1
00:00:00,531 --> 00:00:05,564
Dünýäniň köp ýurtlarynda çagalar
üçin difteriýa garşy sanjym hökmanydyr.

2
00:00:05,564 --> 00:00:11,500
Çagaňyz mekdebe ýa-da çagalar bagyna başlanda, siz difteriýa
garşy sanjym edilendigini tassyklaýan subutnama bermeli.

3
00:00:11,500 --> 00:00:18,424
Döwlet ene-atalara çagalary üçin çaga çemesi
sanjymyň peýdaly we goraglydygyny habar berýär.

4
00:00:18,424 --> 00:00:26,244
Gizlin saklanýan zat şundan ybarat: sanjym lukmançylyk
çäresi bolup, elbetde ýaramaz reaksiýalara sebäp bolup biler!

5
00:00:26,244 --> 00:00:37,500
Bu, aktiw maddanyň özi ýa-da immun jogabyny güýçlendirmek üçin her
bir sanjymda goşulan himiki maddalaryň täsirinden bolup biler.

6
00:00:37,500 --> 00:00:42,358
Mundan başga-da, şu güne çenli sanjym edilen
çagalaryň sanjym edilmedik çagalardan has sagdyn

7
00:00:42,358 --> 00:00:46,220
bolandygyny görkezýän deňeşdirme barlaglary örän az.

8
00:00:46,220 --> 00:00:51,660
Bar bolan az sanly barlaglar hakykatdanam tersini görkezýär.

9
00:00:51,660 --> 00:00:58,292
Şu sebäpli, Saglyk, Azatlyk we Demokratiýa üçin Lukmanlar we Ylym
Adamlary Assosiasiýasy (Gesellschaft der Mediziner und

10
00:00:58,292 --> 00:01:04,427
Wissenschaftler für Gesundheit, Freiheit und Demokratie e.V.)
(gysgaça MWGFD) Germaniýada hökmany çaga keseline

11
00:01:04,427 --> 00:01:11,845
garşy sanjym we häzirki Çaga Keseline Garşy Goranmak
Kanunyna garşy kampaniýa geçirmek üçin iş toparyny döretdi.

12
00:01:11,845 --> 00:01:19,409
Aşakda 2025-nji ýylyň 15-nji noýabrynda geçirilen MWGFD metbugat
simpoziumynyň ýygyndysyny diňläň; onda

13
00:01:19,409 --> 00:01:27,966
Germaniýada we dünýäde mejbury difteriýa garşy
sanjymyna garşy esasy argumentler beýan edilýär.

14
00:01:27,966 --> 00:01:33,702
"Şeýle hem, Ýewropada beýleki ýurtlarda sanjym hökmanydyr; käbir
ýagdaýlarda ol diňe çaga keseline garşy sanjym talabyndan hem

15
00:01:33,702 --> 00:01:40,040
geçýär – mysal üçin Italiýa, Fransiýa, Sloveniya, Horwatiýa, Çeh
Respublikasy, Wengriýa, Slowakiýa, Bolgariýa, Latwiýa we Polşa."

16
00:01:40,040 --> 00:01:46,906
Men bu ýurtlary hem çagyrýaryn – pikirimçe, biz
Kla.TV arkaly olara efir çykaryp bileris – sebäbi bu

17
00:01:46,906 --> 00:01:50,420
ýurtlarda hem fiziki bütinlige bolan esasy hukuk bar.

18
00:01:50,420 --> 00:01:54,833
Bu, hökmany sanjym talaplary bolan
ýerlerde fiziki bitewilik boýunça esasy hukuk

19
00:01:54,833 --> 00:01:57,820
we eýsem ene-atalaryň hukuklaryny hem
tapalady. Muny kabul edip bilmeris.

20
00:01:57,820 --> 00:02:02,592
Gelin, bilelikde Ýewropa hereketini başlatalyň!

21
00:02:02,592 --> 00:02:05,200
Men hemmäni biziň bilen goşulmaga çagyrýaryn!

22
00:02:05,200 --> 00:02:10,629
Dört sagatlyk ýokary derejede
ýöriteleşdirilen hünär tejribesi 40 minutda jemlendi.

23
00:02:10,629 --> 00:02:16,193
Häzir Kla.TV-de MWGFD
simpoziumynyň esasy pursatlaryny tomaşa ediň.

24
00:02:16,193 --> 00:02:19,677
Ginekolog, umumy praktik lukman, naturopatik bejergiler, MWGFD
e.V. guramasynyň orunbasary başlygy "'Çaga

25
00:02:19,677 --> 00:02:23,576
difteri gorag kanuny' seljerilýär" mowzugyndaky
metbugat konferensiýamyza mähriban hoş geldiňiz.

26
00:02:23,576 --> 00:02:29,543
Häzirki gün üns berýän واکسینimiz henizem köne klasly واکسینlere
degişlidir; onda antigeniň belli bir mukdary – çaga

27
00:02:29,543 --> 00:02:35,353
keseli ýagdaýynda gowşadylan wirus – beýleki
şübheli adjuvanlaryň bilen bilelikde enjeksiyon edilýär.

28
00:02:35,353 --> 00:02:41,177
Şeýle-de bolsa, bu gowşadylandan soň wirusyň bedenimizde
nirede we näçe wagtlap işjeň galýandygyny anyk bilip bolmaýar.

29
00:02:41,177 --> 00:02:48,560
Dogrusy aýdylanda, bu MMR sanjymy hakykatda üç ýa-da hatda
dört görnüşli wirusyň bir wagtda sanjylmagyny öz içine alýar.

30
00:02:48,560 --> 00:02:52,456
Bu, Germaniýada – ýa-da hakykatdanam Ýewropada – difteriýa garşy
sanjymy ýeke komponentli sanjym hökmünde elýeterli däldigi, eýsem

31
00:02:52,456 --> 00:02:55,513
diňe üçlü kombinasiýa sanjymyň (çene bezi we rubella bilen
bilelikde) bir bölegi hökmünde ýa-da dörtlü

32
00:02:55,513 --> 00:02:59,405
kombinasiýa sanjymyň (ondan başga-da suwçiçeği hem
goşulan) bir bölegi hökmünde berilýändigi sebäpli.

33
00:02:59,405 --> 00:03:07,411
Ýeri gelende aýtsak, bu däp bolan sanjymlar – biz size gysga
wagtda görkezjek ýaly, hiç haçan zyýansyz ýa-da ýan täsirlerden

34
00:03:07,411 --> 00:03:14,125
arassa däldir; Dünýä saglyk guramasynyň (DSG) başlangyjy bilen,
häzirki bar bolan bu sanjymlar hem ýakyn

35
00:03:14,125 --> 00:03:20,754
geljekde Covid sanjymlarynda ulanylýan häzirki
zaman, täze mRNA tehnologiýasyna geçiriljek.

36
00:03:20,754 --> 00:03:24,597
Elbetde, biz munuň bolmazlygy üçin
elimizden gelen ähli zady etmeli.

37
00:03:24,597 --> 00:03:26,520
Indi bolsa, şu gün edýän işimiziň fonuna seredeliň.

38
00:03:26,520 --> 00:03:32,641
2019-njy ýylyň noýabr aýynda, koronawirus pandemisi diýlip
atlandyrylýan wabakdan gysga wagt öň, saglyk ministri Jens

39
00:03:32,641 --> 00:03:36,932
Spahn-yň ýolbaşçylygynda Germaniýanyň
Bundestagynda bir kanun taslamasy çalt kabul

40
00:03:36,932 --> 00:03:39,060
edildi we ol 2020-nji ýylyň martynda güýje girdi.

41
00:03:39,060 --> 00:03:45,605
Bu "Kızamıkdan goramak hakyndaky kanun" diýlip atlandyrylýan
kanun, çagalar baglaryna, mekdepçä ýa-da mekdeplere barýan ähli

42
00:03:45,605 --> 00:03:51,513
çagalaryň, şeýle hem 1970-nji ýyldan soň doglan we jemgyýetçilik
ýa-da saglyk edaralarynda işlemek isleýänleriň bir ýaşyny

43
00:03:51,513 --> 00:03:55,476
doldyran pursatdan başlap qızamığa garşy sanjymyny hökmany edýär.

44
00:03:55,476 --> 00:04:01,733
STIKO-nyň maslahatyna görä , çaga iki gezek – 11 we 15 aýlyk
ýaşynda – qızamyk sanjymy berilmeli, eger immunitet ýetmezçilik

45
00:04:01,733 --> 00:04:05,413
etse, çaga ulalýan badyna sanjym dolulygyna ýetirilmelidir.

46
00:04:05,413 --> 00:04:12,176
Şonuň üçin ýylsaýyn belli bir ýaş topary täsirlenýär –
Germaniýada bu azyndan 650,000-den 700,000-e çenli kiçi çagalary

47
00:04:12,176 --> 00:04:20,138
bolan ene-atalary öz içine alýar – we, aýratyn-da, bu derman
kompaniýalaryna her ýyl on millionlarça ýewro girdeji getirýär.

48
00:04:20,138 --> 00:04:26,660
Emma bu Kanun Esasy Kanunyň 2-nji maddasynda berkidilen fiziki
bitewilik hukugy ýaly esasy binýatly hukuklaryň agyr

49
00:04:26,660 --> 00:04:33,636
bozulmalaryna sebäp bolýandygyna garamazdan, ýa-da 6-njy maddada
kesgitlenen ene-atalaryň hukugy ýaly esasy hukuklaryň agyr

50
00:04:33,636 --> 00:04:39,988
bozulmalaryna sebäp bolmagyna garamazdan, bu kanun 2022-nji ýylyň
iýulynda Federal Konstitusiýa Kazyýetiniň gaty

51
00:04:39,988 --> 00:04:45,982
şübheli diýlip atlandyrylýan 'çagalar bagy
hökmi' bilen konstitusion diýlip tassyklanyldy.

52
00:04:45,982 --> 00:04:49,383
Bu, elbetde, Çiçek keseline garşy gorag
hakyndaky kanuny geljekde teklip ediljek islendik

53
00:04:49,383 --> 00:04:51,490
hökmany sanjym meýilnamalary üçin gowy nusga edýär.

54
00:04:51,490 --> 00:04:56,980
Tez wagtda hakykata öwrülip biljek bir senariýa, esasanam
Bütindünýä Saglyk Guramasynyň häzirki hereketleriniň netijesinde.

55
00:04:56,980 --> 00:05:03,958
We, bu meseläni derrew ýerine ýetirmek üçin, belki-de şonuň üçin
hem ol 2019-njy ýylyň ahyrynda Bundesratdan gyssagly geçirilipdi

56
00:05:03,958 --> 00:05:10,503
– sebäbi 'plandemiýanyň' golaýda boljakdygyny bilip, olar
meýilleşdirilen umumy koronawirus kanuny üçin kanun taslamasyny

57
00:05:10,503 --> 00:05:13,640
taýýar saklamak isleýärdiler, mecburly COVID-19 sanjymy.

