Biz gün tertibimizdäki soňky maddə ýetdik.
Bu Prag Deklarasiýasy bilen baglanyşykly. Stefan, onuň arkasynda näme bar?
Geçen ýyl giň gerimli gatnaşyjylaryň tekliplerine laýyklykda, eger bu ýerde güýçlerimizi birleşdirip tagallalarymyzy guramaçylykly
utgaşdyrsak, muny hem resmi taýdan etmelidigimize karar berdik.
Şonuň üçin biz parahatçylyk üçin "Prag Deklarasiýasyny" taýýarladyk, onda biz hem parahatçylygy goramak
ugrunda durmaga özümizi borçly hasaplamagy isleýäris.
Indi bolsa biz bu soňky klimaksa geçýäris.
Şonuň üçin biz bu Prag Deklarasiýasy barada birnäçe söz aýdjak bir aýaly sahnaya çagyrmak isleýäris.
Siz hemmesiniňizi ony tanýarsyňyz, hemmesiniňizi ony ýokary baha berýärsiňiz, ha, hemmesiniňizi ony
söýýärsiňiz. Beate Bahneri mähirli garşylaýarys.
Dünýä galkaw içindedir, sebäbi ol bir şok ýagdaýyndan başga bir şok ýagdaýyna birnäçe ýyl bäri iteldi.
Soňky ýyllaryň iň zalym şoku, merhemesiz koronawirus karteli tarapyndan amala
aşyrylan hyýanaty koronawirus sahnalaşdyrylyşydy.
Ol maksatlaýynlykda ilatyň arasynda gorky we terror ýaýratdy, totalitar sanjym we saglygy goraýyş gözegçiligiň täze ulgamyny
girizdi we Germaniýa jemi 440 milliard ýewro çykdajy boldy.
Ýyllar boýy biz güman edilýän klimat betbagtçylygynyň şokuna duş geldik.
Bu hem esasan ýaşlar üçin düýpli näbellilik döredýär we şol bir wagtyň özünde kärhanalara we raýatlara uly maliýe ýüküni ýükläp,
ýene-de görünmeýän, şübheli klimat karteline peýda getirýär.
Koronawirus dramasynyň yzysüre çaltlyk bilen uruş howpynyň şoku geldi.
Bu, Russiýany we onuň ýolbaşçylygyny bir taraplaýyn we primitiw usulda demonizasiýa edýän
ynanmajak uruş propagandasy kampaniýasy bilen utgaşýar.
Ýene-de bir gezek, bu Germaniýa üçin betbagtçylykly çykdajy bolýar.
NATO we onuň arkasyndaky uruş karteli agzalaryndan içerki umumy önümleriniň haýran galdyryjy 5%-ini goranyş we
ýarag-ýaragçylyga gönükdirmegi talap etmekden utanmaýarlar.
Toplanan faizi bilen bilelikde, bu tutuş Almaniýanyň ýyllyk býujetini sarp eder we başga hiç zat üçin pul galmaz.
Bu ahyrynda Ýewropa ýurtlaryny we olaryň raýatlaryny maliýe taýdan gysarar we ýok eder, sebäbi bu dowam edip bolmajak
çykdajylar ýurtlarymyzyň çalt ykdysady we sosial çökmegine hem-de ilatyň uly böleginiň çalt garyplyga uçramagyna getirýär.
Häkimiýetli harby gulluk gaýtadan giriziler.
Bu diňe professional esgerler däl, eýsem nemes erkekleri hem doly manyzsyz we umytsyz uruşda janlaryny
we şonuň bilen geljeklerini howp astyna goýýarlar.
Bu ösüşiň ähtimallygy örän az.
Şeýle-de bolsa, azyndan Germaniýada köpçülik munuň hemmesini ýene-de goldaýar.
110 ýylyň dowamynda üçünji gezek nemesleriň köpüsi syýasatçylaryň we metbugatyň uruş çagyryşlaryna garşy çykmaýar.
Berkine garamazdan, nemesleriň köpüsi ýene-de gözüni giň açyp heläkçilige alyp barýan partiýalara ses berdi.
Ýene-de bir gezek, nemesleriň köpüsi özleriniň merhemsiz propagandanyň kömegi bilen daşary ýurt güýçleriniň we milliardly
peýda gazanýanlaryň bähbitlerine nähili peýdalanylýandygyny we nähili akulaýlara atylýandygyny düşünmeýärler.
