
זיי דאָס, מיר זענען דאָ די רעכטע און אַלעס אַזוי.
יאָ, איך בין אויך אַ רעכטס־קאָנסערוואַטיוו, אָבער מען מוז שטענדיק באַשטימען פּריאָריטעטן.
און מײַן פּערזענלעכער פּריאָריטעט איז צו אַרבעטן דערפֿאַר, אַז מיר זאָלן זיך אויפֿשטעלן קעגן אַן איבערגריפֿערישן
שטאַט, כּדי צו באַשיצן אונדזערע בירגערלעכע פֿרײַהייטן.
דאָס איז פּונקט וואָס האָט מיך מאָטיווירט אַרײַנצוגיין אין פּאָליטיק.
דאָס איז דער גרונט פֿאַר וואָס איך זיץ הײַנט דאָ.
איך וועל דאָס קיינמאָל נישט פאַרגעסן פֿאַר דער גאַנצער רעשט פֿון מײַן לעבן.
און אַלע וואָס אומפֿאַרזיכטיק נוצן דאָס וואָרט "מלחמה", זאָלן גיין צו אַזאַ פֿראָנט־ליניע.
זיי זאָלן זען וואָס פּאַסירט דאָרט מיט די וואָס זענען גלייך אויף דער פראָנט־ליניע, און מיט די וואָס זענען אין דער הינטערשטעל.
דאָס איז אומפֿאַרשטענדלעך, און עס איז אַזוי אומפֿאַראַנטוואָרטלעך אפילו צו טראַכטן וועגן ווידער אָנהייבן עפּעס אַזוינס.
ווען איר מאָלט דאָס בילד פֿון אַן אידעאַלער אייראָפּע, פֿון וואַנען וואָלט איר אָנהייב געמאַכט?
די אייראפעישע פאראייניקונג מוז גיין. דאָס איז מײַן אַבסאָלוטער פאָדערונג.
איבער די יאָרן, דורך טריטאַטן און קריזיסן, האָט די אייראפעישע פאראייניקונג זיך באַשטעטיקט ווי אַ אָקופּאַציע־מאַכט אין
אייראָפּע און, לויט מײַן מיינונג, אָקופּירט דעם קאָנטינענט אויף אַ ברוטאַלער, אויטאָריטאַרישער אופֿן, דערשטיקנדיק אירע קולטורן,
דערשטיקנדיק פרייהייט, דערשטיקנדיק פרייהייט פֿון אויסדרוק – און ברענגט דעם קאָנטינענט צוריק צו דעם אָרט, פֿון
וועלכן די אייראפעישע פאראייניקונג טאַקע האָט געוואָלט אים ראַטעווען, נעמלעך די חורבנות פֿון מלחמה.
און דאָס איז פּונקט וווּ די אייראפעישע פאראייניקונג ווידער פירט אייראָפּע. און די אייראפעישע פאראייניקונג מוז אָפּגעשאַפֿט ווערן.
עס איז אַ אַבסטראַקטער קאַנסטרוקציע וואָס האָט מער נישט קיין שייכות צו אייראָפּע.
עס איז אַ אַנטפֿערנטע גרופּע ביוראָקראַטן וואָס מסתּמא שוין ניט וויסן וואָס פּאַסירט אין אייראָפּע, חוץ
אין בריסל, אין זייערע ענקלאַוון, אין זייערע בלאָזן.
דאָס וואָלט געווען מײַן ערשטע פֿאָדערונג, און איך וואָלט נישט געמאַכט קיין קאָמפּראָמיס.
ווײַל איר קענט נישט רעפֿאָרמירן דעם אייראָפּעיִשן פאראייניקונג; אין דעם פאַל מוזט איר דעם סיסטעם גאָר אָפּברעכן.
וואָס וועט דערפֿון ווערן איז די גרויסע פֿראַגע, אָבער עס קען נאָר בעסער ווערן.
און אייראָפּעישע נאַציאָנען האָבן זיך במשך דעקאַדעס אונטערגעגעבן די דיקטאַטן פֿון דער אייראָפּעישער פאראייניקונג.
און איך באַשולדיקן אונדזערע פּאָליטיקער אין פֿאַרראַט, אין פֿאַרראַט פֿון די בירגער פֿון אייראָפּע, ווײַל זיי האָבן
אונדז פֿאַרקויפֿט און פֿאַרראַטן, פֿאַר וועלכע אינטערעסן.
אייראָפּע איז טאַקע דער פֿעסטונג פֿון בייז אין דער איצטיקער צײַט.
דאָס איז דער אָרט, וווּ אַלע בייז אויפֿשטייט. אייראָפּע קען נישט ווערן רעפֿאָרמירט.
די אייראָפּע וואָס מיר הײַנט געפֿינען, מוז זיכער גאָר פֿאַרשווינדן.
אין דעם הינזיכט בין איך נישט קיין ברעננדיקער שטיצער פֿון אייראָפּע, דעם ביוראָקראַטישן מאָנסטער, דעם זעלבסט־רעפֿערענציעלן
פּאַטעראַנאַליסטישן סטרוקטור, וואָס איך זע ווי אַן אימפּעריאַליסטישן פּראָיעקט פֿון די פֿאַראייניקטע שטאַטן, וואָס
איז אויפֿגעצווינגען געוואָרן אויף די אייראָפּעיִשע שטאַטן.
גוט געפּלאַנט, ווונדערלעך צוגעגרייט – איך וועל אין אַ רגע אַ ביסל מער דערציילן וועגן דעם, ווען איך וועל האָבן די געלעגנהייט.
איך בין נישט קיין פֿאַרברענטער אייראָפּעער. טאַקע נישט, מען קען נישט זײַן.
עס איז טאַקע גאָרנישט גוט צו זאָגן וועגן דעם פּסעוודאָ־פּאַרלאַמענטאַריזם וואָס
ווערט אויפֿגעפֿירט פֿאַר אונדזערע אויגן.
דאָס איז אַ שטאַפּל פֿון גאָרנישטקייט.
אויב מען קוקט אויף די רייד, האָבן די מיטגלידער פֿון פּאַרלאַמענט צוויי מינוט, דריי מינוט, און דערנאָך ווערט דער מיקראָפֿאָן
אויסגעשאַלטן, ספּעציעל אויב זיי זאָגן עפּעס וואָס פּאַסט נישט צו דער מיינונג פֿון פרוי פֿאָן דער לייען, וואָס איז פאַרנומען
מיט די אינטעליגענץ־פּלאַנען פֿון דער אייראפעישער פאראייניקונג.
