Shveytsariya yoki Germaniya kabi mamlakatlardan farqli o'laroq, u yerda emlashlar o'nlab yillar davomida ixtiyoriy
bo'lgan, kamida 2020 yilgacha, AQShning barcha shtatlarida bolalar uchun ma'lum majburiy emlashlar mavjud bo'lgan.
Ommaviy axborot vositalari xabarlariga ko'ra, Florida endi davlat maktablaridagi bolalar uchun emlash talablarini bekor qilmoqda.
"Ularning har biri noto'g'ri va nafrat hamda qullikka botgan," dedi mahalliy sog'liqni saqlash
boshqarmasi rahbari Joseph Lapado, NZZ'dagi maqolaga ko'ra .
Floridadagi tashabbus sog'liqni saqlash kotibi Robert F. Kennedi Junior rahbarligidagi umumiy siyosat
o'zgarishining bir qismi bo'lib, u emlashlarning foydasiga tobora ko'proq shubha bildirmoqda.
Boshqa tomondan, JSST mahalliy qizamiq va koklyush epidemiyalari xavfi ortib borayotgani haqida ogohlantiradi, bu,
aytilishicha, Germaniya va Shveytsariyada ham emlash darajasining biroz pasayishi bilan bog'liq.
Kasalliklarning AQShdan Yevropaga to'g'ridan-to'g'ri tarqalishini oldini olish uchun bu yerda emlash darajasi yuqori bo'lib
qolishi kerak. Bu vahima tarqatish hech qanday yangilik emas.
Masalan, o'n yildan ortiq vaqt oldin yangiliklar jurnali Der Spiegel yozgan edi: "Qizamiq dunyodagi eng
qo'rqinchli va halokatli kasalliklardan biri edi."
Keyin emlash bo'lib o'tdi va taxmin qilingan bolalik kasalligining dahshati unutilib ketdi.
Endi Germaniyada viruslar yana tarqalmoqda – bu emlash charchoqligi va noto'g'ri
ma'lumotlarning kechikib kelgan oqibatidir.
Boshlanishda keltirilgan NZZ maqolasiga ko'ra, "asosiz emlashga qarshi g'oyalarga qarshi
kurashishning eng yaxshi yo'li halol ta'limdir."
Kla.TV ko'plab dasturlarda shuni ko'rsatdiki, NZZni ham o'z ichiga olgan, shunday deyiladigan asosiy
ommaviy axborot vositalari deyarli hech qachon halol ma'lumot bermaydi, ayniqsa emlashlar haqida.
Kla.TV shu sababli tashkil etilganki, bu ommaviy axborot vositalari mustaqil xabar berish
bo'yicha o'z majburiyatlarini tobora bajara olmayapti.
Va shu sababli Kla.TV bu masalani siz uchun o'rganib chiqdi:
Qizamiqga qarshi emlashlar butun dunyo bo'ylab millionlab odamlarni jiddiy kasallik va o'limdan allaqachon saqlab qoldimi?
Haqiqatan ham emlashlar tufayli qizamiq kabi yuqumli kasalliklar bugungi kunda xavfli emasmi?
Keling, so'nggi 130 yil ichida qizamiq kasalligidan vafot etish darajalariga nazar solamiz.
CDC veb-saytida tarixiy hujjatlar 1880 yildan beri turli o'lim sabablari bo'yicha o'lim darajalarini ko'rsatadi.
O'sha paytda qizamiq kasalligidan o'lim darajasi har 100 000 nafar aholiga 41,4 nafarni tashkil etgan.
Ma'lumotlar o'sha paytdagi Prussiyaga taalluqlidir.
1890 yilda o'lim darajasi biroz pasayib, har 100 000 nafar aholiga 40,6 ta o'limga teng bo'ldi.
O'n yil o'tgach, o'lim darajasi har 100 000 nafar aholiga 23 dan 31 gacha o'zgarib turdi.
Mutlaq ko'rsatkichlarga ko'ra, bu har yili 10 000 dan ortiq qizamiq o'limlari edi. Keling,
yaqindagi ko'rsatkichlarga murojaat qilaylik.
1994-yildagi "BGA nashrlari" Germaniya Reyxida 1924–1938-yillardagi qizamiq o'lim darajalarini keltiradi.
1925 yilda har 100 000 kishidan 11 nafari qizamiqdan vafot etgan, 1930 yilda esa atigi 4,6, 1935 yilda esa
har 100 000 aholiga atigi 2,5 nafarga to'g'ri kelgan.