Riyakarlyk babatda ýeňip geçmek kyn bolan zatlaryň biri – Iki jahan urşunyň we zulumyň pidalaryny ýatlamak üçin noýabrda
gaýtadan bellenen Ýadygärlik güni dabarasy bolup, oňa Friedrich Merz, Julia Klöckner, Stephan Harbarth we beýlekiler gatnaşdy.
Şol ýerde aşakdaky ýatlama dabarasy okaldy:
Şu gün biz zorluk we uruş pidalaryny, ähli milletleriň çagalaryny, aýallary we erkekleri ýatlaýarys.
Biz dünýä uruşlarynda ölen esgerleri, uruş hereketleri netijesinde ýa-da soňra sürgün edilen adamlar we bosgunlar
hökmünde tutkulukda ömrüni ýitiren adamlary ýatlaýarys.
Biz başga halkdan bolandyklary, başga irkden hasaplanandyklary, meselem jyns ýa-da jynsy kimlikleri sebäpli azlyk toparyna
degişli bolandyklary, ýa-da kesellik ýa-da maýyplyk sebäpli durmuşlary ýaşamaga mynasyp däldigi hasaplanan
adamlaryň ezab çekdirilip öldürilenlerini ýatlaýarys.
Biz zulumlyga garşy durandyklary üçin janlaryny ýitirenleri we ynançlaryna ýa-da
imanlaryna berk eýerdiň üçin ölenleri ýatlaýarys.
Biz döwrümiziň uruşlarynyň we raýat uruşlarynyň pidalaryna, terrorizmiň we syýasy basyşyň pidalaryna, şeýle hem daşary
ýurtlarda ýaşaýan Germaniýanyň Goranmak güýçleriniň esgerlerine, polisiýa işgärlerine we beýleki
gyssagly kömek gullugynyň işgärlerine gynanýarys.
Şu gün biz ýurdumyzda ýigrenje we zorluga duçar bolanlary hem ýatlaýarys.
Biz ýurdumyzda terrorçylygyň we ekstremizmiň, antisemitizmiň we irqçylygyň pidalaryny ýatlaýarys.
Biz ejir çekýänleriň hemmesi bilen, ölgänler üçin gynanýarys we olaryň agyrysyny paýlaşýarys.
Emma durmuşymyz adamlar arasynda ylalaşyk umydy bilen nyşanlanýar, we biziň jogapkärçiligimiz içerki we dünýäniň
ähli künjeginde adamlar arasynda parahatçylygy ösdürmekdir.
Kansler Merz, Bundestag prezidenti Klöckner, bu hormatly we çuňňur sözler siziň uruş çagyryşlaryňyz we aýdyp
bolmajak Bundeswehr hem mekdeplerde alnyp barylýan uruş propagandasy bilen nähili gabat gelýär?
Ölüleriň bu ýadygärlik dabarasy, siziň hemmäňiz gaýtalap duran onýyllygyň täze modaly sözüňiz – çak
edilýän harby mümkinçilik – bilen nähili gabat gelýär?
Olar hakykatdan hem unudylmyka — soňky uruşyň gyrgynçylyklaryny gözleri bilen gören we siziň düşünip
bolmajak uruş fantaziýalaryňyzy hiç haçan goldamaýan ähli ene-atalarymyz we babalarymyz?
Ikinji jahan urşunda nasist nemesleriň Sowet Soýuzyna garşy näçe ganhorlyk bilen hereket edendigi, netijesinde millionlarça adamyň,
olaryň aglabasynyň raýatlar bolandygy hakykatdan hem unudylmy?
Germaniýanyň gaýtadan birleşmegi, ruslaryň we rus halkynyň razyçylygy bolmazdan mümkin bolmazdy, hakykatdanam unudylmy?
Ikkinji jahan urşunyň gutarandan gysga wagt soň, takmynan 80 ýyl ozal BMG-niň döredilmegi eýýäm unudylmy?
BMG-niň maksadyny, ýagny takmynan ähli ýurtlaryň global birleşigi hökmünde dünýä parahatçylygyna ygrarlydygyny, unudyp goýuň:
Biz, Birleşen Milletler Guramasynyň halklary, ömrümizde iki gezek adamzada aýdyp bolmajak gynanç getiren uruş belasyndan
geljekki nesilleri halas etmäge berk ygrarly bolup, bu maksatlara ýetmekde bilelikde işlemäge karar berdik.