דו קענסט אַלץ אין איר זען, דו קענסט עס אין אירע אויגן לייענען, די טוטאַליטאַרישע געדאַנקען וואָס דורכגיין איר קאָפּ.
דאָס קען נישט זײַן די אייראָפּע וואָס עמעצער וויל, זיכער נישט איך.
איך קען נישט פֿאַרשטעלן וואָס פֿאַר מענטשן וואָלטן געוואָלט אַזאַ אייראָפּע, חוץ די וואָס זענען בלויז אינטערעסירט אין מאַכט און
אימפּעריאַליסטישע אַמביציעס, אין צוגרייטן זיך פֿאַר נײַע מלחמות אָדער לפּחות אין צוגרייטן זיך פֿאַר עפּעס
אַ מיליטערישע פֿעיִקייט. דאָס איז נישט מײַן אייראָפּע.
איך קען דאָס גאַנץ גרינג פֿאַר זיך ענטפֿערן: שליסט גלייך אַלע אייראפעישע אינסטאַנצן, גאָר און אָן קיין פֿאַרבײַט.
אַלע אייראָפּעיִשע באַאַמטע זענען אָפּגעזאָגט געוואָרן, גאָר און אָן קיין פאַרבײַט. מיר דאַרפֿן די ביוראָקראַטיע בכלל נישט.
און איך גלייב אַז מיר דאָ אויף דעם פּאָדיום מאַכן דעם טעות – און דאָס איז אַ אַלגעמיינע קריטיק וואָס איך וויל ריכטן אויף זיך – אַז
מיר גלייבן די פּראָפּאַגאַנדע וואָס איך האָב פריער דערמאָנט, און מיר נעמען אָן אַז מע קען
רעפֿאָרמירן דעם אייראָפּע, דעם אייראָפּעיִשן פאראייניקונג.
די אייראפעישע פאראייניקונג איז אזוי אוממעגלעך צו רעפאַמירן ווי אַ גאָר באַזעצטער האָטעל וואָס דאַרף רענאָווירט ווערן.
דאָס איז נישט מעגלעך; מיר קענען דאָ גאָרנישט פֿאַרבעסערן.
מיר קענען עס נאָר אָפּשאַפֿן און טאַקע אָפּשאַפֿן אָן קיין פֿאַרבײַט!
בירגער דאַרפֿן נישט קיין פֿון דעם, ווײַל גאָרנישט דערפֿון טראָגט בײַ צום לעבן, צו פֿרײַהייט אָדער צו אייגנטום.
דאָס זענען די ווערטן וואָס וואָלטן געווען אין שפּיל.
די אייראפעישע פאראייניקונג האט גאָרנישט פֿאַרבעסערט אין קיין רעלעוואַנטן מאָס, נאָר האָט זי אַלץ נאָר שווערער געמאכט.
סערזש, דו האָסט געזעסן גלייך נעבן מרטין זעלנער.
ווען דו זיצט דאָ מיט אים אויף דער פּאָדיאָם און זאָלסט מיט אים רעדן וועגן רעמיגראַציע, האָסטו נישט מורא פֿון
מרטין, וואָס מען באַשולדיקט אַז ער וויל גלייך רעמיגראַירן אַלע מענטשן מיט פֿאַרשידענע הויט־פֿאַרבן?
נו, דאָ אין פּראַג, אין טשעכיע, זיכער נישט, ווײַל מיר ביידע זענען דאָרט איצט אויסלענדער. אַזוי קען ער מיך נישט דעפּאָרטירן.
(...) ספּעציעל ווען עס קומט צו טעמעס ווי פּאָליטיק, פליטה־פּאָליטיק, רעמיגראַציע און אינטעגראַציע, גלייב איך אַז
מארטין סעלנער איז שוין יאָרן לאַנג אומגערעכט באַהאַנדלט געוואָרן.
יאָ, ווער עס איז גענוג גוט געלייענט און הערט אָפּמערקזאַם... און דער יונגער מענטש איז אויך גאַנץ אַטראַקטיוו, דאַרף מען
זאָגן, שיין, אַזוי ער איז נישט נאָר אויסדרוקספֿעיִק, ער איז אויך שיין – ניין, אָבער זײַנע געדאַנקען זענען קלאָר.
מאַרטין, דו האָסט געשריבן אַ בוך וועגן רעמיגראַציע וואָס אָפֿט ווערט ציטירט און אָפֿט דיסקוטירט.
אייערע טעאָריעס האָבן אויסגעלאָזט הייסע דיסקוסיעס.
זיי זענען אויך געווען אַ טעמע פֿון דיסקוסיע אין די פֿאַרבאָט־פּראָצעדורן פֿון "קאָמפּאַקט".
רעדן וועגן צוריקשיקן אויסלענדער איז הײַנט כּמעט ווי גיין אויף אַ לעגאַלן טײַטראָפּ.
אַזוי, וואָס זענען אייערע הויפּט־אַרגומענטן? דאָ איז אַ קורצע צוזאַמענפֿאַסונג.
איך קען וועגן דעם לאַנג רעדן, איך קען אַ גאַנץ בוך וועגן דעם שרײַבן, און טאַקע האָב איך שוין איינס געשריבן, וואָס, דאַנק
CORRECTIV און דער שטאָט פּאָטסדאַם, איז געוואָרן אַ בעסטסעלער – אַזוי אין זייער דעמאָניזאַציע, אין זייער
פּרוּוו צו טויטן דעם טערמין, האָבן זיי עס גרויס געמאכט.
הײַנטצוטאָג נוצט עס טראמפ, נוצט עס מאַסק, פֿון "טשעגאַ" אין פּאָרטוגאַל ביז די "לעגאַ" אין
איטאליע. און וואָס זענען די הויפּט־פּרינציפּן?
אין עיקר איז דאָס נאָר אַ צוריקקער צו נאָרמאַליטעט אין מיגראַציע־פּאָליטיק. דאָס מיינט רעמיגראַציע.
ווײַל מיר זענען בכלל נישט מודע צו וואָס איז געשען זינט 2015.
די לינקע האָט אונדז פאָרגעשטעלט אַ גאָר אַבסורדן דיבאַט, נעמלעך: צי איז אומלעגאַלע מיגראַציע אומלעגאַל?
פֿאַרשטייט זיך, עס איז אומלעגאַל. וואָס פּאַסירט מיט אומלעגאַלע מיגראַציע?
זי מוז זיכער צוריקקומען היים. פּונקט, דאָס איז גאָר קלאָר.