58
00:05:13,640 --> 00:05:20,920
Şükürler bolsun, bu mejbury sanjym girizýän kanun taslamasy
2022-nji ýylyň aprel aýyndaky ses berişlikde deputatlar

59
00:05:20,920 --> 00:05:28,283
arasynda köpçülikleýin goldaw gazanyp bilmedi; meniň
pikirimçe, munuň bir bölegi MWGFD-niň tagallalaryna baglydyr.

60
00:05:28,283 --> 00:05:35,008
Hatda Çiçekden Goranmak Kanunyň düşündiriş memorandumyny we
Federal Konstitusion Kazyýetiň çagalar ideg merkezleri baradaky

61
00:05:35,008 --> 00:05:41,241
kararynyň esasynda duran düşündirişleri çaltça okaňda-da, bu
kararyň birnäçe lukmançylyk taýdanbirnäçe ylmy taýdan

62
00:05:41,241 --> 00:05:45,724
esaslandyrylyp bolmajak çaklamalar we
beýanatlar, zerur hasaplanýan hökmany sanjym

63
00:05:45,724 --> 00:05:48,483
ulgamynyň tarapynda delil hökmünde öňe sürüldi.

64
00:05:48,483 --> 00:05:56,225
Şonuň üçin biz MWGFD-de bu iş toparyny döretmegi zerur
hasapladyk, ol bolsa şu gün şu ýerde özüni size tanyşdyrýar.

65
00:05:56,225 --> 00:06:00,280
Maksadymyz bu hökmany sanjym talaby
mümkin boldugyça çalt ýatyrylmagydyr.

66
00:06:00,280 --> 00:06:06,682
Bu maksat bilen biz çagalykdaky sorga keseli we sorga
sanjymy barada ähli esasy maglumatlary we ylmy çeşmeleri

67
00:06:06,682 --> 00:06:10,000
öz içine alýan jikme-jik maglumat bukjasyny taýýarladyk.

68
00:06:10,000 --> 00:06:16,690
Biz şu irden bu haty elektron poçta arkaly işgärlerimize,
Bundestagyň we döwlet parlamentleriniň ähli agzalaryna, käbir

69
00:06:16,690 --> 00:06:22,818
toparlara hem poçta arkaly, şeýle hem Federal Konstitusiýa
Kazyýetiniň hakimlerine iberdik, häzirki wagtda ol

70
00:06:22,818 --> 00:06:29,405
ýerde garaşyp duran konstitusiýa şikaýatlary üçin
goşmaça goldawly deliller hödürlemek maksady bilen.

71
00:06:29,405 --> 00:06:33,280
Men häzir MWGFD-niň Hormatly Başlygy, professor Dr Sucharit
Bhakdi tarapyndan berlen ilkinji çykyşy höwes bilen yglan

72
00:06:33,280 --> 00:06:36,127
edýärin. Mikrobiologiýa we ýokanç keseller
epidemiologiýasy boýunça hünärmen, Medisina

73
00:06:36,127 --> 00:06:39,838
mikrobiologiýasy we higiena institutynyň uzak wagtlyk direktory

74
00:06:39,838 --> 00:06:45,720
Maynts uniwersitetinde. "Ýigrimiňinji asyryň
başynda çaga keseli ýokançlyklary elbetde howplydy."

75
00:06:45,720 --> 00:06:54,502
Agyr ýagdaýlaryň esasy sebäbi ikinji derejeli bakterial
pnevmoniýa bolup, ol Orta asyrlarda weba ýaly çalt ýaýrap,

76
00:06:54,502 --> 00:07:00,742
esasanam dar, sanitariýa şertleri ýaramaz
ýerlerde ýaşaýan ýeterlik iýmitlenmedik

77
00:07:00,742 --> 00:07:05,709
we açlyk çekýän adamlaryň arasynda ýaýrady.

78
00:07:07,506 --> 00:07:11,549
Birinji jahan urşunyň gutarandan soň ýaşaýyş
şertleriniň gowulaşmagy çeýrek keseli bilen

79
00:07:11,549 --> 00:07:14,224
ölenleriň sanynyň çalt azalmagyna getiripdi.

80
00:07:14,224 --> 00:07:21,996
Ikinji derejeli bakterial infeksiýalary bejermek üçin
häzirki zaman antibiotikleriniň ornaşdyrylmagy bilen, çaga

81
00:07:21,996 --> 00:07:27,420
keseli ahyrynda howply ýokuşly kesel hökmünde statusyny ýitirdi.

82
00:07:27,420 --> 00:07:34,155
Netije: Hakykatdanam, çaga keseline garşy
sanjym etmeli hiç hili zerurlyk galmady.

83
00:07:34,155 --> 00:07:40,354
Ekspertler, saglyk syýasatçylary we
köpçülikleýin habar serişdeleri bize kepillik berýän ýaly,

84
00:07:40,354 --> 00:07:44,151
diri çaga keseli واکsini hakykatdanam howpsuzmy?

85
00:07:44,151 --> 00:07:50,673
Hormatly hanımlar we jenaplar, daşary ýurt
maddalaryny bedeniňize çuňňur girizmek asla töwekgelçiliksiz

86
00:07:50,673 --> 00:07:54,745
bolup bilmejekdigini hakykatdanam bilýärsiňizmi?

87
00:07:54,745 --> 00:07:59,766
Funktsional daşary ýurt genlerini
girizmek meselesine gelende, bu has-da dogrydyr.

88
00:07:59,766 --> 00:08:06,367
Biz hakykatdanam hiç zat bilmeýändigimizi
bilýärdiňizmi? Wirus köp sanly agzalarda, şol sanda

89
00:08:06,367 --> 00:08:11,137
beýindeki agzalarda köpelýän barada hiç zat bilmeýäris?

90
00:08:11,137 --> 00:08:14,862
"Gaýtalanmagyň dowamlylygy barada hiç zat we, elbetde,
mümkin bolan netijeler barada hem hiç zat?" kliniki himiýa

91
00:08:14,862 --> 00:08:19,210
boýunça maslahatçy, içerki lukmançylyk boýunça hünärmen

92
00:08:19,210 --> 00:08:25,437
m. Goşma: Ýokuşly keseller, molekulýar biologiýa, lukmançylyk
etikasy we hökmany difteriýa sanjymyna degişli jemgyýetçilik

93
00:08:25,437 --> 00:08:31,256
meseleleri "Meniň çykyşym hakykatdan hem hökmany çaga keseline
garşy sanjym barada däl, hatda sanjymlar barada hem

94
00:08:31,256 --> 00:08:37,221
däl. Eýsem, bu biz hassalar hökmünde näme çydap
biljekdigimiz we näme çydap bilmejekdigimiz barada."

95
00:08:37,221 --> 00:08:44,905
Bu hakykatdanam şeýle etiki meseleleriň esasy
ýörelgelerine we jemgyýetdäki ähmiýetine degişlidir.

96
00:08:44,905 --> 00:08:50,974
Ilkinji ýörelge fiziki bitewilik hukugy ýörelgesidir.

97
00:08:50,974 --> 00:08:58,983
Hassanyň öz bedeni we fiziki
biteweligi boýunça doly eýeçiligi bar.

98
00:08:58,983 --> 00:09:06,909
Medisina talyby bolup, men öwrenipdim ki, eger hassanyň özüsi
islemeýän bolsa, onuň saçyny taramak hem rugsat berilmeýär.

99
00:09:06,909 --> 00:09:11,275
Ikinji ýörelge: Maglumatly razylyk ýörelgesi.

100
00:09:11,275 --> 00:09:17,114
'Habarly razylyk' näme diýmekdir? Habarly
razylyk, ony öwreneniňizde, lukman bilen

101
00:09:17,114 --> 00:09:20,770
hassanyň arasynda gönüden-göni, şahsy gatnaşykdyr.

102
00:09:20,770 --> 00:09:27,898
Doktor peýdalary, töwekgelçilikleri we
ýan täsirleri näsaga agyzça düşündirmeli.

103
00:09:27,898 --> 00:09:34,221
Soňra oňa ýazmaça bir zat berip biler. Emma iň möhüm zat bu agza
düşündirişdir; bu wagtyň dowamynda hassada sorag bermek

104
00:09:34,221 --> 00:09:39,016
mümkinçiligi bolýar we, hakykatdanam – nemes
kanunyny okaýan bolsaňyz – munuň gerekmi ýa-da

105
00:09:39,016 --> 00:09:41,801
gerek däldigini oýlanmak üçin hem wagty bolýar.

106
00:09:41,801 --> 00:09:47,959
Soňra üçünji nokada gelýäris, we bu esasy
ýörelge: ilki we esasy zat, zyýan ýetirme!

107
00:09:47,959 --> 00:09:53,956
Munuň manysy şundan ybaratdyr: her bir
näsag üçin lukman bu bejerginiň oňa zyýan

108
00:09:53,956 --> 00:09:57,780
däl-de, peýda getirjekdigine doly ynanmalydyr.

109
00:09:57,780 --> 00:10:05,450
Başgaça aýdylanda, üns jemgyýete ýa-da jemgyýetçilik
guramasyna däl-de, her bir hassanyň özüne gönükdirilýär.

110
00:10:05,450 --> 00:10:12,770
Indi biziň başdan geçirýän kynçylygymyz şundan ybarat:
lukman bilen hassanyň arasynda örän ýakyn, örän nazuk gatnaşyk

111
00:10:12,770 --> 00:10:17,243
bar, emma häzir döwlet gelip, şeýle diýsek, päsgel berýär.

112
00:10:17,243 --> 00:10:24,747
Şonuň üçin, mejbury difteriýa sanjymyna gelende,
azyndan meniň pikirimçe, bu esasan has-da esasy bolup

113
00:10:24,747 --> 00:10:29,130
biljek sosial-syýasy we etiki meselelere gelip degýär.

114
00:10:29,130 --> 00:10:35,760
Ilkinji sorag şudur: Bedenlerimiz we
çagalarymyzyň bedenleri barada ahyrky karary kim berýär?

115
00:10:35,760 --> 00:10:40,493
Muny bizmi ýa-da döwletmi karar berýär?

116
00:10:40,493 --> 00:10:45,292
Ikinji nokat: lukmanyň borjy kimdir?

117
00:10:45,292 --> 00:10:52,262
Doktor hassalaryna borçlymy –
bolmaly ýaly? Ýa-da ol döwlete borçlymy?

118
00:10:52,262 --> 00:11:01,047
Üçünjiden, eger lukman hakykatdan hem
döwletiniň bir uzaldyşy bolsa, onda ynam nirede galýar?

119
00:11:01,047 --> 00:11:04,104
Doktor bilen hassanyň arasyndaky
gatnaşyk barada näme diýip bolar?

