1
00:00:00,000 --> 00:00:00,045


2
00:00:00,045 --> 00:00:08,711
Nan ane aktyèl 2025 la, Kla.TV te rapòte nan plizyè pwogram
sou diskriminasyon ak iregilarite, enkli fwod elektoral

3
00:00:08,711 --> 00:00:13,695
nan eta Inyon Ewopeyen yo tankou Tchèki, Woumani ak Bilgari .

4
00:00:13,695 --> 00:00:21,461
Nan Bilgari, sa te ale tèlman lwen ke yo te menase
yon pati opozisyon ki pa t pratik pou li jwenn yon

5
00:00:21,461 --> 00:00:25,921
rezilta 3.999% – jis anba limit 4% ki te aplike la.

6
00:00:25,921 --> 00:00:31,164
Sa t ap rive si li pa t soumèt li
bay youn nan oligak ki sou pouvwa a.

7
00:00:31,164 --> 00:00:38,921
Kòm lidè pati yo te rejte sa, li te resevwa
egzakteman rezilta prevwa a ki te 3.999%.

8
00:00:38,921 --> 00:00:45,700
Apre sa, fwod elektoral la te konfime nan
tribinal e pati a te kapab antre nan palman an.

9
00:00:45,700 --> 00:00:52,447
An Almay tou, yon pati opozisyon ki pa alèz, sètadi
"Bündnis Sahra Wagenknecht" (BSW), pa t rive depase

10
00:00:52,447 --> 00:00:56,664
baryè 5% la pou antre nan Bundestag la pa yon ti maj.

11
00:00:56,664 --> 00:01:01,563
Isit la tou, gen endikasyon klè ki montre ke
gen yon bagay ki ka pa kòrèk nan rezilta sa a.

12
00:01:01,563 --> 00:01:13,085
Epi isit la tou, se prèske sètènman yon gwo eskandal ki, avèk kèk
eksepsyon, pa jwenn atansyon li merite nan medya prensipal yo.

13
00:01:13,085 --> 00:01:16,593
Paske konsekans zafè sa a ta imans.

14
00:01:16,593 --> 00:01:26,348
Si li parèt ke BSW pa reprezante san rezon nan Bundestag
la e, si apèl la reyisi, li ta depase limit 5% la, gouvènman

15
00:01:26,348 --> 00:01:31,523
nwa-wouj Friedrich Merz la ta jwenn tèt li san majorite.

16
00:01:31,523 --> 00:01:38,007
Eleksyon Merz kòm chanselye ta ilejitim akoz
rapò majorite ki pa kòrèk, e tout desizyon

17
00:01:38,007 --> 00:01:42,557
gouvènman Merz pran jiskaprezan ta finalman ilegal.

18
00:01:42,557 --> 00:01:47,760
Se poutèt sa Kla.TV ap gade
evènman sa yo pi pre nan pwogram sa a:

19
00:01:47,760 --> 00:01:58,635
Nan eleksyon federal Alman an 23 fevriye 2025, BSW
te reyalize yon rezilta 4.972% nan dezyèm vòt yo.

20
00:01:58,635 --> 00:02:03,548
Sa te vle di ke sèlman 13,435 vòt
te nesesè pou antre nan palman an.

21
00:02:03,548 --> 00:02:07,815
Jamais anvan yon pati pa t vin tèlman
pre pou l pa rive depase baryè 5% la.

22
00:02:07,815 --> 00:02:12,869
Sepandan, BSW la byento te kòmanse
gen dout sou presizyon rezilta sa a.

23
00:02:12,869 --> 00:02:18,655
Sa te rive paske gen votè ki te vin temwaye ke
yo te vote pou BSW, men yo te aprann ke pa t gen

24
00:02:18,655 --> 00:02:21,690
okenn vòt pou BSW ki te konte nan biwo vòt yo.

25
00:02:21,690 --> 00:02:26,250
BSW la te mete sou pye yon gwoup travay pou revize rezilta yo.