דיסקוטירן דאָס שוין צען יאָר איז גאָר אַבסורד. און רעמיגראַציע נאָרמאַליזירט די דיסקוסיע.
סוף פֿון דער אינוואַזיע, אויפהערן די אַסיל־פֿרענזיע, אַ פֿאָרטעס־אייראָפּע.
איך בין פֿאַר דעם, צו שאַפֿן אויפֿנעם־זאָנען און צענטערס אין צפֿון־אַפֿריקע, וווּ מענטשן קענען לעבן מיט כּבֿוד און
זיכערהייט, לערנען אַ מלאכה, אָבער נישט קומען קיין אייראָפּע.
לעגאַלע און אומלעגאַלע פֿאַרבײַט־מיגראַציע מוז אָפּגעשטעלט ווערן.
מיר דאַרפֿן אַ באַגריסנדיקע קולטור פֿאַר אונדזערע אייגענע קינדער און אונדזערע אייגענע משפּחות.
און עס דאַרף אויך זײַן דרוק אויף פּאַראַלעלע געזעלשאַפֿטן זיך צופּאַסן. האַלט אָפּ די איסלאַמיזאַציע.
דאָס איז דער פּרינציפּ הינטער מײַן רעמיגראַציע־פֿאָרשלאָג, באַזירט אויף פֿרײַוויליקער באַטייליקונג, אָנבאָטן
אַנשטאָט צווינג, און אין צוזאַמענאַרבעט מיט אָרטיקער הילף.
מיר האָבן פריער דיסקוטירט אַז עס דאַרף זײַן אָרטיקע פּראָספּעקטן.
און אויב מיר צוריקנעמען אַלע דאָקטוירים פֿון סיריע און ניגעריע, וועלן די מענטשן נאַטירלעך צו אונדז קומען.
מיר מוזן שאַפֿן געלעגנהייטן אויפֿן אָרט, צושטעלן הילף אויפֿן אָרט, אָבער מאַכן קלאָר אַז עס
איז נישט קיין וועג אַרײַנצוקומען אין אייראָפּע.
און דאַן, נישט אין צוויי יאָר, נישט אין דריי יאָר, נאָר אין 15, 20, 30 יאָר, וועט דײַטשלאַנד זײַן מער
דײַטש ווי הײַנט. און דאָס, אין קורצן, איז רעמיגראַציע.
מיר האָבן פשוט זיך אַרויסגעלאָזט אויף די גאַסן אין בערלין.
איך האָב אַ שיינעם קליפּבאָרד גענומען, בין צו די פאַרבייגייער געגאַנגען און געזאָגט:
"וואָלט איר אויפנעמען אַ מיגראַנט אין אייער היים?"
די מאַגאַזינען זענען פול, די דירות זענען פול.
צי וואָלט איר אפֿשר טאָן עפּעס פֿאַר דער קהילה און אויפֿנעמען די מיגראַנטן? – יאָ, יאָ, מיר וואָלטן דאָס זיכער טאָן!
און דאַן האָב איך פֿעראָז כאַן אַרויסגעבראַכט פֿון דער ווינקל און געזאָגט: "דאָרט איז ער. דו קענסט אים גלײַך מיטנעמען!"
און דאַן: "ניין, נײן, נײן, מיר האָבן גאָר קיין פּלאַץ!"
פֿאַרשטייט זיך, מיר האָבן געוואָלט נוצן הומאָר צו ציען אויפמערקזאַמקייט אויף דעם פאקט אַז דייטשלאנד און די געזעלשאַפֿט
שטענדיק זאָגן: "מיר האָבן פּלאַץ, מיר האָבן פּלאַץ, מיר קענען אַלעמען אויפנעמען." ניין, מיר האָבן נישט קיין פּלאַץ.
און קלאָר, די גאַנצע מיגראַציע־פּאָליטיק האָט דורכגעפֿאַלן.
און נאָך אַמאָל ווערט געזאָגט אַז מיר קענען אויפנעמען יעדן, זיי וועלן זיך אינטעגרירן.
ניין, נישט אַלע וועלן זיך דאָ אינטעגרירן. און מיר האָבן געוואָלט ציען אויפמערקזאַמקייט דערצו.
און עס איז געווען זייער אינטערעסאַנט צו זען ווי מענטשן האָבן רעאַגירט.
אַזוי, קודם־כּל, יאָ, זיכער, איך בין דערבייַ.
און דאַן קומט פֿעראָז טאַקע אָן אַ שיינעם יאַקעט און אַ קילן הוט: "היי, איך בין דאָ!"
און דאַן זייער שנעל האָט עמעצער געזאָגט: "ניין, דאָס וועט נישט אַרבעטן, דאָס וועט נישט אַרבעטן!"
ווי גרויס מיינסטו איז דער ריזיקאָ אַז איסלאַמיזאַציע אין דײַטשלאַנד אָדער עסטרײַך וועט פירן צו נאָך טעראָר־אַטאַקן?
יאָ, נו, מיר קענען זען אַז אין די לעצטע יאָרן האָבן מיר ניט מער די גרויסע אַטאַקעס ווי פריער, אָדער אפילו פילע פּרוּוון, נאָר עס
האָט זיך בעיקר איבערגעשטעלט צו מעסער־אַטאַקעס, וווּ די מעדיע פּרוּוון דאָס פאָרשטעלן ווי אויב עס וואָלט
געווען אַ מענטש מיט גײַסטיקע חולאתן, ווי אויב עס וואָלט נישט געווען קיין אידעאָלאָגיע דער הינטערגרונט.
און עס איז זייער, זייער וויכטיק צו באַטאָנען און צו ציען אויפמערקזאַמקייט צו דעם, פֿאַר וואָס די מענטשן טאָן דאָס.
דאָס איז אַן אויסערגעוויינטלעך וויכטיקער אַספּעקט, ווײַל די מעדיאַ בפרט פּרוּוון דאָס צו פֿאַרבאָרגן, צו באַרויִקן די
באַפֿעלקערונג כּדי מיר זאָלן נישט דערוויסן דעם הינטערגרונט, אַז דאָס איז פּשוט אַן אידעאָלאָגיע, נעמלעך פּאָליטישער איסלאַם,
איסלאַמיזם, אַן אידעאָלאָגיע וואָס צילט צו איסלאַמיזירן נישט נאָר דײַטשלאַנד און עסטרײַך, נאָר אויך דאָס גאַנצע אייראָפּע, און אַז
די דאָזיקע אַגענדע ווערט שטרענג דורכגעפֿירט אויף פֿאַרשיידענע ניוואָען, מיט פֿאַרשיידענע מעטאָדן, אַרײַנגערעכנט טעראָריזם.