120
00:11:04,104 --> 00:11:11,607
Sebäbi eger lukman şeýle bir ulgamda işleýän
bolsa, onda soramak gerek: ol hakykatdanam lukmanmy?

121
00:11:11,607 --> 00:11:21,145
Ýa ol hakykatda diňe döwlet adyndan işleýän
lukmançylyk tehnikisi mi? – bu bolsa düýbünden başga zat.

122
00:11:21,145 --> 00:11:25,012
Içki keseller boýunça hünärmen we MWGFD agzasy – Çiçek sanjymy
gadaganmy? "Indi bolsa Germaniýadaky ähli sagdyn

123
00:11:25,012 --> 00:11:28,879
çagalarda çaga keseline garşy sanjym üçin hakykatdanam
şeýle garşy görkezme bolup biljekdigine seredeliň."

124
00:11:28,879 --> 00:11:37,354
Mysal üçin, çaga keseline garşy sanjym üçin doly gadaganlyk
agyr, dogluşdan gelýän immun ýetmezçiligi bolan ýagdaýdyr; bu

125
00:11:37,354 --> 00:11:43,079
ýagdaýda diri wirus sanjymy berilmez, sebäbi adam agyr keseller.

126
00:11:43,079 --> 00:11:56,426
Garisy garşy görkezme – peýdalaryndan has köp howp
ýa-da zyýan getirip biljek medisina müdahalesidir.

127
00:11:56,426 --> 00:12:03,453
Indi gelin, difteriýa garşy sanjymyň hakykatdanam şeýle nisbi
gadaganlyklary öz içine alýandygyny ýa

128
00:12:03,453 --> 00:12:10,258
almandygyny seredeliň. Bu ýerde bolsa sanjymyň
peýdalaryny onuň töwekgelçilikleri bilen deňeşdirmeli.

129
00:12:10,258 --> 00:12:17,813
2023/24-nji ýyllarda ölüm ýagdaýlary bolmady. Kızamık üçin
hökmany hasabat girizileninden bäri Germaniýada 14 sany qızamık

130
00:12:17,813 --> 00:12:22,767
bilen baglanyşykly ölüm habar berildi. Emma
biz bu adamlaryň qızamık bilen ýa-da

131
00:12:22,767 --> 00:12:27,199
qızamıktan ölüp-ölmänligini jikme-jik bilmeýäris.

132
00:12:27,199 --> 00:12:35,072
Agyr çylşyrymlylyklar – olaryň ýüze çykma ähtimallygy müňde
birden on müňde birine çenli görkezilýär –

133
00:12:35,072 --> 00:12:44,234
ahyrynda örän seýrekdir. Germaniýada olar, şeýle
diýsek, onýyllar boýy degişli derejede ýüze çykmady.

134
00:12:44,234 --> 00:12:50,288
Başgaça aýdylanda, çaga keseli netijesinde
zeperlenmek howpy örän dolandyrylyp bilner.

135
00:12:50,288 --> 00:13:00,105
Germaniýada çaga keseline ýokuşmak howpy – eger ony göterime
öwürsek – 0,0006 göterim. We çigit keseli sebäpli

136
00:13:00,105 --> 00:13:10,046
agyr komplikasiýa döremek howpy – gelin, üç sany nol
goşalyň, sebäbi hakykatda bu takmynan müňde birdir.

137
00:13:10,046 --> 00:13:18,687
Ömürboýy töwekgelçilik – ýagny ony ýene-de 80
bilen köpeltsek – henizem 0,0005 göterim galýar.

138
00:13:18,687 --> 00:13:23,504
Çiçek keseline tutulmak ýa-da ondan ölmek howpy örän az.

139
00:13:23,504 --> 00:13:29,136
Esasy hukuklary çäklendirmegi aklap biljek jemgyýetçilik
saglygy goraýyş boýunça hiç hili tötänleýin ýagdaý ýok.

140
00:13:29,136 --> 00:13:34,981
Şonuň üçin hökmany difteriýa garşy sanjym
Esasy Kanun bilen düýbünden gabat gelmeýär.

141
00:13:34,981 --> 00:13:39,285
Çiçek sanjymy ölümleriň öňüni alýarmy? Gaty şübheli.

142
00:13:39,285 --> 00:13:45,183
Sucharit Bakhdi muny eýýäm aýtdy. Bu sanlar ABŞ-dan.
Ol ýerde 20-nji asyryň başynda çaga keseline bolan

143
00:13:45,183 --> 00:13:48,337
ölüm derejesi hakykatdan hem henizem gaty ýokarydy.

144
00:13:48,337 --> 00:13:54,437
Emma 1960-njy ýyllara gelende, ol degişli
derejede düýbünden ýok derejesine düşüpdi.

145
00:13:54,437 --> 00:14:01,207
Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda sanjym 1963-nji
ýylda, Germaniýada bolsa 1973-nji ýylda girizildi.

146
00:14:01,207 --> 00:14:05,505
Gowy, bu ýerde sanjym elbetde gaty gijik gelip galdy.

147
00:14:05,505 --> 00:14:12,694
Ol başga hiç bir ölümleriň bolmagynyň öňüni
alyp bilmedi, sebäbi ölümler eýýäm hasaba alnypdy.

148
00:14:12,694 --> 00:14:16,288
Çiçek sanjymy zyýanlymy? Bu mowzuk boýunça Cochrane syny bar.

149
00:14:16,288 --> 00:14:21,673
We sanjym ýaramaz täsirleriň howpyny
özünde jemleýändigi düýbünden aýdyň.

150
00:14:21,673 --> 00:14:26,397
Şonuň üçin iň möhüm ýan täsirler aseptik menenjitdir

151
00:14:26,397 --> 00:14:31,780
. Sucharit Bhakdi munuň ýaly diýipdi.
Bularyň hemmesi bedene ýaýran diri wiruslar.

152
00:14:31,780 --> 00:14:37,229
Olar nerw dokumasyna hem girýärler,
olar miýä hem girýärler we köpelýärler.

153
00:14:37,229 --> 00:14:44,601
Olar ýabanji wirus bolan çaga
keseli ýaly açyk keseli döredmeýärler.

154
00:14:44,601 --> 00:14:51,264
Emma bu wirus; ol bedeniň içine
girizilýär we köpelýär, hem-de zyýan ýetirýär.

155
00:14:51,264 --> 00:14:56,817
– Mysal üçin, beýin we nerw dokumalarynda. Bu
gyzgynlyk tutmalaryna we epilepsiýa getirýär.

156
00:14:56,817 --> 00:15:03,005
Bu, ITP ýaly awtoimmun kesellere getirýär, ITP –
idiopatik trombositopenik purpura diýmegi aňladýar.

157
00:15:03,005 --> 00:15:08,536
Ganyň trombositleriniň kemçiligi, immun
ulgamy bedeniň öz trombositlerini ýok edýän ýagdaý

158
00:15:08,536 --> 00:15:15,351
we Schönlein-Henoch purpura, bu gan
damarlaryna täsir edýän awtoimmun keseldir.

159
00:15:15,351 --> 00:15:23,110
Şeýle hem içegäniň iltihabi keselleriniň – ýagny ülserli kolit,
seliak keseli, çagalykdaky ösüş gijikmeleri,

160
00:15:23,110 --> 00:15:31,348
dermatit, ekzema, 1-nji tipli diabet, allergiýalar, astma we
awtizm spektr bozuklyklarynyň mümkin alamatlary bar.

161
00:15:31,348 --> 00:15:37,425
Bularyň hemmesi 2001-nji ýyldan 2012-nji ýyla çenli
Paul Ehrlich institutyna tabşyrylan hasabatlardyr.

162
00:15:37,425 --> 00:15:45,595
Takmynan 1 700 şübheli ýagdaý bardy, olar 5 300 sanly
sanjym reaksiýasyny öz içine alýardy, şolaryň 1 300-si

163
00:15:45,595 --> 00:15:50,310
agyr ýan täsirler bilen baglanyşykly şübheli ýagdaýlardy.

164
00:15:50,310 --> 00:15:58,360
Hasabatlaryň 3,4 göteriminde hemişelik ýaralanma habar
berilýär, 0,9 göteriminde bolsa ölümli netije hasaba alynýar.

165
00:15:58,360 --> 00:16:09,067
PEI özü bu habar berlen ýagdaýlaryň takmynan ýarysynda
sebäp-nätije baglanyşygynyň ähtimal ýa-da mümkin hasaplaýar.

166
00:16:09,067 --> 00:16:19,230
Netijäniň özi gaty düşnükli: her bir çaga gözegçilikde tutulan
töwekgelçilik-peýda nisbeti – we esasy zat hem şol

167
00:16:19,230 --> 00:16:27,606
– doly negatiwdir, sebäbi difteriýa ýokuşmak ýa-da
difteriýadan agyrlaşmak töwekgelçiligi amalda ýok.

168
00:16:27,606 --> 00:16:36,592
Ýyllyk 1,2 million sanjym esasynda sanjymdan agyr ýan täsir
çekmek howpy – we men häzir Paul Ehrlich Institutyna gelen 110

169
00:16:36,592 --> 00:16:45,651
sany agyr reaksiýa baradaky habary iki esse azaltdym, sebäbi
Institut diňe ýagdaýlaryň ýarysynda sebäp-nätije baglanyşygyny

170
00:16:45,651 --> 00:16:54,636
ykrar edýär – zyýan howpy henizem 0,005 göterim bolup, bu
çaga keseline tutulmak howpundan on esse ýokary we çaga keseline

171
00:16:54,636 --> 00:17:00,874
degişli agyrlaşyklaryň ömürboýy howpundan ýüz esse ýokarydyr.

172
00:17:00,874 --> 00:17:06,769
Mundan başga-da, sanalýar, sanjym bilen baglanyşykly zyýan
ýagdaýlarynyň hasabat berilmegi 10–20 esse azaldylyp görkezilýär.

173
00:17:06,769 --> 00:17:14,549
Bu, şahsy derejede her sagdyn nemes çagasy üçin çaga difterisi
sanjymyna nisbi gadaganlyk bardygyny aňladýar we şonuň üçin

174
00:17:14,549 --> 00:17:20,670
Infeksiýalardan Goranmak Hakyndaky Kanunyň 20-nji
maddasynyň 9-njy bölegine laýyklykda sanjymdan

175
00:17:20,670 --> 00:17:26,697
boşadylmagy bermek üçin sebäp bolýar, bu bolsa doly kanuny.

176
00:17:26,697 --> 00:17:33,742
Wena uniwersitetiniň mugallymy 'Toplumy immunitet' sanjymlary
aklap bilermi? "Men diňe bir mowzuga ünsi jemlemäge aň-bilinli

177
00:17:33,742 --> 00:17:38,969
karar berdim. Bu mowzuk bolsa meseläniň düýp
nokady, ýagny şahsy lukmançylyk kararynyň nädip

178
00:17:38,969 --> 00:17:42,530
jemgyýetçilik mejburylygyna öwrülip biljekdigi."