Janap Kansler, Bundestag Prezidenti haným, men hormat bilen belläp geçmek isleýärin: Urş propagandasy, şeýle hem
duşmançylyga we zorluga höweslendiriş Adam Hukuklary boýunça Halkara Şertnamanyň 20-nji maddasy bilen gadagan edilendir.
Men size şeýle hem ýatlatmak isleýärin, bu şertnama 1973-nji ýyldan bäri Germaniýanyň kanuny bolup gelýär.
Siz gowy bilýäniz ýaly, Germaniýanyň Esasy Kanunynyň 26-njy maddasyna görä agressiw uruşa taýýarlanmak hem konstitusiýa garşy
bolup, üstesine, Halkara Jenaýat Hukugy Hakyndaky Kanunyň 13-nji bölümine laýyklykda ömürlik türme
tussaglygy bilen jezalandyrylýan agyr jenaýat hasaplanýar.
Jenaýat kodeksiniň 80a bölümi eýýäm agressiýa çagyryşy üçin berk jezalar kesýär.
Olar hakykatdan hem unudylanmy, ýa-da uly uruş maşyny we uruş senagaty bähbidine kanun, akyl, düşünje, etika we ahlak ýaly
adalatly, parahat we azat ýaşaýyş hem-de doganlykly bilelikde ýaşamak üçin zerur binýadyň
hökmünde niýetli ýagdaýda kenara goýuldylarmy?
Her halda, biz hem-de Germaniýada, Awstriýada we tutuş Ýewropada millionlarça ýurtdaşlarymyz näme
dogry, etiki we ahlaklydygyny örän gowy ýatda saklaýarys.
Biz geçen asyrdan gelýän duýduryş we öwüt sesleriniň uly agzalaryny hem ýatlaýarys, meselem lukman,
teolog, sazand we adamperwer Albert Şweitzer, oňa haklylykda Nobel parahatçylyk baýragy gowşuryldy.
Albert Şweitzer ömrüniň akyl-paýhasyny aşakdaky ýaly jemledi:
Men durmuşa hormat diýýän zady durmuşymyň ugruny kesgitleýän iň ýokary düşünje hasaplaýaryn.
Munyň bilen men ähli durmuşyň syrly we öz-özünden gymmatly zatdygyny aňladýaryn; biz oňa düşünýän jandar
hökmünde merhemet we empatiýa bilen çemeleşmelidiris.
Bu oýlanyşykly durmuş hormaty bilen eýelenen adamlar bilýärler: gowulyk fiziki we ruhy durmuşy goramakda we
ösdürmekde, erbetlik bolsa fiziki we ruhy durmuşa zyýan ýetirmekde we ony ýok etmekde ýatyr.
Beýik parahatçy Albert Şweitzer üçin, 2025-nji ýylda onuň 150 ýaşlyk baýramçylygy we ölüminiň 60 ýyllygy media
serişdeleriniň takmynan ählisi tarapyndan ünsden düşürilen, etika ähli janly jandarlar üçin çäksiz jogapkärçilikdir.
Bu ahlak ýörelgesi Pragada 2025-nji Ýylda Çykarylan Deklarasiýa tarapyndan hem berjaý edilýär; men ony häzir bu ikinji güýçli
alternatiw Dünýä Ykdysady Forumynyň jeminde size okap bermek isleýärin we soňra bu ýere
ýygnanan hemmämiz ony bilelikde gol çekjek.
Prag Deklarasiýasy 2025: BARIŞ ÜÇIN HEMMESI
Koronawirus pandemiýasy döwründe biz raýat we adam hukuklarynyň togtadylandygyny, fiziki biteweligiň inkär
edilendigini, şahsy azatlyklaryň çäklendirilendigini we ýaşaýyş çeşmeleriniň ýok edilendigini şaýat bolduk.
Ýewropada uruş bu azaby birnäçe esse artdyrar.
Adamlyk mertebämizi, öz-özüni kesgitlemegimizi we azatlygymyzy goramak üçin iň gyssagly
wezipe içerki we daşarky uruşlaryň öňüni almakdyr.
Dilimiziň has ýalpyldawuklaşýandygyny, hakykatyň bozulýandygyny we zorlugyň syýasy bähbitleri
gazanmagyň serişdesi hökmünde aklanylýandygyny görýäris.