26
00:02:26,250 --> 00:02:32,683
Anpil obsèvatè elektoral endepandan, ki te
verifye kòm sa sou sit entènèt Wabeo.de, te

27
00:02:32,683 --> 00:02:36,750
note tou ke te gen vyolasyon nan eleksyon sa a.

28
00:02:36,750 --> 00:02:44,099
An total, 3,700 moun te deplwaye kòm obsèvatè
elektoral atravè inisyativ sa a e yo te idantifye 650

29
00:02:44,099 --> 00:02:49,537
vyolasyon, ke yo te rapòte lè yo te depoze objeksyon.

30
00:02:49,537 --> 00:02:55,443
Èske gen okenn prèv ki montre yon rezilta
eleksyon ki pa kòrèk ki te fè BSW pèdi?

31
00:02:55,443 --> 00:03:00,635
Apre eleksyon an, te gen plizyè rekont ak
revizyon nan distri elektoral endividyèl yo.

32
00:03:00,635 --> 00:03:07,276
Kòm rezilta, yo re-evalye yon total
prèske 7,425 vòt nan tout peyi a.

33
00:03:07,276 --> 00:03:18,135
Nan mitan yo, 4,277 te ale bay BSW, ki kounye a
sèlman 9,528 vòt lwen pou antre nan Bundestag la.

34
00:03:18,135 --> 00:03:23,635
Sa vle di ke plis pase mwatye nan vòt korije yo te bay BSW la.

35
00:03:23,635 --> 00:03:28,472
Sa a endike erè konte siyifikatif ki nan dezavantaj BSW.

36
00:03:28,472 --> 00:03:34,340
Kesyon an leve poukisa te gen tèlman
anpil erè nan konte nan BSW an patikilye.

37
00:03:34,340 --> 00:03:39,771
1) Premyeman, nan distri elektoral yo te verifye, te
gen anpil ka konfizyon ak yon ti pati ki gen yon non ki

38
00:03:39,771 --> 00:03:43,280
sanble, sètadi "Bündnis Deutschland" (Alayans pou Almay).

39
00:03:43,280 --> 00:03:47,340
Pati sa a te make dirèkteman anvan BSW sou bilten vòt yo.

40
00:03:47,340 --> 00:03:52,253
Sa te ka lakòz yo konfonn pati sa yo
pandan pwosesis konte ak transmisyon an.

41
00:03:52,253 --> 00:03:55,612
Sa te ka a, pa egzanp, nan yon distri vòt pa
lapòs nan Mettmann (North Rhine-Westphalia).

42
00:03:55,612 --> 00:04:01,995
Isit la, rezilta preliminè yo te montre 8
vòt pou BSW ak 14 vòt pou Bündnis Deutschland.

43
00:04:01,995 --> 00:04:09,760
Rekonte a ki te fèt nan konstitiyans sa a te montre ke
tout 14 vòt Alliance Germany yo te dwe atribiye bay BSW.

44
00:04:09,760 --> 00:04:14,284
Done ki swiv yo sijere ke konfizyon konsa te rive tou lòt kote:

45
00:04:14,284 --> 00:04:20,035
An jeneral, BSW la te reyalize yon
rezilta 32 fwa pi wo pase Bündnis Deutschland.

46
00:04:20,035 --> 00:04:24,645
Sepandan, li te devan BSW nan 145 konstitiyans.

47
00:04:24,645 --> 00:04:26,559
Men kèk egzanp frapan:

48
00:04:26,559 --> 00:04:34,003
– Nan Wedel, Alyans pou Almay te resevwa 31 vòt nan distri
elektoral 7, pandan BSW pa t resevwa okenn vòt. Nan distri

49
00:04:34,003 --> 00:04:42,140
elektoral 6 ak 8, sepandan, Alyans pou Almay te resevwa
sèlman 1 vòt, pandan BSW te resevwa 31 ak 41 vòt, respektivman.

50
00:04:42,140 --> 00:04:50,051
– Nan distri elektoral 32118 Hamburg, yo konte
0 vòt pou BSW, men 33 pou Alayans pou Almay.