און איך מײן – מיר וועלן עס זען בײַם ניטל אַזוי אָדער אַזוי – מיר זעען שוין ווי אַלע זיכערהייט־מיטלען ווערן שטאַרק פֿאַרשטאַרקט און
דאָס טרויעריקע בילד פֿון ניטל־מאַרקן וואָס מוזן ווערן שטאַרק באַוואכט, כּדי געוויינטלעכע בירגער זאָלן זיך קענען פילן
יחסֿותדיק זיכער – ווײַל, כמובן, איז ניטאָ קיין אמתדיקע זיכערהייט.
איך וואָלט געזאָגט אַז מיר זאָלן אויפהערן פּראָמאָטירן די אַגענדע פֿון אַרײַנקומען אין לאַנד אָן רייזע־דאָקומענטן אָדער וויזעס.
מיר וועלן אויפהערן זיך מיט מענטשן צו שפּילן, ווײַל אפילו ווען עמעצער, וואָס איז קלאר זייער
פיגמענטירט, רעדט מיט עמעצער, וואָס איז מינימאַל פיגמענטירט...
… נו, איך בין נישט אַזוי ליכטיק אין פּיגמענט …
ריכטיק, ריכטיק, איך מוז גאָר קלאָר זאָגן, ווי געפֿינען די מיגראַנטן זייער וועג קיין דײַטשלאַנד, קיין אייראָפּע?
יאָ, זיי שטייען נישט בײַ אונדזער גרעניצן מיט טאַנקען און זאָגן: "עפֿנט די גרעניץ, אָדער מיר וועלן שיסן."
יאָ, די מענטשן זענען באַוווּסט אַרײַנגעלאָזט געוואָרן אין אייראָפּע, אַרײַנגעלאָזט געוואָרן אין
דײַטשלאַנד; זיי זענען אַרײַנגעלאָקערט געוואָרן.
איך בין געווען אין דער דעמאָקראַטישער רעפּובליק פֿון קאָנגאָ נאָר צוויי וואָכן צוריק, און דאָרט זענען אויך סמוגלער־נעצווערק
וואָס וויסן פּינטלעך וויפֿל קינדער־בענעפֿיט עס איז אין דײַטשלאַנד, וואָס צו דערוואַרטן, און אַזוי ווייטער.
נו, איך האָב אַ זייער פּשוטע לייזונג צו לייזן דעם גאַנצן אַסיל און מיגראַציע־קריזיס.
איך גלייב אַז עס וואָלט שנעל פאַרבײַ געווען אויב אַזיל־צענטערן וואָלטן פשוט געבויט
געוואָרן גלײַך נעבן די ווילעס פֿון די פּאָליטיקער.
דאָס וואָלט זיך געלייזט זייער שנעל, אָבער אָן וויצן.
עס איז פשוט דער ערשטער שריט, אַ אומקערן פֿון די פּוש־ און פּול־פֿאַקטאָרן.
גאַנץ ריכטיק, ווי דו האָסט געזאָגט, אַלע אינסענטיוון פֿאַר מענטשן צו קומען דאָ מוזן
אויפגעהערט ווערן. איך מיין, וווּ זײַנען מיר, ביטע?
מענטשן קומען קיין ליביע פֿון באַנגלאַדעש און באַצאָלן סמוגלערס כדי צו דערגרייכן אייראָפּע – דאָס האָט גאָרנישט צו טאָן מיט פליען
פֿון זייער לאַנד; דאָס איז עקאָנאָמישע מיגראַציע, ווײַל מיר געבן דאָ אינסענטיוון. נאַטירלעך מוזן זיי אַלע גלייך אַרויסגיין.
די אומלעגאַלע אימיגראַנטן וואָס קומען דאָ אומלעגאַל מוזן אויך גיין.
און דאָס מיינט אַלע וואָס זענען אומלעגאַל אַרײַנגעקומען אין לאַנד, כמובן. ווער עס קען
אומלעגאַל אַרײַנקומען, קען אויך לעגאַל אַרויסגיין.
איך געפֿין דאָס אויך באַזונדערס שפּאַסיק – די לינקע קהילות: "מיר קענען גאָרנישט טאָן וועגן
מאַסן־מיגראַציע, מיר מוזן עפֿענען די גרעניצן."
פֿאַרשטייט זיך, דאָס מיינט אַז מיליאָנען וועלן קומען דאָ.
אָבער יעדער איינציקער מענטש וואָס זאָל ווערן דעפּאָרטירט, איז לכאורה ווי אויפֿקליימען מאָונט עווערעסט.
פּשוטע און קלאָרע לייזונגען זענען נייטיק.
זינט 1945 האָבן מיר ווייטער געלעבט אין דער קולטור פֿון שולד. יאָ. מיר, ווי דייטשן, זענען שולדיק.
מיר מוזן אויפנעמען מענטשן, ווײַל מיר האָבן אַ פֿליכט דאָס צו טאָן.
מיר האָבן נישט די חובה! מיר דאַרפֿן אויך קיינער נישט אויפנעמען.
מיר קענען אויפנעמען מענטשן וואָס זענען אין נויט, וואָס אינטעגרירן זיך, וואָס זענען דאַנקבאַר צו געפֿינען דאָ
אַ צווייטער היים. און וואָס, אין תּמורה, ווײַזן אונדז:
אַ דאַנק פֿאַרן באַגריסן מיך, איך וועל זיך דאָ אינטעגרירן!
און אויב דו אליין, למשל ווי איך, האָסט אַ משפּחה־היסטאָריע, אַרײַנגערעכנט מיגראַנטן וואָס זענען געקומען קיין דײַטשלאַנד,
האָבן דאָ געלערנט די שפּראַך, האָבן געמוזט אַרבעטן, האָבן נישט באַקומען גאָרנישט פֿרײַ… זיי האָבן באַקומען אַ זייער
קליין דירה, וווּ זעקס פֿון זיי האָבן געשלאפן אין איין צימער.
זיי האָבן זיך אַרויפגעאַרבעט און האָבן נאָך אלץ ליב געהאַט און געהאַט כּבֿוד צו דעם לאַנד. און דאָס פּאַסירט הײַנט נישט.
און איך קען נאָר זאָגן אַז דאָס קומט פֿון דער קולטור פֿון שולד, און מיר מוזן זיך דערפֿון אַוועקרוקן.