Biz bilýäris, köpçüligiň sessizligi bolmazdan uruş bolup bilmeýändigini we şahslaryň
gaýratlylygy bolmazdan parahatçylyk bolup bilmeýändigini.
2026-njy ýyl biz raýatlar, ene-atalar, dostlar we goňşular hökmünde kimdir-birine garşy
däl-de, parahatçylyk ugrunda durjak ýyl bolmalydyr.
Biz, bu deklarasiýanyň gol çekijileri, şonuň üçin taryh öňünde doly jogapkärçilik bilen resmi taýdan yglan edýäris: biz şertsiz
Ýewropada uruşa garşy durýarys, syýasy ýa-da adamçylyk maksatlaryna ýetmek üçin zor ulanmagy ret edýäris
we 2026-njy ýylda güýçli parahatçylyk hereketiniň döredilmegi ugrunda işjeň kampaniýa geçireris.
Parahatlyk içimizde başlaýar, ýöne ol bizde galmaýar. Ony ýaşaýan mahalyňyzda ol ösýär.
Şonuň üçin biz şu gün bilelikde aýdýarys: Ýene-de uruş bolmasyn, ýene-de dymmak bolmasyn – hemmesi parahatçylyk üçin!
Hemmesi parahatçylyk üçin.
Hanymlar we jenaplar, eziz dostlar, şu gün şu ýerde, bu aýratyn ýerde we bu möhüm pursatda, hemmäňiz bilen bilelikde güýçli
bir habar ibermekden meniň üçin has kanagatlandyryjy zat ýok.
Has parahatçylykly dünýä döretmäge bolan umyt, jogapkärçilik we berk irade alamatydyr.
Bu ikinji alternatiw Dünýä Ykdysady Forumyny häsiýetlendirýän intensiv gepleşikleri, ylham beriji
goşantlary we dürli garaýyşlary yzyna seredip, uly şatlyk we çuň minnetdarlyk duýýaryn.
Şu gün biz hemmämiz serhetlerden, ideologiýalardan we şahsy tapawutlardan geçip, biraz-da bir-birimize golaýlaşdyk;
parahatçylygyň bize berlen ýagdaý däl-de, ony biz işjeňlik bilen döretmeli wezipe bolandygy baradaky umumy ynanç bilen birleşdik.
Şonuň üçin men häzir bilelikde "Prag Deklarasiýasy 2025 – Hemmesi Parahatçylyk üçin" atly
deklarasiýany gol çekýändigimize örän buýsançly.
Bu deklarasiýa dokumentden has köpdir. Ol bir wada!
Özümize, adamzada we geljekki nesillere beren wada.
Bizi pikirlenmegi dowam etdirmäge, hereket etmegi dowam etdirmäge we parahatçylygy goramak hem-de üpjün etmek
meselesinde hiç haçan ýüz öwürmezlige borçlandyrýan wada.
Gelin, bu pursaty bilelikde şekillendireliň – göze ilýän, güýçli we birleşen.
Hakyky taryhy saklaň – mugt Kla.TV arhiwi bilen Ukraina-Russiýa, Ysraýyl-Gaza, ABŞ-Eýran.
Biz Üçünji jahan urşunyň eşiğinde durýarysmy?
Urşda hakykat ilkinji pida bolýar, we onuň bilen birlikde hakyky taryhçylyk hem ýitirilýär.
Ýewropa hökümetleri ýaraglara we harby enjamlara çäksiz möçberde maýa goýýan mahaly, Kla.TV 25 000-den gowrak efirde
uruş çagyryjylary we olaryň aldawçy usullaryny ýüze çykardy.
Hakyky tarih ýazmagy täzeden galp görkezilmezden ozal ygtybarly goral.
Nädip? Häzir wideonyň düşündirişindäki www.kla.tv/2plus baglanyşygyna basyň we bir milliard şweýs
frankyna barabar mugt taryh arhiwiňizi üpjün ediň!
Formany häzir dolduryň we sebitleýin Kla.TV işgäri tarapyndan sowgat hökmünde ýörite mugt
gaty disk alarsyňyz! Hakykatdanam mugtmy? Elbetde!
Ýeke-täk "baha" şundan ybarat: bu özboluşly taryhy arhiwi göçürmäge kömek edersiňiz we ony iki başga aragatnaşyga
mugt geçirersiňiz. Bu dünýäni halas etmekde bize goşulyň!