51
00:04:50,051 --> 00:04:57,840
Nan konstitiyans vwazen yo, Alyans lan te
resevwa 0 ak 2 vòt, pandan BSW te resevwa 34 ak 18.

52
00:04:57,840 --> 00:05:03,551
Nan yon kominike pou laprès, Alyans pou Almay la
kounye a li menm mande pou yo refè konte vòt yo.

53
00:05:03,551 --> 00:05:11,080
Prezidan yo, Steffen Große, te fè sa klè:
"Nou pa vle konte vòt ki pa vrèman pou nou."

54
00:05:11,080 --> 00:05:14,774
2) Yon lòt karakteristik remakab
se te kantite vòt ki pa valab yo.

55
00:05:14,774 --> 00:05:19,266
An mwayèn, sa te reprezante 0.6% nan vòt yo ki te jete.

56
00:05:19,266 --> 00:05:23,727
Sepandan, nan kèk konstituans, pwopòsyon sa a te 19 fwa pi wo.

57
00:05:23,727 --> 00:05:31,509
Dapre syantis politik Pwofesè Doktè Uwe Wagschal, yon devyasyon 19
fwa parapò ak mwayèn nan se toujou yon bagay ki bezwen egzaminen

58
00:05:31,509 --> 00:05:35,563
ak anpil atansyon pou asire ke yon eleksyon fèt san patipri.

59
00:05:35,563 --> 00:05:38,805
Isit la tou, BSW la ta ka patikilyèman afekte.

60
00:05:38,805 --> 00:05:45,881
Te gen ka kote elektè yo te make bilten vòt yo
okòmansman pou Alayans pou Almay, men apre sa yo reyalize

61
00:05:45,881 --> 00:05:50,281
erè yo, yo bare mak orijinal la epi yo make BSW pito.

62
00:05:50,281 --> 00:05:58,847
Daprè temwen yo, sepandan, kèk kontwa te deklare bilten vòt sa
yo envalid erè, menm si entansyon elektè a te klèman rekonèt.

63
00:05:58,847 --> 00:06:06,292
Te genyen tou ka kote ofisyèl eleksyon ki pa t byen enfòme te
konsidere bilten vòt ki pa t gen premye vòt la make kòm envalid.

64
00:06:06,292 --> 00:06:14,362
Kòm BSW la souvan te fèt san kandida premye vòt, li
te ankò patikilyèman afekte pa move jijman sa yo.

65
00:06:14,362 --> 00:06:23,678
An konsiderasyon de enregilarite sa yo, syantis politik renome
Prof. Dr. Eckhard Jesse ak Prof. Dr. Uwe Wagschal konsidere

66
00:06:23,678 --> 00:06:28,602
yon konte nèt konplè pa sèlman sansib, men ijan nesesè.

67
00:06:28,602 --> 00:06:33,876
Sepandan, rekont yo te fèt sèlman
nan yon ti pati nan konstitiyans yo.

68
00:06:33,876 --> 00:06:40,880
Kalkil ki vin apre a montre nan ki pwen yon rekont
total tout konstitiyans yo ta ka chanje rezilta a:

69
00:06:40,880 --> 00:06:46,317
Li konnen ke tout vòt yo te konte ankò nan 50 konstitisyon.

70
00:06:46,317 --> 00:06:51,653
An total, rekont sa yo te bay 15 vòt anplis pou BSW.

71
00:06:51,653 --> 00:06:54,067
Lè w gade l an premye, sa sanble trè ba.

72
00:06:54,067 --> 00:06:59,605
Sepandan, gen 95,109 distri elektoral nan Almay.

73
00:06:59,605 --> 00:07:07,395
Si ogmantasyon vòt pou BSW nan 50 konstitiyans
ki te konte ankò yo ekstrapole pou tout

74
00:07:07,395 --> 00:07:13,136
konstitiyans yo, sa ta vle di 28,533 vòt anplis pou BSW.

75
00:07:13,136 --> 00:07:19,448
Sa a se apeprè twa fwa sa BSW bezwen pou antre nan Bundestag la.