179
00:17:42,530 --> 00:17:50,637
Bu bolsa soragy döredýär: hemişe agzalýan bu sürüni
goramak, bu sürüni immuniteti hakykatdanam bar my?

180
00:17:50,637 --> 00:17:58,790
Eger şeýle bolsa, bu termin sanjymlar barada hem degişli bolarmy?

181
00:17:58,790 --> 00:18:02,807
BMG Saglygy goraýyş guramasy,
ahyrynda, bu termini örän köp ulanýar.

182
00:18:02,807 --> 00:18:10,318
Mr Tedros şeýle bir zat aýdanda, şol wagt ähli
duýduryş çanlarynyň çalynmalydygyny aňladýar.

183
00:18:10,318 --> 00:18:17,651
Ol muny biraz başgaça aýdýar: "Her kim
howpsuz bolana çenli hiç kim howpsuz däl."

184
00:18:17,651 --> 00:18:23,428
Bu pikir ýörelgesi, elbetde, uly ýönekeýleşdirişe esaslanýar.

185
00:18:23,428 --> 00:18:31,122
Takyk şol pursatda siz gelip şeýle
diýýärsiňiz: möhüm bolan aýratyn haýwan, aýratyn

186
00:18:31,122 --> 00:18:35,964
diri jandar däl, eýsem möhüm bolan sürüdir.

187
00:18:35,964 --> 00:18:45,583
Bu bolsa şahsy hukuklaryň – Paul Cullen şu gün öňünden belläp
geçeni ýaly – amalda düýbünden kenara süýşürilýändigini aňladýar.

188
00:18:45,583 --> 00:18:53,798
Emma häzir biz sanjym mysalyndan bilýäris, sanjym
prinsipine ynanýan bolsak-da, hiç bir sanjym uzak möhletleýin

189
00:18:53,798 --> 00:18:58,094
goragy üpjün etmeýär, hatda gysga möhlet üçin hem däl.

190
00:18:58,094 --> 00:19:02,915
Emma bu maldarçylygy goramagyň bu meselesi üçin zerur şertdir.

191
00:19:02,915 --> 00:19:09,631
Emma, munuň ählisi diňe 100 göterim immunitet bolan ýagdaýda
degişlidir. Mysal üçin, kimdir biri çaga keseli

192
00:19:09,631 --> 00:19:16,737
ýaly bir keselden geçip, soňra şol kesele garşy
immunitet döreden halatynda diňe şol ýagdaý ýüze çykýar.

193
00:19:16,737 --> 00:19:19,596
Bu sürüni goramak düşünjesi hakykatdan nireden gelip çykýar?

194
00:19:19,596 --> 00:19:25,293
Şonuň üçin ol ilkinji gezek 1923-nji ýylda
britaniyaly bakterioolog tarapyndan agzalypdy,

195
00:19:25,293 --> 00:19:29,120
ýöne hiç hili sanjymlar bilen baglanyşykly däldi.

196
00:19:29,120 --> 00:19:39,950
Soňra, 1933-nji ýylda, Baltimordaky çaga ýokuşlygy epidemiýasyny
synlap barýan amerikan lukmany bu düşünjäni

197
00:19:39,950 --> 00:19:50,222
kabul etdi we çagalaryň takmynan 55 göterimi
keselläninden soň epidemiýanyň togtandygyny belledi.

198
00:19:50,222 --> 00:20:01,208
Emma bu, 1933-nji ýylky işdäki ýaly, hakykatdanam çaga
keseli geçiren netijesinde immunitet gazanylandygyny çaklaýar.

199
00:20:01,208 --> 00:20:10,456
1960-njy ýyllarda derman senagaty bu pikir ýörelgesini – 1933-nji
ýyldaky şol amerikan lukmanyň tejribelerini – ýönekeýçe kabul

200
00:20:10,456 --> 00:20:19,485
edip, şeýle diýdi, 'Gel, bu terminleri – toplum goragy we toplum
immuniteti – alalyň we olary ýönekeý ulanylyşda saklaýalyň,

201
00:20:19,485 --> 00:20:28,749
sebäbi biz sanjymyň immunitet döredýän tebigy keseli başdan
geçirmek bilen deň derejede täsirli bolandygyna ynanýarys.'

202
00:20:28,749 --> 00:20:35,049
– bu, elbetde, hiç hili kanuny däl. "Toplum
immuniteti" termini sanjym örtük derejesi we ilaty

203
00:20:35,049 --> 00:20:38,880
sanjym etmek kontekstinde hiç haçan ulanylmaly däl.

204
00:20:38,880 --> 00:20:44,440
Bu diňe tebigy kesellerden ejir çekmek bilen baglanyşyklydyr.

205
00:20:44,440 --> 00:20:49,674
Bu, sanjymlar bilen toplum immunitetiniň
biri-biri bilen baglanyşygy ýokdugyny aňladýar.

206
00:20:49,674 --> 00:20:59,232
Şonuň üçin bir tarapdan bu termini ulanmak, beýleki tarapdan bolsa
şahsy kararyň toparyň bähbitleri bilen ýatyrylyp bilinjekdigi

207
00:20:59,232 --> 00:21:05,362
sebäpli çäklendirmeler girizmek hiç hili ýagdaýda kanuny däl.

208
00:21:13,589 --> 00:21:15,437
lukmançylyk žurnalisti, 'impf-report' žurnalynyň redaktory,
'Impfkritik' websaýtynyň we tutuş ýurt boýunça NEFUNI yzygiderli

209
00:21:15,437 --> 00:21:17,374
duşuşyk torunyň operatorydyr Lukmançylyk babatynda adaty adam we
ata hökmünde sanjym karary Hans Tolzin tarapyndan ýazylan aýdymyň

210
00:21:17,374 --> 00:21:19,626
bölegi (Sözler we saz: Hanning & Mike (+AI), animasiýa: Torsten
Neumann (+AI)) "Bir gezek bir ene bardy, ol çagasyny söýerdi."

211
00:21:19,626 --> 00:21:25,347
Ol hakykaty aýdjak doktory gözleýärdi.

212
00:21:25,347 --> 00:21:36,680
Ol aýtdy: "Siziň ogluňyz öküz ýaly sagdyn. Emma sanjym
edilmezden… – bu bolsa diňe bir arzuw bolup galýar."

213
00:21:36,680 --> 00:21:48,388
Emma ene sorady: "Sanjym edilen adamlaryň
sagdynrakdygyny gara-ak ýazylan nirede we onuň bahasy näçe?"

214
00:21:48,388 --> 00:22:00,665
Meniň okaýşymyň subutnamasyny ber, azajyk
subut et – diňe kör ynanç durmuşda bagt getirmez.

215
00:22:00,665 --> 00:22:12,163
Doktor – ol kekeläp, sagatyna seredip, kiçi çeçäk we poliomielit
barada, bejergisi ýok gorkunç keseller barada gürledi.

216
00:22:12,163 --> 00:22:18,421
Emma ol muny subut etmek üçin hiç bir gözlegi getirmedi.

217
00:22:18,421 --> 00:22:25,254
"Esasan, bu aýdym hakykatda sanjym meselesiniň
düşnükliligine tarap eden syýahatyma bagyşlanýar."

218
00:22:25,254 --> 00:22:33,304
Bu, özüňe bu soragy bermäge rugsat berilýändigiňi boýun almak
bilen başlaýar. We subutnamany hödürlemek borjy

219
00:22:33,304 --> 00:22:41,090
ene-atalar hökmünde biziň üstümizde däl, eýsem bu fiziki
zyýanyň bolmagyna rugsat berilmeli diýýänleriň üstünde.

220
00:22:41,090 --> 00:22:48,012
Mowzuga çuňňur girmän ozal bu örän möhüm ädimdir.

221
00:22:48,012 --> 00:22:55,791
Men bu beýannamany gyzykly tapdym, häkimiýetlere
edilen köp sanly soraglary nazara alanyňda – hiç kim

222
00:22:55,791 --> 00:23:00,800
antitelalaryň immuniteti kepillendirmeýändigini öňe sürmeýär.

223
00:23:00,800 --> 00:23:06,981
RKI we Paul Ehrlich institutyndan gaty düşnükli beýanat.

224
00:23:06,981 --> 00:23:12,503
Bu çaga keseline garşy sanjymlar üçin näme aňladýar?

225
00:23:12,503 --> 00:23:19,320
Maglumat Azatlygy Hakyndaky Kanun 2006-njy ýylda güýje girdi.

226
00:23:19,320 --> 00:23:25,426
Netijede, meniň soraglarym hem federal
häkimiýetler tarapyndan has uly ähmiýete eýe boldy.

227
00:23:25,426 --> 00:23:30,535
Men şu wagta çenli takmynan 200 sany sorag
etdim, ýöne olaryň hemmesini heniz çap etmedim.

228
00:23:30,535 --> 00:23:35,325
Eger jogaplary hakykatdan derňeseňiz,
olar köplenç aýlawly deliller bolup çykýar.

229
00:23:35,325 --> 00:23:39,871
Eger meseläni hakykatdanam çuňňur öwrenmek isleseňiz,
advokat çagyrmagy we işi Administratiw kazyýete bermegi

230
00:23:39,871 --> 00:23:42,961
göz öňünde tutuň – ýöne bu ýerde üstünlik çäkli bolar.

231
00:23:42,961 --> 00:23:51,677
Jogap köplenç ahyrynda berilýär: 'Bu dogry,
sebäbi ders kitaplarynda şeýle diýilýär.'

232
00:23:51,677 --> 00:23:57,161
Bu gülkünç zat däl, men hakykatdanam
geň galdym – elbetde bu dogry bolmaz.

233
00:23:57,161 --> 00:24:04,800
Hemmesi dogry soraglary dogry wagtynda
bermek we özüňi aldanyp goýbermezlik barada.

234
00:24:04,800 --> 00:24:10,852
Bu bolsa köp ene-atalaryň öňündäki uly kynçylykdyr.

235
00:24:10,852 --> 00:24:20,317
Ähli ene-atalara meniň habarym: Eger
ýalňyz galan bolsaňyz, batarsyňyz.

236
00:24:20,317 --> 00:24:26,911
Sizi pes görmeýän, eýsem şol bir ýagdaýda
bolan pikirdeş ene-atalaryň bilen aragatnaşyk gur.

237
00:24:26,911 --> 00:24:31,594
Tejribeleriňizi paýlaşyň we biri-biriňizi goldaň.

238
00:24:31,594 --> 00:24:34,471
Biz geljekde boljak zatlara taýýar däldiris.