G'arbiy Germaniya Federal Respublikasi hududi bo'yicha ma'lumotlar 1950 yildan boshlab mavjud. O'sha yili har
100 000 kishidan hanuz 0,8 nafari qizamiqdan vafot etgan.
1960 yilda u atigi 0,29 edi, 1970 yilda esa atigi 0,13 edi.
100 000 kishiga 0,13 nafar kamroq bo'lib, bu 1880-yildagi o'lim darajasining uch yuzdan bir qismidan ham kamdir; o'sha
paytda bu ko'rsatkich 100 000 kishiga 40 dan ortiq bo'lgan.
Yoki boshqacha aytganda: 1970 yilda Germaniyada qizamiqdan vafot etganlar soni 10 000 dan biroz oshgan, lekin faqat 79 kishi.
Boshqacha qilib aytganda, Germaniyada qizamiq kasalligidan o'lim darajasi 1880 yildan 1970 yilgacha taxminan
99,7 foizga kamaydi – umuman hech qanday emlashlarsiz!
Gershiyada birinchi qizamiqga qarshi emlashlar 1970-yillarning boshlarigacha amalga oshirilmagan edi.
Ushbu maqolaning boshida Der Spiegel'dan keltirilgan, emlash qizamiq kasalligining kamayishiga sabab
ekanligini da'vo qiluvchi bayonot shuning uchun aniq yolg'ondir.
1962-yilga kelib, qizamiq, ko'rinishidan, shunchalik zararsiz bo'lib qolganki, o'sha paytdagi Federal Sog'liqni Saqlash Idorasi
vitse-prezidenti va Robert Koch instituti prezidenti prof. Georg Henneberg Federal Sog'liqni Saqlash gazetasida yozgan edi:
Qizamiqqa qarshi emlash hozirda tavsiya etilmaydi, chunki qizamiq faqat kamdan-kam hollarda xavfli bo'lib, bunday
hollarda uni terapevtik usullar bilan davolash mumkin. Shuning uchun ommaviy profilaktika oqlanmaydi.
Shunga qaramay, Germaniya 1970-yillarning boshlarida qizamiqqa qarshi emlashni boshladi.
Prof. Henneberg, hozirda STIKO a'zosi, ko'rinishidan o'z bahosidan uzoqlashmoqchi bo'lib, boshqa STIKO
a'zolari bilan birga emlash bo'yicha tavsiyani ma'qulladi.
Ushbu dastur muallifi Federal Sog'liqni Saqlash Vazirligiga (BMG) murojaat qildi.
"Federal Sog'liqni Saqlash Vazirligida qizamiq vaksinasiyasi joriy etilishidan oldin ham qizamiqdan vafot etishlar 99 foizga
kamayishining sabablari bo'yicha qanday ma'lumotlar mavjud?"
Federal Sog'liqni Saqlash Vazirligi bildiradi: "Faqat keng ko'lamli emlash dasturlari orqali butun dunyo bo'ylab
qizamiqqa qarshi kurashda sezilarli yutuqlarga erishildi."
JSST ma'lumotlariga ko'ra, 2000 yildan 2016 yilgacha qizamiq kasalligidan vafot etganlar soni
550 000 dan 89 780 gacha, ya'ni 84 foizga kamaydi.
Xuddi shu davrda qizamiqga qarshi emlashlar taxminan 20,4 million o'limni oldini oldi.
Shu tariqa, BMG farmatsevtika sanoatining odatiy propagandasini takrorladi, ammo qo'yilgan savolga javob bermadi.
Shuning uchun dastur muallifi yana bosim o'tkazdi va Federal Sog'liqni Saqlash Vazirligi tan oldi:
"Ko'plab yuqumli kasalliklarning o'lim darajasi, keng ko'lamli emlash dasturlari joriy etilishidan oldin ham, asosan yashash
darajasining yaxshilanishi va buning natijasida oziqlanish holatining yaxshilanishi, gigiyena (ayniqsa ichimlik suvi
ta'minoti va oqova suvlarni chiqarib yuborish) yaxshilanishi tufayli sezilarli darajada pasaygani rost, epidemiya yuz bergan
taqdirda izolyatsiya va karantin kabi maqsadli infeksiyani nazorat qilish choralari hamda dori-darmonlardan
foydalanish keng ko'lamli emlash dasturlari joriy etilishidan oldin allaqachon sezilarli darajada kamaygan edi.