עס איז נישט אונדזער אַרבעט אַלעמען דאָ אויפצונעמען, און זיכער נישט די וועלט צו ראַטעווען.
און אונדזער ערשטע דערמאָנונג איז צו זאָגן אַז אויב איר זענט דאַנקבאַר פֿאַר דעם, אויב איר ווײַזט אונדז אַז איר אינטעגרירט זיך,
וועלן מיר אייך מיט פרייד אָננעמען. און דאָס איז אַ גוטע זאַך.
אָבער עס זענען פשוט אַ גרויסע צאָל מענטשן וואָס אינטעגרירן זיך דאָ נישט.
און איך האַלט דאָס פֿאַר אַ זייער, זייער גרויסע טראַגעדיע.
און איך, דער "שוואַרצער באָמבער" פֿון קאָנגאָ, "לעאָפּאַרד", יאָ, איך וויל אַריבערטראָגן מײַן מוט צום דײַטשן פֿאָלק, צו
זאָגן זיי, האָט נישט קיין מורא. מורא איז אַ שלעכטער באַגלייטער.
איך בין געקומען קיין אייראָפּע ווי אַ פליטה־קינד פֿון דער דעמאָקראַטישער רעפּובליק פֿון קאָנגאָ, האָב געפֿונען מײַן וועג
און געלערנט ליב האָבן אײַער לאַנד. מײַנע קינדער זענען דײַטש.
איך בין איצט גרייט צו אַרבעטן האַנט אין האַנט מיט אײַך צו דורכפֿירן די מיסיע.
און דאָס איז וואָס איך וויל קעמפּיין פֿאַר קומענדיק יאָר.
זייער שיין, שטפֿאַן מאַגנעט, גאַסטגעבער פֿון דעם, מען מוז זאָגן, ריזיקן געשעעניש – דער צווייטער אַלטערנאַטיווער
וועלט־עקאָנאָמישער פֿאָרום האָט זיך איצט געשען דאָ אין פּראַג.
די פּאַנעלן זענען פאַרענדיקט, עס זענען געווען אַ סך דיסקוסיעס, און אַ אומגלויבלעכע צאָל זייער, זייער
ווערטפֿולע גוטע קאָנטאַקטן וואָס זענען דאָ געשאַפֿן געוואָרן.
ווי גייט עס אײַך? זענט איר צופרידן מיטן רעזולטאַט?
איך בין מער ווי צופֿרידן, ווײַל אַלץ איז אויסגעקומען ווונדערלעך.
עס זענען נישט געווען קיין ערנסטע אינצידענטן, עס זענען נישט געווען קיין שטערונגען.
אַלע רעדנער זענען געקומען, האָבן געהאַלטן זייערע רעדעס און האָבן זיך פרידלעך און פֿרײַנדלעך מיט איינעם דעם אַנדערן פֿאַרשטאַנען.
אויף דער בינע איז געווען קאָנטראָווערסיע, נאַטירלעך, וואָס איז פּונקט וואָס מיר ווילן. דאָס איז
גוט – עס איז געווען בעסער ווי אין דעם ערשטן יאָר.
און איך בין זייער באַרואיקט אַז מיר האָבן עס געשאַפֿט, אין דעם אמתן זין פֿון דעם וואָרט.
און איך בין זייער צנוע און דאַנקבאַר אַז מיר האָבן אַזוי פילע גרויסע בײַשטײַערער, גרויסע מעדיע־פּאַרטנערס וואָס
באַריכטן דאָ אויף אַ פֿאַרשיידנאַרטיקן און מחויבֿדיקן אופֿן.
איך בין טאַקע זייער צופרידן אַז מיר האָבן זיך דאָ צוזאַמען געקומען און אַז מיר האָבן דאָס שוין צום צווייטן מאָל שיין דורכגעפֿירט.
גרויס, זייער שיין. סטעפֿאַן, דײַן סלאָגאַן האָט אַרײַנגענומען די פֿראַזע: "פֿון קריטיק צו שטאַרקייט."
קענסטו ביטע דעפֿינירן דעם וואָרט "מאַכט" אַ ביסל, אַזוי אַז מיר פֿאַרשטיין, וועגן וואָס מין מאַכט דו דאָ רעדסט?
יאָ, איך האָב אויך אין מײַנע שליס־רייד געזאָגט, אַז עס גייט וועגן צוזאַמענלייגן אונדזער וויל.
ווען מיר שטימען צו נאָכגיין אַ ציל, ווען מיר ווילן פֿאָרויסברענגען אַ געמיינזאַמען ענין, קענען מיר
אַנטוויקלען שטאַרקייט. און דאָס איז וואָס איז אונדז וויכטיק.
עס גייט וועגן רעדן אין טערמינען פֿון קאָנקרעטע לייזונגען און קאָנקרעטע געדאַנקען, און זיך
שטעלן צילן צו וועלכע מיר קענען צוזאַמען אַרבעטן.
און אַ געמיינזאַמער, אָרגאַניזירטער ווילן קען באַוועגן בערג.
מיר האָבן דאָס געזען מיט קאָוויד-19, וווּ הונדערטער טויזנטער, לסוף מיליאָנען מענטשן האָבן געזאָגט, מיר ווילן נישט
געצווינגען ווערן צו גענע-טעראַפּיע, מיר ווילן נישט נעמען דעם שפּריץ, מיר ווילן פֿיזישע אינטעגריטעט, מיר ווילן פֿרײַהייט.
און דאָס האָט געפֿירט צו דעם, אַז דער פּראָטעסט איז געוואַקסן און געוואָרן שטאַרק, מיט
ציווילער אומגעזאָגנקייט וואָס האָט זיך געשען איבעראַל.
און מיר ווילן איצט אַז אין אייראָפּע זאָל נישט זײַן קיין מלחמה.
מיר ווילן נישט ווערן אויסגענוצט פֿאַר אורסולאַ פֿאָן דער לײַען אָדער יענס שפּאַן אָדער ווי מען רופֿט די פּופּעטן.
מיר ווילן נישט אַרײַנפֿאַלן אויפֿן בלויען שטערן־פֿאָן פֿון דער אייראָפּעיִשער פֿאַראייניקונג; נאָר, ווי מיטן קאָראָנאַווירוס,
ווילן מיר לעבן אין זעלבסטבאַשטימונג און פֿרײַהייט און נישט דערלויבן די פּאָליטיקער אונדז אַרײַנשטויסן אין מלחמה.
דאָס איז דער געמיינזאַמער ווילן וואָס מיר האָבן געוואָלט אויסדריקן דאָ.