76
00:07:19,448 --> 00:07:28,947
Si BSW te resevwa jis yon sèl vòt anplis nan chak
dizyèm distri elektoral, sa t ap ase pou depase limit 5% la.

77
00:07:28,947 --> 00:07:31,876
Verifikasyon anreta

78
00:07:31,876 --> 00:07:38,869
Apre BSW te aprann sou pwoblèm ak erè nan konte
yo, pati a te eseye konteste rezilta eleksyon yo.

79
00:07:38,869 --> 00:07:42,119
Sepandan, li te rankontre anpil obstak sou wout la.

80
00:07:42,119 --> 00:07:49,540
Nan dat 11 Mas 2025, BSW te depoze yon pwosè kont
rezilta eleksyon an devan Tribinal Konstitisyonèl Federal la.

81
00:07:49,540 --> 00:07:56,423
De jou apre, tribinal la te rejte ka a, li te deside
ke Bundestag la te responsab pou revize eleksyon an.

82
00:07:56,423 --> 00:08:03,667
Tribinal Konstitisyonèl Federal la konfime opinyon sa a nan
lòt desizyon li te pran an jen epi li te enstwi Bundestag

83
00:08:03,667 --> 00:08:07,646
la pou l deside sou objeksyon BSW la nan yon delè rezonab.

84
00:08:07,646 --> 00:08:13,895
Se sèlman apre desizyon Komite Revizyon Elektoral la ke BSW a
ap kapab pote ka li devan Tribinal Konstitisyonèl Federal la.

85
00:08:13,895 --> 00:08:19,125
Sepandan, Bundestag la pa t prese ditou pou pran
desizyon li, jan sa te ka konprann nan yon

86
00:08:19,125 --> 00:08:22,676
deklarasyon fondatè pati BSW la, Sahra Wagenknecht.

87
00:08:22,676 --> 00:08:29,661
Kidonk, nan mwa Me, divès komite yo te fòme, pami
yo Komite pou Eskritin Elektoral, Règleman Pwosedi ak

88
00:08:29,661 --> 00:08:33,401
Enimite, ki responsab pou trete apèl elektoral yo.

89
00:08:33,401 --> 00:08:40,419
Omwen, se sa nou te panse. Kidonk, nou te ekri yon bèl lèt
bay prezidan an epi nou mande l pou yon rankont pèsonèl.

90
00:08:40,419 --> 00:08:47,650
Mesye janti a reponn nou menm jan ak menm jantiyès epi li enfòme
nou ke non, li pa t responsab pou egzamine plent sou eleksyon

91
00:08:47,650 --> 00:08:52,758
federal la – gen plis pase 100 lòt anplis pa
nou an – men se yon komite revizyon eleksyon

92
00:08:52,758 --> 00:08:55,080
totalman diferan, ki poko kreye, ki pral responsab.

93
00:08:55,080 --> 00:09:01,840
Biwo laprès Bundestag la, nan lòt bò a, deklare ke non, tout
komite yo deja konstitiye, e yo pa okouran de okenn lòt komite.

94
00:09:01,840 --> 00:09:10,360
Pou pote plis limyè sou kesyon an, nou te ekri Prezidan Bundestag
la epi mande si te gen yon komite ki responsab pou nou.

95
00:09:10,360 --> 00:09:15,640
Men malerezman, bon Madam Klöckner poko reponn. Yon vrè fars.

96
00:09:15,640 --> 00:09:21,076
Bundestag la responsab pou egzamine demann nou
pou yon konte vòt ankò, men pa gen okenn

97
00:09:21,076 --> 00:09:24,440
komite nan Bundestag la ki ta ka fè egzamen sa a.

98
00:09:24,440 --> 00:09:32,360
Nan dat 26 jen 2025, plis pase kat mwa apre
eleksyon an, komite konsène a te finalman fòme.

99
00:09:32,360 --> 00:09:39,560
Dapre prezidan komite a, Macit
Karaahmetoğlu, apèl BSW a pral jwenn priyorite.