Natijada yuqumli kasalliklarning yuklamasi butun dunyo bo'ylab, sanoatlashgan mamlakatlarda hamda Germaniyada
kamaydi. Bu Germaniyadagi qizamiq holatiga ham tegishli.
Shunday qilib, qizamiqqa qarshi emlash joriy etilishidan oldin ham qizamiq endi tahdid solmayotgani, asosan
yashash sharoitining yaxshilanishi tufayli, aniq bo'ladi.
Bu nafaqat Germaniyaga, balki barcha boy sanoatlashgan mamlakatlarga ham tegishli.
Muallif va emlash tanqidchisi Volfram Klingele buni ko'plab rasmiy statistikalardan foydalangan holda "Vaksinalash – Haqiqatlar"
nomli besh jildli kitob seriyasida batafsil isbotlaydi.
Agar qizamiqga qarshi emlashlarning ijobiy ta'siri bo'lganida, qizamiqqa qarshi emlash dasturlarining muvaffaqiyati ham
o'lim-yetishmovchilik statistikasida aks etishi kerak bo'lardi.
Bu yerda Baden-Virtemberg shtati Sog'liqni saqlash boshqarmasi tomonidan nashr etilgan "2008/09-yillarda Baden-Virtemberg
shtatidagi to'rtinchi sinf o'quvchilari orasida emlash tarqalishi va qizamiq, quloq orqasi bezlari yallig'lanishi,
rubella hamda TBE ga qarshi immun himoya" nomli nashrdan olingan diagrammani ko'rishingiz mumkin.
Bu 1950 yildan 1970-yillarning boshlarida emlash boshlanganigacha qizamiqdan vafot etish darajasining keskin
pasayishini va 1989 yilgacha yana pasayishini ko'rsatadi.
O'zingiz hukm qiling. 1973 yilda emlashlar joriy etilgach, pasayish tezlashganini ko'ryapsizmi?
Xulosa qilamiz advokat va fizik Clifford Miller iqtibosi bilan, u sanoatlashgan mamlakatlarda qizamiq kabi yuqumli kasalliklar
faqat emlashlar tufayli kamaygani haqidagi tez-tez takrorlanadigan da'voni farmatsevtika kompaniyalarining
ajoyib propaganda hiylasi ekanligini fosh etadi:
"Raqamlarni bunday haddan tashqari oshirib ko'rsatish, takror-takror sodir bo'lishi tufayli, menga tobora aniqroq bo'lib
bordiki, 1950 va 1960-yillardagi urushdan keyingi davrdagi farmatsevtika kompaniyalari G'arb olamidagi kasallik
darajalarining tez pasayishiga oddiygina nazar tashlagan.
Bu ommaviy emlash dasturlarini joriy etish uchun foydali biznes imkoniyati edi. Ular faqat yutishlari mumkin edi.
Ikki asrlik kasallik statistikasi shuni ko'rsatdiki, kasallanish darajalari keskin pasaygan va bu
pasayish 1940 yildan keyin ham past darajada davom etgan.
Bu kuchli orqa shamol ostida tog'dan pastga futbol o'ynashga o'xshardi – faqat bitta oyog'i bor jamoaga qarshi.
Ular (farmatsevtika kompaniyalari) vaksinalari kasalliklardan dunyoni qutqaruvchi
sifatida maqtalanishini anglagan bo'lishlari kerak.
Ular shuni ham anglagan bo'lishlari kerak edi: agar kimdir juda tez choralar ko'rmasa, bu imkoniyat yo'qolib qolardi,
chunki XX asr oxiriga kelib kasallanish va o'lim darajalari allaqachon juda past darajagacha tushib qolgan bo'lardi.
Farmatsevtika sanoati tomonidan siyosatchilar va ommaviy axborot vositalari tomonidan yopib qo'yilgan bu propagandaviy
hiyla nafaqat Qo'shma Shtatlarda, balki butun dunyo bo'ylab ma'lum bo'lib, oshkor etilishi vaqti keldi!
Shuning uchun shu faktlarni shifokoringizga, hokimiyat organlariga, idoralarga, hamkasblaringizga,
do'stlaringizga va tanishlaringizga taqdim eting.
Va masalan, agar maqolada yana emlashlar qizamiq kabi yuqumli kasalliklarni kamaytirgani da'vo qilinsa, muharrirga xat yozing.