און איך מיין אַז דאָס איז מצליח געווען, און עס ווייזט אויך די צוקוקערס אין דער היים אַז מיר זענען מסכּים.
מיר ווילן נישט קריג; מיר פֿאַראייניקן איצט אונדזערע כּוחות צו פאַרמיידן אים אין דעם קומענדיקן יאָר.
זייער גוט. און איר האָט אויך צוזאַמענגעבראַכט אַ ברייטע פאַרשיידנקייט פֿון מענטשן צו דיסקוטירן דעם טעמע.
ווי קען מען פאַרמיידן אַ מעגלעכן קריג אין אייראָפּע?
צי פילט איר אַז קאָנקרעטע נעקסטע שריט זענען אויפגעטראָטן פֿאַר אײַך ווי עקספּערטן פֿון אַ ברייטער ריי פֿעלדער?
מיר האָבן טאַקע אַ סך זאַכן דערפֿון געלערנט.
און טאַקע, איין קלאָר רעזולטאַט פֿון דער סימולאַציע און דער פּאַנעל־דיסקוסיע איז געווען
אַז מלחמה מוז, כמובן, גערופֿן ווערן ווי זי איז.
עס איז אַ פשע, עס איז גרויזאַם, עס איז ברוטאַל, עס איז בלוטיק.
דו מוזט בילדער ווײַזן, דו מוזט עמאָציעס ווײַזן.
מלחמה איז נישט אַבסטראַקט; זי פּאַסירט נישט ערגעץ אין עזה אָדער ערגעץ אין סיריע.
ניין, ער קומט צו אונדז און מיר זאָלן פֿאַר דעם שטאַרבן, מיר זאָלן פֿאַר דעם בלוטן.
מיר זאָלן פאַרלירן אונדזערע אייגן לעבער און אונדזערע אָרעמען ביי די פראָנט־ליניעס און אויך אין דער היים.
ווען די שווערע וואָפן פֿון מאַסן־פֿאַרניכטונג וועלן אַראָפּפֿאַלן, וועט דאָס ווירקן אויף אונדזער היימלאַנד.
דאַן וועט עס אויך באַטרעפֿן די עלטערע, וואָס זאָגן: "איך דאַרף שוין בכלל נישט מער גיין צום פֿראָנט."
אָבער איר פאַרלירט אייניקלעך, ווײַל אויך די טעכטער זאָלן ווערן גערופֿן צום דינסט אין גײַסט פֿון גלייכקייט.
און מלחמה קומט אויך צו אונדזערע היימען; עס איז שטענדיק אַזוי געווען.
אין 1945 האָבן די עלטערע אויך געליטן צוליב באָמבאַרדירונגען, אַרויסוואָרפֿונגען און חילול־קודש.
אַזוי וועט עס באַטרעפֿן אַלעמען. מלחמה איז גרויזאַם, מיר דאַרפֿן נישט נאָך אַ בלוטיקער מלחמה אין אייראָפּע.
אַזוי קענט איר זען אַז דאָס טעמע איז זייער נאָענט צו אײַער האַרץ, און עס איז זייער וויכטיק אַז איר איבערגעבט דאָס די צוקוקערס,
אָבער אויך אַלעמען וואָס איר האָט דאָ צוזאַמענגעבראַכט.
אויסגעצייכנטע אַרבעט. מיר גראַטולירן נאָך אַמאָל צו דעם געשעעניש.
מיר זענען זייער צופרידן צו מעלדן דאָס און וועלן אויך צוזאַמענפֿאַסן די פּאַנעלן.
אולי פֿאַרן צוקוקער, ווען ער זעט אַז עס זענען עקספּערטן, מענטשן וואָס האָבן השפּעה.
דו האָסט טאַקע אַלע צוזאַמען געבראַכט, פֿון אינפלוענסערס ביז קאַנצלער־קאַנדידאַטן.
דאָס איז ווונדערלעך. דו וועסט מיר אַמאָל איבער אַ ביר דערציילן ווי דו האָסט דאָס געטאָן. אָבער ממש גוט.
די פֿראַגע איז איצט: וואָס וואָלט איר געזאָגט צום צוקוקער? אויב איר וואָלט פשוט גערעדט אין
דעם צימער, וווּ זיי זיצן איצט און קוקן אײַך.
וואָס קען יעדער איינצעלנער פּערזענלעך טאָן צו פאַרמיידן אַ מעגלעכן קריג?
יאָ, איך בין גאַנץ קלאָר אין דער מיינונג אַז מיר געבן נאָר דעם אימפּעטוס.
מיר ווילן ווײַזן, אַז אַ סך פּערזענלעכקייטן, וואָס זענען שוין באַקאַנט פֿאַר די צוקוקער פֿון דער קאָראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע און
אַנדערע פּראָגראַמען פֿון אַ ברייטער פֿאַרשיידנקייט פֿון מעדיע־פּראָדוקטן – וווּ מענטשן האָבן
צוטרוי – אַז מיר פֿאַראייניקן די כּוחות קעגן דעם קריג.
מיר טוען עס. מיר פֿירן דעם וועג. מיר נעמען אחריות.
מיר וועלן אָנבאָטן אַ ברייטע פֿאַרשיידנקייט פֿון געלעגנהייטן, וווּ צוקוקערס קענען זיך אויך
באַטייליקן, טייל פֿון זיי וועלן זײַן נידעריק-שוועל.
מיר זענען גאָר באַוווּסט אַז נישט אַלעמען קען אויפֿשטעלן אַ טעלעוויזיע־קאַנאַל ווי Kla.TV אָדער AUF1.
נישט יעדער קען אָרגאַניזירן אַ מעגאַ-דעמאָנסטראַציע מיט הונדערטער טויזנטער מענטשן אָדער זײַן אַ
אַדוואָקאַט וואָס שרײַבט קלוגע לעגאַלע מעלדונגען.
אָבער יעדער קען עפּעס טאָן. יעדער קען פֿלייערס פֿאַרשפּרייטן. יאָ, יעדער קען סטיקערס אָנקלעפּן.
יעדער קען קלאָר אויסדריקן וואָס איז איצט אויף דער שפיל אין זייער קרײַז פֿון קרובים און משפּחה, בײַ דער
אַרבעט אָדער בײַם טיש פֿון זייערע געוווינטלעכע געסט.
יאָ, די וואָס האָבן מאַכט ווילן פאַרדעקן זייערע פשעס דורך אויסברעכן אַ מלחמה.