239
00:24:34,471 --> 00:24:38,196
Häzirki wagtda hakykatdanam akylimda şol bar.

240
00:24:38,196 --> 00:24:44,965
Hawa, majburly difteriýa sanjymy ýalňyş; ol doly ýatyrylmaly!

241
00:24:44,965 --> 00:24:51,004
Emma bize tarap gelýän zat ses tizliginde hereket edýän tsunami.

242
00:24:51,004 --> 00:25:02,828
Öndürilişde 100-den gowrak gen esasly sanjym bar.
Farmasewtiki mafia häzir ähli güýjüni sarp edýär.

243
00:25:02,828 --> 00:25:09,395
Men derman kompaniýalarynyň we sanjym öndürijileriniň
Achilles gowşagy jogapkärçilik meselesi diýip hasap edýärin.

244
00:25:09,395 --> 00:25:17,527
Elbetde, sanjym öndürijileriniň, ähli adamlaryň
arasynda, jogapkärçilikden boşadylmagy dogry bolup bilmez.

245
00:25:17,527 --> 00:25:26,328
Men bu meselä – tutuş sanjym garşy hereketine – bilelikde garşy
durmalydygyny we ony jemgyýetçilik ünsüne çykarmaly diýip pikir

246
00:25:26,328 --> 00:25:34,020
edýärin. Sebäbi sanjym tarapdarlary hem hakykatdan
ylalaşmaly: "Hawa, eger öndürijiler jogapkärçiligi öz üstüne

247
00:25:34,020 --> 00:25:39,678
almaga mejbur edilse, biziň sanjymlarymyz has gowy bolar."

248
00:25:41,460 --> 00:25:43,689
umumy praktik lukman we homeopat, Levana toparynyň lukmançylyk
direktory we Saglyk, Sport we Aragatnaşyk Akademiýasynyň

249
00:25:43,689 --> 00:25:45,694
prezidenti "Gorag basyşa öwrüleninde – Çiçekden goramak baradaky
kanuna garşy tankytlar artýar" "Ene-atalar

250
00:25:45,694 --> 00:25:47,775
özleriniň akyl-paýhasynyň iň çuňlugyna
degýän kararlary kabul etmäge mejbur edilýärler."

251
00:25:47,775 --> 00:25:55,173
Waksina garşy agyr reaksiýa görýän çagasy bolan ene-atalar
iki saýlawyň öňünde galýarlar: geljekde has agyr zyýan

252
00:25:55,173 --> 00:26:00,496
howpy ýa-da çagasyny çagalar bagyndan ýa-da mekdepden çykarmak.

253
00:26:00,496 --> 00:26:03,919
Mysal üçin, ýaş ene Sabrina bilen şeýle ýagdaý boldy.

254
00:26:03,919 --> 00:26:10,744
Çagalygynda ol özü sanjymlardan soň agyr atopik dermatit
we astma ösdüripdi, şonuň üçin ogly Timony sanjym

255
00:26:10,744 --> 00:26:14,800
etdirmän goýmak kararyna geldi – we ol saglygyň nusgasy boldy.

256
00:26:14,800 --> 00:26:20,852
Timo dört ýaşyna dolanda çagalar bagyna başlamaly boldy – Sabrina
maşgala çykdajylaryny dolandyrmak üçin bölekleýin iş

257
00:26:20,852 --> 00:26:26,892
etmeli boldy – çaga difteriýa garşy sanjymynyň
subutnamasy talap edildi. Bolmasa, oňa kabul edilmezdi.

258
00:26:26,892 --> 00:26:33,360
Çagalar lukmany her barlagda sanjymlary bermekde berk durdy.

259
00:26:33,360 --> 00:26:38,696
Üstünliklerine ynanyp, ol soňra MMR sanjymy –
çaga keseli, çene bezi we rubella sanjymy – berdi.

260
00:26:38,696 --> 00:26:44,063
Timo soňky günler boýunça ünsüz boldy we
dokuz gün soň 41 derejä çenli örän ýokary

261
00:26:44,063 --> 00:26:47,871
gyzgynyşlyk ösdürdi, ondan soň onuň tutma boldy.

262
00:26:47,871 --> 00:26:50,621
Timo soňra tiz kömek lukmany tarapyndan hassahana alnyp baryldy.

263
00:26:50,621 --> 00:26:54,762
O ýerde oňa bakterial däl menenjit keseli kesgitlendi.

264
00:26:54,762 --> 00:27:02,133
Timo üç ýyl soň aspirasiýa pnevmoniýasyndan –
pnevmoniýanyň agyr görnüşinden – boğulandan soň aradan çykdy.

265
00:27:02,133 --> 00:27:06,658
Şol sanjym hadysasyndan bäri ol
ýüz göterim maýyp we awtistik boldy.

266
00:27:06,658 --> 00:27:10,738
Pediatr, şeýle hem beýleki lukmanlar we häkimiýetler,
elbetde, sanjymlar bilen hiç hili baglanyşyk ýokdugyny

267
00:27:10,738 --> 00:27:12,863
inkär edýärler; olar aýdýarlar: "Tam bir tesadübiýet."

268
00:27:12,863 --> 00:27:18,549
Emma lukmanlar munuň diňe bir tesadübi bolandygyna nähili kepil
geçip bilerler, esasanam hassalaryň maglumat

269
00:27:18,549 --> 00:27:24,226
waraqlarynda hem bakterial, hem-de bakterial
däl menenjit hakykatdan hem agzalýan halatynda?

270
00:27:24,226 --> 00:27:30,609
Öz raýatlaryny zyýansyz çagalyk keseline garşy mejbury
usullar bilen gorap biljekdigini öňe sürýän döwlet, munuň

271
00:27:30,609 --> 00:27:34,268
bilen öz esasy gymmatlyklaryny ýatdan çykarmaly däldir.

272
00:27:34,268 --> 00:27:39,952
Adam mertebesi, fiziki bitewilik we ene-ata
hukuklary lyuks däl; olar hemmämiziň hukugydyr.

273
00:27:39,952 --> 00:27:44,303
Olar biziň erkin we demokratik
konstitusion tertibimiziň binýadyny düzýärler.

274
00:27:44,303 --> 00:27:51,173
Täzeden has ýakyndan seretmegiň wagty geldi. Syýasatçylaryň we
hukukçylaryň hem bu çaga difteri goramak baradaky kanuna garşy

275
00:27:51,173 --> 00:27:56,190
çykmaga we ony ýatyryp salmaga batyrlyk tapmagynyň wagty geldi.

276
00:27:58,089 --> 00:28:01,934
Umumy praktik/naturopat, fizika boýunça hünärli we MWGFD agzasy
Çaga dizenteriýasy: Umumy praktik lukmanyň tejribeleri

277
00:28:01,934 --> 00:28:05,929
"Hawa, meniň umumy praktik lukman hökmünde çaga çäýnegi we çaga
çäýnegi sanjymy barada eden käbir gysga synlarym şulardyr."

278
00:28:05,929 --> 00:28:13,635
Gowy bilşimiz ýaly, men praktikama başlanda çaga
keseli bilen baglanyşykly ölümler amalda ýokdy.

279
00:28:13,635 --> 00:28:15,879
We bu pese gaçma elbetde sanjymlar sebäpli däldi.

280
00:28:15,879 --> 00:28:19,979
Bularyň ählisi eýýäm bolup geçdi, sanjymlardan başga.

281
00:28:19,979 --> 00:28:25,278
Mesele ýaşaýyş şertlerinde boldy. Başgaça
aýdylanda, has gowy arassaçylyk, has gowy iýmitleniş we

282
00:28:25,278 --> 00:28:28,143
uruşyň hem-de gorkynyň ýoklugy. Şol zatlar möhümdi.

283
00:28:28,143 --> 00:28:35,814
Şonuň üçin Hans Tolzin häzirlikçe örän düşnükli
görkezşi ýaly, sanjymy maslahat bermek üçin üç faktor

284
00:28:35,814 --> 00:28:40,131
zerurdyr: zerurlyk, peýda we minimal töwekgelçilikler.

285
00:28:40,131 --> 00:28:45,675
Bularyň ählisi düýpli derňelmelidir. Emma
bu üç şertden hiç biri ýerine ýetirilmeýär.

286
00:28:45,675 --> 00:28:49,964
Şeýle-de bolsa, pediatrlar hemişe – we häzirki güne
çenli – adamlary sanjym etdirip almaga çagyrýarlar.

287
00:28:49,964 --> 00:28:55,411
Käbir ýagdaýlarda ene-atalar pediatr lukmanynyň kabulhanasyndan
netijeli usulda gaýtarylypdyr ýa-da

288
00:28:55,411 --> 00:29:00,663
çykarylypdyr, we olary mugt iýijiler ýa-da
jemgyýetiň antisosial agzalary diýip peseldilipdir.

289
00:29:00,663 --> 00:29:05,890
Bu bolsa düýbünden betbagtçylyk. Lukman
hökmünde hiç haçan şeýle söz aýtmaly dälsiň.

290
00:29:05,890 --> 00:29:07,999
We biz sanjymyň ýan täsirlerini duýýarys

291
00:29:07,999 --> 00:29:13,198
– Men muny gysga saklarin. Emma bizem çeçäkden peýdalanýarys.

292
00:29:13,198 --> 00:29:21,703
– Muny aýyrmak islemeýärin. Çagaçygy keçiren
çagalar soňky ýyllarda has sagdyn ýaşaýarlar.

293
00:29:21,703 --> 00:29:26,460
Çagalykda qızamyk keseli geçiren çagalar geljekde
rak keseline tutulmak ähtimallygy ep-esli az bolýar,

294
00:29:26,460 --> 00:29:32,374
Diabet has seýrek duş gelýär we
awtoimmun keselleri hem has seýrek duş gelýär.

295
00:29:32,374 --> 00:29:36,213
Şonda men hakykatdan hem diýip
biljek zatym şul: çaga keseli gelsin!

296
00:29:36,213 --> 00:29:42,495
Hawa, men hakykatdanam lukmançylyk edarasynda çaga keseli
ýagdaýlary bilen ýüzbe-ýüz boldum. Men olaryň bilen näme etdim?

297
00:29:42,495 --> 00:29:49,545
Birinji nokat: Hemmesinden möhüm zat:
ene-atalaryň rahat bolmagyny üpjün etmek!

298
00:29:49,545 --> 00:29:53,084
Çaga keseli ýokary gyzgynlyk we
ýaramaz dökünti bilen häsiýetlendirilýär.

299
00:29:53,084 --> 00:29:56,951
Bu gaty 'rubbish' ýaly görünýär – ötünç.

300
00:29:56,951 --> 00:30:00,069
Soňra ilkinji etmeli zadym onuň ejesi bilen gürleşmek bolar.

301
00:30:00,069 --> 00:30:04,127
Ejenin gorkusy hakykatdan hem göni çaga geçýär.