100
00:09:39,560 --> 00:09:45,017
Lè pwogram sa a te pwodui nan mitan mwa novanm,
nèf mwa apre eleksyon an, yo poko pran okenn

101
00:09:45,017 --> 00:09:48,620
desizyon sou apèl la, sa ki te fè BSW a fache anpil.

102
00:09:48,620 --> 00:09:57,908
Sa pa etone ditou, paske pati ki nan gouvènman an, CDU/CSU
ak SPD, gen majorite nan komite nèf manm nan ak senk manm.

103
00:09:57,908 --> 00:10:04,308
Yo prèske pap enterese anpeche gouvènman pa yo
pèdi majorite li lè yo pran yon desizyon rapid.

104
00:10:04,308 --> 00:10:12,682
Anplis de sa, AfD ak BSW ta vin gen posiblite pou yo konvoke
komite ankèt ansanm, tankou yon komite ankèt sou

105
00:10:12,682 --> 00:10:20,276
eksplozyon Nord Stream la oswa yon komite
ankèt sou kowonaviris la, ke toude pati yo ap mande.

106
00:10:20,276 --> 00:10:29,380
AfD la deja deklare sipò li pou mosyon pou yon rekont
atravè vis-prezidan federal li a, Stephan Brandner.

107
00:10:29,380 --> 00:10:33,940
Brandner te di: "Lòt gwoup politik yo sanble ap jwe pou gen tan."

108
00:10:33,940 --> 00:10:38,260
Dapre nou, yo dwe pran yon desizyon pi vit ke posib.

109
00:10:38,260 --> 00:10:44,720
Andrej Hunko, ko-prezidan BSW la,
fè kòmantè sou evènman sa yo konsa:

110
00:10:44,720 --> 00:10:51,892
"Kòm yon obsèvatè elektoral entènasyonal pou Konsèy Ewòp la, OSCE
oswa Komite Afè Etranjè Bundestag Alman an, mwen

111
00:10:51,892 --> 00:10:58,960
te patisipe nan anviwon 30 misyon nan peyi tankou
Larisi, Ikrèn, Latiki, Etazini ak Amerik Latin."

112
00:10:58,960 --> 00:11:07,092
Mwen pa konnen okenn peyi nan mond lan kote nouvo palman
ki fèk eli a deside si li te fòme legalman – eksepte Almay.

113
00:11:07,092 --> 00:11:11,820
Nan peyi sa a, pa menm gen yon delè pou desizyon sa a dwe pran.

114
00:11:11,820 --> 00:11:19,334
An jeneral, pifò peyi gen yon otorite elektoral endepandan
(Komisyon Santral Elektoral) ki gen pouvwa ki nesesè yo.

115
00:11:19,334 --> 00:11:26,336
Yon ane de sa, mwen te nan Jòji sou non Konsèy Ewòp la,
kote, apre pwotestasyon fò ak akizasyon fwod elektoral,

116
00:11:26,336 --> 00:11:30,031
prèske 15 pousan nan vòt yo te konte ankò nan kèk jou.

117
00:11:30,031 --> 00:11:33,460
Desizyon an te pran pa otorite elektoral siprèm nan nan kèk jou.

118
00:11:33,460 --> 00:11:41,620
Yon rekont – epi antre pwobab BSW nan
Bundestag la – ta chanje konpozisyon an anpil:

119
00:11:41,620 --> 00:11:50,402
Anviwon 32 manm palman an ki soti nan tout pati politik
yo ta oblije kite Bundestag la, epi 32 manm BSW ta antre.

120
00:11:50,402 --> 00:11:53,334
Gouvènman Merz/Klingbeil la pa t ap genyen majorite ankò.

121
00:11:53,334 --> 00:11:57,631
Desizyon yo pran jiskaprezan yo kouvri pa yon mank lejitimite.

122
00:11:57,631 --> 00:12:06,156
Se poutèt sa revizyon plent elektoral yo nan Bundestag la
ap retade – pa pati ki rele tèt yo "pati demokratik yo".