און זיי ווילן אונדז אויסנוצן, ווי אלעמאל.
מיר זענען איצט די שטיקלעך אויף דער שאך־ברעט.
זיי זאָלן פשוט מיטן שווערד אומגעברענגט ווערן. און מיר מוזן זאָגן: ניין!
און יעדער צוקוקער מוז זיך פֿרעגן: וואָס קען איך טאָן? צי וויל איך שטיין אין דער ערשטער שורה?
אולי נישט. יאָ, נישט פילע מענטשן ווילן דאָס.
דאַן אפֿשר קען איך עס מיט מײַנע חברים דיסקוטירן. יאָ, אפֿשר וויל איך דאָס אויך נישט טאָן?
דאַן פֿאַרטייל איך געהיימלעך פֿלייערס בײַ נאַכט אָדער קלעפּ איך סטיקערס ערגעץ.
ווען די קירכה קומט צוריק און זאָגט אַז וואַקסינאַציע איז פֿרײַהייט, מלחמה איז פֿרײַהייט, דאַן וועל איך קלעפּן
אַ סטיקער אויף דער טיר פֿון דער קירכה מיטן אויסשרײַב: ניין צו מלחמה! יאָ צו שלום! – וואָס עס זאָל זײַן.
אָדער איך קען שענקען. איך קען שטיצן.
איך קען זײַן אַ מולטיפלייער. איך קען די פּראָגראַמען אַראָפּלאָדן און זיי ווידער
אַרויפֿלאָדן, כדי צו אַרומגיין די געזעלשאַפֿטלעכע צענזור.
עס זענען טויזנט מעגלעכקייטן. יעדער מוז באַטראַכטן וואָס ער קען בײַשטײַערן.
אויב מיר נאָר שטיין און טאָן גאָרנישט אין דעם קומענדיקן יאָר 2026, ווען עס וועט נאָך זײַן מעגלעך עפּעס צו טאָן, ווײַל
דערנאָך וועלן זיי שטרענגער ציען די לייצעס און דאַן וועלן שוין נישט זײַן פילע געלעגנהייטן פֿאַר פרידלעכן ווידערשטאַנד.
די וואָס טאָן איצט גאָרנישט, וועלן שפּעטער מוזן זיך שטעלן די פֿראַגע, פֿאַרוואָס זיי האָבן
גאָרנישט געטאָן, ווען עס איז שוין נישט מעגלעך.
יעצט איז די צײַט צו האַנדלען! אַקטיוויזם מיינט זײַן אַקטיוו, און יעדער מוז איצט אויף עפּעס אַ אופֿן זײַן אַקטיוו פֿאַר שלום.
דאָס איז אַ גאַנץ שטאַרקע דערקלערונג! אַ גרויסן דאַנק פֿאַר דעם אינטערוויו און פֿאַר דער גאַנצער געשעעניש. מיר האַלטן די פֿינגער
פֿאַר אײַך און וועלן אײַך שטיצן במשך דעם גאַנצן פּראָגראַם, כּדי צו פֿאַרזיכערן אַז דער שלום ווערט באמת אויפֿגעהיט. אַ דאַנק.
לעבעדיק דאָ בײַם צווייטן A-WEF. איצט האָבן מיר עליאס סאַסעק דאָ מיט אונדז לעבעדיק.
און אליאס, דו ביסט שוין נעכטן דאָ געווען, דו ביסט פריער אָנגעקומען.
איר האָט דאָרט דיסקוטירט זייער וויכטיקע ענינים אין אַ ביסל קלענערער גרופּע, אין אַ געשלאסענעם קרײַז, צו
וועלכן מיר האָבן נישט געהאַט צוטריט… קענען מיר אייך פרעגן וואָס איר האָט דאָרט דיסקוטירט?
האָסטו אַ בײַשפּיל? קענסטו אונדז עפּעס דערציילן וואָס מע קען האָבן באַשלאָסן נעכטן?
מיר וואָלטן זייער געווען אינטערעסירט צו וויסן.
יאָ, די נעכטיקע דיסקוסיעס זענען געווען זייער אינטערעסאַנט.
און מיר זענען אויך געווען זיכער צו שטימען אויף איין פּונקט:
וואָס איז איינע פֿון די גרעסטע סכּנות איצט, אַרײַנגערעכנט פֿאַר דער פֿרײַהייט־באַוועגונג, דער
בילדונגס־סצענע וואָס מיר האָבן, און אויך די פֿרײַע מעדיע?
און מיר האָבן מסכים געווען אַז דאָס איז קלאָר שאַדאָו־באַנינג, אַז קינסטלעכע אינטעליגענץ־אַלגאָריטמען פשוט צעברעכן אַלץ
וואָס מיר פּאָסטן אויף דער אינטערנעץ אין זייערע רייטינגס און ניט מער צושטעלן עס, קינסטלעך באַגרענעצן זײַן רייַך.
און קעגן דעם מיטל – ווי מיר אַלע האָבן געזען – איז די איינציקע זאַך וואָס ציילט זיך צונויפֿצושטיין, צוזאַמען אַרבעטן,
אונדזער אייגענע עגאָס אַוועקלייגן און צוזאַמען דורכברעכן דעם בלאָז, אָדער צוזאַמען דורכברעכן דאָס שאָטן־באַנינג.
און איך האָב געפֿונען עס זייער אינטערעסאַנט ווי מיר האָבן זיך אויך אויסגעגליכן, למשל אין געמיינזאַמע קאַמפּאַניעס, צו
צוגרייטן פיל מער פּראָגראַמען אין A4־פֿאָרמאַט ווי טעקסט, אַזוי אַז מענטשן קענען זיי אויסדרוקן און זיך מאַכן צו דיסטריביוטערס.
אַזוי זעען מיר אַז דער קרײַז שליסט זיך, מיר קערן זיך צוריק צו אַנאַלאָג, צו אָפֿליין.
יעצט זענען מיר שוין גוט פאָרויס מיט Kla.TV אָפֿליין.
וואָס מיר האָבן יאָרן לאַנג געטאָן מיט S&G, נעמלעך זיך אַליין דרוקן זאַכן, זיי פֿאַרשפּרייטן און בויען
פֿאַרשפּרייטונגס־נעצווערק, איז אויך זייער, זייער פּאָפּולער.
און איך גלייב אַז דאָס וועט אין די קומענדיקע יאָרן זיך באַטײַטנדיק אַנטוויקלען, און איז אַ זייער גוטע
קאַמפּאַניע אָדער לייזונג צו באַקעמפן דעם שאָטן־באַנירונג, ווײַל עס פשוט באַגרעניצט די דיגיטאַלע דערגרייכונג.