302
00:30:04,127 --> 00:30:16,951
Ikinji nokat: ýokary temperaturany peseltmäň! Ýokary temperatura
ýokanç kesellere garşy göreşmekde hoş kabul edilen kömekdir.

303
00:30:16,951 --> 00:30:22,092
Eger sen ondan ýaragy alyp salan
bolsaň, onuň immun ulgamy işläp bilmez.

304
00:30:22,092 --> 00:30:28,581
Menim üçin ýatyp dynç almak hemişe möhüm boldy. Munuň
manysy: ýatyp dynç almak ýatakta dynç almak diýmekdir.

305
00:30:28,581 --> 00:30:33,089
we däl: Telewizory ýakan sofa. Karavot – DYNÇ

306
00:30:33,089 --> 00:30:42,420
Çaga dört günden soň ýokuşly bolmasa-da, men ony
öýde saklar ederdim. Bir ýa-da hatda iki hepde boýunça.

307
00:30:42,420 --> 00:30:47,061
Eger ene-atalar indi "Bu biziň üçin işlemez –
ikimiz hem işleýäris" diýseler, men derrew razy bolman.

308
00:30:47,061 --> 00:30:57,252
Bu dogry däl. Biz her ene-ata üçin ýylda 15 gün
tölegli dynç alyş almaga kanuny taýdan hukuga eýediris.

309
00:30:57,252 --> 00:31:02,828
Doktor, psiholog, psihoterapevt we Innsbrukk Tibb Uniwersitetiniň
Psihonewroimmunologiýa bölüminde professor.

310
00:31:02,828 --> 00:31:08,609
Psichoneýroimmunologiýa nukdaýnazaryndan hökmany sanjym
"Psixoneýroimmunologiýa akyl, nerw ulgamy we immun ulgamy

311
00:31:08,609 --> 00:31:14,339
arasyndaky özara täsirleri öwrenýär we soňky onýyllyklarda
gündelik durmuşymyzdaky umumy faktorlar – psihologik,

312
00:31:14,339 --> 00:31:21,361
sosial, gatnaşyk we hatda jemgyýetçilik faktorlary – immun
işjeňligimize uly täsir ýetirýändigini örän aýdyň görkezdi."

313
00:31:21,361 --> 00:31:29,549
Mundan başga-da, psihoneвроimmunologiýadan alnan anyk
subutnamalar görkezýärkä, adaty sanjymlar hiç hili ýagdaýda

314
00:31:29,549 --> 00:31:36,215
täsirli däldir we adamlar dowamly stresde
bolanda we/ýa-da sanjym etmeli bolandygyny duýanda

315
00:31:36,215 --> 00:31:40,311
olaryň möhüm ýany täsirleri bilen baglanyşyklydyr.

316
00:31:40,311 --> 00:31:46,293
Elbetde, psixoneýroimmunologiýadan hem bilýäris,
zulum edilýän ýa-da basyş we mejburlyk astyndaky

317
00:31:46,293 --> 00:31:49,760
adamlarda awtoimmun reaksiýalar döräp başlaýar.

318
00:31:49,760 --> 00:31:56,323
Bu ýerde hem ähli sanjymlaryň täsiri
barada aladalanmak üçin sebäp bardy.

319
00:31:56,323 --> 00:31:58,800
Bularyň ählisi çaga keseline garşy
sanjym bilen nähili baglanyşygy bar?

320
00:31:58,800 --> 00:32:06,800
Görşümiz ýaly, aýdylanlara görä,
sanjym giňişleýin kontekstde seredilmeli.

321
00:32:06,800 --> 00:32:14,547
Soňky birnäçe ýyl bäri amalda bolan syýasat – ýagny
difteriýa garşy hökmany sanjym – agzalan sebäplere

322
00:32:14,547 --> 00:32:21,462
görä örän uly şübhe bilen garalmaly we tankyt edilmeli.

323
00:32:21,462 --> 00:32:25,869
Beate Bahner advokat we lukmançylyk hukugy boýunça hünärmen. 10
hukuk taýdan sebäpler Çeçege garşy gorag kanunyna garşy 'Hawa,

324
00:32:25,869 --> 00:32:30,116
men hakykatdanam şu ýyl bu kitaby, "Çeçege garşy sanjym we Çeçege
garşy gorag kanuny" ýazmak barada örän özbaşdak karar berdim.'

325
00:32:30,116 --> 00:32:38,270
Ol bazarda üç aý bäri bar, we bu netijelere esaslanyp, şu
günki makalamyň başlygy: 'Kızamıkdan goramak hakyndaky

326
00:32:38,270 --> 00:32:42,875
kanun näme üçin adalatsyz kanun bolup durýar – 10 sebäp'.

327
00:32:42,875 --> 00:32:50,511
Şol, şondan soň, 464 sahypanyň ahyrynda meniň netijäm boldy.

328
00:32:50,511 --> 00:32:57,558
Şeýlelik bilen, çaga keseline garşy gorag hakyndaky
kanun 21-nji asyryň hukuk taryhynda ýazyljak bolar.

329
00:32:57,558 --> 00:33:04,964
Ýagny, bu kanunyň saglyk we sanjym boýunça
gizlin we syr saklap diktaturany ornaşdyrmak

330
00:33:04,964 --> 00:33:09,561
niýetlenendiginiň täsirli mysaly hökmünde.

331
00:33:09,561 --> 00:33:17,013
Ýagny, ylym we jemgyýetçilik saglygyny goramak bahasy astynda,
Federal Konstitusiýa Kazyýetiniň razylygy bilen kanunlaryň

332
00:33:17,013 --> 00:33:24,772
merhemesiz bozulmagy arkaly we gowy niýetli raýatlaryň ynamynyň
utançsyz suwulanmagy arkaly – we, görünýän ýaly, jemgyýetçilik

333
00:33:24,772 --> 00:33:29,530
saglyk edaralarynyň hem-de kazyýetleriň hem ynamynyň.

334
00:33:29,530 --> 00:33:35,647
Näme üçin men çaga keseline garşy gorag kanunynyň
adalatsyz kanun diýip hasap edýändigime ynanýaryn?

335
00:33:35,647 --> 00:33:43,823
Çünki bu kanun bilen öňe sürlen maksatlar
biri-birine garşy gelýär, amala aşyrylmajak ýa-da

336
00:33:43,823 --> 00:33:49,182
eýýäm amala aşyrylan, şonuň üçin ikiýüzli bolýar.

337
00:33:49,182 --> 00:33:57,170
Munuň agyr, howply kesellikdigini
aýdýan öňe sürme şonuň üçin nädogrydyr.

338
00:33:57,170 --> 00:34:00,538
Men muny aç-açan we utançsyz ýalan diýýärin.

339
00:34:00,538 --> 00:34:13,010
Germaniýada çaga keseli 2020-nji,
21-nji, 22-nji we 23-nji ýyllarda ýok edildi.

340
00:34:13,010 --> 00:34:16,315
Olar WHO-nyň kriteriýalaryna görä indi ýokdy.

341
00:34:16,315 --> 00:34:20,983
Eger kesellik eýýäm ýok edilipdir bolsa,
onda biz näme üçin hökmany sanjym gerek?

342
00:34:20,983 --> 00:34:24,635
Şonuň üçin sanjymy hökmany edeliň? Munuň hakykatda maksady näme?

343
00:34:24,635 --> 00:34:35,424
Elbetde hassalary goramak üçin däl, eger bir zat bolsa,
iki sanly sanjym öndürijisiniň girdejilerini goramak üçin.

344
00:34:35,424 --> 00:34:44,314
Maksat döwlet tarapyndan buýrulyşy ýaly her bir
raýatyň doly sanjym edilmegini üpjün etmekdir.

345
00:34:44,314 --> 00:34:53,944
Ahyrynda kanun çykaryjy hökmany sanjym, sanjym edilip
bilinmeýändigi aýdylýan gowşak hassalary gorar diýip öňe sürýär.

346
00:34:53,944 --> 00:34:56,624
Çagalara gelince, eýýäm aýdanyň ýaly, eziz Ronny,

347
00:34:56,624 --> 00:35:08,421
Eneleriniň tebigy ýagdaýda gyzylgashlyk keseline
sezewar bolanda alýan goragy, sanjym netijesinde azaldylýar.

348
00:35:08,421 --> 00:35:16,384
Şonuň üçin kanun çykaryjy edarasy
özü çagalaryň goragsyzlygyny döredýär.

349
00:35:16,384 --> 00:35:21,275
Göwreliler barada: bu ýerde hem göwrelileriň çaga
keseline sezewar bolmak babatynda aýratyn

350
00:35:21,275 --> 00:35:25,549
töwekgelçiligi bardygyny görkezýän bir-de bir gözleg ýok.

351
00:35:25,549 --> 00:35:30,095
Immun sistemi kesellik, derman bejergisi ýa-da beýleki faktorlar
sebäpli gowşadylan adamlarda olaryň sanjym

352
00:35:30,095 --> 00:35:34,760
edilmezliginiň näme üçin gerekdigi aňsatlyk bilen
düşnükli; bu hem önümiň maglumatlarynda bellenilýär.

353
00:35:34,760 --> 00:35:41,748
Meniň tejribämden bir ýagdaý: Münster uniwersitet
hassahanasynyň alt-tämin edijisi bolan bir kärhananyň işgäri

354
00:35:41,748 --> 00:35:46,092
dializ alýar we şonuň üçin doly immunosupressiýa astyndadyr.

355
00:35:46,092 --> 00:35:52,306
Oňa Münster uniwersitetiniň hassahanasy sanjymy etdirip
almaga basyş etdi, garamazdan onuň antitel titry eýýäm çäk

356
00:35:52,306 --> 00:35:55,308
derejesine örän ýakyn bolup, häzirki wagtda hem tassyklanyldy.

357
00:35:55,308 --> 00:36:00,518
Erkek adam 50 ýaşynyň başlarynda, şonuň üçin ol henizem çaga
keseline duçar bolmak ähtimallygy bolan topar içine girýär.

358
00:36:00,518 --> 00:36:05,640
Oňa sanjym etdirilmegine mejbur edildi; oňa
jerime salyndy we mekandan gadagan edildi.

359
00:36:05,640 --> 00:36:11,780
Immunosupressiýa astyndaky hassalaryň gowşak hasaplanýan topary
barada aýdylýan zat şundan ybarat – olar bu hassany

360
00:36:11,780 --> 00:36:17,949
goramak üçin hökmany sanjym etmeli diýlip aýdylýar, we
netijede şol hassanyň özüni hem sanjym etjek bolýarlar.

361
00:36:17,949 --> 00:36:22,832
Münster Uniwersitet Hassahanasy, näme utanç!
Sanjymlanan we sanjymlanmadyk adamlaryň arasynda

362
00:36:22,832 --> 00:36:26,175
delillere esaslanan bir-de bolsa deňeşdirme barlagy ýok.