123
00:12:06,156 --> 00:12:14,412
Nan mwa Jen, apre akreditasyon li, Prezidan Asanble Palmanè
Konsèy Ewòp la te mande nouvo delegasyon Alman an pou pote

124
00:12:14,412 --> 00:12:18,308
egzamen plent elektoral yo nan Almay nan yon konklizyon rapid.

125
00:12:18,308 --> 00:12:27,045
Vennsenk manm asanble palman lokal la te
mande menm bagay la epi yo te sijere yon rekont.

126
00:12:27,045 --> 00:12:36,296
Anplis de Konsèy Ewòp la, 22 pèsonalite enpòtan, pami yo Dieter
Hallervorden, Prof. Dr. Gabriele Krone-Schmalz, ansyen

127
00:12:36,296 --> 00:12:45,066
Vis-Prezidan Inyon Ewopeyen an Günter Verheugen ak ansyen
jij nan Tribinal Konstitisyonèl Sakson, Prof. Dr. Christoph

128
00:12:45,066 --> 00:12:49,867
Degenhart, ap mande tou pou yon rekont nan yon lèt ouvè.

129
00:12:49,867 --> 00:12:58,472
Anpil sitwayen te itilize sit entènèt BSW la pou voye
imèl pre-fòmile dirèkteman bay komite revizyon eleksyon an.

130
00:12:58,472 --> 00:13:03,444
Bwat imel li yo deja paralize pa plis pase 20,000 imel konsa.

131
00:13:03,444 --> 00:13:07,924
Sepandan, li kontinye kenbe taktik retad li yo.

132
00:13:07,924 --> 00:13:14,873
Konklizyon: Lefèt ke nan Almay, manm palman ki soti nan pati ki
nan gouvènman an deside sou objeksyon ke

133
00:13:14,873 --> 00:13:21,876
opozan politik yo leve konsènan legalite eleksyon
federal yo reprezante yon konfli enterè klè.

134
00:13:21,876 --> 00:13:26,968
Sa a se eskandal e yo pa ta dwe pèmèt
sa rive nan yon demokrasi ki fonksyone.

135
00:13:26,968 --> 00:13:34,508
Espesyalman an konsiderasyon desizyon ki gen gwo konsekans k ap
tann kounye a konsènan konskripsyon, pansyon, lagè ak

136
00:13:34,508 --> 00:13:42,200
lapè, li dwe asire ke sistèm legal la nan Almay fonksyone
kòrèkteman epi ke gouvènman aktyèl la te eli lejitimman!

137
00:13:42,200 --> 00:13:48,137
Li vin de pli zan pli klè ke separasyon
pouvwa yo, yon eleman fondamantal nan nenpòt

138
00:13:48,137 --> 00:13:52,217
demokrasi ki fonksyone, pa ase garanti an Almay.

139
00:13:52,217 --> 00:13:58,922
Refòm fondamantal yo ijanman nesesè pou asire, pami
lòt bagay, ke pouvwa pou pran desizyon sou eleksyon ki

140
00:13:58,922 --> 00:14:03,237
fèt ilegalman pa chita nan men pati ki sou pouvwa yo.

141
00:14:03,237 --> 00:14:10,562
Ralf Ludwig te dekri premye etap ki ta ka pran pou
retounen pouvwa a bay sitwayen yo kòm sovèren nan

142
00:14:10,562 --> 00:14:15,207
pwogram sa a: "Kijan popilasyon an ka reprann pouvwa?"

143
00:14:15,207 --> 00:14:21,260
Li dekri yon fason pou fè sa an pas ak
totalman legal atravè konstitisyon eta federal yo.

144
00:14:21,260 --> 00:14:24,798
Yo rekòmande anpil pwogram swivi sa a.

145
00:14:24,798 --> 00:14:29,896
Menm nan tan dezòd, Kla.TV se wòch ou nan lanm lanmè a.

146
00:14:29,896 --> 00:14:37,040
Abòne ak sit orijinal nou an jodi a! www.kla.tv/abo