זייער אימפּרעסיוו! ווער עס ווייסט אײַך, ווייסט אַז איר איצט פירט אַלץ בײַ Kla.TV אין דער
IT־אָפּטיילונג און אַז איר האָט עס אויך אויפגעשטעלט.
דו האָסט נאָך אַ זייער אינטענסיווע יאָר געהאַט, מיט נאָך פילע נײַע אַנטוויקלונגען – דו האָסט עס נאָר דערמאָנט, Kla.TV
אָפֿליין, דער סיסטעם איז שוין אויפֿן אָרט און לויפֿט, וואָס איז אויך אַ פּונקט פֿון אינטערנעץ־אומאָפּהענגיקער נעצווערקונג.
צי אַרבעט דאָס? האָסטו שוין עפּעס פֿידבק פֿאַר די צוקוקער?
יאָ, עס איז אומגלויבלעך. מיר האָבן לעצטנס געמאכט אַ באַריכט און אָפּגעשאַצט דעם ציילער, און איצט נעמען מער ווי 40 לענדער אָנטייל.
עס איז אומגלויבלעך ווי דינאַמיש דאָס ווערט, און דאָ הײַנט אָוונט האָבן זיי מיר עטלעכע מאָל געפרעגט וועגן דעם פּרויעקט.
צום גליק זײַנען מיר אין דער פֿאָרגרונט פֿון דער אויפמערקזאַמקייט־העכונג, און עטלעכע
באַטראַכטן צו פאָרשלאָגן ענלעכע פּראָיעקטן.
און דאָס אַלץ וועט זיך אַנטוויקלען, אָבער ווי מען זאָגט, אָפֿליין איז דער נײַער אָרגאַניש.
דאָס וועט זיך דורכצוזעצן אָדער מוז זיך דורכצוזעצן.
און מען האָט געקענט זען פֿון די שמועסן אַז זיך טרעפֿן פּערזענלעך איז געווען גאָר אַנדערש פֿון די
ווירטועלע טרעפֿונגען וואָס מיר האָבן געהאַט פֿאַראַיאָר.
עס איז געווען אַ וואַרעמע אַטמאָספֿערע, קעגנזײַטיקע פֿאַרשטענדעניש און דער דערקענונג
אַז מיר קענען נאָר צוזאַמען דורכגיין די צײַט.
זייער גוט! יאָ, דאָס איז דער איינציקער וועג דאָס צו טאָן, און עס איז זיכער נישט געווען גרינג פֿאַר אַלעמען צו גלייבן אַז
אַלץ וואָס איר האָט דערפֿאַר אויפֿגעבויט לויפֿט נאָך אַלץ אָפֿליין מיט אַלע פּראָדוקטן און נאָך אַלץ אומזיסט.
אָדער ווי איז געווען די פֿידבק? איך באַמערק מענטשן וואָס קענען נישט גלייבן עס, וואָס קענען נישט פֿאַרשטעלן עס.
יאָ, עס איז זייער, זייער שווער זיך פֿאָרצושטעלן אויב איר ווייסט עס נישט, אויב איר ווייסט נישט ווי מיר אַרבעטן צוזאַמען און וואָס
מאָטיווירט אונדז, אונדזער מחויבות – אויב איר ווייסט דאָס נישט.
איך האָב געזאָגט אַז מיר געבן אַוועק דעם האַרד־דיסק כדי צו מאָטיווירן מענטשן און זיי
אָנרייצן עס ווייטער צו געבן צו צוויי אַנדערע.
דאָס איז אומגלויבלעך, דאָס איז אויך פֿאַר אונדז אומגלויבלעך.
עס בלײַבט נאָר איין זאַך: דו מוזסט קומען און אונדז זען, זיך אָרטלעך מיט אונדז פֿאַרבינדן און אונדז באַקענען.
און גאַנץ נײַע וועלטן עפֿענען זיך!
און איך האָב אַ גרויסן מיטגעפֿיל פֿאַר מענטשן, ווען מען דערציילט זיי די זאַכן, אַז דאָס איז ווי עפּעס פֿון אַן אַנדער פּלאַנעט.
אָבער מענטשן זאָלן זיכער אונדז באַקענען, קומט אַרײַן.
און עס עקזיסטירט טאַקע, די נײַע וועלט אָן געלט, וווּ געלט איז נישט דער צענטער, נאָר וווּ מענטשן זענען מיט גאַנצן האַרצן איבערגעגעבן
צו איבערגעבן עס צו זייערע שכנים און צו זײַן דאָרט פֿאַר זיי.
און איך בין צופרידן וועגן יעדער אַנטוויקלונג אין דער ריכטונג וואָס פּאַסירט און וואָס וועט
פּאַסירן אין דער סצענע פֿון פֿרײַער בילדונג.
דאָס איז יינציק. צו זײַן ערליך, איך האָב אפילו נישט געפֿונען אַזעלכע פּראָדוקטן בײַ "Welt
mit Geld" – אַז זיי פאָרשלאָגן עפּעס אַזוינס.
דו אָפפערסט די פּראָדוקטן ווידער און ווידער אויך צו אַלע אַנדערע, און דו העלפֿסט אויך צו פֿאַרזיכערן אַז די
גאַנצע באַוווסטזײַן־באַוועגונג קען פֿון זיי נוץ האָבן.
דאָס איז טאַקע אויסגעצייכנט.
אַ גרויסן דאַנק פֿאַר אַלע אײַערע מיִים, פֿאַר אײַער איבערגעגעבנקייט, און פֿאַר דער צײַט וואָס איר האָט זיך גענומען.
איך ווייס אַז דו ביסט איבעראַל געבעטן, און איך וועל דיך גליקלעך ווידער לאָזן אין אַ רגע.
אַ דאַנק, און אויב איך קען העלפֿן אויף קיין אופֿן און מיר קענען צוזאַמען אַרבעטן צו מאַכן אַ חילוק, וועט יעדער מאמץ זײַן ווערט!
גרויס, עליאַס, היי!
לאקאַלע קהילות זענען לעבנסוויכטיק – פֿאַרבינדט זיך מיט Kla.TV ] "אין אַלע קהילות זענען צעלן פֿון קעגנשטעל."
אויב עס עקזיסטירט נישט, איז עס ניט דורכפֿירבאַר.
פֿאַרבינדט זיך מיט אײַער רעגיאָנאַלן Kla.TV־צוות: www.kla.tv/vernetzung