363
00:36:26,175 --> 00:36:31,362
– biz muny eýýäm şu ýerde ara alyp geçdik – onda çaga çemesi
sanjymyň zerurlygy, täsirliligi we howpsuzlygy subut edildi.

364
00:36:31,362 --> 00:36:41,296
Näme bar? Önümçi kompaniýalarynyň özleriniň köne
sanjymyny täze warianty bilen deňeşdirýän barlaglary bar.

365
00:36:41,296 --> 00:36:48,130
we – ajaýyp (muny hem şu ýerde çap etdik)
– öz sanjymlaryny deňeşdirýän öndürijiler:

366
00:36:48,130 --> 00:36:54,635
GlaxoSmithKline öz waksinasyny Merkiň waksinasy
bilen deňeşdirdi we arasynda uly tapawut ýokdy.

367
00:36:54,635 --> 00:37:04,886
Çünki eger men şeýle etsem we ilkinji sanjymyň hatda ýan
täsirlerine-de çydasam, onda bu diňe bir tütek perdesidir.

368
00:37:04,886 --> 00:37:10,297
Şonuň üçin difteriýa garşy sanjymlaryň täsirli we howpsuzdygy
baradaky beýanat meniň pikirimçe jan howp

369
00:37:10,297 --> 00:37:15,652
salýan ýalandyr; muny şeýle aýtmaly – ol
jenaýatçylyk howpunyň ýokary bolmagyny özünde jemleýär.

370
00:37:15,652 --> 00:37:24,628
Şunuň ýaly aýdalyň! Sanlar we statistika görkezýär,
ki, difteriýa garşy sanjymdan soň ölüm derejesi

371
00:37:24,628 --> 00:37:30,263
difteriýa keseli döwründäkiden birnäçe esse ýokarydyr.

372
00:37:30,263 --> 00:37:37,318
Şonuň üçin bu ölüm howpy bilen peýda arasyndaky deňagramlylygy
nazara alanyňda, ähli çagalaryň hökmany sanjym

373
00:37:37,318 --> 00:37:46,126
edilmegi, Federal Konstitusiýa Kazyýetiniň öňe sürýän pikiri
ýaly, indi konstitusiýa laýyk däl, eýsem jenaýatdyr.

374
00:37:46,126 --> 00:37:53,922
Çünki döwlet öz raýatlaryny düýbünden zerur däl
we manysyz çeçege garşy sanjym aldyryp, janlaryny

375
00:37:53,922 --> 00:37:58,493
we bedenlerini howp astyna salmaga mejbur edýär.

376
00:37:58,493 --> 00:38:07,008
Adam mertebesi doly bozulyp bolmajakdyr we
Esasy Kanun tarapyndan hemişelik kepillendirilýär.

377
00:38:07,008 --> 00:38:13,652
Şeýle-de bolsa, bu ýörelge 2022-nji ýylda
Federal Konstitusiýa Kazyýetiniň aýdyp bolmajak

378
00:38:13,652 --> 00:38:17,426
"çagalar bagy" karary bilen aýak asty edildi.

379
00:38:17,426 --> 00:38:24,507
Esasanam, diňe qızamasyna garşy sanjym edilmändigi sebäpli sagdyn
çagalary çagalar bagyndan çetleşdirmek düşünip bolmajak derejede

380
00:38:24,507 --> 00:38:30,498
diskriminasiýa, bu çagalaryň adam mertebesiniň bagyşlanyp
bolmajak derejede bozulmagy we şol bir wagtyň özünde

381
00:38:30,498 --> 00:38:37,737
ene-atalaryň çagalaryny terbiýelemek we olara ideg etmek,
netijede saglygyny özi kesgitlemek hukugynyň bozulmagydyr.

382
00:38:37,737 --> 00:38:43,801
Bu bozulma üçin düýbünden hiç hili esas ýok.

383
00:38:43,801 --> 00:38:52,072
Eger Federal Konstitusiýa Kazyýeti şonda-da mejbury difteriýa
sanjymynyň konstitusiýa laýykdygyny karara baglasa, onda ol

384
00:38:52,072 --> 00:38:57,472
açyk-aydyn çagalaryň we raýatlaryň
hukuklaryny goramakdan el çekip, diňe derman

385
00:38:57,472 --> 00:39:01,997
kompaniýalarynyň girdeji gözleýşini gorap bilýär.

386
00:39:01,997 --> 00:39:09,059
Hormatly hanımlar we jenaplar, iň soňky kitabyma we ünsli
medisina we hukuk barlaglarymdan düzülen 464 sahypaly, 700-den

387
00:39:09,059 --> 00:39:16,650
gowrak salgydan ybarat jemlemesi boýunça birnäçe aýlyk zähmetden
soň men şu netije gelip ýetdim: Çiçekden goramak hakyndaky kanun

388
00:39:16,650 --> 00:39:22,476
hak we adalata bolan dözülmejek garşylyklary we
adam mertebesiniň bozulmagy sebäpli adalatsyz kanun

389
00:39:22,476 --> 00:39:26,426
bolup, şonuň üçin bataldyr we güýjüni ýitirendir!

390
00:39:26,426 --> 00:39:36,129
Men Bundestagdan bu adalatsyz kanuny – gijikdirmän, ony kabul
edendigi ýaly çalt we sessiz, koronawirus dramasynyň kölegesinde

391
00:39:36,129 --> 00:39:41,266
sessiz we ünsden gaçyryp – ýatyryp salmagyny talap edýärin.

392
00:39:41,266 --> 00:39:48,796
Şol wagta çenli, bu kanun ýatyrylýança, jemgyýetçilik saglygy
goraýyş edaralary, mekdep müdürleri we çagalar

393
00:39:48,796 --> 00:39:56,067
baglarynyň dolandyryjylary – we esasan sudlar –
bu adalatsyz kanuna boýun egmekden ýüz öwürmeli.

394
00:39:56,067 --> 00:40:04,680
Açyk garşylyklary we adam hukuklarynyň bozulmagyny
indi has dözmeň! Şübheli bähbitleriň peýdasyna

395
00:40:04,680 --> 00:40:10,188
ulanylmagyňyza ýol bermäň we şonuň bilen işjeň goşant goşmaň,

396
00:40:10,188 --> 00:40:18,793
Kanun we tertibi dikeltmek, ylymy, dogry
lukmançylyk kömegini we hakyky saglygy goraýşy dikeltmek!

397
00:40:20,809 --> 00:40:24,003
Vetopedia.org – razylaşmaýan garaýyşlaryň mugt ensiklopediyasy
"Men size häzir bir web sahypasyny tanyşdyrmak isleýärin."

398
00:40:24,003 --> 00:40:31,267
Bir hepde öň, geçen şenbe güni men Şweýsariýada geçirilen AZK –
Sansürä Garşy Koalisiýa Konferensiýasyna

399
00:40:31,267 --> 00:40:38,531
çagyryldym, ol ýerde men Kla.TV toparyna goşulyp
Sasek maşgalasy barada ara alyp maslahatlaşdym.

400
00:40:38,531 --> 00:40:46,089
Men hem jogapkär redaktorlaryň biri bolan Elias
Sasekden täsir galdym; ol ulanyjylaryň mazmuny şekillendirmäge

401
00:40:46,089 --> 00:40:49,999
işjeň kömek edip bilýän täze bir platformany hödürledi.

402
00:40:49,999 --> 00:40:56,229
Ony senzurasyz we bezelmedik hakykatyň bir
görnüşli ensiklopediasi diýip atlandyryp bolýar.

403
00:40:56,229 --> 00:41:02,495
Men size ony berk maslahat bererdim. Ony
vetopedia.org saýtynda tapyp bilersiňiz.

404
00:41:02,495 --> 00:41:09,984
Ony basanyňyzda, baş sahypada belli
mowzuklaryň bu ýerde ele alynandygyny görersiňiz.

405
00:41:09,984 --> 00:41:13,402
Sanjym bilen baglanyşykly ýaralanmalar, mobil telefon
bilen baglanyşykly ýaralanmalar, Frimasonçylygyň esas

406
00:41:13,402 --> 00:41:15,311
salynmagy, däp-dessur zorlulygy, krizislerden peýda almak.

407
00:41:15,311 --> 00:41:18,061
Şol ýerde 21 dili bir wagtda görüp bilersiňiz.

408
00:41:18,061 --> 00:41:21,669
Ähli makalalar bu dillerine terjime edilýär. Ajayyp!

409
00:41:21,669 --> 00:41:24,199
Ýöne gelin seredeliň – 'sanjym ýaralanmalary'na basalyň.

410
00:41:24,199 --> 00:41:31,818
Bu ýerde siz eýýäm 64 507 azap çeken
şaýatlaryň hekaýatlaryny görüp bilersiňiz.

411
00:41:31,818 --> 00:41:36,068
Bir göz aýlap görseňiz, belli sanjymlar barada 805
sany akademiki makalanyň sanalýandygyny görersiňiz.

412
00:41:36,068 --> 00:41:38,248
Bu sanaw hemişe ösüp biler. Her kim bir zat goşup biler.

413
00:41:38,248 --> 00:41:45,573
Emma redaksiýa topary çap edilmezden ozal barlap, munuň hemmesini
şol görnüşde çap edip boljakdygyny görer. Meniňçe, bu ajaýyp.

414
00:41:45,573 --> 00:41:52,205
Eger seretseňiz: ýokarky çep burçda, 'Barlaglar we faktlar'
bölüminiň aşagynda 805 sany akademiki makalany görersiňiz.

415
00:41:52,205 --> 00:41:54,175
we olar dürli dillerine terjime edilip bilner.

416
00:41:54,175 --> 00:41:57,826
Şonuň üçin hemmeler bu ýere gatnaşmaga
höweslendirilýär, bu saýtyň dogry doldurylmagyny we

417
00:41:57,826 --> 00:41:59,920
ulanylmagyny dowam etdirilmegini üpjün etmek üçin.

418
00:41:59,920 --> 00:42:06,819
Men pikir edýärin, bu ýerde hemmämize hyzmat edýän ajaýyp
ensiklopediyanyň döredilip biljekdigine örän haýran galýaryn.

419
00:42:06,819 --> 00:42:11,488
Gözlegler görkezýär, sanjym edilen adamlar sanjym edilmedik
adamlardan sagdynrakdyr. "We iň möhüm sorag şundan ybarat:

420
00:42:11,488 --> 00:42:16,038
onýyllyklaryň dowamynda alnyp barylýan sanjym propagandasynyň –
elbetde, gorky we panika döretmek üçin niýetlenen –

421
00:42:16,038 --> 00:42:20,698
netijesinde, şeýle diýsek, bu 'mukaddes' sanjymy öz içine
siňdiren adamlarymyza bu habary nähili ýetirip bileris?"

422
00:42:20,698 --> 00:42:26,800
We siz bu gorku döredýän derman mahabatlarynyň ählisini
görýärsiňiz, olar üçin akylga sygmaýan mukdarda pul sarp edilýär.

423
00:42:26,800 --> 00:42:29,440
Elbetde, olar adamlaryň aňyny ýuwýarlar.

424
00:42:29,440 --> 00:42:33,906
Hatda meniň bu ýerdäki ugurumda, ol boýn raky
bilen meşgullanýar, adamlar hem çagalary –

425
00:42:33,906 --> 00:42:36,520
gyzlary we hatda oglanlary hem goramaly diýýärler.

426
00:42:36,520 --> 00:42:39,651
Bu esasan akylsyz we mantiqsyz.

427
00:42:39,651 --> 00:42:46,137
Men pikirimçe, öňe gitmegiň bir ýoly hökmünde adamlara häzir
munuň tarapynda ynandyryjy deliller bardygyny görkezmek bolar; bu

428
00:42:46,137 --> 00:42:50,821
deliller sanjym edilen adamlaryň hakykatdanam
sanjym edilmedik adamlara garanyňda az sagdyn

429
00:42:50,821 --> 00:42:53,643
bolýandygyny görkezýän barlaglara esaslanýar.

430
00:42:53,643 --> 00:43:01,216
Gowy, has-da köp barlaglar çykýar. We hakykatdanam
bomba täsirindäki habar bu täze 'Henry Ford' barlagy,

431
00:43:01,216 --> 00:43:05,318
şol ady bilen tanalýan, aslynda gizlin saklanmaly eken.

432
00:43:05,318 --> 00:43:12,726
Bu işiň fonu şeýledir. Gözleg ABŞ-da iri ýokanç keseller
bölüminiň müdiri Markus Servus tarapyndan geçirildi; ol

433
00:43:12,726 --> 00:43:17,196
toparyna goşulmak üçin birnäçe başga kärdeşini hem çekdi.

434
00:43:17,196 --> 00:43:25,540
2017-nji ýylda anti-vaktsina kampaniýasyny alyp barýan Del
Bigtree oňa ýüzlenip: "Diňle, seniň köp çagalaryň

435
00:43:25,540 --> 00:43:33,600
maglumatlaryň bar – biz sanjym edilen we sanjym
edilmedik çagalary deňeşdiren bir barlag geçirmeýäris?"

436
00:43:33,600 --> 00:43:39,226
Markus Servus razy boldy, sebäbi ol sanjymlaryň
goragly we howpsuzdygyny sanjym garşy kampaniýaçy Del

437
00:43:39,226 --> 00:43:43,282
Bigtree-e subut etmek mümkinçiligini berjekdigine pikir etdi.

438
00:43:43,282 --> 00:43:49,790
Soňra olar 2000–2016-njy ýyllar aralygyndaky 550-den gowrak
saglyk merkeziniň çagalara degişli maglumatlaryny seljerip, 18

439
00:43:49,790 --> 00:43:56,537
000-den gowrak çagany anykladylar; olaryň takmynan 2 000-si hiç
hili sanjym almandy – hakykatdanam bir sanjym hem almandylar.

440
00:43:56,537 --> 00:44:01,682
we 16 000-den gowrak adam sanjym edilipdi. Hawa,
başlangyçdan bäri ylalaşyk şeýledigi: netijäniň

441
00:44:01,682 --> 00:44:04,721
näme bolmagyna garamazdan, ony çap etmeli eken.

442
00:44:04,721 --> 00:44:06,264
Emma soňunda ol ony çap etmän galdy.

443
00:44:06,264 --> 00:44:11,554
Näme üçin? Soňra ol bu barlagyň netijesine
özüniňem geň galandygyny aýtdy, we "Men munuň

444
00:44:11,554 --> 00:44:14,106
bilen indi has meşgul bolman" diýip pikir etdi.

445
00:44:14,106 --> 00:44:19,724
sebäbi ol – soňra resmi ýazgyda aýdşy ýaly – sanjym
berýän lukmanlary kyn ýagdaýda goýup biljekdiginden gorkdy.

446
00:44:19,724 --> 00:44:24,970
Servus özü interwýusynda Henry Forddaky
işini ýitirmekden aladalanýandygyny aýtdy.

447
00:44:24,970 --> 00:44:28,899
Bu bolsa bu derman lobbisiniň her ýerde
nähili hökmran bolýandygyny görkezýär,

448
00:44:28,899 --> 00:44:31,141
adamlar hakykaty ýüze çykarmaga gorkýarlar.

449
00:44:31,141 --> 00:44:35,971
Bu nirelere alyp biler? Bu netijeler heniz
täze jemgyýetçilige mälim edildi – bu gaty täsin.

450
00:44:35,971 --> 00:44:41,589
Bu barlag örän uly ähmiýete eýe boldy,
sebäbi onda gaty köp gatnaşyjy bardy.

451
00:44:41,589 --> 00:44:47,272
Başgaça aýdylanda, awtoimmun keselleri alty esse köp, neýro-ösüş
bozuklyklary bäş ýarym esse köp, astma

452
00:44:47,272 --> 00:44:52,958
ýagdaýlary dört esse köp, gepleşik bozuklyklary
dört esse köp we atopik ýagdaýlar üç esse köp.

453
00:44:52,958 --> 00:44:56,577
Bu topardaky sanjym edilmedik çagalaryň arasynda miýa
disfunksiýasy, diabet, öwrenmek kynçylyklary,

454
00:44:56,577 --> 00:45:00,706
aň-zehin bozulmalary, tikler ýa-da beýleki ruhy
saglyk bozulmalarynyň hiç bir ýagdaýy ýüze çykmady.

455
00:45:00,706 --> 00:45:07,370
Netijede, sanjym edilenleriň arasynda
dowamly keselleriň howpy üç esse ýokary boldy.

456
00:45:07,370 --> 00:45:12,128
Şeýlelik bilen, sanjym edilen toparyň 75
göterimi on ýyl soň yzygiderli kesellige sezewar boldy,

457
00:45:12,128 --> 00:45:14,674
sanjym edilmedik toparyň bolsa diňe 17 göterimi.

458
00:45:14,674 --> 00:45:17,481
Gelin, bu meseläniň jemgyýetçilik habarlylygyny bilelikde
ýokarlandyrylyň! "Şonuň üçin siz bizleriň çaga difteri goramak

459
00:45:17,481 --> 00:45:19,564
hakyndaky kanuny we onda kesgitlenen hökmany
sanjym düzgünlerini ýatyryp bilmek üçin alyp

460
00:45:19,564 --> 00:45:21,226
barýan kampaniýamyzy nähili goldap bilersiňiz?"

461
00:45:21,226 --> 00:45:28,882
Şonuň üçin, haýyş edýärin, häzir işläp duran web sahypasyna
serediň; onuň aty: https://masernschutzgesetz.mwgfd.org.

462
00:45:28,882 --> 00:45:34,160
Bu web sahypasynda ähli işlerimiz we
netijelerimiz barada hemişe habarly bolarsyňyz.

463
00:45:34,160 --> 00:45:37,691
Şol ýerde hem aragatnaşyk
formasyny dolduryandygyňyza göz ýetiriň!

464
00:45:37,691 --> 00:45:44,804
Haýsydyr bir sebäpli işler öçüp galyp biljek ýagdaýda petisiýalara
goşulanlary hemişe duýgur saklamak örän-örän möhümdir.

465
00:45:44,804 --> 00:45:48,005
Biz bu işe dowam ederis, we näçe köp salgymyz
bar bolsa, şonça-da köp adamlary hereket

466
00:45:48,005 --> 00:45:50,460
etmäge höweslendirip, olary habarly edip bileris.

467
00:45:50,460 --> 00:45:56,800
Topar hökmünde biz ähli esasy salgylary öz içine
alýan dokuz sahypalyk maglumat sahypasyny taýýarladyk, .

468
00:45:56,800 --> 00:46:02,009
Ony bu web sahypasyndan hem göçürip alyp bolýar. Her kim ony
göçürip alyp, çap edip we sanjymlar barada maglumat

469
00:46:02,009 --> 00:46:07,221
almak üçin baranda özüniň bilen alyp biler. Şeýle
hem ony sanjym edýän lukmanlaryňyza we ş.m. ýetiriň.

470
00:46:07,221 --> 00:46:11,726
Şonuň üçin ony Bundestagyň we döwlet parlamentleriniň ähli
agzalaryna ibermek isleýäris – olar ony hakykatdan hem

471
00:46:11,726 --> 00:46:16,272
okaýandygyna göz ýetirmek üçin – öňünden okap, biraz fon maglumat
almaga mümkinçilik berjek iki sahypalyk ýüzlenme

472
00:46:16,272 --> 00:46:20,443
hatyny taýýarladyk, şonda olar iň bolmanda bu dokuz
sahypalyk maglumat hatyny okamaga taýýar bolarlar.

473
00:46:20,443 --> 00:46:24,383
Emma eger jemgyýetçilik basyşy artan bolsa, olar ony
okamaga mejbur bolarlar – ýa-da men şeýle pikir edýärin.

474
00:46:24,383 --> 00:46:29,371
Biz, iş toparymyz hem goşulyp, paýlap biljek we petisiýa
kampaniýalaryny guramak üçin ulanyp biljek

475
00:46:29,371 --> 00:46:34,037
bir broşýura taýýarladyk – iň gowusy, ony
tutuş Germaniýa boýunça paýlasaňyz bolýar.

476
00:46:34,037 --> 00:46:39,787
Bu broşyra ýükläp bolýar. Şeýle hem
petisiýa formlaryny hem ýükläp bilersiňiz.

477
00:46:39,787 --> 00:46:44,090
Şeýle hem petisiýanyň talaplarynyň – men
olary häzir hem Bundestaga tabşyrdym – hemişe

478
00:46:44,090 --> 00:46:46,408
gol çekme sahypasyna girizilmegi möhümdir.

479
00:46:46,408 --> 00:46:48,999
Şonuň üçin millet wekilleriňiz
bilen, syýasatçylar bilen gürleşiň!

480
00:46:48,999 --> 00:46:52,534
Biz köklerden basyş etmelimiz gerek!
Lukmanlaryňyz bilen gürleşiň we bu barada dostlaryňyz

481
00:46:52,534 --> 00:46:54,109
we kärdeşleriňiz bilen ara alyp maslahatlaşyň!

482
00:46:54,109 --> 00:46:56,468
Täsirlenen maşgalalar bilen gürleşiň
– ähli ýaş maşgalalar bilen gürleşiň!

483
00:46:56,468 --> 00:47:02,289
Bu ýyllyk 700 000 adama täsir edýär. We
bu meseläni jemgyýetçilik ünsüne getirýär!